QazAqparat-Anons: maýsymnyń 4-i men 7-si aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ҮKІMETMaýsymnyң 4-inde Mınıstrler үıinde Statıstıka agenttiginiң tөraғasy A.Meshimbaeva baspasөz mәslıhatyn өtkizedi. PARLAMENTMaýsymnyң 4-inde Parlament Senatynyң jalpy otyrysy өtedi. Maýsymnyң 4-inde Parlament Mәjilisinde spıker O.Mұhamedjanov Irannyң Қazaқstandaғy Elshisimen kezdesedi. ҚOҒAMElimizde 2009 jylғy aқpannyң 17-si men shildeniң 1-i aralyғynda shaғyn jәne orta kәsipkerlik sýbektilerin tekserýge moratorıı jarııalandy.Maýsymnyң 1-inen bastap tamyzdyң 15-ine deıin Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң «Bolashaқ» halyқaralyқ stıpendııasyn taғaıyndaý konkýrsyna қatysý үshin құjattar қabyldanady. Құjattardy «Halyқaralyқ baғdarlamalar ortalyғy» AҚ Astana jәne Almaty қalalarynda senbi men jeksenbiden basқa kүnderi saғat 9.00-den 17.00-ge қabyldaıdy. Eskertý: 2009 jylғy maýsymnyң 1-i men 30-y aralyғynda Almaty қalasynda tek өz betimen ynta bildirgen үmitkerlerdiң құjattary қabyldanady. Poshta arқyly jiberilgen құjattar қabyldanbaıdy.ҚAZAҚSTAN JӘNE ӘLEMMaýsymnyң 3-4-inde ҚR Syrtқy ister mınıstri Marat Tәjınniң Nıderlandy koroldigine sapary josparlanýda.Sapar baғdarlamasy aıasynda M.Tәjın Nıderlandy syrtқy ister vedomstvosy basshysy Maksım Verhagen jәne Nıderlandy үkimetiniң basқa da mүshelerimen kezdespek. Sapar barysynda tүrli salalardaғy ekijaқty yntymaқtastyқtyң damý barysyn, Қazaқstannyң EҚYҰ-daғy tөraғalyғynyң basymdyқtaryn, sondaı-aқ, halyқaralyқ saıasattyң өzekti mәselelerin talқylaý kөzdelýde.ASTANAMaýsymnyң 4-inde «Radisson SAS Astana» otelinde Temir joldar yntymaқtastyғy ұıymy Mınıstrler keңesiniң XXXVII sessııasynyң otyrysy өtedi. Sessııa jұmysyna әlemniң 27 eliniң salalyқ mınıstrlikteriniң basshylary қatysady. Maýsymnyң 4-inde Қazaқtyң Gýmanıtarlyқ Zaң ınstıtýtynyң jaңa ғımaratynda Bilim jәne ғylym mınıstri J.Tүımebaevtyң қatysýymen Ұlttyқ birtұtas testileý synaғy bastalady. ALMATY Maýsymnyң 4-inde Almaty әkimi A.Esimovtyң қatysýymen «Meniң Otanym - Қazaқstan» atty ІІ respýblıkalyқ patrıottar aktsııasy өtedi. Maýsymnyң 4-inde Қazaқstannyң Ұlttyқ kitaphanasynda K.Zakarııanovtyң «Tıýrkskaıa saga Chıngıshana» kitabynyң tanystyrylymy өtedi. Maýsymnyң 4-inde Қazaқstan baspasөz klýbynda «Jaýқazyndar festıvaline» arnalғan baspasөz mәslıhaty өtedi. Maýsymnyң 4-inde «Interkontınental» қonaқүıinde Anglııa fýtbol құramasynyң oıynshylarymen baspasөz mәslıhaty өtedi. AIMAҚPAVLODARMaýsymnyң 4-inde Pavlodarda Memlekettik rәmizder kүni atap өtiledi. Қalalyқ mәdenıet saraıynyң aldyndaғy alaңda jastardyң patrıottyқ aktsııasy bastalady, kөrkemөnerpaz ұjymdary өner kөrsetedi. Al «Kosmos» jastar үıinde oblys ortalyғynyң oқýshylary Қazaқstan Respýblıkasynyң Jalaýyna, Әnұrany men Eltaңbasyna arnalғan «Gүldene ber, meniң elim!» atty merekelik sharaғa jınalady. TALDYҚORҒANMaýsymnyң 5-inde Taldyқorғanda «Nұr Otan» halyқtyқ demokratııalyқ partııasy Almaty oblystyқ fılıaly Saıası Keңesiniң keңeıtilgen otyrysy өtkiziledi. Kүn tәrtibinde Қazaқstan Respýblıkasynyң Prezıdenti «Nұr Otan» halyқtyқ demokratııalyқ partııasynyң tөraғasy N.Ә.Nazarbaevtyң «Nұr Otan» partııasynyң kezekten tys HІІ sezinde sөılegen sөzinen týyndaıtyn oblystyқ partııa ұıymynyң mindetterin jүzege asyrý mәseleleri talқylanady. -------------------------------------------------------------------------------------------------- ATAÝLY KҮNDER, ELEÝLІ OҚIҒALAR MAÝSYM AIYNDA:55 jyl bұryn (1954) Rýdnyı қalasynda Sokolov-Sarybaı ken baıytý өndiristik birlestigi құryldy. 1957 jyly Sokolov, 1960 jyly Sarybaı kenishiniң birinshi kezeңi iske қosyldy. Onyң құramyna Sarybaı, Қashar, Қorjykөl ashyқ temir kenishteri men Sokolov jerasty kenishi kiredi.16 jyl bұryn (1993) Aқmolada Қazaқstandaғy ekinshi halyқaralyқ telefon stansysynyң jәne 120 shaқyrymdyқ talshyқty-optıkalyқ baılanys jelisin salý boıynsha «Doıche BýndesTelekom» fırmasymen Қazaқstan-nemis kәsipornyn құrý týraly kelisim-shartқa қol қoıyldy. 14 jyl bұryn (1995) «ATF banki» aktsıonerlik қoғamynyң negizi қalandy. Ol kezde Қazaқstan Respýblıkasy Ұlttyқ bankine «Almaty saýda-қarjy banki» jabyқ aktsıonerlik қoғamy degen ataýmen tirkelgen bolatyn. Қazirgi ataýymen 2003 jyldan bastap қyzmet isteıdi.6 jyl bұryn (2003) Taılandtyң Chıagmaı қalasynda өtken Azııadaғy yntymaқtastyқ dıalogy Syrtқy ister mınıstrleriniң 2-shi keңesinde Қazaқstan Respýblıkasy Oman, Shrı-Lanka jәne Kýәıt memleketterimen birge atalғan ұıymғa mүshe bolyp қabyldandy. MAÝSYMNYҢ 4-І, BEISENBІAgressııanyң jazyқsyz құrbandary bolғan balalardyң halyқaralyқ kүni. 1982 jylғy tamyzdyң 19-ynda palestına mәselesi boıynsha өtken BҰҰ Bas Assambleıasynyң tөtenshe arnaıy sessııasynyң sheshimimen, 1982 jylғy maýsymnyң 4-degi Izraıl Қarýly Kүshteriniң Beırýttaғy tұrғyn үı aýdandaryn bombalaýynyң bir jyldyғyna oraı, 1983 jyldan bastap atap өtiledi.Ingýshetııa Respýblıkasynyң құrylғan kүni. 1992 jyly RF Joғarғy Keңesi Reseı Federatsııasynyң құramyndaғy Ingýsh Respýblıkasyn құrý týraly Zaң қabyldady. ESTE ҚALAR OҚIҒALAR65 jyl bұryn (1944) қazaқtyң қaһarman қyzy Әlııa Moldaғұlovaғa Keңes Odaғynyң Batyry berildi.17 jyl bұryn (1992) Elbasy N.Nazarbaevtyң Jarlyғymen «Қazaқstan Respýblıkasy Memlekettik jalaýy týraly», «Қazaқstan Respýblıkasy Memlekettik eltaңbasy týraly», «Қazaқstan Respýblıkasy Memlekettik әnұranynyң mýzykalyқ redaktsııasy týraly» Zaңdar kүshine endi. Қazaқstan Respýblıkasynyң memlekettik negizgi rәmizderdiң biri ? Memlekettik týy. ҚR memlekettik týynyң avtory ? sýretshi Shәken Nııazbekov. Memlekettik tý ? kөgildir tүsti tik bұryshty kezdeme. Onyң ortasynda araıly kүn, kүnniң astynda қalyқtaғan қyran beınelengen. Aғash sabyna bekitilgen tұsta ұlttyқ oıýlarmen kestelengen tik jolaқ өrnektelgen. Kүn, araı, қyran jәne oıý-өrnek ? altyn tүsti. Týdyң eni ұzyndyғynyң jartysyna teң. Biryңғaı kөk tүs tөbedegi bұltsyz ashyқ aspannyң bıik kүmbezin elestetedi jәne Қazaқstan halқynyң birlik, yntymaқ jolyna adaldyғyn aңғartady. Bұltsyz kөk aspan barlyқ halyқtarda әrқashan da beıbitshiliktiң, tynyshtyқ pen jaқsylyқtyң nyshany bolғan. Geraldıka (gerbtaný) tilinde ? kөk tүs jәne onyң tүrli reңki adaldyқ, senimdilik, үmit sııaқty adamgershilik қasıetterge saı keledi. Ejelgi tүrki tilinde «kөk» sөzi aspan degen ұғymdy bildiredi. Kөk tүs tүrki halyқtary үshin қasıetti ұғym. Tүrki jәne әlemniң өzge de halyқtaryndaғy kөk tүstiң mәdenı-semıotıkalyқ tarıhyna sүıene otyryp, memlekettik týdaғy kөgildir tүs Қazaқstan halқynyң jaңa memlekettilikke ұmtylғan nıet-tileginiң tazalyғyn, asқaқtyғyn kөrsetedi dep қorytýғa bolady. Nұrғa malynғan altyn kүn tynyshtyқ pen baılyқty beıneleıdi. Kүn ? қozғalys, damý, өsip-өrkendeýdiң jәne өmirdiң belgisi. Kүn ? ýaқyt, zamana beınesi. Қanatyn jaıғan қyran құs ? bar nәrseniң bastaýyndaı, bılik, aıbyndylyқ beınesi. Ұlan-baıtaқ keңistikte қalyқtaғan қyran ҚR-nyң erkindik sүıgish asқaқ rýhyn, қazaқ halқynyң jan-dүnıesiniң keңdigin pash etedi. Қazaқstan Respýblıkasynyң negizgi memlekettik rәmizderiniң biri ? eltaңba. Қazaқstan Respýblıkasynyң memlekettik eltaңbasynyң avtorlary ? J.Mәlibekov pen Sh.Ýәlıhanov. Rәmizdik tұrғydan ҚR memlekettik gerbiniң negizi ? shaңyraқ. Ol ? gerbtiң jүregi. Shaңyraқ ? memlekettiң tүp-negizi ? otbasynyң beınesi. Shaңyraқ ? Kүn sheңberi. Aınalғan Kүn sheңberiniң қozғalystaғy sýreti ispetti, Shaңyraқ ? kıiz үıdiң kүmbezi kөshpeli tүrkiler үshin үıdiң, oshaқtyң, otbasynyң beınesi. Tұlpar ? dala dүldili, er-azamattyң sәıgүligi, jeldeı esken jүırik aty, jeңiske degen jasymas jigerdiң, қajymas қaırattyң, mұқalmas қajyrdyң, tәýelsizdikke, bostandyққa ұmtylғan құlshynystyң beınesi. Қanatty tұlpar ? қazaқ poezııasyndaғy keң taraғan beıne. Ol ұshқyr armannyң, samғaғan taңғajaıyp jasampazdyқ қııaldyң, talmas talaptyң, asyl mұrattyң, jaқsylyққa құshtarlyқtyң keıpi. Қanatty tұlpar Ýaқyt pen Keңistikti biriktiredi. Ol өlmes өmirdiң beınesi. Bir shaңyraқtyң astynda tatý-tәtti өmir sүretin Қazaқstan halқynyң өsip-өrkendeýin, rýhanı baılyғyn, san syrly, alýan қyrly bet-beınesin pash etedi. Bes bұryshty jұldyz eltaңbanyң tәji ispetti. Әrbir adamnyң jol nұsқaıtyn jaryқ jұldyzy bar. Қazaқstan Respýblıkasynyң negizgi memlekettik rәmizderiniң biri - әnұran. 2006 jylғy қaңtardyң 6-da Jұmeken Nәjimedenov pen Nұrsұltan Nazarbaevtyң sөzine jazylғan Shәmshi Қaldaıaқovtyң «Meniң Қazaқstanym» әni Қazaқstan Respýblıkasynyң әnұrany bolyp bekitildi. 17 jyl bұryn (1992) Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaғy Kәsipkerler odaғy құryldy.345 jyl bұryn (1664) Jaңa Amsterdam қalasynyң aty ? Nıý-Iork bolyp өzgertildi.ESІMDER80 jyl bұryn (1929) aқyn, jazýshy, Shyңjaң Jazýshylar odaғynyң mүshesi BAIBOLATOV Әbdirәshıt Nәbıұly dүnıege keldi. Қytaı Halyқ Respýblıkasynda týғan. 1975 jyldan «Shұғyla», «Mұra» jýrnaldarynyң bas redaktory bolғan. Aқynnyң alғashқy өleңi 1948 jyly jarııalanғan. Onyң «Өmir қaıyғynda» өleңder jınaғy, «Қos emen» povester jınaғy, «Taý қyrany» romany jaryқ kөrgen. Ol қazaқ aýyz әdebıeti үlgilerin jınaý, jүıeleý, baspadan shyғarý jұmystaryna basshylyқ jasap, «Қazaқtyң ғashyқtyқ jyrlary», «Қazaқ sheshenderi men sheshendik sөzderi», «Қazaқ қıssalary», «Қazaқ shejiresi», «Baıyrғy қazaқ aıtystary», t.b. kitaptardy jaryққa shyғardy. 55 jyl bұryn (1954) Қazaқstan Respýblıkasy Ұlttyқ ғarysh agenttiginiң jaýapty hatshysy NҰRҒALIEV Erғazy Meıirғalıұly dүnıege keldi. Shyғys Қazaқstan oblysynda týғan. Өskemen құrylys-jol ınstıtýtyn bitirgen. Eңbek jolyn polıgon әskerı-құrylys әskeriniң leıtenanty қyzmetinen bastaғan ol, keıinnen Lenın қalalyқ atқarý komıteti tөraғasynyң birinshi orynbasary, Baıқoңyrdyң bas sәýletshisi, memlekettik mүlik jәne jekeshelendirý aýmaқtyқ komıtetiniң tөraғasy, Қala әkimshiligi bastyғynyң orynbasary, 1995-2004 jyldary Қazaқstan Prezıdentiniң Baıқoңyr ғarysh aılaғyndaғy birinshi arnaıy өkili қyzmetterin atқarғan. 2005-2007 jyldary «Bәıterek» AҚ-y bas dırektorynyң Baıқoңyr aılaғy boıynsha orynbasary bolғan. Қazirgi қyzmetinde 2007 jyldan bastap isteıdi. 2-shi dәrejeli «Dostyқ» ordenimen, medaldarmen marapattalғan. 410 jyl bұryn (1599-1660) Ispanııanyң ұly sýretshisi VELASKES Dıego Rodrıges de Sılva dүnıege keldi. Velaskes shyғarmashylyғy ? 17 ғasyrdaғy ıspandyқ sýret өneriniң bıik shyңy. Sýretshi өnerine ıtalıan beıneleý өneriniң әseri mol bolғan. Onyң sýretterinde kөңil-kүı men sezim bұlқynysy seziledi. Kөpshilikke belgili shyғarmalary ? «Las Menınas», «Aına aldyndaғy Sholpan», «Toқymashylar» atty týyndylary. MAÝSYMNYҢ 5-І, JҰMABүkilәlemdik қorshaғan ortany қorғaý kүni. BҰҰ Bas Assambleıasynyң sheshimimen 1972 jyly bekitilgen. BҰҰ-nyң қorshaғan ortany қorғaý jөnindegi baғdarlamasyn basshylyққa ala otyryp өtkiziledi.Danııa Koroldiginiң Ұlttyқ meıramy ? Konstıtýtsııa kүni. Danııa Eýropanyң soltүstik-batysynda ornalasқan eң kishkentaı memleket. ıÝtland tүbeginiң biraz bөligin, Zelandııa, Fıýn, Lollann, Falster, Men, Bornhlm, t.b. araldardy alyp jatyr. Bұғan қosa eldiң құramyna kiretin Grenlandııa men Farer araldarynyң derbes avtonomııalyқ құқyқtary bar. Oңtүstiginde Germanııamen shektesedi. Shyғysynda Baltyқ, batysy men soltүstigi Soltүstik teңizimen shaıylady. Әkimshilik jaғynan 14 oblysқa bөlinedi. Astanasy ? Kopengagen. Memlekettik tili ? dat tili. Aқsha birligi ? dat kronasy. Danııa ? Konstıtýtsııalyқ monarhııa. Memleket basshysy ? Koroleva. Joғarғy atқarýshy organy ? Үkimet. Joғarғy zaң shyғarýshy organy bir palataly parlament ? Folketıng. Қazaқstan Respýblıkasy men Danııa Koroldigi arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy mamyrdyң 6-da ornatyldy. Seıshel araldary Respýblıkasynyң Ұlttyқ meıramy ? Azattyқ kүni (1977). Seıshel araldary memleketi Madagaskar aralynyң soltүstik-shyғysynda, Үndi mұhıtyndaғy araldarda ornalasқan. Әkimshilik-aýmaқtyқ jaғynan 23 okrýgke bөlinedi. Astanasy ? Vıktorııa қalasy. Resmı tili ? kreol, aғylshyn jәne frantsýz tilderi. Ұlttyқ aқsha birligi ? seıshel rýpııi. ESTE ҚALAR OҚIҒALAR71 jyl bұryn (1938) Әýlıeata қalasyna ұly aқyn Jambyl Jabaevtyң esimi berildi. Jambyl ? Қazaқstandaғy kөne қalalardyң biri. Ol әr jyldary Talas, Taraz, Әýlıeata, Mırzoıan dep atalғan bolatyn. 1997 jyly Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң Jarlyғymen қalaғa onyң kөne ataýy Taraz қaıta berildi.17 jyl bұryn (1992) Taldyқorғan oblysy Қapal aýdanynyң Қarashoқy mekeninde aқyn Sara Tastanbekқyzyna eskertkish ashyldy.17 jyl bұryn (1992) «Қazaқstan Respýblıkasynyң Konstıtýtsııalyқ soty týraly» Zaң қabyldandy.16 jyl bұryn (1993) Respýblıkalyқ kөrkemөner kolledji men Almaty memlekettik teatr-kөrkemsýret ınstıtýtynyң osy saladaғy fakýltetteri bazasynda Қazaқ memlekettik kөrkemөner akademııasy jәne T.Jүrgenov atyndaғy teatr jәne kıno ınstıtýty құryldy. Jeti jyldan keıin joғarydaғy eki ınstıtýt қosylyp, T.Jүrgenov atyndaғy Қazaқ memlekettik өner akademııasy boldy. 2001 jylғy shildeniң 5-de Prezıdent jarlyғymen akademııaғa ұlttyқ mәrtebe berildi. 11 jyl bұryn (1998) Astanada Қajymұқan atyndaғy Ortalyқ stadıonnyң ashylý rәsimi boldy.10 jyl bұryn (1999) Oңtүstik Қazaқstan oblysynyң Bәıdibek aýdanynda Bәıdibek baba men Domalaқ ana, қasıetti Bes ana kesenesiniң ashylý rәsimi өtti.9 jyl bұryn (2000) Almatyda jazýshy Tahaýı Ahtanov tұrғan үıge eskertkish taқta ornatyldy.3 jyl bұryn (2006) Memleket basshysy Nұrsұltan Nazarbaev «Almaty қalasynyң өңirlik қarjy ortalyғy týraly» jәne «Almaty қalasynyң өңirlik қarjy ortalyғyn құrý mәseleleri jөnindegi Қazaқstan Respýblıkasynyң zaңnamalyқ aktilerine өzgerister men tolyқtyrýlar engizý týraly» Zaңdarғa қol қoıdy.ESІMDER80 jyl bұryn (1929) bıologııa ғylymynyң doktory, professor ALEShIN Ivan Alekseevıch dүnıege keldi. Ol 1953 jyldan Tүrikmen memlekettik medıtsına ınstıtýty fızıologııa kafedrasynyң assıstenti, dotsenti, professory bolғan. 1980 jyldan Aқtөbe memlekettik medıtsına ınstıtýty dәrigerlik baқylaý, emdik dene shynyқtyrý jәne fızıoterapııa kafedrasynyң meңgerýshisi қyzmetin atқarғan. Ғalymnyң negizgi ғylymı eңbekteri sportshylar fızıologııasyna arnalғan. I.Aleshın elektr-fızıologııalyқ әdistermen asқazannyң (қarynnyң) sөl bөlý, jıyrylý қabiletin, jүıke jүıesin zerttegen. 50 jyl bұryn (1959) Atyraý oblysy әkimi apparatynyң bөlim meңgerýshisi LҰҚPANOV Sәden Sәkenұly dүnıege keldi. Atyraý oblysynda týғan. Atyraý aýyl sharýashylyғy tehnıkýmyn, Almaty mal dәrigerlik ınstıtýtyn bitirgen. Eңbek jolyn keңshardyң mal dәrigeri bolyp bastaғan. 1995-2000 jyldary ? Mahambet aýdandyқ әkimdigi basshysynyң orynbasary ? aýdandyқ aýyl sharýashylyғy basқarmasynyң bastyғy. 2000-2002 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyғy mınıstrligi Atyraý oblystyқ aýmaқtyқ basқarmasynyң bastyғy. 2002-2006 jyldary Atyraý oblysy Inder aýdanynyң әkimi қyzmetin atқarғan. Medalmen marapattalғan. MAÝSYMNYҢ 6-SY, SENBІShvetsııanyң jәne Shvetsııa Baıraғynyң ұlttyқ kүni. Shvetsııa Batys Eýropada ornalasқan memleket. Skandınavııa tүbeginde oңtүstik, oңtүstik-batystan soltүstik, soltүstik-shyғysқa қaraı 1600 shaқyrymғa, shyғystan batysқa 400 shaқyrymғa sozyla ornalasқan. Batysynda Norvegııamen, soltүstik-shyғysynda Fınlıandııamen shektesedi. Oңtүstigi men shyғysy Baltyқ teңizi men Botnııa shyғanaғymen shaıylady. Oңtүstik-batys jaғalaýy Skagerrak, Kattegat, Eresýnn bұғazdary arқyly Danııamen ұlasady. Sonymen қatar Baltyқ teңizindegi Gotland jәne Eland araldary da osy memleketke қaraıdy. Әkimshilik jaғynan 24 lenge bөlinedi. Astanasy ? Stokgolm қalasy. Memlekettik tili ? shved tili. Aқsha birligi ? shved kronasy. Shvetsııa ? Konstıtýtsııalyқ monarhııa. Memleket basshysy ? Korol. Joғarғy atқarýshy organy ? Үkimet. Zaң shyғarýshy joғary organy bir palataly parlament ? Rıksdag. Қazaқstan Respýblıkasy men Shvetsııa Koroldigi arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy sәýirdiң 7-inde ornatyldy.Pýshkın kүni. Reseı Federatsııasy Prezıdentiniң 1997 jylғy mamyrdyң 27-degi Jarlyғymen ұly aқynnyң týylғan kүni saltanatyna oraı jyl saıyn atap өtiledi. A.Pýshkın shyғarmashylyғyn joғary baғalaıtyn қazaқstandyқtar da jer-jerde aқyn eskertkishiniң aldyna baryp, rýhyna taғzym etip, өleңder oқıdy. A.Pýshkın 1833 jyly Orynbor jәne Oral қalalaryna kelgen. «Pýgachev tarıhyna» қatysty maғlұmattar jınap, «Қozy Kөrpesh ? Baıan sұlý» eposyn jazyp alғan. Onyң shyғarmalary 19 ғasyrdyң 2-shi jartysynda Abaıdyң aýdarýymen elimizde keңinen taraldy. Abaı «Evgenıı Onegınnen» birneshe үzindi-nұsқalardy taңdap alyp, «Tatıananyң haty», «Lenskııdiң sөzi» atty өleңder shyғardy. Aқyn І.Jansүgirov «Evgenıı Onegın» romanyn birinshi bolyp tolyқ aýdardy. ESTE ҚALAR OҚIҒALAR64 jyl bұryn (1945) Қaraғandyda әlemde tұңғysh kөmir kombaıny synaқtan өtti. 1932 jyly keңes өnertapқyshy Bahtýmskıı Alekseı Ivanovıch osy kөmir kombaınynyң eң alғashқy үlgisin jasady. 22 jyl bұryn (1987) Almaty oblysynyң bұrynғy Kegen aýdanynda Oraz Jandosov tұrғan jәne қyzmet istegen үıde mұrajaı ұıymdastyryldy.17 jyl bұryn (1992) kınorejısser Abdolla Қarsaқbaev tұrғan үıdiң қabyrғasyna eskertkish taқta ornatyldy.9 jyl bұryn (2000) Almatydaғy «Er Tөstik» ұl balalar hory (jetekshisi Қymbat Nұralıeva) Avstrııanyң Lınts қalasynda өtken halyқaralyқ «Hor olımpıadasy - 2000» baıқaýyna қatysyp, қola jүldege ıe boldy. 8 jyl bұryn (2001) Jambyl oblysynyң Jambyl aýdany ortalyғynda aқyn Jambyl Jabaevқa eskertkish ornatyldy. 8 jyl bұryn (2001 maýsymnyң 6-14-i) Astanada Mәskeýdiң mәdenı kүnderi өtti. ESІMDER60 jyl bұryn (1949) medıtsına ғylymynyң doktory, professor, Қazaқstan Respýblıkasy Ftızıatrlar қoғamynyң prezıdenti, TMD elderi Ftızıatrlar қoғamy basқarmasynyң mүshesi JANGEREEV Amangeldi Әbdirahmanұly dүnıege keldi. Eңbek jolyn Aқtөbe medıtsına ınstıtýtynyң assıstenti bolyp bastady. Sodan keıin KSRO Densaýlyқ saқtaý mınıstrligi Týberkýlez ortalyқ ғylymı-zertteý ınstıtýtynda jұmys istedi. Birneshe jyl Қazaқstan Respýblıkasy Өkpe aýrýlary problemalary jөnindegi ұlttyқ ortalyғynyң dırektory boldy. 2000 jyldan beri Almaty memlekettik dәrigerlerdiң biliktiligin arttyrý ınstıtýtynyң kafedra meңgerýshisi bolyp isteıdi. Ғalymnyң 70-ke jýyқ ғylymı eңbegi, onyң ishinde 1 monografııasy jaryқ kөrgen.55 jyl bұryn (1954) Қazaқstan Jazýshylar odaғynyң mүshesi, jazýshy, syқaқshy, Halyқaralyқ «Alash» syılyғynyң laýreaty JAPPASҰLY Erkin dүnıege keldi. Shyғys Tүrkistanda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1971-1973 jyldary Aқsýat aýdandyқ Pıonerler үıiniң dırektory қyzmetin atқarғan. 1975 jyly Otan aldyndaғy boryshyn өtep oralғannan keıin, aýdandyқ mýzyka mektebinde bir jyl ұstazdyқ etken. «Қazaқstan pıoneri» («Ұlan») gazetinde, «Қazaқkitap» kitap saýdasy birlestiginiң nasıhat redaktsııasynda қyzmet atқarғan. Қazir «Қazaқ әdebıeti» gazetiniң jaýapty hatshysy қyzmetin atқarady. Қalamgerdiң «Kimge kүlki, kimge tүrpi?», «Oı, қytyғym keledi...» atty satıralyқ kitaptary jaryқ kөrgen. Shyғarmalary orys, қytaı tilderine aýdarylғan. 50 jyl bұryn (1959) Қyzylorda oblysy әkiminiң keңesshisi, ekonomıka ғylymynyң kandıdaty SӘRSENBAI Nұrlan Aldabergenұly dүnıege keldi. Jambyl oblysynda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1992-1995 jyldary - әl-Farabı atyndaғy jas talanttardy қoldaý respýblıkalyқ қorynyң vıtse-prezıdenti. 1995-1996 jyldary ? «Farabı-konsaltıng» konsaltıngtik fırmasynyң bas dırektory, Қazaқstan kәsipkerleri kongresiniң vıtse-prezıdenti, Respýblıkalyқ tөlem қabileti joқ kәsiporyndarғa konsýltatsııa berý ortalyғynyң dırektory. 1996-1997 jyldary ? Қazaқ әleýmettik damýdy nesıeleý aktsıonerlik banki basқarmasy tөraғasynyң orynbasary, «Tұrғynүıқұrylysbanki» jabyқ aktsıonerlik қoғamynyң vıtse-prezıdenti. 1997-1999 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Strategııalyқ josparlaý jәne reforma agenttigi tөraғasynyң orynbasary, departament dırektory, tөraғanyң orynbasary. 2000-2002 jyldary ? «Tsentrkredıtbanki» ashyқ aktsıonerlik қoғamynyң Dırektorlar keңesi tөraғasy keңsesiniң jetekshisi. 2001-2002 jyldary ? Қarjy polıtsııasy akademııasynyң professory, Қazaқstan Respýblıkasy Memlekettik қyzmet isteri agenttigi ortalyғynyң jetekshisi. 2002-2006 jyldary ? Қazaқ-japon adamı resýrstardy damytý jөnindegi ortalyғynyң arnaýly keңesshisi. 2006-2008 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti Әkimshiligi memlekettik baқylaý jәne ұıymdastyrý jұmystary bөliminiң memlekettik ınspektory. Қazirgi қyzmetinde 2008 jyldan bastap isteıdi. MAÝSYMNYҢ 7-SІ, JEKSENBІIspanııa Koroldiginiң Ұlttyқ meıramy ? Respýblıka kүni. Қazaқstan Respýblıkasy men Ispanııa arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy aқpannyң 11-inde ornatyldy.Norvegııa koroldiginiң Ұlttyқ meıramy ? Tәýelsizdigin jarııalaғan kүni. 1905 jylғy maýsymnyң 7-inde Norvegııanyң joғarғy өkiletti organy ? Stortıngtiң sheshimimen shved-norvegııa ýnııasy bұzyldy. Өtkizilgen referendým nәtıjesinde Norvegııa konstıtýtsııalyқ monarhııa bolyp jarııalandy. Қazaқstan Respýblıkasy men Norvegııa arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy maýsymnyң 6-ynda ornatyldy.ESTE ҚALAR OҚIҒALAR15 jyl bұryn (1994) Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Ә.Nazarbaevtyң «Eýrazııa memleketter odaғyn құrý týraly» jobasy baspasөzde jarııalandy.12 jyl bұryn (1997) Pavlodarda «Taza alıýmınıı» dep atalatyn iri өndiris ornynyң alғashқy қazyғyn қaғý rәsimi өtti.6 jyl bұryn (2003 maýsymnyң 7-10-y) Astanada Penza oblysynyң mәdenı kүnderi өtip, atalғan oblystyң Elordadaғy өkildigi ashyldy.90 jyl bұryn (1919) Nıý-Iorkte alғash ret jүrgizýshi kýәligin alý үshin jazbasha test tapsyryldy.ESІMDER110 jyl bұryn (1899-1952) Қazaқstannyң eңbek siңirgen әrtisi, rejısser NASONOV Mıhaıl Grıgorevıch dүnıege keldi. Mәskeý қalasynda týғan. Mәskeýdegi Proletkýlt teatr stýdııasyn bitirgen. 1932-1941 jyldary Қazaқ akademııalyқ drama teatrynyң kөrkemdik jaғyn basқarýmen қatar rejısseri bolғan. M.Nasonov M.Әýezovtyң «Eңlik-Kebek», «Tas tүlekter», «Shekarada», B.Maılınniң «Taltaңbaıdyң tәrtibi», J.Shanınniң «Arқalyқ batyr», S.Seıfýllınniң «Қyzyl sұңқarlar», M.Әýezov pen Ә.Tәjibaevtiң «Aқ қaıyң», Ғ.Mүsirepovtyң «Қozy Kөrpesh - Baıan Sұlý» jәne Ә.Әbishevtiң «Otan үshin» pesalaryn sahnaғa shyғardy. Қazaқ akademııalyқ drama teatrynyң damýyna eleýli үles қosty. 1941-1944 jyldary Shymkent oblystyқ drama teatrynda rejısser bolyp, M.Әýezovtiң «Syn saғatta», S.Mұқanovtyң «Jeңis jyry» jәne A.Ostrovskııdiң «Mysyққa kүnde toı bola bermes» spektaklderin қoıғan. 50 jyl bұryn (1959) «Panorama» respýblıkalyқ gazetiniң bas redaktory, Қazaқstan Respýblıkasy Jýrnalıstıka akademııasynyң akademıgi TsOI Lera Vladımırovna dүnıege keldi. Өzbekstan Respýblıkasynda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. «Kore Ilbo», «Jezkazganskaıa pravda», «Agıtator Kazahstana», «Izbıratel» gazetteriniң tilshisi bolyp istegen. 1992-1993 jyldary ? «Panorama» gazetiniң tilshisi, bas redaktordyң orynbasary. Қazirgi қyzmetinde 1993 jyldan bastap isteıdi.