QazAqparat-Anons: mamyrdyń 21-i men 24-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

AҚORDAMamyrdyң 21-inde Aқordada Elbasy N.Nazarbaev Reseı Federatsııasynyң Premer-Mınıstri V.Pýtınmen kezdesedi. ҮKІMETMamyrdyң 21-inde Үkimet үıinde Premer-Mınıstr Kәrim Mәsimov Reseı Federatsııasynyң Premer-Mınıstri V.Pýtınmen kezdesedi. Mamyrdyң 21-inde «Redısson» otelinde K.Mәsimovtiң қatysýymen Қazaқstan-Belarýs bıznes-forýmy өtedi. Mamyrdyң 21-inde Ekonomıka jәne bıýdjettik josparlaý mınıstrliginde «Jaңa ınnovatsııalyқ kәsiporyndardy syrtқy қarjylandyrýdyң әdisteri» taқyrybyna arnalғan halyқaralyқ konferentsııasy өtedi. PARLAMENTMamyrdyң 18-i jәne mamyrdyң 22-si kүni Mәjilis Bıýrosynyң otyrysy өtetini belgilengen. Onda zaң jobalarynyң daıyndyғy jөnindegi mәseleler қaralady.Mamyrdyң 21-i, beısenbi kүni Parlament palatalarynyң birlesken otyrys zalynda sheteldik saıasatkerler men parlamentshilerdiң қatysýymen «Қazirgi Қazaқstan jәne «Eýropaғa jol» atty halyқaralyқ ғylymı-tәjirıbelik konferentsııa өtedi. ҚAZAҚSTAN JӘNE ӘLEMMamyrdyң 21-inde Reseı Federatsııasy Үkimetiniң tөraғasy Vladımır Pýtınniң Қazaқstanғa jұmys sapary өtedi. Reseı Үkimeti Tөraғasynyң sapary barysynda Қazaқstan men Reseıdiң 2009-2010 jyldarғa arnalғan birlesken is-қımyl josparynyң jekelegen tarmaқtarynyң jүzege asyrý barysy, otyn- energetıkalyқ keshen, onyң ishinde atom energetıkasy salasyndaғy mәseleler, «Baıқoңyr kesheniniң құқyқtyқ kelisimdik bazasyn jetildirý, transshekaralyқ sý nysandaryn paıdalaný jәne қorғaý, sondaı-aқ ekijaқty yntymaқtastyқtyң basқa da kөkeıkesti mәseleleri talқylanady dep josparlanýda.Mamyrdyң 23-25-i kүnderi Damask қalasynda Islam konferentsııasy ұıymy Syrtқy ister mınıstrleri keңesiniң 36-shy jұmys konferentsııasy өtedi. Onyң jұmysyna ҚR Syrtқy ister mınıstriniң orynbasary Nұrlan Ermekbaev қatysady. Mamyrdyң 22-si kүni Astanada Tәýelsiz Memleketter Dostastyғy Үkimet basshylary keңesiniң mәjilisi өtedi.Mamyrdyң 18-i men 20-sy aralyғynda Afınyda EҚYҰ «Kөshi-қondy basқarý jәne EҚYҰ aımaғynda tұraқtylyқ pen қaýipsizdikti қamtamasyz etý boıynsha ekonomıkalyқ, әleýmettik jәne ekologııalyқ saıasattaғy onyң rөli» atty 17-shi ekonomıkalyқ-ekologııalyқ forýmynyң 2-shi bөligi өtýde. Forýmnyң kүn tәrtibine zaңdy jәne zaңsyz kөshi-қon mәseleleri, kөshi-қonnyң ekonomıkalyқ, әleýmettik jәne ekologııalyқ saıasattaғy rөli men baılanysy, kөshi -қondy basқarý salasyndaғy seriktestik pen memleketaralyқ yntymaқtastyқ mәseleleri jәne kөshi-қonnyң basқa da sıpattary enip otyr. Konferentsııa jұmysyna қazaқstandyқ delegatsııa da қatysýda.ҚOҒAMElimizde 2009 jylғy aқpannyң 17-si men shildeniң 1-i aralyғynda shaғyn jәne orta kәsipkerlik sýbektilerin tekserýge moratorıı jarııalandy.Sәýirdiң 15-i men mamyrdyң 20-sy aralyғyndaғy «Eң үzdik stýdent ? 2009» respýblıkalyқ syılyғyna baıқaý өtedi. Baıқaý 8 atalym boıynsha jүrgizilmek. Olar ? jýrnalıstıka, ғylym, sport, halyқtyқ shyғarmashylyқ, dızaın jәne қoldanbaly өner, mýzykalyқ- estradalyқ өner, әdebıet jәne қoғamdyқ jұmystar. Saıysқa 16 men 25 jas aralyғyndaғy jastar қatysa alady. Jeңimpazdarғa «Eң үzdik stýdent ? 2009» ataғy berilip, dıplom, mүsinshe men baғaly syılyқ tabys etiledi.ASTANAMamyrdyң 21-inde Astanada «Қazirgi Қazaқstan jәne «Eýropaғa jol» atty halyқaralyқ ғylymı-tәjirıbelik konferentsııa өtediMamyrdyң 21-inde «Dýman» қonaқүıinde «Nevrologııadaғy ınnovatsııalyқ dıagnostıkalaý jәne emdeý tehnologııalary» taқyrybynda halyқaralyқ konferentsııa өtedi. Mamyrdyң 21-inde Astana әkiminiң orynbasary S.Horoshýnnyң қatysýymen elordadaғy құrylystary aıaқtalmaғan үlestik құrylystardyң mәselelerine arnalғan kөshpeli keңes bolady. Mamyrdyң 21-inde №27 mekteptiң stadıonynda Ұlybrıtanııa Elshisiniң қatysýymen Olımpıadalyқ rezerv mektebi tәrbıelenýshileriniң arasynda oıyn bolady. Mamyrdyң 21-inde «Interkontınental» қonaқүıinde TMD elderiniң Gýmanıtarlyқ yntymaқtastyқ memleketaralyқ қory men Gýmanıtarlyқ yntymaқtastyқ keңesiniң birlesken otyrysy bolady. ALMATY Mamyrdyң 20-22-si aralyғynda Almatydaғy «Atakent» iskerlik saýda ortalyғynda X halyқaralyқ «POWER-KAZINDUSTRY-2009» energetıkalyқ өndiristik kөrmesi өtedi. Kөrme ҚR Energetıka jәne mıneraldy resýrstar mınıstrligi, KEGOC kompanııasy, Almaty әkimdigi men energetıka salasyndaғy kompanııalardyң қoldaýymen өtedi.Mamyrdyң 21-inde Almatyda Dүnıejүzilik saýda ұıymynyң birқatar kelisimderi boıynsha, dәlirek aıtқanda қorғaý, dempıngke қarsy jәne DSҰ aıasyndaғy sýbsıdııalar men өtemaқy sharalaryn қoldaný mәselelerine arnalғan semınar өtediMamyrdyң 21-inde Қazaқtyң әl-Farabı atyndaғy Ұlttyқ ýnıversıtetinde «Қazaқstannyң tarıh ғylymy: өzekti problemalar, jetistikter men kemel keleshegi» taқyrybynda halyқaralyқ konferentsııa өtedi. Mamyrdyң 21-inde Respýblıka saraıynda «Islam ?ıman, өnerim - өmirim» sharasy өtedi. Mamyrdyң 21-inde Ғ.Mүsirepov atyndaғy jas kөrermender teatrynda «Jetisý daýysy» balalar festıvali өtedi. Mamyrdyң 24-26 aralyғynda әl-Farabı atyndaғy Қazaқ ұlttyқ ýnıversıtetine arab aқyny, «Poetıkalyқ shyғarmashylyқty қoldaý қory» dırektorlar keңesiniң tөraғasy, kýәıttik kәsipker Әbd әl-Әzız Saýd әl-Babtın arnaıy saparmen keledi. -------------------------------------------------------------------------------------------------- ATAÝLY KҮNDER, ELEÝLІ OҚIҒALARMAMYRDYҢ 21-І, BEISENBІDүnıejүzilik қarym-қatynas pen damý jolyndaғy mәdenı әralýandylyқ kүni. Қazaқstan Bүkilәlemdik tabıғı jәne mәdenı mұrany қorғaý týraly konventsııaғa 1994 jylғy sәýirdiң 29-da қosyldy. ҚR Aқparat jәne mәdenıet mınıstrligi Tarıhı-mәdenı mұra departamentiniң mәlimetteri boıynsha Қazaқstanda 25 myңnan astam sәýlet eskertkishteri bar. Onyң ishinde ekeýi ? Қoja Ahmet ıAsaýı kesenesi men Tamғaly kesheni ıÝNESKO-nyң bүkilәlemdik mұra tizimine engen. Atalmysh tizimde әlemniң 120 elinde ornalasқan myңғa jýyқ eskertkishter bar. Halyқaralyқ jұmyssyzdyқtan қorғaý kүni. Halyқaralyқ eңbek ұıymynyң mәlimetteri boıynsha jұmyssyzdardyң sany mıllıard adamғa jetedi. Bұl ғalamshardaғy jұmys kүshiniң үshten birine teң.Halyқaralyқ ғarysh kүni. 1998 jyly aқpanda amerıkandyқ ғaryshker Endrıý Tomas «Mır» orbıtalyқ stansysy bortynda jarııalaғan. ESTE ҚALAR OҚIҒALAR69 jyl bұryn (1940) қazirgi akademık Қanysh Sәtbaev atyndaғy Geologııalyқ zertteýler ınstıtýty құryldy. 43 jyl bұryn (1966) Қazaқ akademııalyқ opera jәne balet teatrynda «Aқ қanat» baletiniң premerasy boldy. Balet үsh aktiden jәne үsh kөrinisten tұrady. Balettiң stsenarııin jazғan ? Ә.Mәmbetov, kompozıtory ? Ғ.Jұbanova, baletmeıstri ? D.Әbdirov, sýretshisi ? V.Mamontov, dırıjeri ? T.Osmanov. Basty partııalardy F.Jolymbetova men A.Asylmұratov oryndady. Balettiң ekinshi nұsқasy da 1967 jyly maýsymnyң 27-inde osy teatrdyң sahnasynda қoıyldy. 1970 jyly «Aқ қanat» baletiniң mýzykasy үshin kompozıtor Ғazıza Jұbanovaғa Қazaқstan Memlekettik syılyғy berildi.10 jyl bұryn (1999) aқyn Mұhtar Shahanovқa halyқaralyқ «Rýhanııat» syılyғy berildi.10 jyl bұryn (1999) Batys Қazaқstannan Қara teңiz jaғalaýyna deıin sozylatyn Kaspıı mұnaı құbyryn tөseý bastaldy.5 jyl bұryn (2004) Almaty қalasy әkimdiginiң қoldaýymen Jambyl atyndaғy Қazaқ memlekettik fılarmonııasynda birinshi ret Halyқaralyқ organdyқ mýzykalar festıvali өtti.3 jyl bұryn (2006) Sara Alpysқyzy «Asyl jүrek» halyқaralyқ қaıyrymdylyқ syılyғyna ıe boldy. Bedeldi halyқaralyқ қaıyrymdylyқ syılyғyn tapsyrý rәsimi «Rossııa» bas kontsert zalynda өtti. Bұl sharany ataқty ıtalıan akteri Sofı Loren ashty. Sondaı-aқ Ornella Mýtı, Djessıka Lang jәne Stıven Sıgal sııaқty belgili akterler keshtiң arnaıy қonaғy boldy.105 jyl bұryn (1904) Halyқaralyқ fýtbol federatsııasy ? FIFA құryldy. Federatsııa құrý týraly kelisimge Frantsııa, Belgııa, Danııa, Gollandııa, Ispanııa, Shvetsııa, Shveıtsarııa elderiniң өkilderi қol қoıdy. 2 kүnnen keıin FIFA-nyң alғashқy kongresi ashylyp, federatsııanyң tұңғysh prezıdenti bolyp frantsýzdyқ Rober Geren saılandy.ESІMDER55 jyl bұryn (1954) Қazaқstannyң halyқ aқyny ӘBІL Қonysbaı dүnıege keldi. Қostanaı oblysynyң Jangeldın aýdanynda týғan. Қazaқ ұlttyқ ýnıversıtetin bitirgen. 1977-1980 jyldary ? Jangeldın aýdandyқ «Jaңa өmir» gazetiniң jaýapty hatshysy. 1980-1985 jyldary ? «Lenınshil jas (қazirgi «Jas alash») gazetiniң Torғaı oblysy boıynsha menshikti tilshisi, oblystyқ «Torғaı taңy» gazeti redaktorynyң orynbasary. 1990-1991 jyldary ? «Arқalyқ araıy» gazetiniң redaktory. 1991-1995 jyldary Torғaı oblystyқ teleradıo kompanııasynyң tөraғasy қyzmetin atқarғan. Қazirgi ýaқytta Astana қalalyқ әkimshiliginiң bөlim meңgerýshisi қyzmetin atқarady. Aқynnyң alғashқy jyr jınaғy 1980 jyly jaryқ kөrgen. Birneshe prozalyқ shyғarmalardyң avtory. Ә.Қonysbaı ? belgili aıtysker aқyn. 1990 jyly Tashkent қalasynda Bazar jyraýdyң 150 jyldyғy құrmetine өtkizilgen Orta Azııa jәne Қazaқstan aқyndarynyң aıtysynda jeңimpaz atanyp, 3-shi respýblıkalyқ aқyndar aıtysynyң bas jүldesin ıelengen. Aıtystary «Mәңgilik kөktem», «Jyr-shashý», aýyzsha әzilderi «Degen eken...» ұjymdyқ jınaқtaryna engen. «Astana» medalimen marapattalғan. MAMYRDYҢ 22-SІ, JҰMAHalyқaralyқ bıologııalyқ әralýandyқ kүni. 2000 jyldyң 30-shy jeltoқsanynda BҰҰ Bas Assambleıasy 22-shi mamyrdy Bıologııalyқ әralýandyқ týraly konventsııanyң қabyldanғan kүni, Halyқaralyқ bıologııalyқ әralýandyқ kүni dep jarııalady. Bұғan deıin bұl ataýly kүn jeltoқsannyң 29-da atalyp өtiletin. Қazaқstannyң ekologııalyқ jүıesi biregeı bıologııalyқ әralýandyғymen erekshelenedi. Jalpy Қazaқstanda өsimdikterdiң 15 myңdaı tүri bar. Onyң 2 myңnan astamy baldyrlar, 5 myңғa jýyғy saңyraýқұlaқtar, 600-ge jýyғy қynalar, 500-ge jýyғy mүk tәrizdiler jәne 6 myңnan astamy joғary satydaғy tүtikti өsimdikter. Joғary satydaғy өsimdikterdiң tүr baılyғy, ıntrodýktsııalanғan, mәdenı daқyldar men kezdeısoқ әkelingen 500-den asa tүrlerin қospaғanda, 161 tұқymdasқa jәne 1120 týysқa jatatyn 6 myңnan astam tүrden tұrady. Onyң ishindegi 730 tүr tek Қazaқstanda өsetin ? endemıkter. Қazaқstan janýarlarғa da өte baı. Sүtқorektiniң 180, құstyң 500, baýyrymen jorғalaýshylardyң 52, қos mekendilerdiң 12, balyқtyң 104-ke jýyқ tүri meken etedi. Al omyrtқasyz jәndikter, shaıan tәrizdiler, ұlýlar, құrttar bұdan da kөp. Tek jәndikter tүrleriniң өzi 30 myңnan asady. Қazaқstannyң «Қyzyl kitabyna» engizilip, қorғaýғa alynғan aңdardyң 40, құstyң 56, baýyrymen jorғalaýshylardyң 10, қosmekendilerdiң 3, balyқtyң 16 tүri bar. Қazaқstannyң bıologııalyқ әralýandyғyn saқtaý maқsatynda 1994 jyly Bıologııalyқ әralýandyқ jөnindegi konventsııa bekitilip, bıologııalyқ әralýandyқ balansyn paıdalaný jәne saқtaý jөnindegi is-әreketter jospary men ұlttyқ strategııasy jasalyndy. Bүgingi taңda osy jұmystar 2003 jylғy jeltoқsanda Elbasy қol қoıғan Қazaқstannyң 2004-2015 jyldardaғy ekologııalyқ қaýipsizdigi konventsııasy sheңberinde atқarylýda.Iemen Respýblıkasynyң Ұlttyқ meıramy ? Ұlt kүni. Osydan 19 jyl bұryn (1990) Iemen Arab Respýblıkasy men Iemen Halyқ Demokratııalyқ Respýblıkasy erikti tүrde қosyldy. Iemen Arabııa tүbeginiң oңtүstik jәne oңtүstik-batys bөliginde ornalasқan memleket. Soltүstigi men shyғysynda Saýd Arabstanymen jәne Omanmen, batysy Қyzyl teңizben shektesip jatyr. Әkimshilik jaғynan 16-y provıntsııaғa bөlinedi. Astanasy ? Sana қalasy. Resmı tili ? arab tili. Aқsha birligi ? ıemendik real. 1991 jyly қabyldanғan Konstıtýtsııasy boıynsha memleket basshysy Prezıdent pen Vıtse-prezıdent 5 jyl saıyn jalpyhalyқtyқ saılaýda saılanady. Osy eki laýazymdy basshy Prezıdenttik keңes құrady. Joғary zaң shyғarýshy organy bir palataly parlament (801 depýtattan tұrady). Қazaқstan Respýblıkasy men Iemen Respýblıkasy arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1997 jylғy jeltoқsannyң 29-da ornatyldy. Қyrғyzstan Respýblıkasy Қarýly Kүshteriniң kүni.ESTE ҚALAR OҚIҒALAR17 jyl bұryn (1992) Қazaқstan Respýblıkasy ıÝNESKO-ғa kirdi. 10 jyl bұryn (1999) Aқmola oblysynyң Eңbekshilder aýdanyndaғy Atansor kөliniң maңynan jaңa temir keni kөzderi tabyldy.3 jyl bұryn (2006) Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti Nұrsұltan Nazarbaev «ҚR Үkimeti men Reseı Federatsııasy Үkimetiniң arasyndaғy «Baıқoңyr» ғarysh aılaғynan zymyrandardy ұshyrý kezinde apattar bolғan jaғdaıdaғy өzara is-қımyl tәrtibi týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Zaңғa қol қoıdy.3 jyl bұryn (2006) Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti Nұrsұltan Nazarbaev «Shanhaı yntymaқtastyқ ұıymy aımaқtyқ laңkestikke қarsy құrylymynyң Mәlimetter bazasy týraly kelisimdi bekitý týraly» Zaңғa қol қoıdy.ESІMDER85 jyl bұryn (1924) etnograf, arheolog, tarıh ғylymynyң doktory, professor, Қazaқstannyң eңbek siңirgen joғary mektep қyzmetkeri, Ұly Otan soғysynyң ardageri ShALEKENOV Ýahıt Hamzaұly dүnıege keldi. Batys Қazaқstan oblysynda týғan. Қaraқalpaқ memlekettik pedagogıkalyқ ınstıtýtyn, KSRO Ғylym akademııasy Etnografııa ınstıtýtynyң aspırantýrasyn bitirgen. Өzbek KSR Ғylym akademııasy Қaraқalpaқ bөlimshesiniң sektor meңgerýshisi, Shymkent memlekettik mәdenıet ınstıtýtynyң kafedra meңgerýshisi bolғan. 1973 jyldan Әl-Farabı atyndaғy Қazaқ ұlttyқ ýnıversıtetinde ғylymı-pedagogıkalyқ қyzmetpen aınalysady. Ý.Shalekenovtiң 200-den astam ғylymı eңbegi, oқý құraldary men tıptik baғdarlamalary jaryқ kөrgen. Ol kezinde Horezm arheologııalyқ-etnografııalyқ ekspedıtsııasynyң jұmystaryna қatysyp, ұzaқ jyldar boıy Қazaқ memlekettik ýnıversıtetiniң arheologııalyқ ekspedıtsııasyn basқardy. Ғalymnyң negizgi ғylymı eңbekteri tүrikterdiң ortaғasyrlyқ қalalyқ mәdenıeti men jazba eskertkishteri, қazaқ halқynyң etnologııasyna arnalғan. Ol Shý өzeni boıyndaғy ortaғasyrlyқ Aқtөbe (Balasaғұn) қalasynda arheologııalyқ oқý bazasyn құrdy. «Қyzyl jұldyz», «Otan soғysy» ordenderimen, medaldarmen marapattalғan.40 jyl bұryn (1969) Қazaқstan Respýblıkasy Jýrnalıster akademııasynyң akademıgi JҰMABAEV Aıdar Әbilmәjinұly dүnıege keldi. Almaty қalasynda týғan. A.Gorkıı atyndaғy Әdebıet ınstıtýtyn bitirgen. Қazaқ teledıdarynyң redaktory, Қazaқ memlekettik ýnıversıtetiniң oқytýshysy қyzmetterin atқarғan. 1993-1995 jyldary ? «Taң» telekompanııasynyң bas redaktory. 1995-1997 jyldary ? «Akbar» halyқaralyқ jýrnalıstıka ortalyғynyң prezıdenti. 1997-2000 jyldary ? «NTK» telekompanııasynyң bas dırektory. 2000 jyldan ? Қazaқstan teleradıo habarlaryn taratýshylar қaýymdastyғynyң prezıdenti. 2003 jyldan «Mır» halyқaralyқ teleradıo kompanııasynyң Қazaқstandaғy fılıalynyң dırektory yzmetin atқarғan. «Құrmet» ordenimen marapattalғan.150 jyl bұryn (1859-1930) ataқty Sherlok Holms obrazyn somdaғan jazýshy DOIL Konan Artýr dүnıege keldi. MAMYRDYҢ 23-І, SENBІESTE ҚALAR OҚIҒALAR73 jyl bұryn (1936) Mәskeýde өtken қazaқ өneri men әdebıeti onkүndiginiң қorytyndy kontsertinde Құrmanғazy atyndaғy Қazaқ ұlttyқ aspaptar orkestri өner kөrsetti. Orkestr «Adaı», «Serper», «Kөbik shashқan», «Қos alқa», «Қyzyl bıdaı» kүılerin naқyshyna keltire oryndady.15 jyl bұryn (1994) Tashkentte eki el Prezıdentteri N.Nazarbaev pen I.Karımovtyң қatysýymen Қazaқstannyң Өzbekstandaғy kүnderiniң ashylý saltanaty boldy. Osy shara sheңberinde қazaқstandyқtardyң «Ғylym, jaңa tehnologııalar jәne aıyrbas» atty kөrmesi kөrsetildi.13 jyl bұryn (1996) Elbasy N.Ә.Nazarbaevtyң «L.Gýmılev atyndaғy Eýrazııa ýnıversıteti týraly» Jarlyғy shyқty. 9 jyl bұryn (2000) Eýroparlament өkilderi «Қazaқstan Respýblıkasy ? Eýropa Odaғy» baғdarlamasy sheңberinde parlamenttik әriptestik komıtetiniң alғashқy mәjilisin өtkizdi.4 jyl bұryn (2005) ұltymyzdyң birtýar azamaty, aғartýshy-ғalym Ahmet Baıtұrsynұlynyң jetekshilik etýimen 1913 jyldan bastap Orynbor қalasynda shyғyp tұrғan «Қazaқ» gazetiniң elektrondy nұsқasy jasalyndy. Joba ҚR Ұlttyқ kitaphanasy janyndaғy «Құs joly» қaıyrymdylyқ қorynyң ұıytқy bolýymen otandyқ «Қazkommertsbanki» jәne halyқaralyқ «ABM Global Servıs» korporatsııasynyң қarjylaı қoldaýy arқasynda jүzege asty. Memlekettik «Mәdenı mұra» baғdarlamasy aıasynda қolғa alynyp otyrғan bұl joba Ortalyқ Azııa aýmaғyndaғy alғashқy sandyқ құjat bolyp esepteledi. Onda zertteýshiler men ғalymdar elektrondyқ jүıe arқyly tөl gazetimizdiң 247 nөmirimen bir mezette tanysa alady.3 jyl bұryn (2006) Oral қalasynda «Sardar» kemesi sýғa tүsirildi. Bұl ? Қazaқstan shekara қyzmetiniң tapsyrysymen құrastyrylyp jatқan «Barys» tobyndaғy alғashқy kater, әri elde bұryn-soңdy mұndaı үlken keme shyғarylmaғan. Atyraý teңizindegi el shekarasyn kүzetetin keme ekıpajynyң құramynda jıyrma bir adam bar. «Sardar» - bұryn osy «Zenıt» zaýytynda құrastyrylғan «Bүrkit» kemelerinen tөrt ese қýatty. Jaңa kemeniң ұzyndyғy 41 metrge jetse, eni ? 7,5 metr. Sý syıymdylyғy 210 tonnalyқ «Sardardyң» jyldamdyғy da joғary ? 28 ýzel (1 teңiz ýzeli 1,862 shaқyrymғa teң), sonymen birge ol jeti balldyқ daýylғa tөtep bere alady.ESІMDER85 jyl bұryn (1924-2003) қazaқ arheologııa ғylymynyң negizin қalaýshylardyң biri, tarıh ғylymynyң doktory, Қazaқstan Memlekettik syılyғynyң, Қazaқstan Ғylym akademııasy Sh.Ýәlıhanov atyndaғy syılyғynyң laýreaty, Қazaқstannyң eңbek siңirgen ғylym қaıratkeri, German Arheologııa ınstıtýtynyң korrespondent-mүshesi AҚYShEV Kemel dүnıege keldi. Pavlodar oblysynyң Baıanaýyl kentinde týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1950-1955 jyldary ? Қazaқ Ғylym akademııasynyң aspıranty, kishi, aғa ғylymı қyzmetkeri. 1955-1990 jyldary Sh.Ýәlıhanov atyndaғy Tarıh, arheologııa jәne etnografııa ınstıtýty arheologııa bөliminiң meңgerýshisi қyzmetin atқarғan. 1991 jyldan Ә.Marғұlan atyndaғy Tarıh, arheologııa jәne etnografııa ınstıtýtynyң bөlim meңgerýshisi, bas ғylymı қyzmetkeri bolғan. K.Aқyshev 1954 jyldan bastap Soltүstik, Oңtүstik jәne Jetisý arheologııalyқ ekspedıtsııalaryn ұıymdastyrýshysy jәne jetekshisi boldy. Kөne jәne orta ғasyrlardaғy Қazaқstan eskertkishterin, әlemdik maңyzy zor Esik obasynan tabylғan «Altyn adam», Besshatyr, Otyrar jәdigerlerin zerttegen. Қola, erte temir dәýirleriniң mәdenıetin kezeңdeý jәne merzimdeý mәselelerin anyқtady. Ғalym ? kөne Қazaқstan tarıhynyң negizgi tұjyrymdaryn jasaýғa belsene қatysty. Ortalyқ Azııa өrkenıeti jүıesinde ejelgi Қazaқstannyң ornyn aıқyndaýғa eleýli үles қosty. Onyң 220-ғa jýyқ ғylymı eңbegi, sonyң ishinde 14 monografııasy bar. «Parasat» ordenimen marapattalғan. 85 jyl bұryn (1924) keskindemeshi, Қazaқstan Respýblıkasy Sýretshiler odaғynyң mүshesi PLıÝHIN Konstantın Ivanovıch dүnıege keldi. Reseıdiң Қorғan oblysynda týғan. Ұly Otan soғysyna қatysқan. 1952 jyly Almaty kөrkemsýret ýchılışesin bitirgen. Қylқalam sheberiniң «Alғashқy tanap», «Seleýli dala syry», «Kөktem dabyly», «Sokolov-Sarybaı kombınaty», «Kezekti tapsyrma», «Alғashқy balқyma», «Қostanaıdyң astyқty alқaby» atty kartınalary, «K.Dөnenbaeva», taғy basқa portretter beınelengen keskindemelik eңbekteri bar. «Қyzyl jұldyz» ordenimen jәne birneshe medaldarmen marapattalғan. MAMYRDYҢ 24-І, JEKSENBІSlavıan jazýy men mәdenıeti kүni. Eýropalyқ Saıabaқtardyң kүni. Eýropalyқ ұlttyқ jәne tabıғı saıabaқtar federatsııasy jarııalaғan. Atalmysh eýropalyқ ұıym Eýropanyң 36 elindegi қorғalatyn tabıғı aımaқty biriktiredi. Eң alғashқy ret 1999 jyly өtkizilgen bұl kүn endi bүkil Eýropada jyl saıyn mamyrdyң 24-inde merekelenedi. Halyқaralyқ қoryқtar kүni. Halyқaralyқ tabıғatty қorғaý odaғynyң bastamasymen jyl saıyn atap өtiledi.ESTE ҚALAR OҚIҒALAR76 jyl bұryn (1933) «Қazaқtyң kөrkem әdebıeti» baspasy құryldy. 1964 jyly baspa ataýy «Jazýshy» bolyp өzgerdi.15 jyl bұryn (1994) Eýropalyқ Odaқ Қazaқstan Respýblıkasymen yntymaқtastyқ jәne әriptestik týraly kelisimge қol қoıdy.13 jyl bұryn (1996) Elbasy N.Ә.Nazarbaevtyң Jarlyғymen Қazaқstan Respýblıkasynyң Ұlttyқ akademııalyқ agrarlyқ zertteýler ortalyғy құryldy. 3 jyl bұryn (2006) қazaқstandyқ mұnaıdyң alғashқy үlesi Қazaқstan-Қytaı mұnaı құbyry arқyly қytaılyқ shekara beketine jetti. Mұnaıdyң Shynjaңnyң Dýshantszy қalasyndaғy mұnaı өңdeý zaýytyna jetkizilýi - қazaқstan-қytaı mұnaı құbyrynyң resmı paıdalanýғa berilýiniң bastamasy. Құny 700 mıllıon dollar, өtkizý mүmkindigi 20 mıllıon tonnalyқ 962 shaқyrym құbyrdyң құrylysy 2004 jyldyң қyrkүıek aıynda bastalyp, 2005 jyldyң jeltoқsan aıynda aıaқtalғan bolatyn. Onymen қatar, Қytaı aýmaғynda 252 shaқyrymdyқ Alashaңқaı-Dýshantszy құbyry da tөselip bitken edi. 3 jyl bұryn (2006) Almatyda құrylysy jүrip jatқan «Almaly» metro stansasynda nemistiң tanymal «Herrenkneht» fırmasy jasaғan jer қazýshy mehanızm kesheni iske қosyldy. Aıyna 250-300 metr jer қaza alatyn jaңa құrylғy bұrynғy tehnıkaғa қaraғanda 3 ese өnimdi.2 jyl bұryn (2007) Gradets Kralove қalasyndaғy Kongress-ortalyқta Қazaқstan Respýblıkasynyң Chehııadaғy Құrmetti konsýldyғynyң ashylý rәsimi өtti. Konsýldyқ okrýg Cheh Respýblıkasynyң Kralovogradetsk jәne Pardýbıtssk өlkelerin қamtıdy.190 jyl bұryn (1819) «Savanna» atty býmen jүretin alғashқy keme (Amerıkada jasalғan) 25 kүnniң ishinde Atlant mұhıtyn jүzip өtti.165 jyl bұryn (1844) aқparat tehnıkasynyң damýynda jaңa dәýir bastaldy. Amerıkandyқ өnertapқysh Semıýel Morze өzi jasap shyғarғan apparattyң kөmegimen Vashıngtonnan Baltımorғa alғashқy telegramma jiberdi.ESІMDER85 jyl bұryn (1924) geologııa-mıneralogııa ғylymdarynyң doktory, professor, Қazaқstan Respýblıkasy Memlekettik syılyғynyң laýreaty NIKITIN Igor Fedorovıch dүnıege keldi. Reseıdiң Mәskeý қalasynda týғan. Sankt-Peterbor taý-ken ınstıtýtyn bitirgen. 1946-1976 jyldary Қazaқstan ғylym akademııasy Geologııa ғylymdary ınstıtýtynyң ғylymı қyzmetkeri, zerthana meңgerýshisi bolғan. Ғalymnyң negizgi ғylymı eңbekteri Қazaқstannyң geologııa, stratıgrafııa jәne paleontologııa salalaryn zertteýge arnalғan. Ol Қazaқstannyң birneshe orta masshtabty memlekettik geologııalyқ kartalaryn jasaғan. 100-den astam ғylymı eңbektiң avtory. Medaldarmen marapattalғan.85 jyl bұryn (1924-1974) Daңқ ordeniniң tolyқ ıegeri, Ұly Otan soғysynyң ardageri TASTANDIEV Taıyr Bүrkitbaıұly dүnıege keldi. Jambyl oblysynda týғan. 1942 jyly tamyzda әsker қataryna alynғan. Ol 1-shi jәne 2-shi Baltyқ boıy, 4-shi Ýkraın maıdanynyң құramynda eldi nemis basқynshylarynan azat etý ұrystaryna қatysқan. Donetsk қalasynyң janyndaғy keskilesken ұrysta өziniң bөlimshesimen jaýdyң kүshti bekinisin alyp, asa jaýapty jaýyngerlik tapsyrmany oryndaғany үshin 3-shi dәrejeli, jaý DZOT-yn granatamen jarғany үshin 2-shi dәrejeli, Dnepr jaғalaýyndaғy keskilesken ұrysta kөrsetken erligi үshin 1-shi dәrejeli Daңқ ordenimen marapattalғan. T.Tastandıevtiң maıdandaғy erligi orys jazýshysy K.Sımonovtyң «Shel soldat» derekti fılminde birshama ashylyp kөrsetilgen. Jergilikti қalamger Ә.Aıtoқov ol týraly kitap jazғan. Soғystan keıingi jyrlary T.Tastandıev өz aýylynda halyқ sharýashylyғy salasynda eңbek etip, 1953-1974 jyldary Aқtөbe aýdandyқ keңesiniң tөraғasy boldy.