QazAqparat-Anons: Maýsymnyń 10-y men 13-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi
Elbasy
Maýsymnyń 10-11-i aralyǵynda QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Tashkentte Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna qatysýshy memleketter basshylary keńesiniń 10-shy otyrysyna qatysady.
PARLAMENT
Maýsymnyń 10-y kúni saǵat 10-da QR Parlament Senatynyń plenarlyq otyrysy bolady.
Maýsymnyń 10-11-i kúnderi QR Parlamenti Májilisiniń zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma jónindegi komıtetiniń Qaraǵandy oblysyndaǵy kóshpeli otyrysy ótedi.
ÚKІMET
Maýsymnyń 9-10-y aralyǵynda ekijaqty qatynastyń tarıhynda alǵashqy ret EQYU Qazirgi tóraǵasy, Qazaqstannyń Memlekettik hatshysy-Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaevtyń Danııaǵa resmı sapary bastalady.
Maýsymnyń 10-y kúni QR Úkimetinde QR Bilim berýdi damytýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan Memlekettik baǵdarlamasy jobasyn talqylaıtyn keńes ótedi.
Maýsymnyń 11-i kúni saǵat 15.00-de «BNews.kz» stýdııasynda QR Munaı jáne gaz mınıstri Áset Maǵaýovtyń qatysýymen «Qazaqstandaǵy munaıhımııa ónerkásibiniń damýy» atty taqyrypta www.bnews.kz portalynda online-konferentsııa ótedi.
QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM
Maýsymnyń 7-10-y aralyǵynda Reseıdiń Túmen qalasynda «Til saıasaty jáne mıgranttardy jersindirýdiń áleýmettik-quqyqtyq sıpattary» degen taqyrypta halyqaralyq konferentsııa ótedi.
Maýsymnyń 8-9-y kúnderi ıAltada (Ýkraınanyń ońtústigi, Qyrym avtonomııalyq respýblıkasy) TMD-ǵa qatysýshy memleketter Kedendik qyzmet basshylary keńesiniń otyrysy ótedi.
Maýsymnyń 11-12-sinde QHR Tóraǵasy Hý Tszıntao Qazaqstanǵa memlekettik sapar jasaıdy.
QOǴAM
Maýsymnyń 1-inen bastap elimizde jyl saıynǵy «Skýter» sharasy bastalyp, ol shomylý maýsymy aıaqtalǵanǵa deıin jalǵasady.
Maýsymnyń 1-inen bastap «Qazkommertsbank» AQ memlekettik baǵdarlama boıynsha "Samuryq-Qazyna" ulttyq ál-aýqat qory esebinen ıpotekalyq nesıeleýdi qaıta qarjylandyrýdy jańǵyrtady.
Maýsymnyń 4-10-y aralyǵynda respýblıka boıynsha 151 pýnktte Ulttyq biryńǵaı testileý ótedi.
SPORT
Maýsymnyń 7-12-si kúnderielordadaǵy Ulttyq tennıs ortalyǵynyń kortynda ITF Junior Circuit «The Youth of Capital» halyqaralyq týrnıri ótedi.
ASTANA
Maýsymnyń 10-y kúni Astanadaǵy Dıplomat qonaqúıinde «Mıneraldy resýrstar men metallýrgııa boıynsha birinshi Qazaqstandyq Halyqaralyq kongress» ótedi.
Maýsymnyń 10-y kúni Astanadaǵy qalalyq saıabaqta, sý-qutqarý stansysynda «Adamdary sý qoımalarynda shomylaý erejelerimen tanystyrý» oqytý-ádistemelik is-sharasy ótedi.
Maýsymnyń 10-y kúni Qazirgi zaman murajaıynda «Latvııa - vzglıad s vysoty ptıchego poleta» kórmesiniń ashylýy bolady.
ALMATY
Maýsymnyń 1-i men 12-si aralyǵynda Oqýshylar saraıynda Balalardy qorǵaýdyń halyqaralyq kúnine arnalǵan «Balalar» sýret kórmesi ótedi.
Maýsymnyń 9-10-y kúnderi Almatyda «Qazaqstandaǵy franchaızıng 2010» III halyqaralyq forýmy ótedi.
Maýsymnyń 10-ynda Almaty qalasyndaǵy QR Ulttyq kitaphanasynda aralas quqyqtardy qorǵaý jóninde semınar-keńes ótedi.
Maýsymnyń 10-y kúni Almatyda Q.Sátbaev atyndaǵy QazUTÝ-de Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýt túlekteriniń alǵashqy Halyqaralyq forýmy ótedi.
MAÝSYMNYŃ 10-Y, BEISENBІ
OQIǴALAR
12 jyl buryn (1998) Astana qalasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa astanasyn resmı tanystyrýǵa arnalǵan saltanatty májilis ótti. 1994 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti otyrysynda Prezıdent Nursultan Nazarbaev Qazaqstannyń astanasyn Almatydan Aqmolaǵa kóshirý týraly usynys jasady. 1997 jyly qazannyń 20-da astanany aýystyrý týraly Jarlyqqa qol qoıdy. 1998 jyly mamyrdyń 6-da Aqmola qalasynyń ataýy Astana bolyp ózgerdi. 10 maýsym 2006 jylǵa deıin astananyń týǵan kúni retinde atap ótilip keldi. 2006 jyldan bastap 6 shilde elorda kúni retinde atap ótiledi.
5 jyl buryn (2005) Elbasy Nursultan Nazarbaev Astanada Qazaq ulttyq mýzyka akademııasy organ zalynyń ashylý rásimine qatysty.
5 jyl buryn (2005) Jezqazǵannyń Dostyq pen halyqtar mádenıeti úıi aldynda aqyn Taıjan Qalmaǵambetovqa eskertkish ornatyldy.
Taıjan Qalmaǵambetov (1879-1937) - sýyryp salma aqyn, 1916 jylǵy ult-azattyq kóterilistiń qatysýshysy. Qaraǵandy oblysy Ulytaý aýdanynda týǵan. Stalındik tártip kezinde «halyq jaýy» atanyp 1937 jyldyń 26-shy qyrkúıeginde atý jazasyna tartylǵan. Taıjan aqynnyń shyǵarmalary «Qazaq halqynyń 1000 óleńi», «Pernedegi termeler», «Halyq aqyndary» jınaqtarynda jarııalanǵan. 1984 jyly «Oı aǵysy» atty óleńder men ánder jınaǵy, 2004 jyly «Saq-saq kúlsin syrnaıym» atty jınaǵy jaryq kórdi. Onyń esimi Jezqazǵan fılarmonııasyna berilgen.
Eskertkishtiń avtorlary - músinshiler Ómirhan Júnisbekov, Shaqybádin Seıtkenov, sáýletshi Asqar Sarıev.
1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenttik mádenıet ortalyǵynda Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor Ómirbek Baıgeldiniń «Tabylmaı kelgen qazyna» atty ǵylymı-derekti fılminiń jáne qytaıdyń aqyny Lı Bo týraly kitabynyń tusaý keser rásimi ótti.
Ómirbek Baıgeldi óziniń jumysynda 1300 jyl buryn dúnıege kelgen qytaıdyń uly aqyny Lı Bo Qazaqstannyń Shý óńirinde týǵanyn dáleldegen.
ESІMDER
55 jyl buryn (1955) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty -Agrarlyq máseleler komıtetiniń múshesi, tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty, dotsent RAMAZANOV Erkin Amanollauly dúnıege keldi.
Pavlodar oblysynda týǵan. Qazaq hımııa-tehnologııalyq ınstıtýtyn bitirgen.
Almaty sáýlet-qurylys ınstıtýty tehnologııa fakýltetiniń dekany, qurylys materıaldary kafedrasynyń dotsenti. 1992-1998 jyldary - «ıÝRSK» kompanııasynyń dırektory, «Qazeksportastyq» aktsıonerlik qoǵamynyń bas dırektory, prezıdenti, baqylaý keńesiniń tóraǵasy, dırektorlar keńesiniń tóraǵasy. 1999-2007 jyldary - ІІІ saılanǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty. 2007 jyldan - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty - Agrarlyq máseleler komıtetiniń múshesi.
Bir monografııanyń, bes avtorlyq kýáliktiń jáne elýden astam ǵylymı eńbektiń avtory.
35 jyl buryn (1975) matematıka ǵylymdarynyń kandıdaty, «Qazaqtelekom» AQ basqarma tóraǵasy ESEKEEV Qýanyshbek Baqytbekuly dúnıege keldi.
Almaty qalasynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq memlekettik ulttyq ýnıversıtetin bitirgen.
«Qazaqoıl» JAQ-nyń, «Qazaqstan temir joly» RMK-nyń aqparattyq tehnologııalar departamenti jetekshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrliginiń, Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstrliginiń departament dırektory, Qazaqstan Respýblıkasy Aqparattandyrý jáne baılanys agenttigi tóraǵasynyń orynbasary, tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan. Atalǵan qyzmetinde - 2010 jyldyń naýryz aıynan.
MAÝSYMNYŃ 11-І, JUMA
OQIǴALAR
3 jyl buryn (2007) Óskemenniń tórt ortalyq kóshesi jańa ataýlarmen ózgertildi. Burynǵy Lenın dańǵyly - Táýelsizdik dańǵyly, Qyzyl Qyran jaǵalaýy - Aleksandr Protozanov atyndaǵy kóshe dep ataldy. Tekstılşıkter dańǵyly - akademık Qanysh Sátbaevtyń, Ermak kóshesi - Jaqypbek Maldybaevtyń esimderine ıe boldy.
Budan basqa qalanyń ortalyq alańy - Respýblıka alańy, al qalalyq saıabaq - «Jastar» saıabaǵy dep ataldy. Qalanyń taǵy bir kóshesi Pankratev baǵynyń negizin qalaǵan Gýstav Vıntenıýstiń, soltústik jaǵalaýda salynyp jatqan jańa dańǵyl Іlııas Esenberlınniń esimderin ıelendi.
3 jyl buryn (2007) Reseıde semeılik jazýshynyń «Stalın - razgadka Sfınksa» atty kitaby jaryq kórdi. Kitaptyń avtory Marat Ahmetov - burynǵy jýrnalıst, bizdiń respýblıkamyzda KSRO-ny basqarǵan tarıhı adamdar týraly jazatyn adamdardyń birden biri.
«Stalın - razgadka sfınksa» kitabynda Iosıf Djýgashvılı basqa turǵydan beınelengen. Kitap avtordyń eki el muraǵatynda izdenis jumystaryn ótkizip jáne Stalındi jeke tanyǵan adamdarmen kezdesý nátıjesinde jasalǵan hronıkalyq-derekti shyǵarma bolyp tabylady.
1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen Qostanaı oblysy Rýdnyı qalasynda №6 TETs AO «SSGPO» energoblogy iske qosyldy. Jobanyń quny - 8241,3 mln. teńge, al qýattylyǵy - 63 MVt.
ESІMDER
100 jyl buryn (1910-1997) frantsııanyń ataqty muhıt zertteýshisi, kınorejısser, ónertapqysh, fotograf, Frantsııa akademııasynyń múshesi KÝSTO Jak Iv dúnıege keldi.
Frantsııanyń Sen-Andre-de-Kıýbzak qalasynda týǵan. Frantsııanyń teńiz akademııasyn bitirgen.
1943 jyly Emıl Ganıanmen birge akvalangty oılap taýyp, ony synaqtan ótkizdi.
Kýsto «Kalıpso» kemesimen muhıttyń grafıkalyq zertteýlerin júrgizdi. Frederık Dıýmamen birlesip jazǵan «V mıre bezmolvııa» atty kitaby Kýstoǵa ataq alyp keldi. 1956 jyly kitap boıynsha túsirilgen fılmi «Oskar» jáne «Zolotaıa palmovaıa vetv» syılyǵyn ıelendi.
1957 jyldan Monakodaǵy Muhıttaný ınstıtýtynyń dırektory boldy. Búkilálem kórermenderine keńinen tanymal fılmderdiń avtory. 1973 jyly teńiz ortasyn qorǵaý kommertsııalyq emes «Kýsto qoǵamyn» qurdy.
«Tiri teńiz», «Delfınder», «Jak Kýsto: muhıt álemi» kitaptardyń avtory.
MAÝSYMNYŃ 12-І, SENBІ
Búkilálemdik bala eńbegimen kúres kúni. Halyqaralyq Eńbek uıymy (HEU) 2002 jyly barlyq elderdi qamtyǵan balalar eńbegine jáne onyń eń jaısyz túrlerine tyıym salý úshin qozǵalysqa kóńil aýdarý maqsatynda maýsymnyń 12-sin Búkilálemdik bala eńbegimen kúres kúni dep jarııalady.
Nátıjesi 1999 jyldyń 17 maýsymynda HEU Bas konferentsııasynyń Jenevadaǵy 87-shi sessııasymen qabyldanǵan bala eńbeginiń eń jaısyz túrleri týraly HEU-nyń №182 jáne eń tómengi jas týraly № 138 Konventsııasyn bekitken elderdiń sany arta túsýi bolyp tabylǵan bul qozǵalysqa Búkilálemdik kún jańa serpin bermek.
Qazaqstan bul Konventsııany 2002 jyldyń 26 jeltoqsanynda bekitti.
OQIǴALAR
85 jyl buryn (1925) Qazaq ólkelik komıtetiniń RKP (b) hatshylyǵy qazaq proletar jazýshylarynyń assotsıatsııasyn (QazAAP) qurý týraly sheshim qabyldady. Bul assotsıatsııa jazýshylardyń dúnıetanymynyń qalyptasýynda, olardyń saıası kózqarastarynyń anyqtalýynda, ádebıetke jańa kúshterdi tartýda, jazýshylar men aqyndardyń ıdeıalyq-kórkemdik sheberligin arttyrýda mańyzdy ról atqardy.
10 jyl buryn (2000) Almatyda jazýshy Sábıt Muqanovtyń (1900-1973) eskertkishi ashyldy.
3 jyl buryn (2007) Ekibastuz GRES-inde qýaty 500 kılovattyq jańartylǵan №4 energoblok iske qosyldy.
1 jyl buryn (2009) Qazaqstanda alǵashqy ret avstrııanyń bir týma sazgeri Frants Shýberttiń «Oktet fa major» atty shyǵarmasy oryndaldy.
Kontsertti «A-Motors» kompanııasynyń Almatydaǵy Nissan resmı dıleriniń qoldaýymen Halyqaralyq fagotıster qaýymdastyǵynyń múshesi, halyqaralyq baıqaýlardyń laýreaty, Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııanyń túlegi Jambyl Muhambetjanov uıymdastyrdy.
1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdentiniń ıntellektýaldy mektepteriniń damýy týraly sarapshy-konsýltatsııalyq keńestiń alǵashqy májilisi bolyp ótti.
Sarapshy-konsýltatsııalyq keńes «Órken» AQ-nyń janyndaǵy zııatkerlik mektepterde fızıka-matematıkalyq jáne hımııa-bıologııalyq pánderdi tereńdetip oqytýǵa baǵyttalǵan bilim berý isine ǵylymı-ádistemelik qamtamasyz etý maqsatymen qurylǵan.
ESІMDER
80 jyl buryn (1930) shopan, Sotsıalıstik Eńbek Eri, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen aýyl sharýashylyǵy qyzmetkeri MOLDASANOV Jolseıit dúnıege keldi.
Almaty oblysynyń Raıymbek aýdanynda týǵan.
1947 jyldan qazirgi Raıymbek aýdanynyń Qarqara óńirinde shopan boldy. Ol ár 100 saýlyqtan 141 qozy alyp, ár qoıdan 4 kg joǵary sapaly jún qyryqty.
Onyń esimi respýblıkalyq Qurmetti Altyn kitapqa jazyldy.
2 márte Lenın jáne Qazan revolıýtsııasy ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.
MAÝSYMNYŃ 13-І, JEKSENBІ
Qasıetti Radjab aıynyń basy (Musylman meıramy). Radjab aıy - úsh qasıetti aılardyń biri (Radjab, Shaǵban, Ramazan). Alla Taǵalanyń óziniń quldaryna jasaǵan eń úlken raqymshylyǵy bolyp tabylady. Bul aılarda jaqsy áreket jasaǵandarǵa saýap tıedi jáne jasaǵan kúnálaryna shyn kóńilden ókinetin jandardy Alla Taǵala keshiredi.
«Radjab» sózi úsh áripten turatyn (arab tilinde daýysty dybys joq): «R» - «rahmat» (Alla Taǵalanyń qaıyrymdylyǵy), «dj» - «djýrmýlgabdı» (Alla Taǵala quldarynyń kúnálary) jáne «b» - «bırrý Llahı Taǵalıa» (Alla Taǵalanyń jaqsylyǵy) degen maǵynany bildiredi.
Reseı jeńil ónerkásip qyzmetkerleriniń kúni. Maýsymnyń ekinshi jeksenbisinde atap ótiledi. 1980 jylǵy qazannyń 1-de KSRO Joǵarǵy Keńesi Prezıdıýmy «Merekelik jáne ataýly kúnder týraly» Jarlyǵymen bekitilgen.
OQIǴALAR
12 jyl buryn (1998) Germanııada Qazaqstannyń mádenı kúnderi bastaldy.
9 jyl buryn (2001) Almatyda I Respýblıkalyq «Bóbek shaqyrady» festıvali ótti.
3 jyl buryn (2007) Halyqaralyq baspasóz ortalyǵynda «Surapyl jyldar qurbandaryna taǵzym» atty kitaptyń tanystyrylymy boldy.
Oǵan Aqmola oblysynyń 400-den astam maıdangerlerdiń shyǵarmalary endi. Kitapta Talǵat Bıgeldınov, Rahymjan Qoshqarbaev, Álmuqan Sembınov syndy batyrlar týraly estelikter jınaqtalyp, Aqmola oblysynan shyqqan áskerı dıvızııalardyń erlikteri baıandalady. Uly Otan soǵysy kezinde Aqmola oblysynan 70 myńnan astam azamat maıdanǵa attanǵan bolatyn.
Eki márte Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyna ıe bolǵan Talǵat Begeldınov 1922 jyly Aqmola oblysynyń Aqmola aýdany Maılybalaq aýylynda dúnıege keldi. Orynbor jáne Saratov qalalaryndaǵy áskerı avıatsııa ýchılışesin, Áskerı-áýe akademııasyn bitirip 1956 jylǵa deıin KSRO Qarýly Kúshterinde komandırdiń orynbasary jáne avıatsııa polkinde shtab bastyǵy qyzmetterin atqarǵan. 1956 jyldan zapastaǵy avıatsııanyń general-maıory. Talǵat Begeldınov atyndaǵy Halyqaralyq qaıyrymdylyq qordyń prezıdenti. Bul qor Qazaqstan Respýblıkasynyń jáne shetelderdiń memlekettik jáne qoǵamdyq uıymdarymen birlesip jumys isteıdi. 1945,1985 jáne 1995 jyldarǵy Jeńis sherýine qatysqan. «Ily atakýıýt», «305 reıdov» jáne «Srajenıe v vozdýhe» kitaptarynyń avtory. Lenın, eki márte Qyzyl Tý, І-,ІІ dárejeli Otan soǵysy, Qyzyl Juldyz, Aleksandr Nevskıı, ІІІ-dárejeli Dańq ordenderimen jáne medaldarymen marapattalǵan. Almatyda turady.
Qoshqarbaev Raqymjan (1924-1988) Aqmola oblysynyń Taıtóbe aýylynda ómirge kelgen. 1945 jylǵy 30 sáýirde ol jaýynger Grıgorıı Býlatovpen birge Keńes áskerleri arasynan Reıhstagqa aldymen jetip, jeńis týyn tikti. Berlındegi Reıhstagqa tý tigip, qazaqtyń naǵyz batyr ult ekendigin dáleldegen qaısar azamat Raqymjan Qoshqarbaevqa 1999 jyly táýelsiz elimizdiń «Halyq qaharmany» ataǵy berildi. R.Qoshqarbaev 1988 jyly 10 tamyzda Almatyda qaıtys boldy.
Úzdik barlaýshy Álmuqan Sembınov (1924-1972) Aqmola aýdanynyń Jańabirlik aýylynda dúnıege kelgen. 1943 jyldyń qaqaǵan qysynan jeńistiń jyly samaly soqqanǵa deıin maıdannyń alǵy shebinde bolǵan ardagerdiń joly erlikke toly. Ol óziniń senimdi serikteri Danıl Lebedkın jáne Nıkolaı Belovpen birge jaý bekinisinen talaı ret «til» alyp kelip, olardyń josparlary men qupııa isterin ashyp, jeńis kúnin jaqyndatýǵa kóp úles qosqan. Qyzyl Juldyz, І, ІІ, ІІІ dárejeli «Dańq» ordenderimen, medaldarmen. Búgingi tańda Astana qalasynyń bir kóshesi maıdanger atamyzdyń esimimen atalady.
ESІMDER
55 jyl buryn (1955) kompozıtor, Qazaqstan Kompozıtorlar odaǵynyń tóraıymy, fılologııa ǵylymynyń kandıdaty QYDYRBEK Balnur Balǵabekqyzy dúnıege keldi. Almaty qalasynda týǵan. K.Baıseıitova atyndaǵy respýblıkalyq arnaýly mýzyka mektebin, Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasyn bitirgen.
Almaty memlekettik konservatorııasynda, Qazaqstan Kompozıtorlar odaǵynda qyzmet istegen.
«Qarlyǵashtyń quıryǵy nege aıyr» atty tuńǵysh ulttyq balalar baletiniń, «Qalqaman-Mamyr» opera-baletiniń, «Naýryz meıram hıkaıasy» baletiniń, sondaı-aq kóptegen sımfonııalyq poemalar men ývertıýralardyń, orkestrlik, kameralyq shyǵarmalardyń avtory. Ol - otandyq mýzyka tarıhynda tuńǵysh ret úrmeli aspaptar orkestrine arnalǵan shyǵarmalar jazǵan kompozıtor.
