QazAqparat-Anons: Maýsymnyń 7-si men 13-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

PARLAMENT

Maýsymnyń 10-11-i kúnderi QR Parlamenti Májilisiniń zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma jónindegi komıtetiniń Qaraǵandy oblysyndaǵy kóshpel otyrysy ótedi.

ÚKІMET

Maýsymnyń 7-sinde Táýelsizdik saraıynda Úkimet basshysy Kárim Másimovtiń qatysýymen AstanaInvest 2010 І Halyqaralyq ınvestıtsııalyq forýmy ótedi.

Maýsymnyń 7-sinde Kedendik baqylaý komıtetinde «Zııatkerlik menshik quqyqtaryn qorǵaý jónindegi kedendik sharalar: Eýroodaq jáne Ortalyq Azııa elderiniń tájirıbesi» degen taqyrypta semınar ótedi.

Maýsymnyń 7-sinde Syrtqy ister mınıstrliginde aptalyq brıfıng ótedi.

QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM

Maýsymnyń 6-sy men 9-y aralyǵynda Ashǵabadta Qazaqstan Respýblıkasynyń Túrkimenstandaǵy mádenıet kúnderi ótedi.

Maýsymnyń 7-sinde Ystambulda Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńesi elderiniń memleket jáne úkimet basshylarynyń sammıti ótedi.

Maýsymnyń 7-9 kúnderi Eýropa odaǵy Aýdıtorlar palatasy prezıdentiniń jáne Belgııanyń Aýdıtorlar palatasy prezıdentiniń shaqyrýymen QR Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi Esep komıtetiniń tóraǵasy Omarhan Óksikbaev Belgııa koroldigine jáne Lıýksembýrgke resmı saparmen barady.

Maýsymnyń 7-10-y aralyǵynda Reseıdiń Túmen qalasynda «Til saıasaty jáne mıgranttardy jersindirýdiń áleýmettik-quqyqtyq sıpattary» degen taqyrypta halyqaralyq konferentsııa ótedi.

Maýsymnyń 8-9-y kúnderi ıAltada (Ýkraınanyń ońtústigi, Qyrym avtonomııalyq respýblıkasy) TMD-ǵa qatysýshy memleketter Kedendik qyzmet basshylary keńesiniń otyrysy ótedi,

Maýsymnyń 11-12-sinde Qytaı Tóraǵasy Hý Tszıntao Qazaqstanǵa memlekettik sapar jasaıdy.

QOǴAM

Maýsymnyń 1-inen bastap elimizde jyl saıynǵy «Skýter» sharasy bastalyp, ol shomylý maýsymy aıaqtalǵanǵa deıin jalǵasady.

Maýsymnyń 1-inen bastap «Qazkommertsbank» AQ memlekettik baǵdarlama boıynsha "Samuryq-Qazyna" ulttyq ál-aýqat qory esebinen ıpotekalyq nesıeleýdi qaıta qarjylandyrýdy jańǵyrtady.

Maýsymnyń 4-10-y aralyǵynda respýblıka boıynsha 151 pýnktte Ulttyq biryńǵaı testileý ótedi.

SPORT

Mamyrdyń 5-7-si aralyǵynda Almatyda úlken tennısten áıelder arasynda «BELLA CUP ALMATY 2010» týrnıri ótýde.

Maýsymnyń 7-12-si kúnderi elordadaǵy Ulttyq tennıs ortalyǵynyń kortynda ITF Junior Circuit «The Youth of Capital» halyqaralyq týrnıri ótedi.

ASTANA

Maýsymnyń 7-sinde Astanada Eýropa, AQSh, TMD, Ońtústik-Shyǵys Azııa elderi sarapshylarynyń qatysýymen «AstanaInvest-2010» І halyqaralyq ınvestıtsııalyq forýmy ótedi.

Maýsymnyń 7-sinde Kongress-Hollda Astana ákiminiń orynbasary Q.Sultanbekovtyń qatysýymen «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda Ashyq esik kúni ótedi.

Maýsymnyń 7-si kúni Astanada «Dıplomat» qonaqúıinde «Bolashaq» stıpendııasyn taǵaıyndaý konkýrsyna qatysý úshin qujattar qabyldaý bastalýyna arnalǵan baspasóz máslıhaty ótedi.

ALMATY

Maýsymnyń 1-i men 12-si aralyǵynda Oqýshylar saraıynda Balalardy qorǵaýdyń halyqaralyq kúnine arnalǵan «Balalar» sýret kórmesi ótedi.

Maýsymnyń 7-sinde Abaı atyndaǵy memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynda Halyqaralyq opera-balet óneri festıvaliniń jabylýyna arnalǵan baspasóz máslıhaty ótedi.

Maýsymnyń 9-10 kúnderi Almatyda «Qazaqstandaǵy franchaızıng 2010» III halyqaralyq forýmy ótedi

ATAÝLY KÚNDER. ELEÝLІ OQIǴALAR. MEREITOILAR.

MAÝSYMNYŃ 7-І, DÚISENBІ

Avstralııanyń ornaǵan kúni. Bul resmı túrdegi jyl saıyn maýsymnyń birinshi dúısenbisine keletin mereke Avstralııanyń 1/3 aýmaǵynda atap ótiledi. Eldegi eń úlken shtat dál osyndaı aýmaqty alyp jatyr, Batys Avstralııanyń bir ereksheligi ol jazdyq jáne qystyq ýaqytqa aýyspaıtyn jalǵyz el.

Qonys aýdarýshylar 1829 jylǵy maýsymnyń 1-de batys jıekke alǵashqy bolyp Brıtanııadan Svon ózeni arqyly kapıtan Djeıms Stırlıngtiń basshylyǵymen Parmelııa kemesimen kóship keldi. Saıahatshylarǵa qatty jel birneshe kúnder boıy jaǵaǵa barýǵa kedergi boldy, olar ózderiniń jańa jerlerin sýdan ǵana baqylady. Olar resmı túrde jaǵaǵa kishkene keshigip túskenimen de, dál maýsymnyń 1-i kúni eldiń batysynda turatyn turǵyndarǵa Ornyǵý kúni bolyp ketti. Sol jyly shtattyń eń iri Pert qalasynyń negizi qalandy. Ol Avstralııa halqynyń sany boıynsha tórtinshi oryndaǵy qala. Avstralııalyqtar bul kúndi.

Irlandııada maýsym merekesi. Maýsymnyń birinshi dúısenbisinde atap ótiledi. Bul maýsym kúni kóptegen ırlandyqtar tabıǵatqa demalýǵa shyǵady.

OQIǴALAR

16 jyl buryn (1994) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Nazarbaevtyń «Eýrazııa memleketter odaǵyn qurý týraly» jobasy baspasózde jarııalandy.

13 jyl buryn (1997) Pavlodarda «Taza alıýmınıı» dep atalatyn iri óndiris ornynyń alǵashqy qazyǵyn qaǵý rásimi ótti.

5 jyl buryn (2005) Semeıde Abaı urpaqtarynyń biri Іlııas Ysqaqovtyń «Aqyn júregi» jınaǵy jaryqqa shyqty.

Kitapty qurastyryp baspaǵa ázirlegen - semeılik jýrnalıst Baltabek Ersálimov. Іlııas Ysqaqov - Abaıdyń nemere týystarynyń biri. Stalındik zulmat jyldarynda onyń ákesi eki ret halyq jaýy atanyp, qýǵan-súrginge ushyrady. Al Іlııastyń ózi bul kúndi kóre almaı kóz jumdy. Biraq týystaryna kitabyn shyǵarýdy amanattap ketken eken. Endi osy ıgilikti sharany uly Abaıdyń taǵy bir urpaǵy júzege asyrdy.

ESІMDER

50 jyl buryn (1960) Qazaqstan Respýblıkasy Parlament Senatynyń depýtaty - Zańnama jáne quqyqtyq máseleler komıtetiniń tóraǵasy, zań ǵylymdarynyń kandıdaty IMAShEV Berik Májıtulydúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

1982-1994 jyldary - Frýnze aýdandyq prokýratýrasynyń tergeýshisi, transporttaǵy zańnyń oryndalysyn qadaǵalaý bóliminiń prokýrory, Qazaq KSR prokýrory janyndaǵy asa mańyzdy isteri boıynsha tergeýshi, Máskeý aýdanynyń prokýrory, Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýrorynyń analıtıkalyq-uıymdastyrý basqarmasynyń bastyǵy, Almaty qalasy prokýrorynyń birinshi orynbasary. 1994-1999 jyldary - «Kazkommertsbank» aktsıonerlik banki basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstriniń shtattan tys keńesshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik múlik komıteti tóraǵasynyń orynbasary - qaıta uıymdastyrý agenttiginiń dırektory, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik salyq komıteti tóraǵasynyń orynbasary - Salyq polıtsııasy bas basqarmasynyń bastyǵy, «Imashev jáne seriktester» zańgerlik fırmasynyń dırektory, Qazaqstan Respýblıkasy Shaǵyn bıznesti qoldaý jónindegi agenttiginiń tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Shaǵyn bıznesti damytý jónindegi kómekshisi. 1999-2008 jyldary - Almaty qalalyq advokattar kollegııasynyń advokaty, «Imash» advokattar keńsesiniń dırektory, Astana qalasynyń advokattar kollegııasy prezıdıýmy tóraǵasynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Tabıǵı monopolııalardy retteý, básekelestikti qorǵaý jáne shaǵyn bıznesti qoldaý jónindegi agenttiginiń tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń múshesi, Astana qalasy advokattar kollegııasynyń múshesi, «Neftekonsaltıng» JAQ-nyń prezıdenti, Qazaqstan Respýblıkasy Qaýipsizdik Keńesi hatshysynyń orynbasary, «Shaǵyn kásipkerlerdi qoldaý qory» AQ-nyń basqarma tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiligi Basshysynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kómekshisi - Qaýipsizdik Keńesiniń hatshysy. 2008 jyldan - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty - Zańnama jáne quqyqtyq máseleler komıtetiniń tóraǵasy.

«Qurmet» ordenimen, medaldarmen marapattalǵan. ıÝ.Semenovtyń «Detektıv jáne saıasat» Halyqaralyq qory syılyǵynyń ıegeri.

MAÝSYMNYŃ 8-І, SEISENBІ

Dúnıejúzilik muhıttar kúni. BUU Bas Assambleıasy 2009 jylǵy aqpannyń 12-de bekitti (№A/RES/63/111 qarar). Resmı túrde, joǵarǵy memleketaralyq deńgeıde «Dúnıejúzilik muhıttar kúnin» ótkizý ıdeıasy Brazılııanyń Rıo-de-Janeıro qalasynda 1992 jyly ótken sammıtte aıtyldy. Sol kezden beri «Dúnıejúzilik muhıttar kúni» Dúnıejúzilik muhıtqa áldebir qatysy bar elderdiń barlyǵynda derlik keńinen atalyp ótedi.

Bul kúni ekolog-ǵalymdar, ıhtıologtar, kóptegen akvarıýmdar, haıýanattar baqtary, delfınarııler qyzmetshileri muhıttyń qaıtalanbas tirshilik ıeleri men ósimdikterin olar úshin zor qaýip - adam ashkózdiginen saqtap qalý úshin óz kúshterin úılestiredi.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Elbasy Nursultan Nazarbaev elordadaǵy «Prezıdent-oteldiń» ashylý rásimine qatysty.

Ǵımarattyń jalpy aýdany 20500 sharshy metrdi quraıdy. Qonaq úı kesheninde standartty eki oryndyq nómirlerden bastap prezıdenttik «lıýksterge» deıin 168 nómir bar. Sondaı-aq, múgedekterge de arnalǵan bir bólme bar. «Prezıdent-otelde» 500 adamdyq bal zaly, 175 oryndyq májilis zaly, kezdesýler ótkizetin 100 adamǵa eseptelgen eki zal, eki meıramhana bar.

Qurylys jumystaryn túriktiń «Sımbol ınshaat» kompanııasy iske asyrǵan.

5 jyl buryn (2005) Qostanaıda Qazaqstan jáne Reseı shekara qurama jetekshileri arasynda shekarany birlesip qorǵaý týraly yntymaqtastyq kelisim-shartqa qol qoıyldy.

Kelisim-shartta esirtki qylmysyna, halyqaralyq lańkestikke, kontrabandaǵa qarsy yntymaqtastyq suraqtary boıynsha máseleler aldyn ala kelisilgen. Sonymen birge shekara jáne kóshi-qon zańyndaǵy ózgerister týraly aqparat aıyrbastaýlar eskerilgen.

5 jyl buryn (2005) ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde «Qozy Kórpesh - Baıan sulý jyrynyń nusqalary» atty kitaptyń tanystyrylymy boldy.

Búginde «Qozy Kórpesh - Baıan sulý» jyrynyń 20-dan astam úlgisi bar. Bul jınaqqa jyrdyń HІH-HH ǵasyrlarda Peterborda, Qazan men Orynborda arab álipbıimen terilgen birneshe nusqalary engizilgen. Atalǵan kitap joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri men aspıranttaryna, oqytýshylar men orta mektep muǵalimderine arnalǵan. Jınaqty professor Sultanǵalı Sadyrbaev daıyndaǵan.

1 jyl buryn (2009) Elbasy Nursultan Nazarbaev turǵyn úı qatynastary salasyndaǵy azamattardyń memlekettik kepildikterin nyǵaıtýǵa, kórsetiletin kommýnaldyq qyzmetterdiń sapasyn, adamdardyń turmystyq jaǵdaılaryn jaqsartýǵa jáne kondomınıým nysandaryn basqarý formalaryn jetildirýge baǵyttalǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine turǵyn úı-kommýnaldyq sala máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna qol qoıdy.

ESІMDER

115 jyl buryn (1895-1966) ıran oqymystysy, jazýshy, Iran tili men ádebıeti akademııasynyń múshesi NAFISI Saıd dúnıege keldi.

Tehran ýnıversıtetiniń parsy tili men ádebıeti tarıhynyń professory bolǵan.

Onyń negizgi eńbekteri Iran, Orta Azııa, Úndistan halyqtarynyń ádebıeti men tarıhyna, orys jáne batys eýropa elderiniń ádebıeti máselelerine arnalǵan. Rýdakı týraly monografııanyń, «Bahreın tarıhy», «Qazirgi Irannyń áleýmettik-saıası tarıhy» shyǵarmarmalarynyń, «Farangıs» romanynyń, «Jumaqqa barar jarty jolda» pamflet-romanynyń avtory.

85 jyl buryn (1925) matematık jáne fızık, memleket qaıratkeri, KSRO Ǵylym akademııasynyń akademıgi, Sotsıalıstik Eńbek Eri MARChÝK Gýrıı Ivanovıch dúnıege keldi.

Sankt-Peterbor memlekettik ýnıversıtetin jáne aspırantýrasyn bitirgen.

Negizgi ǵylymı eńbekteri esepteý jáne qoldanbaly matematıkaǵa arnalǵan. Onyń basshylyǵymen jáne tikeleı aralasýymen Qazaqstan úshin esepteý jáne qoldanbaly matematıka salasy boıynsha biliktiligi joǵary ǵylymı kadrlar tárbıeleý jóninde kóptegen jumys atqardy. Ol Qazaqstandaǵy esepteý matematıkasy mektebiniń negizin qalady.

3 márte Lenın ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

MAÝSYMNYŃ 9-Y, SÁRSENBІ

Halyqaralyq dostar kúni. Barlyq ýaqytta barlyq halyq dostyqty úlken áleýmettik jáne adamgershilik qundylyq dep tanysa da «shynaıy dostyqty» óte sırek dep sanaǵan, al kemeldengen kezin ótken ýaqytqa jatqyzady.

Halyqaralyq dostar kúni ómirdegi ártúrli qıyn-qystaý jaǵdaılarǵa qaramastan dosymyzdyń qanshalyqty qymbat ekenin aıta otyryp, olardy qýantý úshin oılap tabylǵan kún.

Dúnıejúzilik akkredıtatsııa kúni. 2008 jylǵy maýsymnyń 9-da quryldy. Merekeni qurý negizi jahandyq bastama boldy, Halyqaralyq Akkredıtatsııa Forýmymen (IAF, International Accreditation Forum) Halyqaralyq yntymaqtastyqtyń akkredıtatsııa zerthanasynyń (ILAC, International Laboratory Accreditation Cooperation) ortaq sheshimimen qoldanǵan, oǵan akkredıtatsııaǵa baılanysty jumystardyń nazaryn aýdarý maqsatynda qurǵan.

ILAC halyqaralyq birlestigi 30 jyl buryn qurylǵan, oǵan 70 eldiń akkredıtatsııa organdarynyń ókilderi kiredi. Akkredıtatsııa organdarymen dúnıejúzilik kelisimge qol qoıyldy, ol shekara syrtynda da taýar men qyzmetiniń keńeıtilýine jaǵdaı jasaıdy.

OQIǴALAR

15 jyl buryn (1995) halyqaralyq «Dıdar - Qazaqstan» jýrnalynyń alǵashqy sany jaryq kórdi.

5 jyl buryn (2005) Aq ordada Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Eýrazııa júreginde» atty jańa kitabynyń tanystyrylymy bolyp ótti.

1 jyl buryn (2009) Aqmola oblysy Ereımentaý aýdanyndaǵy Torǵaı aýylynyń mańynda ornalasqan túrki dáýiriniń ǵuryptyq «Qos batyr» eskertkishi tabyldy.

Ol ǵuryptyq eskertkish tastan qalanǵan tórt buryshty eki qorshaýdan turady. Eki qorshaýdyń shyǵys jaǵynda tastan qashalǵan eki batyrdyń músini bar. Bul músinder VII-VIII ǵasyrǵa jatqyzylyp otyr.

ESІMDER

75 jyl buryn (1935) aqyn, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi RÝZYEV Rahymjan dúnıege keldi.

QHR-nyń Qulja qalasynda týǵan. Shynjań ınstıtýtynyń sýretshiler fakýltetin bitirgen.

1960 jyly Qazaqstanǵa kóship kelgen. Almaty qalasynda ár túrli mekemelerde qyzmet atqarǵan. 1968 jyldan Qazaqstan tele-radıohabarlary jónindegi komıtette jumys istedi.

«Jalyndy sóz», «Altyn aımaq», «Otty tasqyn», «Myń úı», «Syrly tolqyndar» atty eńbekteri jaryq kórgen. Kóptegen óleńderi qazaq, orys, ózbek jáne qyrǵyz tilderine aýdarylǵan.

30 jyl buryn (1980) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrligi Zııatkerlik menshik quqyǵy jónindegi komıtettiń tóraǵasy ÁBDІRAHYM Nurlan Erǵalıuly dúnıege keldi.

Taraz qalasynda týǵan. «Qaınar» ýnıversıtetin bitirgen.

2001-2005 jyldary «Astanaenergoservıs» AAQ tekserýshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń jetekshi, bas mamany, bólim bastyǵy, basqarma bastyǵynyń orynbasary, basqarma bastyǵy qyzmetterin atqarǵan. 2006-2009 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń Zańnama departamenti dırektorynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń normatıvtik quqyqtyq aktilerdi tirkeý departamentiniń dırektory, Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń Zańǵa táýeldi aktiler departamentiniń dırektory. Atalǵan qyzmetinde - 2009 jyldyń aqpan aıynan.

MAÝSYMNYŃ 10-Y, BEISENBІ

OQIǴALAR

12 jyl buryn (1998) Astana qalasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa astanasyn resmı tanystyrýǵa arnalǵan saltanatty májilis ótti. 1994 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti otyrysynda Prezıdent Nursultan Nazarbaev Qazaqstannyń astanasyn Almatydan Aqmolaǵa kóshirý týraly usynys jasady. 1997 jyly qazannyń 20-da astanany aýystyrý týraly Jarlyqqa qol qoıdy. 1998 jyly mamyrdyń 6-da Aqmola qalasynyń ataýy Astana bolyp ózgerdi. 10 maýsym 2006 jylǵa deıin astananyń týǵan kúni retinde atap ótilip keldi. 2006 jyldan bastap 6 shilde elorda kúni retinde atap ótiledi.

5 jyl buryn (2005) Elbasy Nursultan Nazarbaev Astanada Qazaq ulttyq mýzyka akademııasy organ zalynyń ashylý rásimine qatysty.

5 jyl buryn (2005) Jezqazǵannyń Dostyq pen halyqtar mádenıeti úıi aldynda aqyn Taıjan Qalmaǵambetovqa eskertkish ornatyldy.

Taıjan Qalmaǵambetov (1879-1937) - sýyryp salma aqyn, 1916 jylǵy ult-azattyq kóterilistiń qatysýshysy. Qaraǵandy oblysy Ulytaý aýdanynda týǵan. Stalındik tártip kezinde «halyq jaýy» atanyp 1937 jyldyń 26-shy qyrkúıeginde atý jazasyna tartylǵan. Taıjan aqynnyń shyǵarmalary «Qazaq halqynyń 1000 óleńi», «Pernedegi termeler», «Halyq aqyndary» jınaqtarynda jarııalanǵan. 1984 jyly «Oı aǵysy» atty óleńder men ánder jınaǵy, 2004 jyly «Saq-saq kúlsin syrnaıym» atty jınaǵy jaryq kórdi. Onyń esimi Jezqazǵan fılarmonııasyna berilgen.

Eskertkishtiń avtorlary - músinshiler Ómirhan Júnisbekov, Shaqybádin Seıtkenov, sáýletshi Asqar Sarıev.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenttik mádenıet ortalyǵynda Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor Ómirbek Baıgeldiniń «Tabylmaı kelgen qazyna» atty ǵylymı-derekti fılminiń jáne qytaıdyń aqyny Lı Bo týraly kitabynyń tusaý keser rásimi ótti.

Ómirbek Baıgeldi óziniń jumysynda 1300 jyl buryn dúnıege kelgen qytaıdyń uly aqyny Lı Bo Qazaqstannyń Shý óńirinde týǵanyn dáleldegen.

ESІMDER

55 jyl buryn (1955) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty -Agrarlyq máseleler komıtetiniń múshesi, tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty, dotsent RAMAZANOV Erkin Amanollauly dúnıege keldi.

Pavlodar oblysynda týǵan. Qazaq hımııa-tehnologııalyq ınstıtýtyn bitirgen.

Almaty sáýlet-qurylys ınstıtýty tehnologııa fakýltetiniń dekany, qurylys materıaldary kafedrasynyń dotsenti. 1992-1998 jyldary - «ıÝRSK» kompanııasynyń dırektory, «Qazeksportastyq» aktsıonerlik qoǵamynyń bas dırektory, prezıdenti, baqylaý keńesiniń tóraǵasy, dırektorlar keńesiniń tóraǵasy. 1999-2007 jyldary - ІІІ saılanǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty. 2007 jyldan - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty - Agrarlyq máseleler komıtetiniń múshesi.

Bir monografııanyń, bes avtorlyq kýáliktiń jáne elýden astam ǵylymı eńbektiń avtory.

35 jyl buryn (1975) matematıka ǵylymdarynyń kandıdaty, «Qazaqtelekom» AQ basqarma tóraǵasy ESEKEEV Qýanyshbek Baqytbekuly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq memlekettik ulttyq ýnıversıtetin bitirgen.

«Qazaqoıl» JAQ-nyń, «Qazaqstan temir joly» RMK-nyń aqparattyq tehnologııalar departamenti jetekshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrliginiń, Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstrliginiń departament dırektory, Qazaqstan Respýblıkasy Aqparattandyrý jáne baılanys agenttigi tóraǵasynyń orynbasary, tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan. Atalǵan qyzmetinde - 2010 jyldyń naýryz aıynan.

MAÝSYMNYŃ 11-І, JUMA

OQIǴALAR

3 jyl buryn (2007) Óskemenniń tórt ortalyq kóshesi jańa ataýlarmen ózgertildi. Burynǵy Lenın dańǵyly - Táýelsizdik dańǵyly, Qyzyl Qyran jaǵalaýy - Aleksandr Protozanov atyndaǵy kóshe dep ataldy. Tekstılşıkter dańǵyly - akademık Qanysh Sátbaevtyń, Ermak kóshesi - Jaqypbek Maldybaevtyń esimderine ıe boldy.

Budan basqa qalanyń ortalyq alańy - Respýblıka alańy, al qalalyq saıabaq - «Jastar» saıabaǵy dep ataldy. Qalanyń taǵy bir kóshesi Pankratev baǵynyń negizin qalaǵan Gýstav Vıntenıýstiń, soltústik jaǵalaýda salynyp jatqan jańa dańǵyl Іlııas Esenberlınniń esimderin ıelendi.

3 jyl buryn (2007) Reseıde semeılik jazýshynyń «Stalın - razgadka Sfınksa» atty kitaby jaryq kórdi. Kitaptyń avtory Marat Ahmetov - burynǵy jýrnalıst, bizdiń respýblıkamyzda KSRO-ny basqarǵan tarıhı adamdar týraly jazatyn adamdardyń birden biri.

«Stalın - razgadka sfınksa» kitabynda Iosıf Djýgashvılı basqa turǵydan beınelengen. Kitap avtordyń eki el muraǵatynda izdenis jumystaryn ótkizip jáne Stalındi jeke tanyǵan adamdarmen kezdesý nátıjesinde jasalǵan hronıkalyq-derekti shyǵarma bolyp tabylady.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen Qostanaı oblysy Rýdnyı qalasynda №6 TETs AO «SSGPO» energoblogy iske qosyldy. Jobanyń quny - 8241,3 mln. teńge, al qýattylyǵy - 63 MVt.

ESІMDER

100 jyl buryn (1910-1997) frantsııanyń ataqty muhıt zertteýshisi, kınorejısser, ónertapqysh, fotograf, Frantsııa akademııasynyń múshesi KÝSTO Jak Iv dúnıege keldi.

Frantsııanyń Sen-Andre-de-Kıýbzak qalasynda týǵan. Frantsııanyń teńiz akademııasyn bitirgen.

1943 jyly Emıl Ganıanmen birge akvalangty oılap taýyp, ony synaqtan ótkizdi.

Kýsto «Kalıpso» kemesimen muhıttyń grafıkalyq zertteýlerin júrgizdi. Frederık Dıýmamen birlesip jazǵan «V mıre bezmolvııa» atty kitaby Kýstoǵa ataq alyp keldi. 1956 jyly kitap boıynsha túsirilgen fılmi «Oskar» jáne «Zolotaıa palmovaıa vetv» syılyǵyn ıelendi.

1957 jyldan Monakodaǵy Muhıttaný ınstıtýtynyń dırektory boldy. Búkilálem kórermenderine keńinen tanymal fılmderdiń avtory. 1973 jyly teńiz ortasyn qorǵaý kommertsııalyq emes «Kýsto qoǵamyn» qurdy.

«Tiri teńiz», «Delfınder», «Jak Kýsto: muhıt álemi» kitaptardyń avtory.

MAÝSYMNYŃ 12-І, SENBІ

Búkilálemdik bala eńbegimen kúres kúni. Halyqaralyq Eńbek uıymy (HEU) 2002 jyly barlyq elderdi qamtyǵan balalar eńbegine jáne onyń eń jaısyz túrlerine tyıym salý úshin qozǵalysqa kóńil aýdarý maqsatynda maýsymnyń 12-sin Búkilálemdik bala eńbegimen kúres kúni dep jarııalady.

Nátıjesi 1999 jyldyń 17 maýsymynda HEU Bas konferentsııasynyń Jenevadaǵy 87-shi sessııasymen qabyldanǵan bala eńbeginiń eń jaısyz túrleri týraly HEU-nyń №182 jáne eń tómengi jas týraly № 138 Konventsııasyn bekitken elderdiń sany arta túsýi bolyp tabylǵan bul qozǵalysqa Búkilálemdik kún jańa serpin bermek.

Qazaqstan bul Konventsııany 2002 jyldyń 26 jeltoqsanynda bekitti.

OQIǴALAR

85 jyl buryn (1925) Qazaq ólkelik komıtetiniń RKP (b) hatshylyǵy qazaq proletar jazýshylarynyń assotsıatsııasyn (QazAAP) qurý týraly sheshim qabyldady. Bul assotsıatsııa jazýshylardyń dúnıetanymynyń qalyptasýynda, olardyń saıası kózqarastarynyń anyqtalýynda, ádebıetke jańa kúshterdi tartýda, jazýshylar men aqyndardyń ıdeıalyq-kórkemdik sheberligin arttyrýda mańyzdy ról atqardy.

10 jyl buryn (2000) Almatyda jazýshy Sábıt Muqanovtyń (1900-1973) eskertkishi ashyldy.

3 jyl buryn (2007) Ekibastuz GRES-inde qýaty 500 kılovattyq jańartylǵan №4 energoblok iske qosyldy.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstanda alǵashqy ret avstrııanyń bir týma sazgeri Frants Shýberttiń «Oktet fa major» atty shyǵarmasy oryndaldy.

Kontsertti «A-Motors» kompanııasynyń Almatydaǵy Nissan resmı dıleriniń qoldaýymen Halyqaralyq fagotıster qaýymdastyǵynyń múshesi, halyqaralyq baıqaýlardyń laýreaty, Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııanyń túlegi Jambyl Muhambetjanov uıymdastyrdy.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdentiniń ıntellektýaldy mektepteriniń damýy týraly sarapshy-konsýltatsııalyq keńestiń alǵashqy májilisi bolyp ótti.

Sarapshy-konsýltatsııalyq keńes «Órken» AQ-nyń janyndaǵy zııatkerlik mektepterde fızıka-matematıkalyq jáne hımııa-bıologııalyq pánderdi tereńdetip oqytýǵa baǵyttalǵan bilim berý isine ǵylymı-ádistemelik qamtamasyz etý maqsatymen qurylǵan.

ESІMDER

80 jyl buryn (1930) shopan, Sotsıalıstik Eńbek Eri, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen aýyl sharýashylyǵy qyzmetkeri MOLDASANOV Jolseıit dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Raıymbek aýdanynda týǵan.

1947 jyldan qazirgi Raıymbek aýdanynyń Qarqara óńirinde shopan boldy. Ol ár 100 saýlyqtan 141 qozy alyp, ár qoıdan 4 kg joǵary sapaly jún qyryqty.

Onyń esimi respýblıkalyq Qurmetti Altyn kitapqa jazyldy.

2 márte Lenın jáne Qazan revolıýtsııasy ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

MAÝSYMNYŃ 13-І, JEKSENBІ

Qasıetti Radjab aıynyń basy (Musylman meıramy). Radjab aıy - úsh qasıetti aılardyń biri (Radjab, Shaǵban, Ramazan). Alla Taǵalanyń óziniń quldaryna jasaǵan eń úlken raqymshylyǵy bolyp tabylady. Bul aılarda jaqsy áreket jasaǵandarǵa saýap tıedi jáne jasaǵan kúnálaryna shyn kóńilden ókinetin jandardy Alla Taǵala keshiredi.

«Radjab» sózi úsh áripten turatyn (arab tilinde daýysty dybys joq): «R» - «rahmat» (Alla Taǵalanyń qaıyrymdylyǵy), «dj» - «djýrmýlgabdı» (Alla Taǵala quldarynyń kúnálary) jáne «b» - «bırrý Llahı Taǵalıa» (Alla Taǵalanyń jaqsylyǵy) degen maǵynany bildiredi.

Reseı jeńil ónerkásip qyzmetkerleriniń kúni. Maýsymnyń ekinshi jeksenbisinde atap ótiledi. 1980 jylǵy qazannyń 1-de KSRO Joǵarǵy Keńesi Prezıdıýmy «Merekelik jáne ataýly kúnder týraly» Jarlyǵymen bekitilgen.

OQIǴALAR

12 jyl buryn (1998) Germanııada Qazaqstannyń mádenı kúnderi bastaldy.

9 jyl buryn (2001) Almatyda I Respýblıkalyq «Bóbek shaqyrady» festıvali ótti.

3 jyl buryn (2007) Halyqaralyq baspasóz ortalyǵynda «Surapyl jyldar qurbandaryna taǵzym» atty kitaptyń tanystyrylymy boldy.

Oǵan Aqmola oblysynyń 400-den astam maıdangerlerdiń shyǵarmalary endi. Kitapta Talǵat Bıgeldınov, Rahymjan Qoshqarbaev, Álmuqan Sembınov syndy batyrlar týraly estelikter jınaqtalyp, Aqmola oblysynan shyqqan áskerı dıvızııalardyń erlikteri baıandalady. Uly Otan soǵysy kezinde Aqmola oblysynan 70 myńnan astam azamat maıdanǵa attanǵan bolatyn.

Eki márte Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyna ıe bolǵan Talǵat Begeldınov 1922 jyly Aqmola oblysynyń Aqmola aýdany Maılybalaq aýylynda dúnıege keldi. Orynbor jáne Saratov qalalaryndaǵy áskerı avıatsııa ýchılışesin, Áskerı-áýe akademııasyn bitirip 1956 jylǵa deıin KSRO Qarýly Kúshterinde komandırdiń orynbasary jáne avıatsııa polkinde shtab bastyǵy qyzmetterin atqarǵan. 1956 jyldan zapastaǵy avıatsııanyń general-maıory. Talǵat Begeldınov atyndaǵy Halyqaralyq qaıyrymdylyq qordyń prezıdenti. Bul qor Qazaqstan Respýblıkasynyń jáne shetelderdiń memlekettik jáne qoǵamdyq uıymdarymen birlesip jumys isteıdi. 1945,1985 jáne 1995 jyldarǵy Jeńis sherýine qatysqan. «Ily atakýıýt», «305 reıdov» jáne «Srajenıe v vozdýhe» kitaptarynyń avtory. Lenın, eki márte Qyzyl Tý, І-,ІІ dárejeli Otan soǵysy, Qyzyl Juldyz, Aleksandr Nevskıı, ІІІ-dárejeli Dańq ordenderimen jáne medaldarymen marapattalǵan. Almatyda turady.

Qoshqarbaev Raqymjan (1924-1988) Aqmola oblysynyń Taıtóbe aýylynda ómirge kelgen. 1945 jylǵy 30 sáýirde ol jaýynger Grıgorıı Býlatovpen birge Keńes áskerleri arasynan Reıhstagqa aldymen jetip, jeńis týyn tikti. Berlındegi Reıhstagqa tý tigip, qazaqtyń naǵyz batyr ult ekendigin dáleldegen qaısar azamat Raqymjan Qoshqarbaevqa 1999 jyly táýelsiz elimizdiń «Halyq qaharmany» ataǵy berildi. R.Qoshqarbaev 1988 jyly 10 tamyzda Almatyda qaıtys boldy.

Úzdik barlaýshy Álmuqan Sembınov (1924-1972) Aqmola aýdanynyń Jańabirlik aýylynda dúnıege kelgen. 1943 jyldyń qaqaǵan qysynan jeńistiń jyly samaly soqqanǵa deıin maıdannyń alǵy shebinde bolǵan ardagerdiń joly erlikke toly. Ol óziniń senimdi serikteri Danıl Lebedkın jáne Nıkolaı Belovpen birge jaý bekinisinen talaı ret «til» alyp kelip, olardyń josparlary men qupııa isterin ashyp, jeńis kúnin jaqyndatýǵa kóp úles qosqan. Qyzyl Juldyz, І, ІІ, ІІІ dárejeli «Dańq» ordenderimen, medaldarmen. Búgingi tańda Astana qalasynyń bir kóshesi maıdanger atamyzdyń esimimen atalady.

ESІMDER

55 jyl buryn (1955) kompozıtor, Qazaqstan Kompozıtorlar odaǵynyń tóraıymy, fılologııa ǵylymynyń kandıdaty QYDYRBEK Balnur Balǵabekqyzy dúnıege keldi. Almaty qalasynda týǵan. K.Baıseıitova atyndaǵy respýblıkalyq arnaýly mýzyka mektebin, Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasyn bitirgen.

Almaty memlekettik konservatorııasynda, Qazaqstan Kompozıtorlar odaǵynda qyzmet istegen.

«Qarlyǵashtyń quıryǵy nege aıyr» atty tuńǵysh ulttyq balalar baletiniń, «Qalqaman-Mamyr» opera-baletiniń, «Naýryz meıram hıkaıasy» baletiniń, sondaı-aq kóptegen sımfonııalyq poemalar men ývertıýralardyń, orkestrlik, kameralyq shyǵarmalardyń avtory. Ol - otandyq mýzyka tarıhynda tuńǵysh ret úrmeli aspaptar orkestrine arnalǵan shyǵarmalar jazǵan kompozıtor.