QazAqparat-Anons: Maýsymnyń 1- 6-sy aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ELBASY

Maýsymnyń 1-inde elordadaǵy Tuńǵysh Prezıdent murajaıynyń tynymbaǵynda Elbasy N.Nazarbaevtyń qatysýymen Jánibek pen Kereı handarǵa arnalǵan eskertkishtiń ashylý rásimi bolady.

Maýsymnyń 4-inde Almatyda Elbasy N.Nazarbaevtyń tóraǵalyǵymen QR Prezıdenti janyndaǵy Sheteldik ınvestorlar keńesiniń 23-shi plenarlyq májilisi ótedi.

ÚKІMET

Maýsymnyń 1-inde Úkimettiń selektorlyq keńesi ótedi.

Maýsymnyń 1-inde Densaýlyq saqtaý mınıstrliginde qaterli ınfektsııalyq aýrýlarǵa qatysty epıdemıologııalyq jaǵdaı men ony turaqtandyrý jónindegi qabyldanyp jatqan sharalarǵa arnalǵan brıfıng ótedi.

Maýsymnyń 1-inde Ekonomıkalyq damý jáne saýda mınıstrliginde vıtse-premer Ó.Shókeevtiń qatysýymen «Qazaqstan Respýblıkasynyń Keden odaǵynyń jumysyna atsalysýy» degen taqyrypta «dóńgelek ústel» otyrysy bolady.

Maýsymnyń 2-sinde BNews.kz portalynda (www.bnews.kz ) Kólik jáne kommýnıkatsııa mınıstri Ábilǵazy Qusaıynovtyń qatysýymen «Batys Eýropa -Batys Qytaı» jobasynyń júzege asyrylý barysy» taqyrybynda on-laın konferentsııa ótedi.

PARLAMENT

Mamyrdyń 31-i men maýsymnyń 2-si aralyǵynda QR Parlamenti Májilisiniń tóraǵasy Oral Muhamedjanov Fınlıandııaǵa resmı sapar jasaıdy. Sapar aıasynda O. Muhamedjanov Fınlıandııa Parlamentiniń tóraǵasy Saýlı Nıınıstemen, Premer-Mınıstri Mattı Vanhanenmen, birqatar fındik mınıstrlikter men vedomstvolardyń basshylarymen kezdesýler ótkizedi.

Maýsymnyń 1-inde Parlament Senatynda «QazAgro» AQ ókilderimen kezdesý bolady.

QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM

Mamyrdyń 31-i men maýsymnyń 3-i aralyǵynda Túrkııanyń Pamýkkale qalasyndaǵy ejelgi teatrda TRT-nyń (Túrik radıosy men teledıdary) jáne Deńizli qalalyq ákimshiliginiń uıymdastyrýymen Halyqaralyq «Túrikdıdar» festıvali ótedi. Qazaqstannyń atynan bul sharaǵa elimizde tanymal «Kesh you» toby túrik jurtshylyǵyna ónerin tanytatyn bolady.

Maýsymnyń 1-inde burynǵy senator Ch. Heıgeldiń basshylyǵymen AQSh Atlanta keńesi delegatsııasynyń Astanaǵa sapary josparlanýda. Sapar sheńberinde L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde «Eýropa men Eýrazııa úshin XXI ǵasyrdaǵy Helsınki qorytyndy aktisi» atty konferentsııa ótedi.

Maýsymnyń 2-si kúni Qazaqstanǵa Moldova Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Vlad Fılat saparmen keledi. Moldova Premer-Mınıstriniń Qazaqstan basshylyǵymen kelissózderiniń barysynda saıası jáne ekonomıkalyq salalardaǵy ekijaqty yntymaqtastyq máseleleri, óńirlik birlestikter aıasyndaǵy ózara yqpaldastyq jáne Prıdnestrove problemasynyń beıbit jolmen rettelýine Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyndaǵy qazaqstandyq tóraǵalyqtyń qosar úlesi talqylanatyn bolady.

Maýsymnyń 5-i kúni Qytaıdyń Shanhaı qalasyndaǵy Dúnıejúzilik «Expo Shanghai-2010» kórmesindegi Qazaqstan ulttyq kúniniń resmı ashylý saltanaty bolady.

Maýsymnyń 5-6-sy kúnderi Ystambulda QR Syrtqy ister mınıstiriniń orynbasary Nurlan Ermekbaevtyń tóraǵalyǵymen AÓSShK-niń Aǵa laýazymdy tulǵalary komıtetiniń kezekti otyrysy ótedi.

Maýsymnyń 6-sy men 9-y aralyǵynda Ashǵabadta Qazaqstan Respýblıkasynyń Túrikmenstandaǵy mádenıet kúnderi ótti,.

QOǴAM

Maýsymnyń 1-inen bastap elimizde jyl saıynǵy «Skýter» sharasy bastalap, ol shomylý maýsymy aıaqtalǵanǵa deıin jalǵasady.

Maýsymnyń 1-inen bastap «Qazkommertsbank» AQ memlekettik baǵdarlama boıynsha "Samuryq-Qazyna" ulttyq ál-aýqat qory esebinen ıpotekalyq nesıeleýdi qaıta qarjylandyrýdy jańǵyrtady.

Maýsymnyń 4-10-y aralyǵynda respýblıka boıynsha 151 pýnktte Ulttyq biryńǵaı testileý ótedi. 2010 jyly 138 162 mektep bitirýshiniń ótinish bildirgen 110 118 -i Ulttyq biryńǵaı test tapsyrady.

SPORT

Maýsymnyń 3-de velosporttan áıgili «Týr de Frans-2010» kópkúndigi bastalady. Oǵan komanda kapıtany ıspanııalyq Alberto Kontador bastaǵan álemdegi úzdik veloklýbtardyń biri - «Astana» qatysady. «Týr de Frans» kópkúndiginde «Astana» komandasynyń namysyn qorǵaıtyn veloshabandozdar: Aleksandr Vınokýrov, Dmıtrıı Fofonov, Maksım Iglınskıı, Andreı Zeıts (barlyǵy Qazaqstannan), Oskar Pereıro, Danıel Navarro, Bendjamın Noval, Hesýs Ernandes, Davıd de la Fýente, Hosep Hýfre (barlyǵy Ispanııadan) jáne Andreı Grıvko (Ýkraınadan).

Mamyrdyń 5-7-si aralyǵynda Almatyda úlken tennısten áıelder arasynda «BELLA CUP ALMATY 2010» týrnıri ótedi.

ASTANA

Maýsymnyń 1-i kúni Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde QR UǴA akademıgi, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, Ǵylym men tehnıkaǵa eńbegi sińgen qaıratker, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor R.N.Nurǵalıdyń (1940-2010) týǵanyna 70 jyl tolýyna arnalǵan «Rymǵalı Nurǵalı murasy jáne qazirgi ádebıet pen til ǵylymynyń kókeıkesti máseleleri» atty halyqaralyq ǵylymı-teorııalyq konferentsııa ótedi.

Maýsymnyń 1-inde Astanada Qarjy mınıstrligi aldyndaǵy «Báıterek» alańynda «Balalyq shaqty baǵalaıyq» atty Halyqaralyq balalardy qorǵaý kúnine arnalǵan merekelik is-shara ótedi. Sondaı-aq «Araı» saıabaǵynda «Árqashan kún sónbesin!» atty merekelik shara bolady.

Maýsymnyń 3-inde saǵ. 12.00-de Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdentiniń Mýzeıinde Balalardy qorǵaý kúni jáne Bala quqyqtary týraly BUU Konventsııasy qabyldanýynyń 20 jyldyǵyna arnalǵan «Jas sheber» attybalalar shyǵarmashylyǵynyńfestıvali ótedi.

ALMATY

Almatyda mamyr aıynyń 25-nen maýsym aıynyń 2-ne deıin 6-shy Halyqaralyq festıval-baıqaýy ótedi. Festıvaldiń maqsaty - balalar shyǵarmashylyq ujymdarynyń damýyn yntalandyrý, balalar ujymdary arasynda baılanystar ornatý.

Maýsymnyń 1-inde Abaı alańynda Balalardy qorǵaýdyń halyqaralyq kúnine arnalǵan merekelik shara ótedi

Maýsymnyń 1-inde «Rihos». Otelinde Qazaqstanda Óndirýshi salalardyń ashyqtyǵy (IPDO) bastamasyn júzege asyrý jónindegi ІІІ Ulttyq konferentsııa ótedi

Maýsymnyń 1-inde Ortalyq memlekettik murajaıda Balalardy qorǵaýdyń halyqaralyq kúnine arnalǵan «Murajaıdaǵy erteńgilik» qaıyrymdylyq sharasy ótedi.

Maýsymnyń 1-inde Oqýshylar saraıynda Balalardy qorǵaýdyń halyqaralyq kúnine arnalǵan fotokórme ótedi.

Almatyda maýsymnyń 3-4-i kúnderi ІV qazaqstandyq ınvestıtsııalyq sammıt ótedi. Ony «Interneshnl gerald trıbıýn» gazeti men QR Prezıdenti janyndaǵy Sheteldik ınvestorlar keńesi birlesip uıymdastyryp otyr.

AIMAQTAR

BAIQOŃYR

Maýsymnyń 1-2-sinde «Baıqońyr» ǵarysh kesheni óziniń 55 jyldyq mereıtoıyn atap ótedi

QARAǴANDY OBLYSY

Qaraǵandyda maýsymnyń 1-i men 3-i aralaǵynda besinshi, mereıtoılyq «Tań sholpan» respýblıkalyq baıqaýy ótedi. Vokaldyq baıqaýǵa jetim balalar men ata-ana qamqorlyǵynsyz qalǵan balalarǵa bilim berý uıymdarynyń tárbıelenýshileri qatysady.

ATAÝLY KÚNDER. ELEÝLІ OQIǴALAR. MEREITOILAR.

2010 JYLDYŃ MAÝSYMY:

MAÝSYMNYŃ 1-І, SEISENBІ

Balalardy qorǵaýdyń halyqaralyq kúni. Jyl saıyn ótkiziletin balalardy soǵys qaýpinen qorǵaý, densaýlyǵyn saqtaý kúnin atap ótý 1949 jyly Áıelderdiń Halyqaralyq demokratııalyq federatsııasy keńesiniń sessııasynda qabyldanǵan. Alǵash ret 1950 jyly 51 elde atap ótildi.

Reseı Soltústik flotynyń kúni. 1933 jyly Soltústik Teńiz Flotılııasy quryldy. 1937 jyly Soltústik Flot (SF) dep ózgertildi.

OQIǴALAR

10 jyl buryn (2000) Almatyda Ortalyq Azııa kınogerleriniń halyqaralyq II festıvali bastaldy.

10 jyl buryn (2000) Balqash qalasynda «Balqash» AQ-nyń mys qaqtamasyn shyǵaratyn jańa tsehy iske qosyldy.

3 jyl buryn (2007) Astanadaǵy Beıbitshilik pen kelisim saraıynda ótken balalardyń birinshi halyqaralyq sezi barysynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa «Álem elshisi» ataǵyn berý týraly sheshim qabyldandy.

1 jyl buryn (2009) Qaraǵandy oblysy Spassk memorıaldy kesheninde Saıası qýǵyn-súrgin qurbandary kúnine arnalǵan shara ótti. Sharaǵa Qazaqstandaǵy Ázirbaıjan, Ýkraına, Rýmynııa, Polsha, Vengrııa, Slovakııa, Koreıa, Japonııa elshilikteriniń basshylary jáne Reseı, Lıtva, Italııa, Grýzııa, Qyrǵyzstan elshilikteriniń dıplomatııalyq qyzmetkerleri qatysty.

Shara aıasynda memorıal kesheniniń aýmaǵynda saıası qýǵyn-súrgin qurbandary káristerge arnalǵan jańa eskertkish belgisi ashyldy.

ESІMDER

70 jyl buryn (1940-2010) ádebıet zertteýshisi, jazýshy, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen tehnıka jáne ǵylym qaıratkeri, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Ǵylymdar Akademııasynyń korrespondent múshesi, Halyqaralyq aqparattaný akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Memlekettik syılyǵynyń laýreaty NURǴALIEV Rymǵalı Nurǵalıuly dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen.

1968-1986 jyldary osy ýnıversıtet fılologııa fakýltetiniń dotsenti, professory, dekany qyzmetterin atqarǵan. 1986-1997 jyldary - Qazaq entsıklopedııasynyń bas redaktory, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń hatshysy, Termınologııa, onomastıka jáne memlekettik syılyqtar jónindegi memlekettik komıssııanyń múshesi.

Onyń basshylyǵymen «Qazaq KSR: Qysqasha entsıklopedııa», «Balalar entsıklopedııasy», «Qaraǵandy», «Almaty», «Abaı», «Islam» entsıklopedııalary shyqty. Ádebı zertteý eńbekteri ulttyq dramatýrgııanyń damý tendentsııalary men teorııalyq máselelerine arnalǵan. Negizgi zertteýleri «Sabyr Sháripov. Ómiri men shyǵarmashylyǵy» (B.Kenjebaevpen birge), «Tragedııa tabıǵaty», «Talant taǵdyry», «Kúretamyr. Qazaq dramatýrgııasynyń poetıkasy», «Óner aldy - qyzyl til», «Qazaq dramatýrgııasy», «M.Áýezov jáne Alash». Onyń «Dán», «Jartastaǵy qaraǵaı», «Atshabys erteń», «Oq» prozalyq jınaqtary bar. Sondaı-aq L.Tolstoıdyń «Ázázil» povesin, N.F.Pogodınniń «Saltanat jyryn» qazaq tiline aýdarǵan. 325-ten astam jumystary Frantsııa, Túrkııa, Úndistan, Qytaı jáne basqa da memleketterde basylyp shyqqan.

«Parasat» ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.

60 jyl buryn (1950) ánshi, Qazaqstannyń halyq ártisi, Qazaqstan Memlekettik syılyǵynyń laýreaty BAIBOSYNOV Qaırat Áýkenuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysy Jańaarqa aýdanynda týǵan. Almaty estrada-tsırk stýdııasyn bitirgen.

1969-1988 jyldary - «Gúlder» ansambliniń ánshisi ári Almaty estrada-tsırk stýdııasynyń oqytýshysy. 1988-1999 jyldary Almaty konservatorııasynyń aǵa oqytýshysy, dotsenti, kafedra meńgerýshisi, Respýblıkalyq estrada-tsırk kolledjiniń dırektory bolǵan. Qazirgi ýaqytta Qurmanǵazy atyndaǵy konservatorııanyń professory.

Umyt bolǵan, sırek oryndalatyn ánderdi halyq arasyna taratýda eleýli eńbek etti. Kontserttik saparmen AQSh, Japonııa, Germanııa, Frantsııa Ispanııa, Italııa, Bırma, Sıngapýr, t.b. elderde bolyp, ulttyq ónerimizdi shetel tyńdaýshylaryna tanytty.

MAÝSYMNYŃ 2-І, SÁRSENBІ

Ázirbaıjanda azamattyq avıatsııa kúni. Ázirbaıjan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2006 jylǵy mamyrdyń 18-degi Jarlyǵyna sáıkes jyl saıyn atap ótedi. 1938 jylǵy maýsymnyń 2-inde Ázirbaıjan Respýblıkasynda alǵashqy avıatsııa toby qurylyp, azamattyq avıatsııanyń qalyptasýyna negiz boldy.

Italııa Respýblıkasynyń jarııalanǵan kúni. 1946 jylǵy maýsymnyń 2-de ótken saılaýda respýblıka bolyp jarııalandy. 2000 jyldyń 20 qarashasynda Italııanyń Prezıdenti Ulttyq merekeler týraly zańǵa qol qoıdy, sol zańǵa sáıkes bul mereke memlekettik bolyp esepteledi.

Qazaqstan Respýblıkasymen jáne Italııa Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy maýsymnyń 12-de ornatylǵan.

OQIǴALAR

10 jyl buryn (2000) Astanada kompozıtor Imanjúsip Qutpanulyn (1863-1929) eske alý keshi ótti.

3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Kárim Másimovke Reseı halyqtar dostyǵy ýnıversıtetiniń Qurmetti doktory ataǵy beriledi. Dıplomnan basqa Kárim Másimovke qurmetti doktordyń mantııasy, bas kıimi jáne estelik medali tabystaldy.

3 jyl buryn (2007) Pavlodarda «Aq otaý» Neke qııý saraıy ashyldy.

Saraı ǵımaraty qala ortalyǵyndaǵy Ertistiń jaǵasynda kıiz úıge uqsastyrylyp salynǵan. Jas otaý ıelerin tirkeý keń, ádemi bezendirilgen zalda ótedi.

1 jyl buryn (2009) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasy men Amerıka Qurama Shtattarynyń arasyndaǵy qurlyqaralyq ballıstıkalyq zymyrandardyń shahtalyq ushyrý qondyrǵylaryn, apatty jaǵdaılardyń saldaryn joıýǵa jáne ıadrolyq qarýdyń taralýyna jol bermeýge qatysty Kelisimge Túzetýlerdi bekitý týraly» Zańǵa qol qoıdy.

1 jyl buryn (2009) Almaty oblysynyń Qaratal aýdanyndaǵy Úshtóbe qalasynda aýylsharýashylyǵy salasyna arnalǵan «Arlan» atty qazaqstandyq traktor qurastyratyn zaýyttyń saltanatty ashylý rásimi boldy.

Zaýyttyń ashylý rásimine Aýyl sharýashylyq mınıstrliginiń, «Ulttyq ınnovatsııalyq qor» AQ-nyń, Almaty oblysy ákimdiginiń, Qytaıdyń «YTO Group» kompanııasynyń ókilderi qatysty.

Munda qurastyrylatyn 20-dan 180-ge deıin at kúshi bar «Arlan» atty shaǵyn kólemdi traktorlar Qazaqstan naryǵynda teńdesi joq, al quny boıynsha shaǵyn jáne orta fermerlik qojalyqtaryna qoljetimdi.

ESІMDER

45 jyl buryn (1965) «Astana Grour» kompanııasynyń prezıdenti, «Almaty saýda-qarjy» banki dırektorlar keńesiniń múshesi SMAǴULOV Nurlan Erkebulanuly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen.

Qazaq memlekettik ýnıversıteti janyndaǵy «Nurbulaq» shaǵyn kásipkerliktiń dırektory. 1992-1993 jyldary - «Saıat-Brok» JShS-nyń, «Mádına» shaǵyn óndirisiniń kommertsııalyq dırektory. 1993-1996 jyldary - «Astana-motors» kompanııasynyń prezıdenti, «Astana-holdıng» vıtse-prezıdenti. 1996-1997 jyldary - «Memlekettik azyq-túlik kelisimshart korporatsııasy» respýblıkalyq memlekettik óndiristiń prezıdenti. 1997-2004 jyldary - «Azyq-túlik kelisimshart korporatsııasy» JAQ-tyń prezıdenti. 2004-2006 jyldary «Astana Motors» Qazaq motor kompanııasynyń prezıdenti qyzmetterin atqarǵan. Atalǵan qyzmetinde - 2006 jyldan.

40 jyl buryn (1970) Ońtústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary ÁLIEV Bolatbek Najmetdınuly dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Sozaq aýdanynda týǵan. Almaty esep-nesıe tehnıkýmyn, Q.A.ıAsaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetin bitirgen.

Sozaq aýdandyq bilim bólimi ortalyqtandyrylǵan býhgalterııasynyń aǵa esepshisi, Sozaq aýdandyq qarjy bóliminiń bas ekonomısi, Ońtústik Qazaqstan oblysy boıynsha memlekettik qarjy baqylaý komıteti Sozaq bólimshesiniń baqylaýshy-revızory bolǵan. 1993-2000 jyldary Ońtústik Qazaqstan oblysy Іshki ister basqarmasynda, Qazaqstan Respýblıkasy memlekettik tergeý komıteti organdarynda, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıtetinde, Qazaqstan Respýblıkasy Keden organdarynda qyzmet atqarǵan. 2003-2009 jyldary - «Agroservıs», «Dala-Trans» jaýapkershiligi shekteýli seriktestikteriniń dırektory, Ońtústik Qazaqstan oblysy jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasynyń bastyǵy. Atalǵan qyzmetinde - 2009 jyldyń maýsym aıynan.

MAÝSYMNYŃ 3-І, BEISENBІ

Chernogorııa táýelsizdigin jarııalaǵan kún. 2006 jylǵy maýsymnyń 3-de Chernogorııanyń Parlamenti ıÝgoslavııa Odaqtas Respýblıkasynyń quramynan, Serbııa odaǵynan shyǵatynyn jáne Chernogorııanyń táýelsizdigin jarııalady. Bul habarlama 2006 jyldyń 21-shi mamyrynda ótken referendýmnyń nátıjesine negizdelgen, onda saılaýshylardyń 55,5% Chernogorııanyń táýelsizdigin qalady.

OQIǴALAR

85 jyl buryn (1925) qyrǵyz elimen aradaǵy shekarany mejeleýge baılanysty Shý bolysy «ýezd quqyǵyndaǵy aýdan» (ortalyǵy - Georgıevka selosy) mártebesin aldy.

15 jyl buryn (1995) ıÝNESKO-nyń Parıjdegi shtab-páterinde uly oıshyl Abaı Qunanbaevtyń (1845-1904) 150-jyldyǵyna arnalǵan mádenı kúnder bastaldy.

1 jyl buryn (2009) Astanada belgili qazaqstandyq munaıshy, Qazaqstan Respýblıkasy ónerkásibine eńbek sińirgen qyzmetker Baltabek Qýandyqovtyń «Kaspıı qaırańynyń kiltteri» («Klıýchı kaspııskogo shelfa») atty kitabynyń tusaýkeseri ótti.

Kitapqa derekti málimetter, beınefılmder, basylymdarda jaryq kórgen maqalalar men Kaspıı teńizin ıgerý isine tikeleı qatysqan adamdardyń alǵashqy eńbekteri engizilgen.

1 jyl buryn (2009) Ashhabadta «Nurbank» AQ jáne Investıtsııalar men eksporttyq nesıelerdi saqtandyratyn Islam korporatsııasy (ICIEC) arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıý rásimi ótti.

«Nurbank» AQ qazaqstandyq bankterdiń ishinde óz paıdalanýshylaryna ICIEC qatysýshy-eldermen ınvestıtsııalyq kelisim-shartty saqtandyrýǵa jáne AQSh-tyń 150 mln. dollaryna deıingi somada eksporttyq nesıe berý qyzmetterin usyndy.

Kelisimge qol qoıý sharasy Islam damý bankiniń basqarýshy toptarynyń 34-shi jyl saıynǵy keńestiń májilisi sheńberi aıasynda ótti.

ESІMDER

100 jyl buryn (1910-1985) sýretshi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri BARANOV Konstantın ıAkovlevıch dúnıege keldi. Uly Otan soǵysyna qatysqan.

Reseı Federatsııasynda týǵan. Irkýtsk qalasyndaǵy I.Kopylov sheberhanasynda oqyǵan.

1948-1956 jyldary Qazaq memlekettik baspasynyń bas sýretshisi, Qazaqstan Sýretshiler odaǵynyń tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan.

Stanoktik jáne kitap grafıkasynda lınogravıýra, lıtografııa tehnıkasymen, akvarel jáne gýash qoldana otyryp jumys istegen. Joǵary tehnıkalyq sheberlikti talap etetin aıqyndyǵymen, ádemiligimen, sýretkerlik tiliniń únemdiligimen, metaforalyǵymen erekshelenetin lınogravıýra salasynda tabysty eńbek etken. Qazaqstan grafıkasynyń damýyna aıtarlyqtaı úles qosty.

«Qaraǵandy», «Almatynyń almasy», «Balqash pen Aral balyqshylary» sııaqty lınogravıýralyq, «Jambyldyń portreti», «Abaıdyń portreti», «Bolat balqytýshylar» atty eńbekterdiń avtory. «Qazaqtyń halyq ertegileri», «Qazaq eposy» «Qazaq jáne uıǵyr ertegileri» atty kitaptardy bezendirgen.

1-, 2-dárejeli Otan soǵysy, «Qyzyl Juldyz» ordenderimen marapattalǵan.

60 jyl buryn (1950) zań ǵylymdarynyń doktory, Qazaqstan Respýblıkasy Áleýmettik Ǵylymdar Akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııalyq keńesiniń múshesi NURMAǴAMBETOV Amanjol Maǵzumuly dúnıege keldi.

Aqmola oblysy Kókshetaý qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin, M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń aspırantýrasyn bitirgen.

Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Apparaty jáne Mınıstrler Kabıneti sektorynyń meńgerýshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııalyq sotynyń hatshysy, Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. 1998 jyldan - L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ýnıversıtetiniń azamattyq jáne eńbek quqyǵy kafedrasynyń meńgerýshisi, zań fakýltetiniń dekany, Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet biliktilik alqasynyń hatshysy, Quqyqtyq reformalar jónindegi memlekettik komıssııanyń, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy azamattyq máseleler jónindegi komıssııanyń múshesi. 1999-2004 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Parlament Senaty tóraǵasy hatshylyǵynyń meńgerýshisi. 2004-2005 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik Hatshy hatshylyǵynyń bas ınspektory. Qazirgi qyzmetinde - 2005 jyldyń sáýirinen.

«Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti depýtattaryn saılaý. Saýaldar jáne jaýaptar», «Eńbek sharty» kitaptarynyń avtory. Eńbek jáne quqyq máselelerine arnalǵan 50-den astam eńbegi bar. 6 zań ǵylymdarynyń kandıdattaryn daıyndaǵan.

MAÝSYMNYŃ 4-І, JUMA

Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik rámizderi kúni. 1992 jylǵy maýsymnyń 4-de táýelsiz Qazaqstannyń jańa memlekettik rámizderi alǵash ret bekitildi - bul kún el tarıhynda jańa memlekettik rámizder kúni retinde máńgi este saqtalady. Memlekettik rámizder - memlekettiń myzǵymas negizderiniń biri.

Memlekettik Tý, Memlekettik Eltańba jáne Memlekettik Ánuran memlekettiń negizgi rámizderi sanalady.

Kógildir tústi týymyz ben ortasynda shańyraq beınesindegi altyn sáýleli kún ornyqqan eltańbamyz búkil álemge Qazaqstan Respýblıkasy atalatyn jańa táýelsiz Memleket beınesin pash etti. 1992 jyly sýretshi Sháken Nııazbekov salǵan Memlekettik tý bekitildi. Egemen Qazaqstannyń búgingi Eltańbasy eki tanymal sáýletshi Jandarbek Málibekov pen Shota Ýálıhanovtyń qyrýar eńbeginiń jemisi bolyp tabylady. 1992 jyly respýblıkamyz ánurannyń áni men mátinine konkýrs jarııalandy. Tuńǵysh Qazaqstan ánuran ániniń avtorlary - Muqan Tólebaev, Evgenıı Brýsılovskıı men Latıf Hamıdı. 2006 jyly jańa Memlekettik ánuran qabyldandy.

Baqytty taǵdyry ótken ǵasyrdyń elýinshi jyldarynyń ekinshi jartysynan bastalǵan halyq arasynda keń tanymal patrıottyq án «Meniń Qazaqstanym» jańa Ánuran negizine aınaldy. Qazaqstan Respýblıkasy jańa Memlekettik ánurannyń avtorlary - Shámshi Qaldaıaqov, Jumeken Nájimedenov, Nursultan Nazarbaev.

Memlekettik rámizder kúni - Qazaqstandaǵy múlde jańa meıram, áıtse de ony qazaqstandyqtar asqan patrıottyq sezimmen merekeleıdi.

Halyqaralyq jazyqsyz agressııa qurbany bolǵan balalar kúni. BUU Halyqaralyq jazyqsyz agressııa qurbany bolǵan balalar kúnin qoǵamdastyqtyń soǵystar barysynda tek soldattar ǵana emes, soǵys qımyldary aımaǵynda balalar da qaza bolatynyn umytpaý úshin bekitti. Álemdi sharpyp ótken buǵan deıin kezdespegen jantúrshigerlik lańkestik shabýyldar kóptegen jazyqsyz balalardyń da ómirin qyrshynynan qıdy, búkil adamzat úshin halyqaralyq terrorızmnen taraıtyn qaýiptiń jańa ólshemderin aıqyndap berdi.

1982 jylǵy tamyzdyń 19-da palestına máselesi boıynsha ótken BUU Bas Assambleıasynyń tótenshe arnaıy sessııasynyń sheshimimen, 1982 jylǵy maýsymnyń 4-degi Izraıl Qarýly Kúshteriniń Beırýttaǵy turǵyn úı aýdandaryn bombalaýynyń bir jyldyǵyna oraı, 1983 jyldan bastap atap ótiledi.

OQIǴALAR

3 jyl buryn (2007) Astanada Sheshenstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Ramzan Qadyrov Elbasy Nursultan Nazarbaevqa Sheshenstannyń alǵashqy prezıdenti Ahmet Qadyrovtyń ordenin usyndy.

Qazaqstan basshysyna bul orden eki el arasyndaǵy baılanystardy damytýǵa qosqan úlesi jáne deportatsııa jyldarynda qazaq eliniń sheshen halqyna kórsetken qoldaýy úshin usynyldy.

3 jyl buryn (2007) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Mańǵystaý oblysynyń ákimshilik-aýmaqtyq qurylysyndaǵy ózgeris týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.

Jarlyqqa sáıkes Mańǵystaý oblysynyń quramynda ákimshilik ortalyǵy Mańǵystaý aýylynda bolatyn ákimshilik-aýmaqtyq birlik - Munaıly aýdany quryldy.

3 jyl buryn (2007) Almaty-Atyraý baǵytynda jańa vagondardan jasaqtalǵan «Aqjaıyq» fırmalyq jedel jolaýshylar poıyzy iske qosyldy.

Jańa poıyz Qytaıdan alynǵan 19 vagonnan turady. Almaty-Atyraý baǵytynyń qashyqtyǵyn 4 saǵatqa, Almaty-Aqtóbe baǵytyn 3 saǵatqa qysqartýǵa múmkindik beretin jańa poıyz jolaýshylar úshin asa yńǵaıly.

1 jyl buryn (2009) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine qujattamalyq qamtamasyz etý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna qol qoıdy. Atalǵan Zań memlekettik jáne memlekettik emes uıymdarda qujattaýdyń biryńǵaı talaptaryn belgileýge, qujattarmen jumysty uıymdastyrýdy jaqsartýǵa jáne qujattardyń saqtalýyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynyń Mádenı baǵdarlamalar ortalyǵynda pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri Qaırat Zakırııanovtyń «Shyńǵyshannyń túrkilik ǵumyrnamasy» atty kitabynyń tusaýkeseri ótti.

«Shyńǵyshannyń túrkilik ǵumyrnamasy» kitabynda Shyńǵyshan memleketiniń qurylýy, Shyńǵyshan áýletiniń genetıkalyq murasynyń máseleleri taldanady, Túrki qaǵanaty kezeńindegi mońǵoldar tarıhynyń máseleleri qarastyrylady. Shyńǵyshan memleketi men Qazaqstan tarıhy arasyndaǵy ózara baılanys saralanyp dáleldenedi. Rý tańbalarynyń shyǵý tarıhy ǵylymı turǵydan túsindiriledi.

Sonymen qatar osy kitap betterinde ǵalym Qaırat Zakırııanov qazaq halqynyń turǵylyqty mekeni, basqa halyqtarmen jáne órkenıettermen baılanysy, halyq bolyp qalyptasý jolyndaǵy jeńisteri men jeńilisteri máselelerin qarastyrady. Avtor qazaq ultynyń qazirgi Qazaqstan terrıtorııasynda qalyptasý máselelerin saralaıdy. Kitap osy eńbekte Shyńǵyshan memleketi men Qazaqstan tarıhynyń jańa belgisiz betteriniń ashylýymen erekshelenedi.

ESІMDER

75 jyl buryn (1935-2009) aqyn, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, Raıymbek aýdanynyń Qurmetti azamaty, Muqaǵalı Maqataev atyndaǵy Respýblıkalyq qordyń jáne syılyqtyń ıegeri ІBІTANOV Erkin Jumadiluly dúnıege keldi.

Almaty oblysy Raıymbek aýdanynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen.

Narynqol aýdandyq mádenıet bóliminde, aýdandyq «Hantáńiri» gazeti redaktsııasynda bólim meńgerýshisi, jaýapty hatshy, redaktordyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan.

«Qoıshylar», «Arman-álem», «Hantáńiri, qaıdasyń?», «Qasiretti de qasıetti ǵasyrym» atty óleńderi men dastandar jınaqtarynyń avtory. Birqatar óleńderi orys tiline aýdarylyp, «Búgingi kún» jınaǵyna engizilgen.

35 jyl buryn (1975) sportshy, kıkboksten halyqaralyq dárejedegi sport sheberi QAIYPJANOV Elmurat Muqashuly dúnıege keldi.

Almaty oblysynda týǵan.

Azııanyń, Eýropanyń 2 dúrkin chempıony. 1997 jylǵy Álem Kýbogynyń jeńimpazy, 1997 jylǵy Álem chempıonatynyń qola júldegeri. Qazaqstannyń birneshe dúrkin chempıony atanǵan.

MAÝSYMNYŃ 5-І, SENBІ

Dúnıejúzilik qorshaǵan ortany qorǵaý kúni. Birikken Ulttar Uıymynyń qorshaǵan ortany qorǵaý máselesi boıynsha Stokgolm konferentsııasy bastalǵandyqtan osy kún tańdaldy (1972 jyl), osydan keıin BUU qorshaǵan orta boıynsha - ıÝNEP baǵdarlamasy quryldy.

Búkilálemdik qorshaǵan ortany qorǵaý kúni - ekologııalyq kúntizbedegi mańyzdy oqıǵalardyń biri. 5 maýsym kúni álemniń júzden astam elinde atalyp ótiledi. Osy oqıǵany atap ótý ıÝNEP-tiń qorshaǵan orta boıynsha BUU baǵdarlamasyna tapsyrylǵan. Jyl saıyn saılanatyn el osyndaı mańyzdy sharany ótkizý úshin basty jáne jaýapty bolyp tabylady. Birikken Ulttar Uıymynyń Bas Assembleıasynyń 1972 jylǵy (27) qararynda maýsymnyń 5-i Búkilálemdik qorshaǵan ortany qorǵaý kúni dep jarııalaǵan.

Ázirbaıjan melıoratory kúni. Ázirbaıjan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2007 jylǵy mamyrdyń 24-degi Jarlyǵyna sáıkes jyl saıyn atap ótiledi.

OQIǴALAR

30 jyl buryn (1980) Aqtóbe qalasynda Álııa Moldaǵulovaǵa murajaı ashyldy. Murajaıǵa qoıylǵan is-qaǵazdar, gazetter, fotosýretter men óner týyndylary qazaq halqynyń dańqty qyzy, Keńes Odaǵynyń batyry Á.Moldaǵulovanyń (1924-1944) ómirin sýretteıdi.

10 jyl buryn (2000) Almatyda jazýshy Tahaýı Ahtanov (1923-1994) turǵan úıge eskertkish taqta ornatyldy.

3 jyl buryn (2007) «Ertis jaǵalaýy» ólketaný qoǵamynyń músheleri Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Abaı aýdanynda tas dáýirindegi adamdardyń birneshe qonys oryndaryn tapty.

Arheologtar bul tabylǵan zattardy eneolıt kezenine jatqyzyp otyr. Bul jerde tabylǵan jebeler, qyrǵyshtar, jońqalardyń ushtary ǵalymdardyń joramaldaryn rastaıdy. Ǵalymdar olardy jaqsy usta bolǵandaryn atap ótti. Mysaly, tas jońqalarymen nemese qyrǵyshtarmen maldardy múshelegen.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Ǵylym komıteti Memleket tarıhy ınstıtýtynda «Táýelsiz Qazaqstan tarıhy» jańa oqýlyǵy men hrestomatııasynyń tusaý keser rásimi ótti. «Táýelsiz Qazaqstan tarıhy» hrestomatııasy qazaq jáne orys tilinde daıyndalǵan.

«Táýelsiz Qazaqstan tarıhy» hrestomatııasy joǵary jáne arnaýly oqý oryndarynyń stýdentterine arnalǵan.

ESІMDER

55 jyl buryn (1955) ǵalym, medıtsına ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qyzmetkeri, Qazaqstan Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, Búkilálemdik jáne Eýropalyq ýrologtar qaýymdastyǵynyń múshesi, Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń bas ýrology ALShYNBAEV Myrzakárim Kárimuly dúnıege keldi.

Ózbekstan Respýblıkasynda týǵan. Almaty memlekettik medıtsınalyq ınstıtýtyn (S.D.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medıtsınalyq ýnıversıteti) bitirgen.

Almaty oblystyq aýrýhanasynyń, 4-Bas basqarma ortalyq aýrýhanasynyń dáriger-ýrology qyzmetterin atqarǵan. 1986-1996 jyldary - Almaty qalasyndaǵy klınıkalardyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, bas dárigerdiń orynbasary, 1-qalalyq aýrýhananyń bas dárigeri. 1996 jyldan - O.Jarbosynov atyndaǵy Ýrologııa ǵylymı ortalyǵynyń dırektory.

Negizgi ǵylymı jumystary ýrologııalyq aýrýlardy emdeý máselelerine arnalǵan. Jedel pıelonefrıt aýrýynyń emdeý ádisin jetildirdi. Onyń basshylyǵymen qýyq túbi beziniń qaterli isiginiń aldyn alý jáne ony erte anyqtaý baǵdarlamasy jasalǵan. 400-den asa ǵylymı eńbektiń, onyń ishinde 16 monografııanyń, 2 oqý-ádistemelik quralynyń, 1 oqýlyq pen 61 ónertabystyń avtory. Ǵalymnyń jetekshiligimen 14 doktorlyq jáne 17 kandıdattyq dıssertatsııa qorǵaldy.

«Qurmet» ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.

30 jyl buryn (1980) dzıýdodan sport sheberi, halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, Qazaqstannyń birneshe dúrkin chempıony QALIEVA Sholpan Seıdollaqyzy dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan.

1998-2003 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy birinshilikteriniń chempıony bolǵan. 1998 jyly Tblısı men Bishkek qalalarynda ótken Halyqaralyq týrnırlerdiń qola júldesine ıe bolyp, 2002 jyly Ońtústik Koreıadaǵy Pýsan qalasyndaǵy Azııa oıyndarynyń qola júldegeri atanǵan. 2004 jyly Afınadaǵy jáne 2008 jyly Beıjińdegi Olımpıada oıyndaryna qatysqan.

Jattyqtyrýshysy - Ábilqaıyr Baıbosynov.

Qazirgi kezde - Qazaqstannyń ulttyq qurama komandasynyń múshesi.

MAÝSYMNYŃ 6-Y, JEKSENBІ

Shvetsııanyń ulttyq kúni (Shved baıraǵynyń kúni). Ulttyq mereke resmı túrde 1983 jyldan bastap atap ótiledi. Mereke eki tarıhı ataýly kúnmen baılanysty: 1523 jylǵy maýsymnyń 6-da Gýstav Erıkson Shvetsııanyń koroli bolyp Gýstav І Vaza atymen saılandy, ol 1521 jyly antıdat halyq kóterilisin basqarǵan; 1809 jylǵy maýsymnyń 6-da jańa Konstıtýtsııa qabyldandy, ol 1975 jylǵy qańtardyń 1-ne deıin qoldanyldy.

1916 jyldan bastap maýsymnyń 6-y Shved baıraǵynyń kúni retinde de atap ótiledi. Shved baıraǵynyń dál jas shamasy belgisiz, biraq sary kresti bar kók matanyń sýretteri XVI ǵasyrda kezdesedi.

Qazaqstan Respýblıkasy men Shvetsııa Koroldigi arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy sáýirdiń 7-de ornatyldy.

Reseı melıoratory kúni. Melıorator kúni KSRO Joǵarǵy Keńesi Prezıdıýmynyń Jarlyǵymen 1976 jylǵy mamyrdyń 24-de bekitilgen. Reseıde 2000 jyly Prezıdent Jarlyǵymen engizilgen. Jyl saıyn maýsymnyń birinshi jeksenbisinde atap ótiledi.

OQIǴALAR

65 jyl buryn (1945) Qaraǵandyda álemde tuńǵysh kómir kombaıny synaqtan ótti.

10 jyl buryn (2000) Almatydaǵy Qymbat Nuralıeva jetekshiligimen «Er Tóstik» er balalar hory Avstrııanyń Lınts qalasynda ótken halyqaralyq «Hor olımpıadasy - 2000» baıqaýyna qatysyp, qola júldege ıe boldy.

3 jyl buryn (2007) Ekibastuz ortalyq qalalyq kitaphanasynyń qyzmetkerleri qazaq jáne orys tilderinde «Ekibastuz qalasynyń qurmetti azamaty» - «Pochetnyı grajdanın goroda Ekıbastýza» atty kitabyn shyǵardy.

Bul qalanyń qurylysyna, ken óndirisine, elektrstansalaryna eńbek sińirgen turǵyndary týraly áńgime.

«Qurmetti azamat» ataǵy kásiporyn uıymdastyrýshylaryna, dárigerler, ustazdar, ken óndirýshilerge berilgen.

1 jyl buryn (2009) maýsymnyń 6-9 aralyǵynda Ashhabadta Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenı kúnderi ótti.

Saltanatty ashylý rásimine Túrikmenstannyń Ulttyq mádenıet ortalyǵynda sol eldiń mádenıet qaıratkerleri, dıplomatııalyq korpýstyń, buqaralyq aqparat quraldardyń ókilderi qatysty.

Túrikmenstannyń kontserttik jáne teatr zaldarynda ótken sharalardyń baǵdarlamasyna Qazaqstannyń óner maıtalmandarynyń kontserti, «Qazaqstan - Eýrazııa júreginde» fotokórmeleri, sońǵy jyldary túsirilgen kórkem kınolentalary kórsetildi.

ESІMDER

100 jyl buryn (1910-1982) geobotanık-ǵalym, bıologııa ǵylymdarynyń doktory MIHAILOVA Valentına Pavlovna dúnıege keldi.

Reseı Federatsııasynda týǵan. Máskeý memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

1935-1945 jyldary - KSRO Ǵylym Akademııasy Qazaq fılıaly botanıka sektorynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri, Topyraqtaný jáne botanıka ınstıtýtynyń ǵylymı hatshysy. 1945-1982 jyldary Qazaq KSR Ǵylym Akademııasy Botanıka ınstıtýtynyń ǵylymı hatshysy, joǵary satydaǵy ósimdikter florasy bóliminiń meńgerýshisi, dırektordyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary, ósimdikter qory bóliminiń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan.

Negizgi ǵylymı eńbekteri ósimdik qory máselelerine arnalǵan. Mıhaılova Qazaqstanda ósetin ılik ósimdikterdiń bıologııasy men taralýyn zerttep, olardyń qoryn tıimdilikpen paıdalaný tásilderin usyndy.

«Qurmet belgisi» ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

50 jyl buryn (1960) Mańǵystaý oblysy Memlekettik sáýlet-qurylys baqylaý basqarmasynyń bastyǵy BABAHANOV Jalǵas Bısalyuly dúnıege keldi.

Túrkimenstan Respýblıkasynda týǵan. Qazaq memlekettik sáýlet-qurylys ınstıtýtyn, Qazaq memlekettik basqarý akademııasy janyndaǵy naryq ınstıtýtyn, Qanysh Sátpaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetin bitirgen.

«Shevchenkooblgaz» óndiris birlestigine gaz ýchaskesiniń sheberi, aǵa ınjeneri qyzmetin atqarǵan. 1985-1996 jyldary - «Mangyshlakneft» óndiristik birlestiginiń jóndeý-qurylys basqarmasynyń ýchaske sheberi, aǵa ınjeneri, óndiristik-tehnıkalyq bólimniń bastyǵy, basqarmanyń bas ınjeneri, basqarma bastyǵy, «Ózenmunaıgaz» óndiristik birlestiginiń ken oryndardy ornyqtyrý jónindegi óndiristik bóliminiń bastyǵy. 1996-2009 jyldary - Jańaózen qalasy ákiminiń orynbasary - memlekettik kásiporyn kommýnaldyq sharýashylyǵynyń dırektory, Mańǵystaý oblysy Jańaózen qalasynyń ákimi. Atalǵan qyzmetinde - 2009 jyldyń 22 jeltoqsanynan.

«Qurmet» ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.