QazAqparat-Anons: qyrkúıektiń 4-i men 6-sy aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi
PREZIDENT
Қyrkүıektiң 4-inde saғat 10.20-da Aқordada N.Nazarbaevtyң қatysýymen ғylym boıynsha keңes өtedi.
ҮKІMET
Қyrkүıektiң 4-inde saғat 9.30-da Үkimet үıinde Balқash jylý elektr stansasy týraly memorandýmғa қol қoıylady.
BASҚA MEMLEKETTІK ҚҰRYLYMDAR
Shilde aıynan bastap қyrkүıek aıyna deıin Kedendik baқylaý komıtetiniң basshylary azamattardy қabyldaıdy. Komıtet tөraғasy Kozy-Kөrpesh Kәribozov azamattardy - shildeniң 11-i, tamyzdyң 14-i, қyrkүıektiң 11-i kүnderi қabyldaıdy. Azamattar sondaı-aқ, өz mәselelerimen komıtet tөraғasynyң orynbasarlaryna da kire alady. Tөraғa orynbasary Serjan Dүısebaev - shildeniң 16-synda, tamyzdyң 13-inde, қyrkүıektiң 17-sinde қabyldasa, Jarқynbek Ospanov - shildeniң 15-inde, tamyzdyң 12-sinde, қyrkүıektiң 9-ynda, al Igor Ten - shildeniң 6-synda, tamyzdyң 10-ynda, қyrkүıektiң 14-inde қabyldaıdy. Қabyldaý ýaқyty - saғat 16.30-18.30-dyң aralyғynda. Myna telefon arқyly қabyldaýғa jazylýғa bolady: (8-7172) 79-45-79.
ҚAZAҚSTAN JӘNE ӘLEM
Қyrkүıektiң 4-inde saғat 10.00-de «Abaı» қonaқ үıiniң mәjilis zalynda «Қazaқstan: jaһandyқ ekonomıkalyқ daғdarys jaғdaıyndaғy әleýmettik saıasat tәjirıbesi» degen taқyrypta «dөңgelek үstel» өtedi.
3-4 қyrkүıekte Gaagada EҚYҰnyң az ұlttar mәseleleri jөnindegi Joғarғy Komıssary Knýt Vollebektiң қoldaýymen Қazaқstan halyқtar assambleıasy, ҚR jәne Nıderlandy basshylyғy jәne EҚYҰ ınstıtýttary өkilderi қatysatyn ұltaralyқ jәne konfessııaaralyқ kelisimniң қazaқstandyқ modeli taқyrybynda semınar өtedi.
Semınar barysynda қazaқstandyқ delegatsııa қoғamdyқ-saıası өmirdegi az ұlttardyң Nıderlandy ғylymı-zertteý jәne bilim toptary өkilderimen ıntegratsııalanýy salasynda tәjirıbe almasý maқsatynda Frısland Akademııasynda (Lývarden қalasy) bolyp қaıtpaқ.
6-9 қyrkүıekte Ұlybrıtanııa Syrtқy ister mınıstriniң Eýropa isteri jөnindegi orynbasary, baronessa Glennıs Kınnok bastaғan delegatsııanyң Қazaқstanғa sapary josparlanýda.
Sapar barysynda G. Kınnok elimizdiң resmı tұlғalarymen birқatar kezdesýler өtkizip, onda Қazaқstan jәne Ұlybrıtanııa arasyndaғy yntymaқtastyқty odan әri keңeıtý men tereңdetý, sondaı-aқ kөp jaқty құrylymdar sheңberinde eki jaқty yқpaldastyқ mәseleleri boıynsha қazaқstandyқ tarappen pikir almaspaқ
7-9 қyrkүıekte Қazaқstanғa Estonııa Respýblıkasynyң Premer-mınıstri Andrýs Ansıpa resmı saparmen kelmek.
Sapar sheңberinde eston үkimet basshysy elimiz basshylyғymen kezdesip, ekijaқty қatynastardyң keң aýқymdy mәseleleri tөңireginde, naқtyraқ aıtқanda, kөlik, bilim jәne ғylym salasyndaғy өzara әrekettestik, өzara azamattar қatynasy, halyқaralyқ ұıymdar sheңberindegi dıalog, sonymen қatar, jaһandyқ jәne aımaқtyқ қaýipsizdik mәseleleri jөninde pikir almasady dep kүtilýde.
ҚOҒAM
Қyrkүıektiң 4-inde saғat 10.00-de Ortalyқ saılaý komıssııasynyң ғımaratynda (Beıbitshilik 2, 8-shi қabat) «Mүgedek әıelderdiң reprodýktıvti құқyғy men densaýlyғy jәne teң құқylyғy» degen taқyrypta halyқaralyқ semınar өtedi.
Қyrkүıektiң 4-inde saғat 10.00-de «Redısson» қonaқ үıinde Eýroodaқtyң zaғıptardy oңaltý, kәsibı bilim berý jәne eңbekpen қamtý komıssııasynyң otyrysy өtedi.
Қyrkүıektiң 4-inde saғat 11.00-de «Bәıterek» medıa-ortalyғynda «Sybaılas jemқorlyққa қarsy kүreske baғyttalғan bes respýblıkalyқ ғylymı-praktıkalyқ koferentsııany өtkizý» degen taқyrypta baspasөz mәslıhaty өtedi.
Қyrkүıektiң 4-inde saғat 12.00-de BҰҰ DB ғımaratynda (Bөkeıhan kөshesi, 26) ҚR-daғy BҰҰ Damý baғdarlamasy men «Samұryқ-Energo» AҚ arasyndaғy yntymaқtastyқ týraly memorandýmғa қol қoıylady.
Tamyzdyң 1-inen bastap jolaýshylar poıyzdarynyң platskart vagondarynyң bılet құnyna tөsek jabdyқtarynyң құny қosylady. Jolaýshylar tөsek jabdyқtaryn bұdan bylaı bılet kassasynda jol құjatyn resimdeý kezinde satyp ala alady. Oғan қosa, қyrkүıektiң 15-ine deıin platskart vagondarda VÝ-9 tүbirtekteri boıynsha tөsek jaımalarynyң ýaқytsha satylymy rұқsat etilip otyr. Biraқ қyrkүıektiң 15-inen bastap vagondarda tөsek jabdyқtaryn satýғa tyıym salynady. Jolaýshy tөsektiң құnyn bılet kassasynda tөleýden bas tartsa, ony vagonda satyp ala almaıdy.
Tamyzdyң 11-i men қyrkүıektiң 30-ynda BҰҰ-nyң Nıý-Iorktegi shtab-pәterinde «ıAdrolyқ қarýғa jol joқ» қazaқstan-japon kөrmesi өtedi.
Қyrkүıektiң 5-11-i kүnderi Almaty oblysynda NATO-nyң қoldaýymen halyқaralyқ құtқarýshylar қyzmeti bөlimsheleriniң tabıғat apatynyң zardabyn joıý kezindegi birlesken is-қımylyn pysyқtaýғa arnalғan halyқaralyқ jattyғý өtedi.
ASTANA
Қyrkүıektiң 4-inde saғat 11.00-de Қazaқ memlekettik zaң ýnıversıtetinde (Қorғaljyn tas joly, 8) Қazaқ memlekettik zaң ýnıversıteti prezıdentiniң stýdentterge қosymsha bilim granttaryn saltanatty tapsyrýy bolady.
Қyrkүıektiң 4-inde saғat 11.30-da «Atameken» tұrғyn-үı kesheninde «Zateınıkı» balalar ortalyғynyң ashylýy bolady.
Tamyzdyң 25-i men қyrkүıektiң 4-i aralyғynda elordada jol-kөlik apatynan jaraқattanýdyң aldyn alý maқsatynda «Abaılaңyz, balalar!» jedel-aldyn alý sharasy өtedi. Jaңa oқý jylynyң basynda jol polıtseıleri «Nұr Otan» HDP jәne «Jas Otan» jastar қanatynyң өkilderimen birigip, қalalyқ orta bilim mekemeleriniң aınalasyndaғy kөshelerdi tekserip shyғady.
ALMATY
Қyrkүıektiң 4-inde saғat 09:15-te Boraldaıdaғy saқtardyң zıratyna barý. Senbilik jәne sporttyқ is-sharalar өtedi.
Қyrkүıektiң 4-inde saғat 09:30-da Ғ.Mүsirepov atyndaғy jastar men balalar teatrynda «Bılik jәne үkimettik emes ұıymdar: azamattyқ қoғam arқyly halyқaralyқ қaýymdastyққa» atty 5-shi Almaty үkimettik emes ұıymdar forýmy өtedi.
Қyrkүıektiң 4-inde saғat 10:00-de «Eır Astana» 10-mıllıonynshy jolaýshyғa құrmet kөrsetedi.
Қyrkүıektiң 4-inde saғat 11:00-de Almaty ekonomıka jәne statıstıka akademııasynda (Jandosov, 59) bilim granttaryn saltanatty tapsyrý өtedi.
Қyrkүıektiң 4-inde saғat 12:00-de «Nұr Otan» HDP (Abylaı han, 79, №306 zaly) partııa komıssııasynyң sybaılas jemқorlyққa қarsy kүres boıynsha қoғamdyқ baқylaý keңesimen birlesken otyrysy өtedi.
Tamyzdyң 5-i men қyrkүıektiң 5-i aralyғynda Almatyda қorshaғan ortanyң sapasyn jaқsartý maқsatynda «Taza aýa» aılyғy өtkiziledi. Aılyқ aıasynda қalaғa kire beris joldar men kөlik magıstraldarynda avtokөlikterden shyғatyn tүtin men ýly gazdardyң normasyna, atmosferalyқ aýany lastaýshy birқatar kәsiporyndardyң tabıғatty қorғaý қyzmetine, janarmaı құıý stansalarynda satylatyn kөlik janarmaılarynyң sapasyna monıtorıng jasaý kөzdelgen.
ҚYRKҮIEK AIYNDA:
OҚIҒALAR
293 jyl bұryn (1716) Қaıyp han elshiler B.Ekeshev pen B.Bөrıevti Sibir general-gýbernatory M.Gagarınge saparғa attandyrady. Құziretti elshiler gýbernatorғa Қaıyp hannyң Reseı үkimetimen tyғyz baılanys ornatýғa jәne Joңғar handyғyna қarsy қazaқ-orys әskerı odaғyn құrýғa daıyndyғy týraly mәlimetter jetkizedi. Қaıyp han қazaқtarғa Sibirde erkin saýda jasaýғa rұқsat berýin sұraıdy. General-gýbernator Қaıyp hannyң ұsynystaryn maқұldaıdy.
91 jyl bұryn (1918) 78-atқyshtar polki құryldy. Қorshaýda қalғan Oral қalasyn қorғaýda kөzge tүsken polk 1939 jyldyң jeltoқsanynan 1940 jyldyң naýryz aılarynda keңes-fın soғysyna қatysқan. 1941 jyldyң maýsym aıynda Moldavııaғa ornalastyryldy. 1942 jyldyң 27 aқpanynda taratyldy. Polkti maıor F.Tıtov, podpolkovnık D.Golosovtar basқarғan.
86 jyl bұryn (1923) Aқtөbe oblystyқ memlekettik mұraғaty ұıymdastyrylғan. Alғashқy құjattary 1917 jyldan bastalady. Mұraғatta revkomdardyң, jergilikti keңester atқarý komıtetteriniң, erekshe әskerı bөlimderdiң, Aқtөbe өңirindegi azamat soғysynyң barysyn, armııany azyқ-tүlikpen қamtamasyz etý, tұңғysh kommýnalardy, ұjymsharlardy ұıymdastyrý, қazaқ baılarynyң mal-mүlkin tәrkileý, sharýalardy kүshtep ұjymdastyrý, өnerkәsiptiң, құrylys isiniң damýy, elektr stansalarynyң salynýy, halyқ aғartý, densaýlyқ saқtaý, mәdenıet salalary týraly jalpy sany 520 myңғa jýyқ құjattar jınaқtalғan. Shalқar men Қobdada bөlimsheleri, 9 aýdandyқ mұraғat bar. Mұraғat қorlarynan қajetti derekter izdep tabý үshin arnaıy ғylymı-anyқtamalyқ jүıe jasalғan.
75 jyl bұryn (1934) Almatyda Memlekettik respýblıkalyқ ұıғyr mýzykalyқ komedııa teatry ashyldy. Teatrdyң shyғarmashylyқ қalyptasýynyң basy-қasynda mynadaı өner қaıratkerleri boldy: өzbek rejısserleri - A. Ibragımov, V.Azımov, қazaқ rejısserleri - A.Ismaılov, Ә.Mәmbetov, B.Omarov, K.Jetpisbaev, armıan S.Bashoıan, әrtister - Tamara hanym, K.Bәıseıitova, H.Nasırova, kompozıtorlar - D.Matsýtsın, A.Polıvanov, B.Erzakovıch, Ivanov-Sokolskıı jәne basқalary.
Teatrdyң shyғarmashylyқ tәjirıbesi, onyң 75 jyldyқ tarıhy shyғarmashylyқta neғұrlym jemisti joldar belsendi izdenis үstinde jүzege asқanyn aıғaқtaıdy. Sondyқtan da shyғarmashylyқ taңdaýdy alýan tүrlilikke negizdep, odan әri baıyta tүsýge baғyttalғan ұjym tәjirıbeleri, izdenisteri kәmil aқtaldy. Jұmys isteı bastaғan jyldar kezeңinde Ұıғyr teatrynda sahnanyң tұtas birneshe top saңlaқtary өsip shyқty. Olar Қazaқstannyң halyқ әrtisteri - A.Shamıev, S.Sattarova, M.Semıatova, M.Bakıev, R.Ilahýnova, Z.Akbarova, N.Mametova, K.Abdrasýlov, M.Ahmadıev, Қazaқstan Respýblıkasynyң eңbek siңirgen әrtisteri - J.Asımov, G.Jalılov, H.Ilıeva, M.Zaınaýdınov, A.Sýpıev, R.Tohtanova, A.Akbarov, T.Bahtybaev, S.Israılov, M.Rahmanova, K.Zakırov, G.Saıtova, R.Sattarova, R.Mahpırova, M.Mametbakıev, A.Aқbarova, Қazaқstan Respýblıkasy өnerine eңbek siңirgen қaıratkerler - P.Ibragımov, I.Masımov, A.Қadyrov, ҚR eңbek siңirgen қaıratker A.Aısaev. Teatrmen қoıan-қoltyқ birlestikte KSRO halyқ әrtisi, KSRO memlekettik syılyғynyң laýreaty, kompozıtor Қ.Қojamıarov, ҚR halyқ әrtisi G.Dýgashev, kompozıtorlar I.Masımov, N.Kıbırov, I.Isaev, Sh.Shaımardanova jәne basқalary jұmys istedi.
1967 jyly Ұıғyr mýzykalyқ-drama teatrynyң ataýy «Ұıғyr mýzykalyқ komedııa teatry» bolyp өzgertildi. 1984 jyly Қazaқstannyң kөpұlttyқ өnerin damytý isindegi қol jetkizgen shyғarmashylyқ tabystary үshin teatr «Құrmet Belgisi» ordenimen marapattaldy.
68 jyl bұryn (1941) қazaқtyң daңқty aқyny Jambyl қorshaýda қalғan Lenıngrad tұrғyndaryna «Lenıngradtyқ өrenderim meniң!» degen өleңin arnady. Halyқ jyrshysy onda sol kezdegi bizdiң kөpұltty elimizdiң barlyқ eңbekshileri bastan keship jatқan қıyn sәttegi sezimderi men kүızelisterin mәndi jetkizip berdi.
48 jyl bұryn (1961) «Қalқan - Şıt» aptalyқ gazetiniң birinshi nөmiri shyқty. Bұrynғy ataýlary - «Na boevom postý», «Dzerjınets». Ұzaқ ýaқyt boıy ol jabyқ basylym bolyp keldi. Astana қalasynda қazaқ jәne orys tilderinde shyғady. ҚR ІІM ishki әskerleriniң қyzmetteri jaıynda baıandaıdy.
10 jyl bұryn (1999) Erden batyrdyң kesenesi қalpyna keltirildi. Erden Sandybaıұly 1808 jyly қazirgi Ұlytaý aýdany, Қarakeңgir өzeni boıynda dүnıege kelgen. Қazir osy өzenniң jaғasynda Erden kүmbezi tұr. Erdenniң atasy Tөlek batyr, әkesi Sandybaı batyr. Erden өzi batyr, aқyldy, el қamyn oılaғan ұlaғatty jan. Ol 35 jasynda aғa sұltan bolypty. 1843 jyly bolystyқty, el basқarýdy қolyna alғan. Қarakeңgirge kelip қonys tikken. Ұlytaý maңyndaғy arғyn atalaryn Arғanatyғa kөshirip, ornalastyrғan. 1862 jyly Atbasar aýdanyna aғa sұltandyққa saılanyp, 55 jasynda қaıtys bolғan.
8 jyl bұryn (2001) Astanada «Shejire» қazirgi zamanғy өner galereıasynyң tұңғysh ekspozıtsııasy ashyldy. Shejire - bir rýdyң tүp-tamyryn, tereң tarıhyn, halyқtyң nemese jeke adamnyң genealogııasyn ashyp kөrsetetin ғıbratty týyndy. Sondyқtan galereıanyң negizgi maқsaty da - ұrpaқtar arasyndaғy jandy қarym-қatynasty saқtap қalý, tek Қazaқstan үshin ғana emes, jalpy bүkil әlem үshin de құndylyғy mol halyқ dәstүrlerin қasterleý jәne bizdiң kөne mәdenıetimizdi odan әri өrkendete tүsý. Galereıada M.Bekeevtiң «Dүrbeleң», M.Antonıýktyң «Alpysynshy jyldaғylar құrmetine estelik», Әlibaı men Sәýle Bapanovtardyң «Jıһangezdik», G.Telғazıevtiң «Sәýkele», Sh.Gýlıevtiң «Қazaқtar teңizde jүzgish bolғan kezde...», apaly-siңlili Gabolardyң «Shyғys jұpar ısi», taғy basқa týyndylar қoıyldy.
4 jyl bұryn (2005) Қazan қalasynda tұңғysh Halyқaralyқ mұsylman kınosynyң «Altyn minber» festıvali өtti. Konkýrsқa 20 elden 150-den astam fılmder ұsynylғan.
ESІMDER
135 jyl bұryn (1874-1931) 30-shy jyldardaғy қazaқtyң halyқ kөterilisi basshylarynyң biri BAIYMBETOV Jұmaғazy dүnıege keldi.
Bұқaradaғy medresede oқyғan. 1930 jyly Keңes өkimeti ұıymdastyrғan kүshtep ұjymdastyrýғa қarsy baғyttalғan Қarmaқshy aýdany kedeı-sharýalar қozғalysyn basқarғan. Onyң basshylyғymen kөteriliske қatysýshylar Josaly bekinisinen soltүstikke қaraı Қazaly, Aral, Tereңөzek jәne Yrғyz aýdandary kөterilisshilerimen Қaraқұmda birigýge attanady. Kөterilisti basyp-janshýғa Orynbor, Қyzylorda men Tәshkentten jөneltilgen jazalaýshy otrıadtarymen aradaғy ұrystarda ol өzin bilikti jetekshi jәne halyқ bolyp қarsy tұrýdyң tamasha ұıymdastyrýshysy retinde tanytady. Әlibı Jangeldın basқarғan arnaıy үkimettik komıssııamen kelissөzder barysynda ol asқan batyldyқpen eldegi saıası қýғyn-sүrginderdi tyıýdy jәne jergilikti halyқtyң dinı sezimderine syılastyқpen қaraýdy talap etedi. 1930 jyldyң mamyrynda қamaýғa alynady jәne atý jazasyna kesiledi.
ҚYRKҮIEKTІҢ 1-І, SEISENBІ
Bilim kүni. Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң 1998 jylғy қaңtardyң 20-syndaғy Jarlyғyna sәıkes atalyp өtedi. Bұl kүni jyl saıyn respýblıkamyzda Қazaқstan Respýblıkasynyң Prezıdenti N.Nazarbaevtyң қatysýymen ınteraktıvti sabaқ өtkiziledi.
Dүnıejүzilik beıbitshilik kүni. Ekinshi dүnıejүzilik soғystyң (1939-1945 jj.) bastalғan kүni atalyp өtedi.
Lıvııa Arab Sotsıalıstik Ұlttyқ Jamahırııasy ұlttyқ meıramy - Tөңkeris kүni. 1969 jyly Mýammar al-Kaddafıdiң basshylyғymen bir top ofıtserler bılikti basyp alyp, Lıvııada memlekettik tөңkeris jasaıdy. Monarhııalyқ құrylymdy құlatyp, olar elde Sotsıalıstik Halyқtyқ Lıvııa Arab Jamahırııasyn jarııalaıdy.
Өzbekstannyң Tәýelsizdik kүni (1991). Қazaқstan Respýblıkasy men Өzbekstan Respýblıkasy arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynastar 1992 jylғy қarashanyң 23-inen bastap ornaғan.
Slovakııa Respýblıkasynyң memlekettik meıramy - Konstıtýtsııa kүni (1992). Қazaқstan Respýblıkasy men Slovakııa Respýblıkasy arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynastar 1993 jylғy қaңtardyң 1-inen bastap ornaғan.
OҚIҒALAR
ҚYRKҮIEKTІҢ 2-І, SEISENBІ
Ekinshi Dүnıejүzilik soғystyң aıaқtalғan kүni (1939-1945). Dәl osy kүni 2-shi Dүnıejүzilik soғystaғy nebәri үsh aptaғa sozylғan asa maңyzdy operatsııalardyң biri sәtti aıaқtalyp, Japonııanyң sөzsiz tize bүkkendigi jөnindegi Aktige қol қoıyldy. Ұly Otan soғysynda әbden shyңdalғan Keңes armııasy maқtaýly Kvantýn armııasynyң tas-talқanyn shyғardy.
Reseı Ұlanynyң kүni. 2000 jylғy jeltoқsandaғy RF Prezıdentiniң Jarlyғymen bekitilgen. Reseı Imperatorlyқ Gvardııasy Petr birinshi bılik etken tұstarda Preobrajenskıı jәne Semenov polkteri negizinde құrylғan bolatyn. Bұl polkter 1918 jyly taratylyp, Ұly Otan soғysy jyldarynda қaıta құryldy. 1941 jyly Smolensk tүbindegi ұrystarda erekshe kөzge tүsken tөrt atқyshtar dıvızııasy Stalınniң bұıryғymen gvardııa ataýyn aldy. «Gvardııa» ataғy keңes Қarýly Kүshteriniң Ұly Otan soғysy jyldarynda eren erlik kөrsetip, kөzge tүsken әskerı bөlimderine, kemelerine, құramalaryna jәne құramdaryna berildi. Әskerı құramalar gvardııa týyn, al jeke құramdar gvardııa týy men tөs belgisin aldy.
Vetnamnyң Ұlttyқ meıramy - Tәýelsizdik kүni (1945). Vetnam - Oңtүstik-Shyғys Azııada ornalasқan memleket. Soltүstigi Қytaımen, batysy Kambodja jәne Laospen, shyғysy men oңtүstigi Oңtүstik-Қytaı teңizimen shektesip jatyr. Astanasy - Hanoı қalasy. Memlekettik tili - vetnam tili. Aқsha birligi - jaңa dong.
Қazaқstan Respýblıkasy men Vetnam arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy maýsymnyң 29-ynda ornatyldy. Vetnam Respýblıkasynyң Қazaқstandaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi - Fam Zýı Shon.
OҚIҒALAR
17 jyl bұryn (1992) Karelııa jerinde alpys jylғa jýyқ ýaқyt jat topyraқta jatқan қazaқ aқyny, jazýshy, қoғam қaıratkeri, XX ғasyrdyң bas kezindegi қazaқ mәdenıeti men әdebıetiniң zaңғar қaıratkeri Mirjaқyp Dýlatovtyң mәıitin Torғaı oblysy, Jangeldın aýdanyndaғy өziniң esimimen atalatyn aýylғa әkelip jerleý үshin arnaıy delegatsııa alys saparғa attandy.
15 jyl bұryn (1994) Қazaқstandaғy konsaltıngtik қyzmet naryғy kөshbasshylardyң biriy - «Tenir Project» JShS құryldy. Kompanııa қyzmetiniң negizgi maқsaty tұtynýshyғa қoldanystaғy naryқtyқ mүmkindikterdi tıimdi paıdalanýғa, bolashaғy kәmil baғyttardy damytýғa, bıznestiң құny men tabysyn arttyrýғa mүmkindik beretin sheshimderdi daıyndaý bolyp tabylady.
15 jyl bұryn (1994) Almatyda daңқty Raıymbek batyrdyң kesenesi saltanatty jaғdaıda ashyldy.
14 jyl bұryn (1995) Қazaқstan Respýblıkasynyң Prezıdenti N. Ә. Nazarbaevtyң Jarlyғymen jazýshy M. Sımashkoғa (Shamıs) «Қazaқstannyң halyқ jazýshysy» ataғy berildi.
4 jyl bұryn (2005) Almatyda «Atameken» Қazaқstan kәsipkerleri men jұmys berýshileriniң jalpyұlttyқ odaғynyң ұıymdastyrýymen «Қazaқstan: tabys tarıhy әlemdik қaýymdastyқtyң kөzimen» kitabynyң tұsaýkeseri bolyp өtti. Tұsaýkeser rәsiminde belgili ғalymdar, қoғamdyқ қaıratkerler, қoғamdyқ jәne kәsibı ұıymdardyң basshylary sөz sөıledi. Bұl kitap - sheteldik memleketter basshylarynyң, bedeldi saıasatkerlerdiң, ғalymdardyң, bıznesmender men jýrnalısterdiң Қazaқstan týraly pikirleri men ұsynystarynyң tұңғysh keң kөlemdi jınaғy.
3 jyl bұryn (2006) Vashıngtondaғy Djordjtaýn ýnıversıtetiniң bir top zertteýshileri professor Djeın Makolıfftiң jetekshiligimen 5 tomdyқ «Құran entsıklopedııasyn» құrastyrýdy aıaқtady. AҚSh Memlekettik departamentiniң Halyқaralyқ aқparattyқ baғdarlamalar bıýrosynyң habarlaýynsha, jaңa basylym aғylshyn tilinde shyғarylғan joғary sapaly anyқtama bolyp tabylady jәne ol mұsylmandardyң қasıetti kitaby týraly batys өkilderiniң bilimderindegi olқylyқtardyң ornyn toltyrady.
215 jyl bұryn (1794) Odessanyң (Ýkraına қalasy) irgetasy қalandy.
175 jyl bұryn (1834) Semıýel Kolt revolverdi patenttedi. Oғan deıin myltyқ atý өte қıyn, әýreshiligi kөp sharýa bolatyn. Ol үshin әýeli myltyқtyң өzegine dәri salyp, ony dұrystap bitep, sodan soң baryp oқ salý kerek. Eger myltyқty oңtaıly ұstaı almasaң, tipti atylmaı қalýy da ғajap emes. Aңyz boıynsha, Sem myltyқ shtýrvalynyң қalaı aınalatynyn baқylap, myltyққa barabannyң қajet ekendigine kөz jetkizedi. Onyң oılap tapқan қarýy sol ýaқytta үlken sұranysқa ıe boldy. Ony әskerıler otrıadtary paıdalana bastady. Қarapaıym soldattarғa revolver қatty ұnady, olar қarýdy bir ret oқtap, alty ret ata alatyn edi. Bұl қarýdy қara halyқ ta, bұzaқylar da, құқyққorғaýshylar da satyp ala bastady. Bүginde «Kolt» atys қarýlaryn shyғaratyn birden-bir kompanııa.
120 jyl bұryn (1889) Marıýpolde teңiz aılaғy ashyldy.
40 jyl bұryn (1969) Arpanet jүıesiniң kөmegimen eki elektr-esepteý mashınasy (EVM) biriktirildi. Solardyң bir jүıege toғystyrylýymen Internet dәýiri bastalady.
38 jyl bұryn (1971) Birikken Arab Respýblıkasy өziniң tarıhı «Egıpet» ataýyn қaıta ıelendi.
13 jyl bұryn (1996) Ýkraınada jaңa aқsha - grıvna engizildi.
ESІMDER
80 jyl bұryn (1929) ekonomıka ғylymdarynyң doktory, professor, Қazaқstan Respýblıkasy Joғary mektep ғylym akademııasynyң akademıgi OҚAEV Қabı Oқaұly dүnıege keldi.
Atyraý oblysynyң týmasy. ҚazMÝ-dy (қazirgi Әl-Farabı atyndaғy Қazaқ Ұlttyқ ýnıversıteti) bitirgen. ҚazMÝ-de oқytýshy, dekannyң orynbasary, aғa oқytýshy bolyp jұmys istegen.
1963 jyldan - Almaty Halyқ sharýashylyғy ınstıtýtynda (1993 jyldan Қazaқ Memlekettik Basқarý akademııasy) dekan, aғa oқytýshy, dotsent, Өnerkәsip ekonomıkasy kafedrasynyң meңgerýshisi. Қ. O. Oқaev «Tolyқ sharýashylyқ esep jәne өnerkәsiptiң negizgi қorlary», «Negizgi қor jәne өndiristik өnerkәsipterdiң tıimdiligi», «Naryқ jaғdaıyndaғy өndiristik kәsiporyndardyң ekonomıkasy» sııaқty birneshe kitaptardyң, 180-nen astam ғylymı maқalanyң aýtory.
«Құrmet Belgisi» ordenimen jәne medaldarmen, Қaz KSR Joғarғy Keңesiniң Құrmet Gramotalarymen marapattalғan.
75 jyl bұryn fılologııa ғylymdarynyң kandıdaty, jazýshy, aýdarmashy ISMAILOV Rabık dүnıege kelgen.
Almaty oblysynda týғan. Tashkent қalasyndaғy Ortalyқ Azııa memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1960-1963 jj. - «Mektep» baspasynda korrektor, bas redaktor bolyp jұmys istegen. 1992-1997 jj. - Respýblıkalyқ ұıғyr mәdenıeti қoғamynyң tөraғasy. Қazirgi kezde Ұıғyr mektepteriniң mәselelerin үılestirý ortalyғynyң tөraғasy bolyp eңbek etýde.
Ol - ұıғyr әdebıeti men mәdenıeti mәselelerine arnalғan tөrt monografııanyң, 200-den astam maқalalar men ocherkterdiң, 9-ynshy jәne 11-inshi synyptarғa arnalғan oқýlyқtardyң aýtory. Tarıh, jaғrafııa, pedagogıka, fılosofııa jәne ekonomıka boıynsha oқýlyқtardy ұıғyr tiline aýdarғan.
Қazaқ KSR Joғarғy Keңesiniң Құrmet Gramotasymen marapattalғan.
70 jyl bұryn (1939-1999) fılologııa ғylymdarynyң kandıdaty, professor AITAZIN Қaztaı dүnıege keldi.
1960-1970 jj. Қazaқstan Ғylym akademııasynyң Til bilimi ınstıtýtynda aғa laborant, kishi ғylymı қyzmetker, aspırant boldy. 1970-1989 jj. Almaty pedagogıkalyқ shet tilderi ınstıtýtynyң Қazaқ jәne jalpy til bilimi kafedrasynyң oқytýshysy, aғa oқytýshysy, dotsenti, 1989-1999 jj. Abaı atyndaғy Almaty memlekettik ýnıversıteti (қazirgi Abaı atyndaғy Ұlttyқ pedagogıkalyқ ýnıversıteti) Қazaқ praktıkalyқ қazaқ tili kafedrasynyң meңgerýshisi, professory boldy.
1960-1972 jj. Қazaқ tiliniң dıalektologııa, leksıkologııa, leksıkografııa salalary boıynsha 20-dan astam ekspedıtsııalarғa қatysyp, jergilikti til erekshelikterine, etnolıngvıstıka, kәsibı sөzder men aýyz әdebıetine baılanysty kөlemdi materıaldar jınady. Professor kәsibı leksıka sapasyn jaқsartýғa қyrýar eңbek siңirdi.
Қ. Aıtazınnyң jalpy sany 70-ten astam ғylymı-zertteý eңbekteri bar.
ҚYRKҮIEKTІҢ 3-І, BEISENBІ
Laңkestikpen kүrestegi yntymaқtastyқ kүni. 2005 jylғy shildede Reseı Federatsııasynyң Zaңymen bekitilgen.
Katar Memleketiniң Ұlttyқ meıramy - Tәýelsizdik kүni (1971).Katar - Parsy shyғanaғynyң Katar tүbeginde ornalasқan memleket. Astanasy - Doha қalasy. Resmı tili - arab tili. Aқsha birligi - katar rıaly. Memlekettiң saıası құrylymy - absolıýtti monarhııa. 1971 jyly Katar tәýelsiz memleket bolyp jarııalanyp, BҰҰ men Arab memleketteri lıgasyna қabyldandy. Қazaқstan Respýblıkasy men Katar Memleketi arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas1993 jylғy shildeniң 1-inde ornatyldy.
San-Marıno Respýblıkasynyң құrylғan kүni. San-Marıno - 301-inshi jyly negizi қalanғan Eýropadaғy eski memleketterdiң biri. «San-Marıno Respýblıkasy» ataýy X ғasyrdaғy құjattarda kezdese bastaıdy. Eldiң қoldanystaғy Konstıtýtsııasy 1600-inshi jyly қabyldanғan, oғan tek 1906 jyly ғana keıbir өzgerister engizilgen.
Gýamdaғy Eңbek kүni. Tynyқ mұhıttyң batys bөliginde ornalasқan Gýam AҚSh-tyң bıliginde jәne «AҚSh-қa қosylmaғan aımaқ» degen mәrtebege ıe.
OҚIҒALAR
81 jyl bұryn (1928) Almaty okrýgi құryldy. Onyң құramyna 21 aýdan (Lenın, Talғar, Shymkent, Jarkent, Balқash, t.b.) kirdi. 1928 jyldyң soңyna қaraı okrýgte 33 өnerkәsip jұmys istedi. Okrýg 1930 jyly jeltoқsannyң 17-inde taratyldy.
17 jyl bұryn (1992) Қazaқstan Respýblıkasynyң Prezıdenti N.Nazarbaevtyң «ҚR Prezıdentiniң Beıbitshilik pen rýhanı tatýlyқ syılyғy týraly» Jarlyғy jaryқ kөrdi.
10 jyl bұryn (1998) Қazaқstan Respýblıkasynyң Prezıdenti Nұrsұltan Nazarbaevtyң Jarlyғymen Almaty oblysy Қaskeleң aýdanynyң ataýy Қarasaı aýdany bolyp өzgertildi.
4 jyl bұryn (2005) «Mır» memleketaralyқ teleradıokompanııasy men Қazaқ mәdenı ortalyғynyң қoldaýymen Nıý-Iorkte belgili қazaқstandyқ sýretshi, kitap bezendirý sheberi Ғalı Myrzashevtiң kөrmesi ashyldy. Tүrli halyқaralyқ baıқaýlardyң laýreaty, Bүkilodaқtyқ memlekettik kınematografıster ınstıtýtynyң tүlegi Ғalı Myrzashev amerıkandyқ өner әýesқoılarynyң nazaryna «Ýaқyt joldary» degen atpen өz týyndylarynyң toptamasyn ұsyndy. Қazaқstannan beıtanys amerıkandyқ өnersүıer қaýym ұlttyқ mәdenıettiң baılyғy men өzindik beınesine zor қyzyғýshylyқ tanytty.
Ғalı Myrzashev - kәsibı kөkjıegi keң sýretshi, ol kөrkemsýret, sahna jәne kitap grafıkasynda tabysty jұmys istep jүrgen sheber.
400 jyl bұryn (1609) aғylshyn teңiz jıһankezi Genrıh Gýdzon Nıý-Iork aılaғyn ashty.
50 jyl bұryn (1959) japondyқ «Sonı» korporatsııasy tranzıstorly radıoқabyldaғyshtaryn shyғara bastady.
ESІMDER
80 jyl bұryn (1929) fılologııa ғylymdarynyң doktory, professor, әdebı synshy, Қazaқstannyң eңbek siңirgen mәdenıet қaıratkeri ELEÝKENOV Sherıazdan Rүstemұly dүnıege keldi.
ҚazMÝ (қazirgi әl-Farabı atyndaғy Қazaқ Ұlttyқ ýnıversıteti) bitirgen. Jýrnalıstıka salasynda jәne ғylymı-pedagogıkalyқ қyzmetter atқarғan. 1951-1959 jyldary - Shyғys Қazaқstan oblystyқ «Kommýnızm týy» gazetiniң әdebı қyzmetkeri, bөlim meңgerýshisi. 1959-1963 jyldary - ҚazMÝ-diң jýrnalıstıka fakýltetiniң aғa oқytýshy. 1967-1971 jyldary - Қazaқstan Kompartııasy OK-i apparatynyң nұsқaýshysy, sektor meңgerýshisi, bөlim meңgerýshisiniң orynbasary. 1971-1986 jyldary - Қazaқstan Baspa, polıgrafııa jәne kitap saýdasy isteri jөnindegi memlekettik komıtettiң tөraғasy. 1986-1988 jyldary - Әdebıet pen өner ınstıtýtynyң dırektory. 1988-1996 jyldary - osy ınstıtýttaғy orys әdebıeti bөliminiң meңgerýshisi қyzmetterin atқarғan. 1997 jyldan atalғan ınstıtýtta bas ғylymı қyzmetker jәne әl-Farabı atyndaғy ҚazҰÝ-diң jýrnalıstıka fakýlteti kitaptaný kafedrasynyң professory.
Jazғan týyndylary 1946 jyldan jaryқ kөre bastaғan. Ғylymı eңbekteri қazaқ әdebıetiniң tarıhy men teorııasyna arnalғan.
Sh.Eleýkenov «Maғjan» monografııasynda ұly aқynnyң shyғarmalaryna jan-jaқty taldaý jasap, baıypty baғa bergen. Onyң «Kitaptaný negizderi», өzge avtorlarmen birigip jazғan «Gazet janrlary», «Қazaқ kitabynyң tarıhy» kitaptary baspagerler үshin құndy oқýlyқtar bolyp tabylady.
70 jyl bұryn(1939-1991) қazaқ қypshaқtanýshysy, ғalym-arheolog, Sh.Ýәlıhanov atyndaғy Қazaқstan Ғylym Akademııasy syılyғynyң laýreaty AҚYNJANOV Serjan dүnıege keldi.
Almaty қalasynda týғan. M.V.Lomonosov atyndaғy Mәskeý memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Қazaқ KSR Ғylym akademııasynyң Sh.Ýәlıhanov atyndaғy Tarıh, arheologııa jәne etnografııa ınstıtýtynda қyzmet istedi. Otandyқ tarıh, arheologııa, ejelgi jәne orta ғasyrlardaғy Қazaқstan mәdenıetine arnalғan jүzden astam ғylymı eңbek jazdy. «Ortaғasyrlyқ Қazaқstan tarıhyndaғy қypshaқtar» atty қypshaқtardyң қoғamdyқ құrylysy, memlekettik құrylymdary men mal sharýashylyғy tүrleri jөnindegi kөlemdi eңbegi jaryққa shyқty. Oңtүstik Қazaқstan keshendi arheologııa ekspedıtsııasyna, Shýlba, Oңtүstik Қazaқstan arheologııalyқ ekspedıtsııalaryna, sondaı-aқ Қazaқstan arheologııasy tarıhynda tұңғysh құrylғan қazaқ-amerıkan halyқaralyқ arheologııalyқ-etnografııalyқ ekspedıtsııasyna jetekshilik etti. Sh.Ýәlıhanov atyndaғy Tarıh, arheologııa jәne etnografııa ınstıtýtynyң arheologııalyқ tehnologııa zerthanasyn basқarғan.
ҚYRKҮIEKTІҢ 4-І, JҰMA
ıAdrolyқ қamtamasyz etý salasynyң mamany kүni. Reseı Federatsııasy Prezıdentiniң 2006 jylғy mamyrdyң 31-indegi Jarlyғymen bekitildi.
OҚIҒALAR
56 jyl bұryn (1953) қazirgi kezde «Қaraғandy memlekettik tehnıkalyқ ýnıversıteti» dep atalatyn Қaraғandy polıtehnıkalyқ ınstıtýty ashyldy. 2002 jyly Қazaқstan өnerkәsibine joғary sapaly mamandar daıarlaғany үshin ýnıversıtet Өnerkәsipke қolғabys assotsıatsııasynyң (Frantsııa, Parıj қ.) Altyn medaline ıe boldy.
17 jyl bұryn (1992) Қazaқstan Respýblıkasy Іshki ister mınıstrliginiң қazaқ tilinde shyғatyn «Saқshy» gazetiniң tұңғysh nөmiri jaryқ kөrdi.
95 jyl bұryn (1914) Ұlybrıtanııa, Frantsııa jәne Reseı Germanııaғa қarsy London paktine қol қoıdy.
45 jyl bұryn (1964) Jerdiң magnıttik өrisin sәýlelenýin zertteý maқsatynda amerıkalyқ orbıtaldi geofızıkalyқ rasythana «OGO-1» ұshyryldy.
18 jyl bұryn (1991) Қyrymnyң Memlekettik tәýelsizdigi týraly deklaratsııa қabyldandy.
18 jyl bұryn (1991) Sverdlovskige tarıhı «Ekaterınbýrg» ataýy қaıtaryldy. Қala 1723 jyly, metallýrgııalyқ zaýyt құrylysy bastalýyna oraı, V.Tatışevtyң ұsynysymen patshaıym Birinshi Ekaterınanyң құrmetine negizi қalanғan edi.
ESІMDER
75 jyl bұryn (1934) sýretshi LAPTEV Aleksandr Ivanovıch dүnıege keldi.
Reseı Federatsııasynda týғan. V.I.Sýrıkov atyndaғy Mәskeý memlekettik kөrkem-өner ınstıtýtyn bitirgen.
«Balқash құrylysynda», «Medeýdegi jattyғý», «Jol үstindegi kezdesý», «Adamdar mekeni» týyndylarynyң avtory.
60 jyl bұryn (1949) Pavlodar oblystyқ mәslıhatynyң hatshysy GAFÝROV Rınat Mıftahұly dүnıege kelgen.
Altaı aımaғynda týғan. Pavlodar pedagogıkalyқ ınstıtýtyn, Almaty halyқ sharýashylyғy ınstıtýtyn bitirgen. Қazaқstan LKJO Ertis aýdandyқ komıtetiniң bөlim meңgerýshisi - hatshysy, birinshi hatshysy, Қazaқstan LKJO Pavlodar oblystyқ komıtetiniң bөlim meңgerýshisi, Ekibastұz қalalyқ partııa komıteti ұıymdastyrý bөliminiң meңgerýshisi. 1991-1992 jyldary - «Medpolımer» birikken kәsipornynyң tseh bastyғy, bas dırektordyң orynbasary. 1992-1994 jyldary - Pavlodar oblystyқ әkimshiligi basshysynyң kөmekshisi. 1994-1998 jyldary - әkimshilik basshysynyң, Pavlodar oblysy әkimi apparatynyң jetekshisi. 1998 jyly - Pavlodar қalasy әkiminiң orynbasary. 1998-2002 jyldary - «Bogatyr Aksess kөmir» JShS-niң қyzmetkerlermen jұmys jәne қoғamdyқ baılanystar jөnindegi dırektory.
«Құrmet» ordenimen marapattalғan.
45 jyl bұryn (1964) Қazaқstan Respýblıkasy Kөlik jәne kommýnıkatsııa mınıstrliginiң Іshki baқylaý basқarmasynyң bastyғy ORMANBETOV Dýman Narımanұly dүnıege keldi.
Қaraғandy oblysynda týғan. Қaraғandy Қyzyl Tý ordendi polıtehnıkalyқ ınstıtýtyn bitirgen. Қazaқstan Respýblıkasy Kөlik jәne kommýnıkatsııa mınıstrliginde jұmys istegen. Osy қyzmetinde 2008 jyldan bastap.
ҚYRKҮIEKTІҢ 5-І, SENBІ
OҚIҒALAR
76 jyl bұryn (1933) Almatyda M.Lermontov atyndaғy respýblıkalyқ orys drama teatry ashyldy. Bұl - Қazaқstandaғy baıyrғy, eң үlken teatrlardyң biri. Teatr ұjymy alғash Semeıde ұıymdastyrylyp, keıin Almatyғa aýystyrylғan. Sahna perdesin tұңғysh ret K.Trenevtiң «Lıýbov ıArovaıa» pesasymen ashty. 1964 jyly orys aқyny M.Lermontovtyң 150 jyldyқ mereıtoıyna oraı teatrғa onyң esimi berildi. Teatr trýppasy 1974 jyly Mәskeýge gastrolge baryp, үlken jetistikpen oralғan soң, akademııalyқ teatr ataғyn aldy.
9 jyl bұryn (2000) Atyraý қalasynda Dına Nұrpeıisova atyndaғy «Bұlbұl dombyra» atty әıel dombyrashylar arasynda ekinshi respýblıkalyқ baıқaýdyң ashylý saltanaty boldy. Үsh kүn boıy Қazaқstannyң shartarabynan kelgen 44 oryndaýshy halyқ aspabynda saıysқa tүsti. Osy baıқaý aıasynda Atyraý қalasyndaғy jaңa alaңda Dına Nұrpeıisovanyң eskertkishi ashyldy.
8 jyl bұryn (2001) Pavlodar қalasynda Mәshһүr Jүsip meshitiniң ashylý saltanaty boldy. Meshit segiz қyrly, bұl Deshti Қypshaқtardyң sәýlet үlgisine jatady. Onyң үstindegi 8 қyrly jұldyz - tүrki jұrtynyң ortaқ rәmizi. Kүmbezi - shaңyraқ үlgisinde, 4 mұnaranyң ұzyndyғy Paıғambar jasyna oraı 63 metr. Bir mezgilde 1500 adam namazғa jyғylýғa mүmkindigi bar, erler men әıelder zaly bөlek. Mұrajaı, kitaphana, ıslam dinin nasıhattaıtyn beıne zal, neke қııý bөlmesi bar. Үlken zaldaғy gaýһar tasty shamnyң salmaғy 3,5 tonna, bıiktigi 16,5 metr, eni 6 metr.
3 jyl bұryn (2006) Astanada «Alataý» Sport saraıynda birinshi Қazaқstan halyқaralyқ mұnaı men gaz kөrmesi ashyldy.
530 jyl bұryn (1479) portýgaldyқtarmen 4 jyl kүresten soң Ispanııa Kanar araldaryn ıeligine aldy.
90 jyl bұryn (1919) қyzyl әsker komandıri, azamat soғysynyң batyry Vasılıı Ivanovıch Chapaev aқtarmen ұrysta sheginip kele jatyp, Jaıyқ өzenine sýғa batyp ketti. Bұl oқıғa Іlbishin (қazirgi Batys Қazaқstan oblysynyң aımaғy) қalasynyң tұsynda bolғan. Keıin jer aty Chapaev bolyp өzgertildi.
30 jyl bұryn (1979) Kanada altyn өndirýshi kәsiporyndardy yntalandyrý maқsatynda altyn tıyndar shyғaratyny týraly jarııalady.
ESІMDER
85 jyl bұryn (1924-1991) kompozıtor, Қazaқstannyң eңbek siңirgen қaıratkeri, Қazaқstannyң jәne KSRO-nyң halyқ әrtisi, Қazaқstan Memlekettik syılyғynyң laýreaty MҰHAMEDJANOV Sydyқ dүnıege keldi.
Қazirgi Қaraғandy oblysy Shet aýdanynda týғan. Almaty konservatorııasynyң (қazirgi Қazaқ ұlttyқ konservatorııasy) kompozıtorlyқ bөlimin bitirgen. Konservatorııada oқyғan jyldary Қazaқ radıosynda mýzykalyқ redaktor boldy jәne Қazaқstan Mәdenıet mınıstrliginde қyzmet istedi. 1960-1962 jyldary - Қazaқstan Kompozıtorlar odaғy basқarmasynyң tөraғasy. 1964-1968 jyldary - Қazaқ fılarmonııasynyң dırektory әri mýzykalyқ jetekshisi. 1969-1972 jyldary - Қazaқ akademııalyқ opera jәne balet teatrynyң dırektory қyzmetterin atқarғan. Mұhamedjanovtyң қazaқ әn өnerinde Abaı өleңderine jazylғan «Jarқ etpes қara kөңilim ne қylsa da», «Өzgege kөңilim toıarsyң», «Қaқtaғan aқ kүmisteı keң maңdaıly», «Ғashyқtyң tili - tilsiz til» atty әnderi erekshe daralandy. Shýaқty lırızmge tұnғan «Kөktem valsi», «Syrly қaıyң», «Sholpanym», «Terbeledi tyң dala», «Jarқyraıdy Temirtaýdyң ottary», «Eңbek әni», «Jastar marshy», taғy basқa balalyқ shaқ, jastyқ shaқ, beıbitshilik, eңbekti jyr etken kөptegen әnderi men romanstary el arasynda keңinen tanymal. Mұhamedjanov «Beket», «Aқan seri - Aқtoty» operalaryn, «Ғasyrlar үni» oratorııasyn jazdy. Al «Daýyl» atty birneshe bөlim sımfonııasy ұlttyқ mýzykaғa қosylғan eleýli үles boldy. Onyң skrıpka men fortepıanoғa arnalғan sonatalary, halyқ aspaptar orkestrine jazylғan pesalary, kүıleri, kameralyқ orkestrge jazylғan poemalary қazaқtyң aspaptyқ, orkestrlik, kameralyқ shyғarmalarynyң jan-jaқty damyғandyғyn, onyң bıik kөrkemdik dәrejesin kөrsetedi. Ol «Aldar kөse», «Botagөz», «Rәbıғa», «Beý, қyzdar-aı!», «Sәýle», taғy basқa spektaklderge, «Ana men bala», «Biz Jetisýdanbyz», «Partızan қyzy» kınofılmderine mýzyka jazғan.
Қazan revolıýtsııasy, Halyқtar Dostyғy, «Құrmet Belgisi» ordenderimen jәne medaldarmen marapattalғan.
70 jyl bұryn (1939) ekonomıka ғylymdarynyң kandıdaty ӘKІMBEKOV Қarabek Қasymbekұly dүnıege keldi.
Oңtүstik Қazaқstan oblysynda týғan. Novosibir memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Қazaқ KSR Memlekettik josparlaý komıteti janyndaғy Ekonomıkalyқ ғylymı-zertteý ınstıtýtynda aғa programmıst-ekonomıst, bөlim meңgerýshisiniң orynbasary, aғa ғylymı қyzmetker, sektor meңgerýshisi bolyp jұmys istegen. 1981-1991 jyldary - Қazaқ KSR Memlekettik josparlaý komıteti janyndaғy Ekonomıkalyқ josparlaý jәne normatıvter ғylymı-zertteý ınstıtýtynyң bөlim meңgerýshisi. 1993-1994 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Memlekettik menshik jөnindegi komıtet tөraғasynyң orynbasary. 1994-1995 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Memlekettik menshik jөnindegi komıtettiң ekonomıka mәseleleri jөnindegi keңesshisi. 1995-1996 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy TMD-ғa mүshe memlekettermen yntymaқtastyқ jөnindegi memlekettik komıtettiң strategııa jәne ұıymdastyrý bas basқarmasynyң bastyғy. 1997 jyly - Қazaқstan Respýblıkasy Syrtқy ister mınıstrliginiң TMD elderi departamentiniң keңesshisi, TMD jәne Baltyқ elderi basқarmasynyң bastyғy mindetin atқarýshy. 1997-1998 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasynyң Өzbekstandaғy jәne Tәjikstandaғy Elshilikteriniң keңesshisi. 1999-2002 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasynyң Tүrkimenstandaғy Elshiliginiң keңesshisi. 2002-2003 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Ekonomıka mınıstrliginiң Ekonomıkalyқ zertteýler ınstıtýtynda bөlim meңgerýshisi bolyp қyzmet atқarғan.
50-den astam ғylymı basylymdardyң avtory.
55 jyl bұryn (1954) tarıh ғylymdarynyң kandıdaty, dotsent, Қazaқstannyң eңbek siңirgen қaıratkeri ӘLІMBAI Nұrsan dүnıege keldi.
Almaty oblysynda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin (қazirgi әl-Farabı atyndaғy Қazaқ ұlttyқ ýnıversıteti), Қazaқstan Ғylym akademııasynyң Tarıh jәne etnologııa ınstıtýtynyң aspırantýrasyn bitirgen. Taldyқorғan pedagogıkalyқ ınstıtýtynda oқytýshy bolyp jұmys istegen. 1979 jyldan Қazaқstan Ғylym akademııasynyң Tarıh jәne etnologııa ınstıtýtynyң aғa laboranty, kishi, aғa, basty ғylymı қyzmetkeri, Қazaқstan Kompartııasy Ortalyқ Komıteti sekretarıatynyң keңesshisi қyzmetterin atқarғan. 1999 jyldan - Қazaқstan Respýblıkasy ortalyқ memlekettik mұrajaıynyң dırektory.
150-den astam ғylymı maқalalar avtory.
50 jyl bұryn (1959) Қazaқstan Respýblıkasy bilim jәne ғylym mınıstrligi orta bilim berý departamentiniң dırektory, Қazaқstan Respýblıkasy bilim berý salasynyң құrmetti қyzmetkeri SANATOVA Maıra Taқaýқyzy dүnıege keldi.
Aқmola oblysynda týғan. Sh.Ýәlıhanov atyndaғy Kөkshetaý pedagogıkalyқ ınstıtýtyn bitirgen. Қazaқstan Respýblıkasy Bilim jәne ғylym mınıstrliginiң jұmyspen қamtýdy retteý jәne әleýmettik baғdarlamalar departamenti әleýmettik-eңbek қatynastary jәne әleýmettik әriptestik bөliminiң bastyғy қyzmetin atқarғan. Osy қyzmetinde 2007 jyldyң mamyrynan beri jұmys isteýde.
ҚYRKҮIEKTІҢ 6-Y, JEKSENBІ
Mұnaı-gaz kesheni қyzmetkerleriniң kүni. Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң 1998 jylғy қaңtardyң 20-syndaғy Jarlyғyna sәıkes қyrkүıektiң birinshi jeksenbisinde atap өtiledi.
Svazılend Koroldiginiң Ұlttyқ meıramy - Tәýelsizdik kүni (1968).Bұlmemleket Afrıkanyң oңtүstik-shyғysynda ornalasқan. Shyғysynda Mozambıkpen, oңtүstik-shyғysynda, oңtүstiginde, batysy men soltүstiginde - Oңtүstik Afrıkamen shektesedi. Astanasy - Mbabane (әkimshilik), Lobamba (koroldik rezıdentsııasy). Memlekettik tilderi - svazı, aғylshyn. Memlekettik құrylymy - monarhııa. Aқsha birligi - lılangenı.
Chılı Respýblıkasynyң memlekettik meıramy - Ұlttyқ yntymaқtastyқ kүni.
Қazaқstan Respýblıkasy men Chılı Respýblıkasy arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1993 jylғy tamyzdyң 19-ynda ornatyldy.
Bolgarııa respýblıkasynyң Memlekettik meıramy - Shyғys Rýmelııamen birikken kүni. Қazaқstan Respýblıkasy men Bolgarııa arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy maýsymnyң 5-inde ornatyldy.
Pәkistandaғy Қorғanys kүni. Resmı ataýy - Pәkistan Islam Respýblıkasy. Oңtүstik Azııadaғy memleket. Pәkistan Brıtandyқ Indııa aımaғyn bөlý nәtıjesinde paıda bolғan. Oңtүstiginde aýmaғyn Arab teңizi shaıyp jatsa, oңtүstik-batysynda Iranmen, soltүstik-batysy men soltүstiginde Aýғanstanmen, soltүstik-shyғysynda Қytaımen jәne shyғysynda Indııamen shektesedi. Astanasy - Islamabad. Pәkistan - 4 provıntsııadan (Penjab, Sınd, Soltүstik-Batys shekaralyқ jәne Belýjistan) tұratyn federatıvtik respýblıka. Memleket basshysy - prezıdent. Memlekettik tilderi - ýrdý jәne aғylshyn. Aқsha birligi - pәkistan rýpııi.
OҚIҒALAR
65 jyl (1944) bұryn Қazaқ KSR үkimeti men ҚKP(b) OK «Almaty қalasynda balalar men jasөspirimder teatryn құrý týraly» қaýly қabyldady, қazirgi N.Sats atyndaғy Memlekettik akademııalyқ balalar men jasөspirimder orys teatry. 1945 jyldyң 7-shi қarashasynda almatylyқtarғa E.Shvartstyң N.Sats қoıylymyndaғy «Қyzyl telpek», Isıdora Shtoktyң dramatýrg әri rejısser Vıktor Rozov қoıylymyndaғy «Leıdendi қorshaý» sııaқty өziniң alғashқy spektaklderin ұsyndy.
1985 jyly aқpannyң 24-inde Қazaқ KSR Mәdenıet mınıstrliginiң №50-inshi Jarlyғymen Қazaқstan Balalar jәne jastar teatry eki өz aldyna bөlek ұjymғa bөlindi: orys teatryna 1995-inshi jyly Natalıa Sats esimi berildi, al қazaқ teatryna belgili қazaқ jazýshysy jәne dramatýrg Ғabıt Mүsirepov esimimen ataldy. 1996 jyly N.Sats atyndaғy Jasөspirimder teatryna akademııalyқ құrmetti ataғy berildi.
16 jyl bұryn (1993) Қazaқstan Respýblıkasynyң Prezıdenti N.Ә.Nazarbaevtyң «Jaңa tұrғyn үı saıasaty týraly» Jarlyғy jarııalandy.
16 jyl bұryn (1993) Қazaқstan Respýblıkasynyң Prezıdenti N.Ә.Nazarbaevtyң Jarlyғymen Қazaқstan Respýblıkasy tұrғyn үı құrylysy Memlekettik banki («Tұrғyn-үı құrylys banki») құryldy. Қazaқstan Respýblıkasy Үkimetiniң 1996 jylғy қarashanyң 1-indegi Қaýlysymen «Tұrғyn-үı құrylys banki» JAҚ-y bolyp қaıta құryldy.
15 jyl bұryn (1994) Қazaқstan Respýblıkasy Mınıstrler kabınetiniң Қaýlysymen «Қýat» holdıng-kompanııasy men brıtandyқ «Amlon Treıdıng LTD» fırmasy negizinde «ҚýatAmlonMýnaı» birikken kәsiporny (KAM BK) - tұңғysh jeke mұnaı kompanııasy құryldy.
14 jyl bұryn (1995) Қazaқstan Respýblıkasynyң Prezıdenti N.Ә.Nazarbaevtyң «Қazaқstan Respýblıkasynyң Konstıtýtsııasy týraly» Jarlyғy jarııalandy.
12 jyl bұryn (1997) «Қazaқsha kүres» ұlttyқ kүres tүrinen tұңғysh Әlem chempıonaty bolyp өtti.
9 jyl bұryn (2000) Almatyda «Қazaқstandaғy taý-ken isi. Jaғdaıy men perspektıvalary» tұңғysh ғylymı-praktıkalyқ konferentsııasy ashyldy. Ұıymdastyrýshysy - Ortalyқ-azııalyқ ken kәsiporny odaғy. Әlemniң jeti eliniң mamandary osy salany damytý, jaңa өndiristik jәne ınjenerlik tehnologııalar, jer baılyғyn paıdalaný үderisterin құқyқtyқ retteý týraly 700-den astam baıandamalaryn talқyғa saldy.
9 jyl bұryn (2000) Nıý-Iorkte BҰҰ Bas Assambleıasynyң 55-inshi sessııasy aýmaғynda - әlem memleketteri men үkimetteri basshylarynyң jaңa tarıhtaғy asa iri forýmy - Myңjyldyқ sammıti ashyldy, onda Қazaқstan Respýblıkasynyң Prezıdenti N.Ә.Nazarbaev «Қaýipsizdik pen yntymaқtastyқ - jaһandyқ jәne aýmaқtyқ aspektileri» taқyrybyndaғy baıandamamen sөıledi.
3 jyl bұryn (2006) Astana қalasynyң «Elektrondyқ Үkimet» aıasynda құrylғan www.astana.kz resmı saıty jұmys isteı bastady. Saıt үsh tilde: memlekettik, orys jәne aғylshyn tilderinde jұmys isteıdi. Bұl - әrқaısysy құramyna 10-nan astam bөlimshe kiretin «Қala týraly», «Bılik», «Bıznes jәne ınvestıtsııalar», «Týrızm jәne demalys» sııaқty tөrt negizgi bөlimnen tұratyn saıt. Mұnda astananyң tarıhy týraly, onyң әleýmettik-ekonomıkalyқ damýy jaıly, atқarýshy jәne de basқa jergilikti organdar jaıynda aқparattar, taғy basқa өziңizdi қyzyқtyrғan sұraқtarғa jaýap ala alasyz.
3 jyl bұryn (2006) mәskeýlik «Pýshkınskıı» kınoteatrynda қazaқstandyқ «Kөshpendiler» fılminiң tұsaýkeser kөrsetilimi bolyp өtti.
190 jyl bұryn (1819) Tomas Blanchard tokarlyқ stanokқa patent aldy.
110 jyl bұryn (1899) AҚSh Қytaıғa қatysty ashyқ esik saıasatyn jarııalady.
73 jyl bұryn (1936) «KSRO Halyқ әrtisi» ataғy bekitildi.
ESІMDER
85 jyl bұryn (1924) medıtsına ғylymynyң kandıdaty GRIBANOV Mıhaıl Nıkolaevıch dүnıege keldi. Ұly Otan soғysyna қatysýshy.
Ýkraınada týғan. Kıev medıtsına ınstıtýtyn bitirgen. 1960-1962 jyldary - hırýrg, Aқmola aýdandyқ aýrýhanasynyң bas dәrigeri. 1962-1966 jyldary - Tselınograd (Aқmola) oblystyқ aýrýhanasy hırýrgııa bөliminiң meңgerýshisi. 1966-1977 jyldary - Tselınograd (Aқmola) oblystyқ densaýlyқ saқtaý bөliminiң meңgerýshisi. 1977-1988 jyldary - Қazaқ KSR Densaýlyқ saқtaý mınıstriniң birinshi orynbasary. 1988 jyldan - Ұly Otan soғysy mүgedekteri men қatysýshylarynyң Respýblıkalyқ klınıkalyқ gospıtaliniң dәrigeri.
«Құrmet», Қyzyl Jұldyz, Eңbek Қyzyl Tý, «Құrmet Belgisi» ordenderimen, medaldermen marapattalғan.
50 jyl bұryn (1959) Қazaқstan Respýblıkasy Syrtқy ister mınıstrligi halyқaralyқ-құқyқtyқ departamenti dırektorynyң orynbasary KOSÝNOV Azat Bektenbaıұly dүnıege keldi.
Almaty oblysynda týғan. S.M.Kırov atyndaғy Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin (қazirgi әl-Farabı atyndaғy Қazaқ ұlttyқ ýnıversıteti), Bank isi joғarғy mektebin bitirgen. Almaty memlekettik medıtsına ınstıtýtynyң stomatologııa fakýlteti komsomol komıtetiniң hatshysy, ınstıtýt komsomol komıteti hatshysynyң orynbasary bolyp қyzmet atқarғan. 1991-1994 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Syrtқy ekonomıkalyқ baılanystar mınıstrliginiң bas ekonomısi, basқarma bastyғynyң orynbasary, bastyғy bolyp jұmys istegen. 1994-1997 jyldary - Almaty қalasy syrtқy ekonomıkalyқ baılanystar jөnindegi komıtettiң tөraғasy. 1997-1998 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasynyң Malaızııadaғy Elshiliginiң birinshi hatshysy. 1999-2003 jyldary - Ortalyқ Azııa yntymaқtastyқ jәne damý bankiniң bөlim meңgerýshisi, vıtse-prezıdenti mindetin atқarýshy, prezıdenti. 2003-2005 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Premer-mınıstri Keңsesi basshysynyң orynbasary. Қazirgi қyzmetin 2005 jylғy қaңtardan beri atқarýda.
