QazAqparat-Anons: naýryzdyń 10-y men 14-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi
ÚKІMET
Naýryzdyń 10-ynda Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń alqa otyrysy ótedi
Naýryzdyń 10-ynda Іshki ister mınıstrliginde aptalyq brıfıng ótedi.
Naýryzdyń 10-ynda BNews.kz portalynda Indýstrııa jáne saýda mınıstri Áset Isekeshevtiń qatysýymen «Qazaqstannyń jańa ındýstrııalandyrý saıasaty» taqyrybynda online-konferentsııa ótedi.
PARLAMENT
Naýryzdyń 10-ynda QR Parlamenti Senatynda «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalanýshylar týraly» QR Zańynyń tanystyrylymy ótedi.
Naýryzdyń 10-ynda QR Parlamenti Senatynyń Halyqaralyq qatynastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik jónindegi komıtetiniń keńeıtilgen otyrysy ótedi.
Naýryzdyń 10-ynda QR Parlamenti Májilisiniń jalpy otyrysy ótedi
Naýryzdyń 19-y kúni Májiliste «Qazaq tili - el birliginiń kepili» atty ǵylymı-tájirıbelik konferentsııa ótedi.
BASQA MEMORGANDAR
Naýryzdyń 10-ynda Almatyda Rixos meımanhanasynda qazaqstandyq qarjy forýmy ótedi.
Naýryzdyń 10-ynda QR Ulttyq bankinde baspasóz máslıhaty ótedi.
QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM
Naýryzdyń 10-ynda Reseıdiń RIA Novostı halyqaralyq aqparat agenttiginde «TMD elderiniń teleradıouıymdaryndaǵy Memleketaralyq aqparattyq pýldiń bir jylǵy jumysy» degen taqyrypta Máskeý-Mınsk-Almaty-Dýshanbe-Bishkek beınekópiri ótedi
SPORT
Naýryzdyń 14-i men 19-y aralyǵynda Astanada Qazaqstan, Ózbekstan, Ázirbaıjan jáne Ýkraına ulttyq quramalarynyń qatysýymen bokstan halyqaralyq týrnır ótedi,
ASTANA
Naýryzdyń 10-ynda «Báıterek» medıa-ortalyǵynda «Patrıotızm búginde: Jeńis merekesi aldynda» atty oqý-ádistemelik quraldyń tanystyrylymy ótedi.
Naýryzdyń 10-y kúni Astana qalasynyń sol jaǵalaýynda ornalasqan «Kórme» EHRO ortalyǵynda saǵat 17:00-de «Elbesik» respýblıkalyq jýrnalynyń uıymdastyrýymen «Elbesik» arýy» baıqaýy ótedi.
Naýryzdyń 10-men 28-i aralyǵynda Astana qalasyndaǵy qazirgi zaman óneri murajaıynda Germanııanyń Qazaqstandaǵy jyly aýqymynda Qazaqstan-Nemis Ýnıversıteti Qazaqstandaǵy alǵashqy «Sý jáne Energııa: óziń úshin N2O jáne Vatt álemin ash!» jyljymaly kórmesin usynady.
ALMATY
Naýryz aıynyń 8-10-y aralyǵynda Almatyda matematıkadan XXII Azııalyq-Tynyq muhıttyq jáne IX «Jibek joly» olımpıadasy ótýde.
Naýryzdyń 10-ynda «Qazaqstandaǵy maldardyń aýrýlaryna dıagoz qoıýǵa arnalǵan preparattar óndirisi» atty baspasóz týry ótedi.
Naýryzdyń 10-ynda «Altyn qarǵaly» kýrorty qonaqúıinde «Úkimettik emes uıymdar úshin franchaızıng negizderi» atty semınar-trenıng ótedi.
Naýryzdyń 10-ynda QR Ulttyq kitaphanasynda «Túrki halyqtarynyń tarıhy men mádenıeti Ahmet Zákı Ýálıdı Toǵannyń zetteýlerinde» atty «dóńgelek ústel ótedi.
Naýryzdyń 10-ynda Ortalyq kórme zalynda sýretshi Rashıd qulbatyrovtyń jeke kórmesi ótedi.
AIMAQ
ATYRAÝ OBLYSY
Aqpannyń 12-si men naýryzdyń 12-si aralyǵynda Atyraý oblysy boıynsha Kedendik baqylaý departamenti «Nur Otan» halyqtyq- demokratııalyq partııasy» qoǵamdyq birlestiginiń Atyraý oblystyq fılııalymen birlese otyryp, partııa fılıalynyń ǵımaratynda azamattardyń qoǵamdyq qabyldaýyn ótkizýde..
BATYS QAZAQSTAN OBLYSY
Aqpannyń 23-i men naýryzdyń 23-i aralyǵynda Batys Qazaqstan oblysynda týberkýlezben kúres aılyǵy ótkizilmek.
ATAÝLY KÚNDER. ELEÝLІ OQIǴALAR. MEREITOILAR.
NAÝRYZDYŃ 10-Y, SÁRSENBІ
OQIǴALAR
15 jyl buryn (1995) Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaev Chehııa Respýblıkasynyń syrtqy ister mınıstri Iojef Jelentsevti qabyldady. Áńgime barysynda eki jaqtyń ekonomıka men saýda barysyn damytý jónindegi kelisimder sóz boldy.
5 jyl buryn (2005) Petropavlda halyqaralyq mamandandyrylǵan «Agrotehnologıı. Zerno ı korma - 2005» atty kórme ótti. Qazaqstannan, Reseıden jáne alys shet elderinen kelgen 30-dan astam fırmalar elevator tehnologııasy men jańa jabdyqtardy, astyq qoımalaryn, dıirmendi, astyq ındýstrııasynyń jáne qurama jem ındýstrııasynyń, aýyl sharýashylyq tehnıkasyn jáne baqtyń qural saımandaryn usynatyn óz jobalaryn kórsetti.
Halyqaralyq kórmeniń uıymdastyrýshylary - Soltústik Qazaqstan oblysy ákimshiligi, Qazaqstannyń fermerler odaǵy, Petropavl qalasynyń «Bastaý» Ekspo-ortalyǵy jáne Reseıdiń Novosibir qalasynyń «Aleks» kompanııasy.
5 jyl buryn (2005) Qaraǵandy qalasyndaǵy Festıvalnyı kóshesine Qazaq SSR qurmetti kenshisi Orazaly Shákirovtyń esimi berildi.
Keńes odaǵy kezeńinde Orazaly Shákirov (1930-2002) on jyldaı Qaraǵandy oblystyq atqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary qyzmetin atqarǵan.
1 jyl buryn (2009) Pavlodar qalasynda Pavel Vasılevtiń úı-murajaıy qýǵyn-súrginge ushyraǵan aqynǵa arnalǵan «Strashnyı sýd» atty kitabyn banderol arqyly Uly Novgorodtan aldy. Onyń avtory Aleksandr Ionov eýrazııalyq ádebıetshi shyǵarmashylyǵynyna qumartyp, óz qalasynda Vasılev poezııasyn nasıhattaıtyn áýesqoılar klýbyn qurdy.
Pavel Vasılev (1909-1937) - aqyn, jazýshy. Shyǵys Qazaqstan oblysy Zaısan qalasynda týǵan. Alǵashqy óleńderin 1926-1927 jyldary Vladıvostok gazetterinde jarııalady. 1936 jyly KSRO ekrandarynda Pavel Vasılev basty keıipkerdegi - «tyńshy», «dıversant» jáne «halyq jaýy» bolǵan «Partııalyq bılet» atty fılmi shyqqan. 1937 jyly shildeniń 15-inde «terrorlyq topqa» qatysy bar degen aıyp taǵylyp atylýǵa buıyryldy.
Pavel Vasılev ómirimen jáne shyǵarmashylyǵymen eki mádenıet pen eki halyqty - qazaq pen orysty ushtastyra bildi.
ESІMDER
70 jyl buryn (1940) Qazaqstan Respýblıkasynyń mıneraldyq shıkizatty keshendi qaıta óńdeý jónindegi ulttyq ortalyǵynyń bas ǵylymı qyzmetkeri, ónertapqysh, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor, ǵylym men tehnıka salasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik syılyǵynyń ıegeri SÝHARNIKOV ıÝrıı Ivanovıch dúnıege keldi.
Shyǵys Qazaqstan oblysynda týǵan. Sibir metallýrgııa ınstıtýtyn bitirgen.
Negizgi ǵylymı eńbekteri tústi jáne qara metallýrgııa máselelerine arnalǵan. Sýharnıkov fosfor men kompleksti legırleýshi qorytpalardy birge alýdyń jańa tehnologııasyn taýyp, ony metallýrgııa ónerkásibine engizgen. Legırleýshi metalldar men fosfordyń birge totyqsyzdanýynyń kınetıkasy men mehanızimin, sondaı-aq temir fosforıtteriniń termııalyq dıssotsıatsııasyn anyqtaıtyn fızıka-hımııalyq zańdylyqtardy jınaqtap, olardy teorııalyq turǵydan qorytty.
285 ǵylymı eńbektiń, 2 monografııanyń, 50 avtorlyq kýáliktiń jáne ónertabystardyń ıesi. Onyń jetekshiligimen 4 kandıdattyq jáne 1 doktorlyq dıssertatsııa qorǵaldy.
Qazaqstan qoldanbaly ekologııa, ómir qaýipsizdigi jáne turaqty damý akademııasynyń naqty múshesi, Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti janyndaǵy dıssertatsııalyq keńestiń múshesi.
65 jyl buryn (1945) akter, Qazaqstan Respýblıkasynyń halyq ártisi TASTANBEKOV Quman Nurmaǵanuly dúnıege keldi.
Almaty oblysynda týǵan. Almaty memlekettik óner ınstıtýtyn (T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasy) bitirgen.
M.Áýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq drama teatrynyń aktery. Onyń alǵash oınaǵan róli - «Qyz Jibek» fılmindegi Tólegen. Budan keıin «Mahambet», «Aǵam meniń», «Erekshe kún», «Aqqýlar ushyp keledi», «Mahabbat jańǵyryǵy», «Aǵama arnalǵan qalyńdyq», «Qarasha qazdar qaıtqanda», «Provıntsııalyq hıkaıa», «Alań sheti», «Órnek» fılmderine tústi.
Teatr sahnasynda Qasym, Qulbek (Sh.Aıtmatov «Ana - Jer-ana» men «Aq kemesi»), Álibek, Narsha, Abyz, (M.Áýezov «Aıman - Sholpan», «Qaragóz», «Eńlik - Kebek»), Táńirbergen (Á.Nurpeıisov «Qan men ter»), Jan (O.Bókeev «Qulynym meniń»), Aıdar (M.Áýezov pen L.Sobolev «Abaı»), Mazdaq (M.Shahanov «Senim patshalyǵy»), Orest (L.Dıýrko «Elektra, súıiktim meniń»), Florıdor (F.Erve «Túlki Bıkesh»), Farhad (Nazym Hıkmet «Farhad - Shyryn») sekildi ár alýan rólderdi oryndap, qyzǵylyqty minez-keıipter jasady.
«Qurmet» ordenimen marapattalǵan. Qazaqstan Lenın komsomoly syılyǵynyń ıegeri.
NAÝRYZDYŃ 11-І, BEISENBІ
Halyqaralyq búırek kúni. Búkilálemdik Búırek Kúni ISN (International Society of Nephrology, Halyqaralyq nefrologııalyq qoǵam) jáne IFKF (International Federation of Kidney Foundations, Búırek qorlary halyqaralyq federatsııasy) bastamasymen jyl saıyn, naýryzdyń ekinshi beısenbisinde atalyp ótedi.
Lıtva táýelsizdiginiń qaıta qurylǵan kúni. 1918 jylǵy aqpannyń 16-da Lıtvanyń táýelsizdigi týraly Deklaratsııa qabyldandy. 1939 jylǵy tamyzdyń 23-de qol qoıylǵan Molotov-Rıbbentrop kelisimine sáıkes, Lıtva Germanııanyń quzyretine ótti. 1939 jylǵy qyrkúıektiń 28-de bul kelisim ózgertilip Germanııa Lıtvany Keńes Odaǵyna berdi. 1990 jylǵy naýryzdyń 11-de Lıtvanyń Joǵarǵy Keńesi Lıtva Respýblıkasyn qaıta qurý týraly sheshim qabyldady.
Qazaqstan Respýblıkasy men Lıtva Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy maýsymnyń 15-de ornatyldy.
OQIǴALAR
17 jyl buryn (1993) Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym Akademııasynyń Ortalyq Qazaqstan bólimshesi uıymdastyryldy. Onyń alǵashqy quramyna akademık Aıtmuhamed Abdýlın, Ebineı Bóketov, Borıs Sývorov jáne t.b. ǵalymdar kirdi.
5 jyl buryn (2005) Pragada Ortalyq jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Shyǵys Eýropa elderindegi Tótenshe jáne Ókiletti elshisi Saǵynbek Tursynovqa «Frantsa Kafkı atyndaǵy úlken altyn medal» Halyqaralyq syılyqty tabys etý rásimi saltanatty túrde ótti. Onda Chehııanyń memlekettik qaıratkerleri, dıplomatııalyq korpýstyń, cheh astanasynyń qoǵam ókilderi jáne kóptegen jýrnalıster qatysty.
5 jyl buryn (2005) Almatyda Ǵaısaǵalı Seıtak aqynnyń «Shyǵý tegi jáne shejire» atty shyǵarmalar jınaǵy jaryq kórdi.
Ǵaısaǵalı Seıtaq - tanymal aqyn, Tólegen Aıbergenov atyndaǵy syılyqtyń ıegeri, Batys Qazaqstan oblysyndaǵy Qazaqparat agenttiginiń tilshisi.
Jınaqqa aqynnyń tańdaýly shyǵarmalary kirdi. «El men er» atty birinshi bóliminde týǵan jer men jerlesterine, otandyq tarıhtyń tanymal tulǵalaryna, onyń ár kezeńderine arnalǵan shyǵarmalary bar. Kitap betterinde ǵylym, mádenıet jáne óner qaıratkerleri erekshe oryn aldy. Al, ekinshi bólimi «Kóz ben sóz» dep atalady, onyń ishine adamdar arasyndaǵy rýhanı qarym-qatynas týraly, asyl sezimniń qudyretti kúshi týraly oılar kirdi. Jınaqtyń «Aýdarma» degen bólimine basqa halyqtar jazýshylary shyǵarmalarynyń aýdarmalary kirdi.
3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa Katar Memleketiniń «Táýelsizdik» ordeni tabys etildi. Bul sheteldik memleketter basshylaryna beriletin eń joǵary nagrada.
ESІMDER
50 jyl buryn (1960) Parlament Májilisiniń depýtaty - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń Ekologııa máseleleri jáne tabıǵat paıdalaný komıtetiniń múshesi MILıÝTIN Aleksandr Aleksandrovıch dúnıege keldi.
Reseı Federatsııasy Altaı ólkesinde týǵan. Shákárim atyndaǵy Semeı memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.
«Kazpromtehmontaj» basqarmasynyń sheberi, proraby, «Zerger» AQ óndiris boıynsha dırektor orynbasary, vıtse-prezıdenti, Semeı et konservi kombınatynyń vıtse-prezıdenti qyzmetterin atqarǵan. 1999-2007 jyldary - II jáne ІІІ saılanǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Qarjy jáne bıýdjet boıynsha komıtetiniń múshesi.
35 jyl buryn (1975) Qazaqstan Respýblıkasy Básekelestikti qorǵaý agenttiginiń (Monopolııaǵa qarsy agenttik) jaýapty hatshysy ÁBDI Nurlan Ábitqanuly dúnıege keldi.
Jambyl oblysynda týǵan. Jambyl gıdromelıoratıvti-qurylys ınstıtýtyn, Evrazııa gýmanıtarlyq ınstıtýtyn bitirgen.
Qazaqstan Respýblıkasy Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttigi Qostanaı oblystyq basqarmasynyń bastyǵy qyzmetin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2008 jyldyń 21 aqpanynan.
NAÝRYZDYŃ 12-І, JUMA
Reseı Ádilet mınıstrliginiń qylmystyq-atqarý júıesi qyzmetkerleriniń kúni. 1879 jyly reseı ımperatory Aleksandr ІІІ jazany atqaratyn biryńǵaı memlekettik júıeniń bastamasy bolǵan túrme departamentin qurý týraly jarlyq shyǵardy.
Qytaıda aǵash otyrǵyzý kúni. Jappaı aǵash otyrǵyzýdyń bastaýshysy bolǵan uly revolıýtsııa qaıratkeri Sýn ıAt-senniń qurmetine atap ótiledi.
OQIǴALAR
5 jyl buryn (2005) Qytaıdaǵy qazaq dıasporasy Naýryz meıramyn atap ótti. Pekınge Qytaı Halyq Respýblıkasyndaǵy burynǵy qolbasshysy general-polkovnık Hasen Ibragım, SÝAR QHR halyqtyq ókilder jınalysynyń tóraǵasy Ashat Kerimbaı, Qytaı áskeriniń halyq-azattyq óndiristik-qurylys korpýsynyń SÝAR-ǵy páterge ornalastyrylǵan jetekshileri, Іle Qazaq avtonomdy oblysy, Altaı ólkesi, Tarbaǵataı jáne Sıntszıannyń basqa aýdandary, qazaq kórkem óner zııalylarynyń ókilderi jáne qazaqstandyq dıplomattar shaqyryldy.
5 jyl buryn (2005) Tarazda «Koreıtsy Jambylskoı oblastı: lıýdı konkretnyh del» atty jınaq jaryq kórdi. Jınaqqa kóp jyldar boıy ólkeniń damýyna ózderiniń úlesterin qosqan káris dıasporalarynyń 143 ókilderi týraly málimetter engen. Olar - ǵalymdar, bilim, densaýlyq saqtaý, ónerkásip kásiporyndarynyń, aýyl sharýashylyq, mádenıet, óner qyzmetkerleri. Jınaqtyń redaktory - Qazaqstan Respýblıkasynyń Jaratylystaný Ǵylymdary Akademııasynyń akademıgi, pedagogıkalyq ǵylymdardyń kandıdaty, Taraz memlekettik ýnıversıtetiniń professory Anatolıı Pak.
3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi ýákili keńsesinde qazaqstandyq ombýdsmeni jańa www.ombudsman.kz veb-saıtynyń tanystyrylymy bolyp ótti.
Saıt Eýropalyq Keńes qoldaýymen qurylǵan, úsh tilde jáne bes bólimnen turady.
ESІMDER
75 jyl buryn (1935-1993) sýretshi, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri ANTONıÝK Mıhaıl ıAkovlevıch dúnıege keldi.
Ýkraınada týǵan. Lvov memlekettik dekoratıvtik-qoldanbaly óner ınstıtýtyn bitirgen.
Qazaqstan Sýretshiler odaǵynyń Aqmola oblysyndaǵy bólimshesin uıymdastyrýshylardyń biri. Osy bólimsheni 14 jyl boıy basqarǵan.
M.Antonıýktiń týyndylary qanyq boıaýymen erekshelenedi. ıAǵnı, onyń sýretteriniń mazmuny úılesimdi, oıdyń anyqtyǵy basym. Kóptegen monýmenttik eskertkishterdiń avtory. Birneshe Halyqaralyq kórmelerge qatysqan.
75 jyl buryn (1935) astronom, fızıka-matematıka ǵylymdarynyń doktory, Qazaqstan Ulttyq Ǵylym Akademııasynyń korrespondent múshesi OMAROV Tóken Begalyuly dúnıege keldi.
Shyǵys Qazaqstan oblysynda týǵan. Máskeý memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.
1958 jyldan Astrofızıkalyq ınstıtýty (V.G.Fesenkov atyndaǵy astrofızıkalyq ınstıtýty) aǵa ǵylymı qyzmetkeri, dırektorynyń orynbasary, dırektory qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi ýaqytta atalǵan ınstıtýt juldyzdy dınamıka, kosmologııa jáne esepteý astrofızıkasy zerthanasynyń meńgerýshisi.
Negizgi ǵylymı eńbekteri aspan mehanıkasyna, juldyzdar dınamıkasyna jáne kosmologııaǵa arnalǵan.
«Qurmet Belgisi» ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.
NAÝRYZDYŃ 13-І, SENBІ
Grenadanyń Ulttyq meıramy - Revolıýtsııa kúni (1979). Grenada - Karıb teńiziniń ońtústik-shyǵysyndaǵy araldy memleket. Astanasy - Sent-Djordjes. Resmı tili - aǵylshyn. Basqarý formasy - konstıtýtsııalyq monarhııa. Memleket basshysy - Elızaveta ІІ. Aqsha birligi - shyǵys karıb dollary.
OQIǴALAR
90 jyl buryn (1920) Sáken Seıfýllın (1894-1938) «Qyzyl suńqarlar» atta pesasyn jazdy. Bul Kolchakqa qarsy kóterilisshilerdiń batyrlyq kúresin beıneleıtin qazaqtyń keńes ádebıetindegi alǵashqy revolıýtsııalyq drama.
10 jyl buryn (2000) «Qara jáne tústi metalldardyń ekinshi qaıtara naryǵy týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń Qaýlysy shyqty.
7 jyl buryn (2003) «Qazaqstan Respýblıkasynyń qorǵanys-ónerkásiptik kesheniniń keıbir máseleleri týraly» №244 QR Úkimetiniń qaýlysy jaryqqa shyqty. Qaýlynyń negizinde «Qazaqstan ınjınırıng» UK» AQ-y quryldy. Kompanııa 19 mashına jasaý kásiporyny men salalyq ınstıtýttardy biriktiredi. Olardyń qatarynda «Petropavl aýyr mashına jasaý zaýyty» AQ-y, «S.M.Kırov atyndaǵy Petropavl zaýyty» AQ-y, «Munaımash» AQ-y, «Tynys» AQ-y, «Semeı mashına jasaý zaýyty» AQ-y, «QR radıoelektronıka jáne baılanys jónindegi ulttyq ortalyǵy» AQ-y, «Metallıst» AQ-y, «Brondy tank jóndeý zaýyty» kásiporyndary bar.
1 jyl buryn (2009) Qazaqstanda respýblıka ornıtologııalyq aýmaqtarynyń anyqtamalyǵy jaryq kórdi.
Kitapqa Qazaqstandaǵy qustardy saqtap qalýǵa arnalǵan mańyzdy aýmaǵynyń 5 paıyzdy 121 aýqymdy jeri engen.
1 jyl buryn (2009) Semeıde Shákárim atyndaǵy memlekettik ýnıversıtetinde «Dos-Muqasan» ansambliniń negizin qalaǵan Baqytjan Jumadilovtiń «Polıgon» atty kitabynyń tusaý keser rásimi ótti.
Avtordyń usynǵan «Polıgon» romany - Adamnyń talpynysyn jáne onyń keńistiktegi rólin seziný. Polıgon - bul birneshe urpaqtardyń taǵdyryn ózgertken Semeı ıadrolyq polıgony ǵana emes. Avtordyń oıynsha, adamdar arasyndaǵy áleýmettik jáne saıası qarym-qatynastar, jahandyq jylyný, ekologııalyq apattar, jańa álemdik rettik qurý, halyqtardyń qonys aýdarýy - bul da polıgon nemese tájirıbelik óris.
ESІMDER
75 jyl buryn (1935-2006) qazaq kompozıtory BAZARBAEV Temirjan dúnıege keldi.
Almaty oblysynda týǵan. Almaty konservatorııasyn (Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasy) bitirgen.
Qazaqstan Kompozıtorlar odaǵynyń Ertistegi bólimshesiniń tóraǵasy, A.Tóleýbaeva atyndaǵy Semeı mýzyka kolledjiniń oqytýshysy jáne mýzyka teorııasy bólimshesiniń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan.
Kompozıtordyń halyq arasyna keń taraǵan «Qazdar qaıtqanda», «Stýdenttik keshter», «Aýylym» ánderimen qatar «Botagóz», «Jetisý» sımfonııalyq poemalary, trýba men orkestrge arnalǵan kontserti, ulttyq aspaptar orkestrine arnalǵan «Otan tańy», «Qalyń elim, qazaǵym» poemalary, kameralyq-aspaptyq, estradalyq shyǵarmalary, spektaklderge jazǵan mýzykalyq shyǵarmalary bar.
70 jyl buryn (1940) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty IBRAGIMOV Satybaldy Tilemisuly dúnıege keldi.
Ońtústik Qazaqstan oblysy Saıram aýdanynda týǵan. P.Lýmýmba atyndaǵy Halyqtar dostyǵy ýnıversıtetin bitirgen.
«Kazhrom» Transulttyq kompanııasy prezıdenti qyzmetin atqarǵan, Eýrazııalyq ónerkásiptik qaýymdastyǵy tóralqasynyń múshesi, ІІІ saılanǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty. 2007 jyldan - Parlament Májilisiniń depýtaty - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń múshesi.
«Qurmet» ordenimen marapattalǵan.
NAÝRYZDYŃ 14-І, JEKSENBІ
Halyqaralyq ózen, sý jáne ómir úshin bógetterge qarsy kúres kúni. Halyqaralyq ózen, sý jáne ómir úshin bógetterge qarsy kúres kúni «Ózen,Sý jáne Ómirdi qorǵaý» atty uranmen «Halyqaralyq ózender jelisi» amerıkandyq qoǵamdyq uıymynyń bastaýymen dúnıejúzinde naýryzdyń 14-inde atalyp ótedi.
20 ǵasyrda bógetter tehnıkalyq progresstiń birden-bir sımvolyna aınaldy, biraqta olardyń paıda bolý ýaqyty odan da alys: ol kóne Mysyrda jáne Mesopotamıda jáne de adamdar meken etken aımaqtarda jer men tastan salynǵan. 1853 jyly ǵana bógetterdiń salý qurylysynyń konstrýktıvti negizderin frantsýz ınjeneri De Sazıllı teorııalyq túrde dáleldegen. 1997 jyly naýryzda Brazılııanyń Kýrıtıba qalasynda iri bóget qurylystaryn salýǵa qarsy baǵyttalǵan Birinshi halyqaralyq konferentsııasy ótti. Konferentsııanyń sheshimimen naýryzdyń 14-tin Ózen, Sý jáne Ómirdi qorǵaý úshin bógettermen kúres kúni dep bekitip, jyl saıyn atap ótiletin boldy.
Halyqaralyq Pı sanynyń meıramy (bul halyqaralyq meıram 22 shildede de atalyp ótiledi). Pı sany - sheńber uzyndyǵynnyń baılanysyn dıametr uzyndyǵyna bildiretin matematıkalyq konstanta. Pı-diń sandyq maǵynasy 3,141592 dep bastalady jáne sheksiz matematıkalyq jalǵasy bar.
OQIǴALAR
30 jyl buryn (1980) «Qazaqstan pıoneri» gazeti jáne «Partıınaıa jızn Kazahstana» atty jýrnaly «Qurmet belgisi» jáne «Halyqtar dostyǵy» ordenderimen marapattaldy.
5 jyl buryn (2005) Reseıdiń Túmen qalasynda naýryzdyń 14-si men 22-si aralyǵynda Qazaq óneriniń kúnderi ótti. Oblystyq ulttar úıinde bir apta ishinde túmendikter qazaq mádenıetimen jáne turmys tirshiligimen tanysty, qazaqstandyq kınematografısteriniń fılmderin kórdi jáne ulttyq taǵamdardan aýyz tıdi. Sonymen birge, bul kúnderi ár túrli jarystar, qoldanbaly ónerdiń kórmesi, turmysqa qajet zattarmen, fotokórmeler uıymdastyryldy.
5 jyl buryn (2005) Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy AQSh-tyń elshisi Djon Ordveı Atyraýda amerıkan mádenıetiniń ortalyǵyn ashty. Bul amerıkandyq túrdegi kishkentaı kitaphana paıdalanýshylarǵa AQSh-tyń tarıhy, geografııasy, saıasaty, tabıǵaty, mádenıeti men bilimi týraly vıdeomálimet, amerıkandyq entsıklopedııalar, sózdikter, derekti jáne kórkem fılmder, kóptegen basqa anyqtama materıaldaryn, kitaptar usynady.
5 jyl buryn (2005) Almatyda zertteýshi, mádenıettanýshy Serikbol Qondybaıdyń rýhyna arnalǵan alǵashqy ret «Qondybaı oqýlary» bolyp ótti.
Serikbol Qondybaı (1968-2004) - mádenıettaný, tarıh, lıngvıstıka jáne mıfologııa salasynda óziniń jańa tujyrymdamalaryn engizgen ǵalym. Onyń ózindik kózqarastary «Mańǵystaý geografııasy», «Qazaq mıfologııasyna kirispe», 4 tomdyq «Arǵy qazaq mıfologııasy», «Qazaq dalasy jáne german táńirleri» jáne «Gıperboreıa: tús kórgen zaman shejiresi» syndy onǵa jýyq kitaptarynda oryn alǵan. Sondaı-aq 90-nan astam ǵylymı maqalanyń avtory.
«Qondybaı oqýlarynda» Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynyń bas dırektory Murat Áýezov, tarıhshylar, fılosoftar, mádenıettanýshylar Edige Tursynov, Talasbek Ásemqulov, Qanat Qabdyrahmanov, Zıra Naýryzbaeva jáne basqa da qazaq halqynyń mádenı murasyn zertteýshiler sóz sóıledi.
ESІMDER
85 jyl buryn (1925-1992) jýrnalıst, aýdarmashy JANTIKIN Mıftah Qýanyshqalıuly dúnıege keldi.
Uly Otan soǵysyna qatysqan.
Batys Qazaqstan oblysy Bókeı ordasy aýdanynda týǵan. Ýfa jaıaý ásker ýchılışesin, Almaty joǵarǵy partııa mektebin bitirgen.
Uly Otan soǵysy jyldary 4-oqý brıgadasynyń 138-mergender polkiniń quramynda Ýkraına, Moldova, Polsha jerlerin azat etýge qatysqan.
«Jańa jol» aýdandyq gazetiniń jaýapty hatshysy, redaktory, Batys Qazaqstan oblystyq «Ekpindi qurylys» («Oral óńiri») gazetiniń bólim meńgerýshisi, oblystyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy, bólim meńgerýshisiniń orynbasary, Qazaqstan Kommýnıstik partııasy Ortalyq komıtetinde, Almaty oblystyq «Úgitshi bloknoty» jýrnalynyń redaktsııasynda, Qazaq memlekettik baspasynda, «Sotsıalıstik Qazaqstan» («Egemen Qazaqstan») gazetinde, Qazaq radıosynda, Qazaq KSR úkimeti qaýlylary jınaǵynyń bas redaktory qyzmetterin atqarǵan.
«Jaýyngerlik dańq» kitabynyń avtory. P.Malkovtiń «Moskva Kremli komendantynyń jazbalary», F.Selıvanovtyń «Panfılovshylaryn» qazaq tiline aýdarǵan.
3-dárejeli Dańq, Otan soǵysy ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.
75 jyl buryn (1935) prozashy, dramatýrg, kınodramatýrg, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, Jambyl atyndaǵy Halyqaralyq ádebı syılyqtyń laýreaty YSQAQ Qalıhan dúnıege keldi.
Shyǵys Qazaqstan oblysy Katonqaraǵaı aýdanynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetin, Máskeýdegi Memlekettik kıno janyndaǵy rejısserler men stsenarısterdiń joǵary kýrsyn bitirgen.
«Lenınshil jas», «Qazaq ádebıeti», «Halyq kongressi» gazetterinde, «Mádenıet jáne turmys», «Parasat» jýrnaldarynda bólim meńgerýshisi, Sh.Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» kınostýdııasynyń úshinshi shyǵarmashylyq birlestiginiń bas redaktory, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń ádebı keńesshi, M.Áýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq drama teatry ádebıet bóliminiń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan.
«Dos hıkaıasy», «Meniń aǵalarym», «Buqtyrma saryny», «Kúreńse», «Qońyr kúz edi» povester jınaǵy, «Berezovaıa roşa», «Kedry vysokıe» jınaqtary, «Tuıyq», «Qara orma», «Aqsý - Jer jannaty» romandary, «Jaryq dúnıe» pesalar jınaǵy jaryq kórgen.
Onyń «Qarasha qazdar qaıtqanda», «Tańǵy jańǵyryq», «Eseneı - Ulpan», «Jan qımaq», «Sabatajj!», «Qylkópir», «Mazar», «Revolıýtsııa sarbazy», «Erliktiń eki saǵaty», «Prıkaz ostaetsıa v sıle», «Dvoe v stepı», «Apataı», «Jáke-jáketaı», «Saıqynyń tuqymdary» atty jıyrmaǵa jýyq pesasy respýblıkalyq, oblystyq drama teatrlarynyń repertýarlaryna endi.
Búkilodaqtyq ekranǵa shyqqan «Ushy-qıyrsyz jol», «Sarshatamyz», «Ohran bastyǵy», «Qarasha qazdar qaıtqanda» atty tolyqmetrajdy fılmderdiń stsenarıılaryn jazǵan.
Shyǵarmalary ózbek, qyrǵyz, tájik, tatar, bashqurt, sheshen, orys, ýkraın, slovak, bolgar tilderinde jaryq kórgen.
Aýdarma salasynda L.Tolstoıdyń, A.Chehovtyń, I.Týrgenevtiń, A.Kýprınniń, I.Býnınniń shyǵarmalaryn qazaq tiline tárjimalady. Nobel syılyǵynyń laýreattary bolǵan jeti dramatýrgtiń pesalaryn qazaqshalaǵan.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Qurmet gramotasymen marapattalǵan. Shyǵys Qazaqstan oblysy Katon Qaraǵaı aýdanynyń Qurmetti azamaty.
