QazAqparat-Anons: qyrkúıektiń 24-i men 26-sy aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

Qyrkúıektiń 24-inde Qazaqstan Respýblıkasynynyń Premer-Mınıstri Kárim Másimovtiń qatysýymen Qazaqstandaǵy balalarǵa arnalǵan alǵashqy «Balapan» telearnasy iske qosylady.

Qyrkúıektiń 24-i kúni «Nur Otan» HDP-da «Adam kapıtalynyń sapasy jáne Qazaqstan jaǵdaıyn qaıta jańǵyrtýdyń bolashaǵy» atty taqyrypta komıssııa otyrysy ótedi.

Qyrkúıektiń 24-inde QR Ádilet mınıstrliginiń brıfıngi ótedi.

Qyrkúıektiń 24-i kúni Bilim berý vıtse-mınıstri M.Sarybekov pen AQSh elshisi orynbarasynyń qatysýymen «Óner Astanada álemdi biriktiredi» atty mádenı joba bastalady.

PARLAMENT

SYRTQY SAıASAT

Qyrkúıektiń 9-y men 25-i aralyǵynda Shanhaı Yntymaqtastyq uıymynyń «Beıbit maqsat-2010» oqýlary ótedi. Jetinshi ret ótkizileıin dep otyrǵan oýlarǵa Qazaqstan, Qytaı, Qyrǵyzstan, Reseı men Tájikstannyń 5 myńnan astam áskerı qyzmetkerleri qatysady.

QOǴAM

«Baıqońyr» ǵarysh aılaǵy qazan aıynyń 14-i men 25-i aralyǵynda ótetin Búkilreseılik halyq sanaǵyna daıyndalýda.

Qazan aıynyń 29-y kúni Peterbordaǵy Tavrııa saraıynda TMD Parlamentaralyq assambleıasynyń uıytqy bolýymen «Joldardaǵy qaýipsizdik - ómir qaýipsizdigi» atty ІІІ halyqaralyq kongres ótedi.

SPORT

Qyrkúıektiń 19-y men 25-i aralyǵynda Qytaıdyń Taısang qalasynda áıelder komandalary arasynda II Azııa kýbogy úshin jarys ótedi.

ASTANA

Qyrkúıek aıynyń 24-i kúni Astana qalasynda «Kúzgi syı» jármeńkesi ótedi.

Qyrkúıektiń 23-si men qazannyń 3-i aralyǵynda Astana men Almaty qalalarynda Latyn Amerıkasy aptalyǵy ótedi.

Qyrkúıektiń 24-inde USTDA granttaryn tabys etý sharasy ótedi.

Qyrkúıektiń 24-i kúniPrezıdenttik mádenıet ortalyǵynda Qazaqstannyń halyq ártisi, uly sazger, ánshi Shámshi Qaldaıaqovtyń 80 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan «Shámshi - qazaq valsiniń patshasy» atty ádebı-mýzykalyq keshi ótedi.

ALMATY

Qyrkúıektiń 24-i kúni Almaty qalasy máslıhatynyń IV shaqyrýyndaǵy HHH sessııasy bolady.

Qyrkúıektiń 24-inde «Іshten damý: Damý maqsatyndaǵy kommýnıkatsııa» atty halyqaralyq konferentsııa ótedi.

Qyrkúıektiń 24-i kúni Respýblıkalyq Ardagerler semınaryna qatysýshylar Máńgilik alaýǵa gúldezderin qoıady.

Qyrkúıektiń 24-inde Moınaq JES qurylysyndaǵy mańyzdy kezeńniń aıaqtalýyna baılanysty press-týr bolady.

Qyrkúıektiń 24-i kúni «Qazaqstan - álem eli» kınosynyń tanystyrylymy bolady.

Qyrkúıektiń 24-i kúni Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna múshe memleketterdiń «Beıbit maqsat-2010» lańkestikke qarsy birlesken jattyǵýlarynyń belsendi fazasy uıymdastyrylady.

Qyrkúıektiń 24-i kúni «Búgingi frantsýz kınosy» festıvali jalǵasady.

Almatyda qyrkúıektiń 21-25-i aralyǵynda ótetin VI-shy Halyqaralyq «Eýrazııa» kınofestıvali aıasynda Frantsýz kınosynyń birinshi festıvali ótedi.

QYRKÚIEKTІŃ 24-І, JUMA

Búkilálemdik teńiz kúni.

1978 jyly BUU Bas Assambleıasy 10 sessııasynyń sheshimimen qabyldanǵan.

Búkilálemdik teńiz kúniniń maqsaty - teńizder men muhıttarda balyqty shekten tys aýlaýdyń, sýattardy lastaý men jahandyq jylynýdyń qanshalyqty orny tolmas zııan shektiretinine halyqaralyq qoǵamdastyq nazaryn aýdarý. Meılinshe mańyzdy eki mindet - teńizdegi qaýipsizdikti arttyrý jáne teńiz aýmaǵyn, sonyń ishinde munaımen, lastaýdyń aldyn alý.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Almatyda ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń mehanıka-matematıka fakýltetinde qazaqstan-germanııanyń esepteýish ǵylym jáne joǵary ónimdi eseptep shyǵarý taqyrybyndaǵy alǵashqy semınar bolyp ótti.

Semınardyń negizgi maqsaty - esepteýish ǵylymy salasyndaǵy sońǵy jetistikterdi talqylaý jáne Qazastan men Germanııa ǵalymdary arasyndaǵy tyǵyz yntymaqtastyqty damytý.

5 jyl buryn (2005) Petropavlda saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna arnalǵan eskertkish ashyldy.

Jobanyń avtory - Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri Hasen Abaev. Petropavlda eskertkish ornalasqan jerde buryn Halyqtyq Іshki ister komıssarıatynyń ǵımaraty ornalasqan bolatyn. Eskertkishtiń irgetasyna shoıyn jolǵa bekitilgen pıramıda ornatylǵan. «Saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna» degen jazý qazaq jáne orys tilderinde jazylǵan. Úshburyshty pıramıda - bul bárine belgili adam sımvoly bolyp tabylady. Ol shoıyn jolǵa bekitilgen sııaqty, sol jolmen kezinde repressııaǵa ushyraǵandardy Qazaqstanǵa jetkizgen. Shetinde - úsh jol, ol jarlyq shyǵarǵan stalındik «úshtikti» beıneleıdi. Kompozıtsııada úsh tús paıdalanylǵan: qara tús - ólim, qyzyl tús - qan, aq tús - bolashaqqa degen senim men úmit. Eskertkish ornatylǵan alańda qazirgi zamanǵy talaptarǵa saı jasalǵan shaǵyn baq ashyldy.

3 jyl buryn (2007) BUU-nyń Nıý-Iorktegi shtab-páterinde klımattyń ózgerý problemalaryna arnalǵan joǵary deńgeıdegi kezdesý bolyp ótti.

Prezıdentter men úkimet basshylary, sondaı-aq ókilder delegatsııalary klımattyń ózgerýiniń saldaryn jumsartý, zııandy aýa qaldyqtarynyń aýaǵa shyǵarylýyn azaıtý sııaqty taqyryptaryn, sondaı-aq atalmysh problemalardyń tehnıkalyq jáne qarjylyq aspektilerin talqylady. 1992 jyly Rıo-de-Janeıroda álemniń 180-nen astam eli qol qoıǵan Klımattyń ózgerýi týraly BUU-nyń negizgi konventsııasy qabyldanǵan bolatyn. Ol kelisimde klımattyń ózgerý problemasy boıynsha qatysýshy elderdiń ortaq is-qımyl qaǵıdalary kórsetilgen. Taraptardyń naqty mindettemeleri zııandy gaz kvotalarynyń tetigin anyqtaıtyn Kıot hattamasynda jazylǵan.

3 jyl buryn (2007) Astanadaǵy Jastar saraıynda jańadan jabdyqtalyp ashylǵan kınozaldyń tusaýkeseri ótti.

3 jyl buryn (2007) Pavlodar oblysynyń Baıanaýyl aýylynda akademık Ábiken Bekturovtyń (1901-1985) eskertkishi ornatyldy.

Á.Bekturov qazaqtyń alǵashqy akademıgi Qanysh Sátbaevpen birge Qazaq KSR Ǵylym akademııasyn uıymdastyrýǵa qatysty, búginderi óziniń esimimen atalatyn Hımııa ǵylymdarynyń ınstıtýtyn quryp, oǵan basshylyq etti.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynda Aqparattyq damý ortalyǵy ashyldy.

Bul ortalyq Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynyń Dúnıejúzilik bank, Ortalyq Azııadaǵy aımaqtyq ekonomıkalyq yntymaqtastyq departamenti, Eýrazııa damý banki, Islam damý banki, Birikken Ulttar Uıymy sııaqty halyqaralyq uıymdarmen seriktestigi nátıjesinde quryldy.

Aqparattyq damý ortalyǵynyń mindeti - Qazaqstanda tirkelgen halyqaralyq uıymdardyń ozyq tájirıbeleri men jınaqtaǵan bilimderin barsha jurtshylyqqa keńinen taratý. Ortalyq damý salasyndaǵy aqparattarǵa ashyq jáne aqysyz qol jetkizýge múmkindik beredi jáne barlyq múddeli tulǵalarǵa qazirgi zamanǵy únemi jańartylyp turatyn resýrstardy, halyqaralyq uıymdardyń ozyq bilimderi men tájirıbelerin paıdalanýdy usynady.

1 jyl buryn (2009) Almatyda Jetisý aýdanynyń «Qulager» yqshamaýdanynda ornalasqan jańa ákimshilik ortalyǵy ashyldy.

2008 jyldyń shildesinde Alataý aýdanynyń boı kóterýine baılanysty, Almaty ákimshiliginiń jáne HІ sessııa máslıhattynyń sheshimimen Jetisý ákimshilik aımaǵynyń jańa shekarasy belgilengen.

1 jyl buryn (2009) Almaty poshtamtynyń ǵımaratynda Qazaqstan Respýblıkasy halqynyń ınvestıtsııalyq mádenıeti men qarjylyq saýattylyǵyn arttyrýdyń 2007-2010 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasynyń emblemasy beınelengen jańa marka saltanatty túrde aınalymǵa engizildi.

Baǵdarlama men «Kazpost» logotıpteri bar markalanǵan konvert «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik sımvolıkasy» serııasyna jatady, nomınaly «Lıter A», ol 20 gr. deıingi qarapaıym hatty jiberý tarıfine teń. Konverttiń kólemi 220h110 mm, taralymy 1000000 dana, poshta aınalymyna - 2009 jyldyń 24-shi qyrkúıeginen bastap engizildi.

ESІMDER

50 jyl buryn (1960) Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne saýda mınıstrligi «Jobalardy memlekettik saraptaý» Respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń «Memlekettik saraptaý» Respýblıkalyq memlekettik kásiporny Astana fılıaly dırektorynyń orynbasary ÁITІMOV Qasymbek Qusaıynuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysy Balqash qalasynda týǵan. Almaty sáýlet jáne qurylys ınstıtýtyn (Qazaq bas sáýlet jáne qurylys akademııasy), Qazaq memlekettik basqarý akademııasy janyndaǵy Naryq ınstıtýtyn bitirgen.

1982-1986 jyldary - Almaty qalasyndaǵy «Kazgrajdanselproekt» memlekettik jobalaý ınstıtýtynyń sáýletshisi. 1986-1987 jyldary - Almaty sáýlet jáne qurylys ınstıtýty ǵylymı-zertteý sektorynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri. 1987-1992 jyldary - Aqmola oblysy Stepnogorrsk qalasynyń bas sáýletshisi. 1992-1995 jyldary - Stepnogorsk qalalyq atqarý komıteti janyndaǵy óndiristik-jobalaý jáne sáýlettik josparlaý bıýrosynyń bastyǵy. 1995-2000 jyldary -«Kazınteretnos» Qazaq halyqaralyq qoǵamy «Saýlet» ǵylymı-óndiristik fırmasynyń bas dırektory. 2000-2006 jyldary - «Astanabasjospar» memlekettik qazynalyq kásiporynyń dırektory - dırektordyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2006 jyldan.

Halyqaralyq, Búkilodaqtyq, respýblıkalyq sáýletshiler baıqaýlarynyń laýreaty. «Astanaǵa 10 jyl» mereıtoılyq medalmen, «Qazaqstan Respýblıkasynyń Qurmetti qurylysshysy» belgisimen marapattalǵan.

45 jyl buryn (1965) fızıka-matematıka ǵylymdarynyń kandıdaty, «Samruq-Qazyna» Ulttyq ál-aýqat qory» aktsıonerlik qoǵamynyń basqarýshy dırektory - basqarma múshesi

RAHMETOV Nurlan Qusaıynuly dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysynda týǵan. M.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetin jáne onyń aspırantýrasyn bitirgen.

Abaı atyndaǵy Almaty memlekettik ýnıversıtetinde oqytýshylyqtan bastaǵan. 1990-1996 jyldary - Qazaq KSR Ǵylym Akademııasynyń Matematıka jáne mehanıka ınstıtýtynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri, Abaı atyndaǵy Almaty memlekettik ýnıversıtetiniń aǵa oqytýshysy. 1996-1998 jyldary - «Býtıa» kompanııasynyń bólim bastyǵy, qarjy dırektory. 1998-2002 jyldary - «Qazaqstan temir joly» respýblıkalyq memlekettik kásiporny bas dırektorynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik kiris mınıstrligi taldaý jáne tabystardy boljaý departamentiniń dırektory, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik kiris mınıstrliginiń vıtse-mınıstri. 2002-2003 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrliginiń vıtse-mınıstri. 2003-2004 jyldary - «QazTransGaz» JAQ jáne «Intergas Central Asia» JAQ-nyń bas dırektorynyń orynbasary. 2004-2006 jyldary «QazMunaıGaz»UQ» aktsıonerlik qoǵamynyń qarjy jáne ekonomıka jónindegi basqarýshysy. 2006-2008 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2008 jyldan bastap.

9 ǵylymı maqalanyń avtory.

QYRKÚIEKTІŃ 25-І, SENBІ

Qyrǵystannyń dene shynyqtyrý jáne sport kásibı qyzmetkerleri men deneshynyqtyrýshylar kúni.

Qyrǵyzstan Respýblıkasy Úkimetiniń 1993 jylǵy 17 qyrkúıektegi Qaýlysymen bekitilgen.

AQSh ańshylary men balyqshylarynyń ulttyq kúni.

Jyl saıyn qyrkúıek aıynyń tórtinshi senbisi kúni atalyp ótiledi.

OQIǴALAR

73 jyl buryn (1937) Almatyda qalalyq haıýanattar baǵy ashyldy.

Búgingi kúni haıýanattar baǵynda 3 myńnan astam janýarlar men qustardyń 500 túri bar. Ol qala qonaqtary men turǵyndarynyń demalatyn jáne kóz tartatyn oryndarynyń birine aınaldy.

40 jyl buryn (1970) Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi Prezıdýmynyń Jarlyǵymen Qostanaı oblystyq atqarý komıtetiniń ádilet bólimi quryldy. Birinshi bastyǵy bolyp Irtaı Delmaǵambetuly Baımuhambetov taǵaıyndaldy.

9 jyl buryn (2001) Astanada QR Prezıdenti N.Á.Nazarbaevqa Vengrııa men Qyrǵyzstannyń Tótenshe jáne Ókiletti elshileri Mıklosh ıAtskovıch pen Jumaǵul Saadanbekov senim gramotalaryn tabys etti.

5 jyl buryn (2005) Almatyda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty Reseıdiń, Shyǵys Eýropanyń jáne Ortalyq Azııanyń, Qytaı Halyq Respýblıkasynyń qoǵamdyq ǵylymdar Akademııasymen yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıdy.

Ǵylymı zertteýlerdiń negizgi baǵyttary dostastyq memleketter arasyndaǵy saýda jáne qarjy-ekonomıkalyq qarym-qatynasty keńeıtý bolyp tabylady.

Zertteý ortalyqtary mamandar arasyndaǵy birikken kezdesýler ótkizýdi josparlap otyr, olar kezdesýler aıasynda júrip jatqan ǵylymı sharalar týraly aqparat almastyra alady.

5 jyl buryn (2005) Shymkent arheologtary Ońtústik Qazaqstannyń Ordabasy aýdanynda kóne jazba eskertkishteriniń bólshekterin tapty.

Ǵalymdardyń paıymdaýynsha, bul jádigerler bizdiń dáýirimizdegi І-VI ǵasyrlardan jetip otyr. Sol dáýirde Ejelgi Shyǵys memleketterinde qysh taqtalarǵa jazý tásili keńinen taraǵan. «Mıras» ýnıversıtetiniń arheologııalyq otrıady kúıdirilgen qysh taqtasyn Arys ózeni alqabynda ornalasqan Qylymjar degen jerdegi kóne qonystan tapty. Tabylǵan qysh taqtada tórt qatar etip jazylǵan 15 tańba anyq kórinedi.

3 jyl buryn (2007) Aqmola oblysyna qarasty Zerendi aýdanynyń Igilik aýylynda jańa meshit ashyldy.

Jergilikti turǵyndardyń kúshimen salynǵan meshittiń ashylý saltanatyna Qazaqstan dinı basqarmasy Aqmola oblysy boıynsha ımam ókili Rahmetolla qajy Orazuly qatysty.

3 jyl buryn (2007) Almatyda brıtandyq «Heılıberı» mektebiniń qurylysynyń irgetasyna kapsýla qalaý rásimi ótti.

TMD-daǵy bul alǵashqy brıtandyq orta mektep «Heılıberı Almaty» dep atalatyn bolady. Oqýdy aıaqtaǵan oqýshylar orta bilim bitirgeni jónindegi sertıfıkatty - IGCSE (International General Certificate of Secondary Education) jáne halyqaralyq bakalavr dıplomyn alady.

1 jyl buryn (2009) Taldyqorǵanda Almaty oblysy Іshki ister departamentiniń ǵımaratynda Jedel basqarý ortalyǵy ashyldy.

Іshki ister organdaryn tehnıkalyq qaıta jaraqtaý jáne aqparattyq qamtamasyz etýdiń memlekettik baǵdarlamasy aıasynda Іshki ister mınıstrligi azamattardyń konstıtýtsııalyq quqyqtaryn qorǵaýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan polıtsııa qyzmetiniń jańa tujyrymdamasyn belsendi jáne maqsatty júzege asyryp otyr. Jedel basqarý ortalyǵy qalada oryn alatyn kez-kelgen oqıǵaǵa: jeke tulǵalardyń shaǵymdarynan bastap búkil qalaǵa qatysty tótenshe jaǵdaılarǵa ún qatatyn bolady.

ESІMDER

95 jyl buryn (1915-2002) medıtsına ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri, Qazaq KSR-iniń Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń, Qazaqstan Respýblıkasynyń Medıtsınalyq aldyn alý akademııasynyń akademıgi BEKLEMIShEV Nıkolaı Dmıtrıevıch dúnıege keldi.

Máskeý oblysynda týǵan (Reseı). Vılno (Polsha) ýnıversıtetin bitirgen.

1939-1949 jyldary - dáriger, emdeýshi ınspektor, dárigerlik bólimniń meńgerýshisi. 1949-1972 jyldary - Qazaq KSR Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Ólkelik patologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty dırektorynyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary. 1972-2002 jyldary - Qazaq epıdemıologııa, mıkrobıologııa jáne juqpaly aýrýlar ǵylymı-zertteý ınstıtýty dırektorynyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary ári bólim meńgerýshisi, ǵylymı konsýltanty, qurmetti dırektory.

Negizgi ǵylymı eńbekteri ımmýnologııa jáne allergologııa máselelerine arnalǵan. Ol adam denesiniń allergenderge degen sezimtaldyǵyn zerttep, tynys jolynyń allergendik aýrýlaryn anyqtaý tásilderin jetildirip, brýtsellez mıkroby týdyratyn allergendik reaktsııanyń tabıǵı syryn ashty. «Hronıcheskıı brýtsellez», «Kýrort Borovoe», «Kortızon ı ego proızvodnye v klınıke», «Infektsıonnaıa allergııa», «Rýkovodstvo k dıagnostıke, lechenııý ı predýprejdenııý chelovecheskogo brýtselleza» (1982 jyly aǵylshyn tilinde shyqqan), «Allergııa k mıkrobam v klınıke ı eksperımente», «Immýnoterapııa prı allergıı k mıkrobam», «Pollınozy» atty kitaptardyń avtory.

Halyqtar dostyǵy, «Qurmet belgisi» ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

85 jyl buryn (1925-1984) qazaqstandyq geolog, geologııa-mıneralogııa ǵylymdarynyń doktory EFIMOV Igor Andreevıch dúnıege keldi.

Reseıdiń Smolensk oblysynda týǵan. Kıshınev memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

1955-1958 jyldary - Qazaq mıneraldyq shıkizattar ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń mıneralogııa-petrografııa zerthanasynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, meńgerýshisi. 1958-1964 jyldary osy ınstıtýttyń qara metalldar sektorynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri. 1964-1965 jyldary - Aýǵanstandaǵy keńes geologtary tobynda bólimniń meńgerýshisi. 1965 jyldan - Qazaq mıneraldyq shıkizattar ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda zerthana meńgerýshisi bolǵan.

Ǵylymı eńbekteri mıneraldyq shıkizatty zertteýdiń metodıkalyq máselelerine arnalǵan. «Metody vydelenııa monomıneralnyh fraktsıı», «Drevneıshıe porody Kazahstana ı Severnoı Kırgızıı» atty eńbekteri jaryq kórgen.

80 jyl buryn (1930) ınjener-metalýrg, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, KSRO jáne Qazaq KSR-i Memlekettik syılyǵynyń laýreaty AQBIEV Mahmut dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysynyń Jańaarqa aýdanynda týǵan. I.V.Stalın atyndaǵy Máskeý bolat jáne qorytpa ınstıtýtyn bitirgen.

1952-1980 jyldary - Qaraǵandy metallýrgııa kombınatynda sheberdiń kómekshisi, aýysym bastyǵy, tseh bastyǵynyń orynbasary, partııa komıtetiniń hatshysy, Temirtaý qalalyq partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy, konvertor tsehynyń bastyǵy, tehnıkalyq bólimniń bastyǵy, óndiristik bólimniń bastyǵy, Qaraǵandy metallýrgııa kombınatynyń bas ınjeneri. 1980-1987 jyldary - Qaraǵandy metallýrgııa kombınatynyń dırektory. 1987 jyldan zeınetkerlikke shyqqanǵa deıin «Qaıqarmet» Qazaq respýblıkalyq óndiristik birlestiginiń bas dırektory, «Qazqaıqarmet» aktsıonerlikqoǵamynyń bas dırektory.

Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń 11-shaqyrylymynyń depýtaty.

70-ten astam ǵylymı jarııalanymdary men 75 avtorlyq kýáligi bar.

«Parasat», Oktıabr Revolıýtsııasy ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

50 jyl buryn (1960) Qazaqtyń memlekettik Abaı atyndaǵy akademııalyq opera jáne balet teatrynyń metstso-soprano daýysty ánshisi, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri, M.Glınka atyndaǵy halyqaralyq ánshiler baıqaýynyń laýreaty IŞANOVA Sara dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Qazaqtyń memlekettik Abaı atyndaǵy akademııalyq opera jáne balet teatry janyndaǵy opera stýdııasyn, P.Chaıkovskıı atyndaǵy Máskeý memlekettik konservatorııasy janyndaǵy mýzykalyq ýchılışesin, P.Chaıkovskıı atyndaǵy Máskeý memlekettik konservatorııasyn bitirgen.

1990 jyldan bastap Abaı atyndaǵy Qazaqtyń memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatry quramynyń solo-ánshisi. Osy teatrdaǵy alǵashqy partııasy - Lıýbasha (N.Rımskıı-Korsakov «Patsha qalyńdyǵy»). Budan keıin Graf áıeli, Olga (P.Chaıkovskııdiń «Qarǵanyń mátkesi»,«Evgenıı Onegın»), Amnerıs («Aıda» Dj.Verdı), Flora («Travıata» Dj.Verdı), Azýchena («Trýbadýr» Dj.Pýchchını), Karmen («Karmen» J.Bıze), Marta («Faýst» Sh.Gýno), Maddalena («Rıgoletto» Dj.Verdı), taǵy basqa orys jáne shet el klassıkteriniń opera partııalaryn kemeline keltire oryndap, shyǵarmashylyq kontsertterge belsene qatysqan. Gastroldik saparmen Qytaı men Túrkııada, Máskeý, Sankt-Peterbor qalarynda bolyp, óner kórsetti.

QYRKÚIEKTІŃ 26-Y, JEKSENBІ

Sańyraýlardyń halyqaralyq kúni.

Búkildúnıejúzilik sańyraýlar federatsııasynyń qurylýyna (1951) oraı qyrkúıektiń sońǵy jeksenbisinde atap ótiledi.

Shet tilderdiń eýropalyq kúni.

26 qyrkúıekte atap ótiletin Shet tilderdiń eýropalyq kúni 2001 jylǵy 6 jeltoqsanynda Tilderdiń eýropalyq jylynda Eýropa keńesimen jarııalanǵan (jáne Eýropa odaǵy qoldaý kórsetken). Eýropalyq shet tilder maǵynasy óte zor, ony Eýroodaqqa múshe-elderdiń resmı tilimen shatastyrýǵa bolmaıdy.

Bul kúnniń basty maqsaty mekteptegideı basqa da tilderdi úıretýdi qoldaý bolyp tabylady.

Dúnıejúzilik kontratseptsııa kúni.

2007 jylǵy 26 qyrkúıekte reprodýktorly densaýlyq saýalymen shuǵyldanatyn kóptegen uıymdardyń bastamasymen alǵashqy ret Dúnıejúzilik kontratseptsııa kúni belgilendi. Onyń maqsaty - jasparlanbaǵan júktiliktiń joǵary deńgeıin tómendetý.

Qazirgi kezde 15-25 jastaǵy jastar arasynda kontratseptsııa týraly uǵymdy keńeıtý kerek. Osy tóńireginde qajetti aqparat berýimiz kerek, óıtkeni olardyń nápsi reprodýktorly júris-turysy qalǵan ómirine iz qaldyrady.

OQIǴALAR

10 jyl buryn (2000) «Qazaqstan-Soros» qory «Shetelde bilim alý» atty alǵashqy bilim jármeńkesin ótkizdi. Onda ártúrli halyqaralyq elshilikter men donor uıymdar bilim granttaryn usyndy.

9 jyl buryn (2001) Respýblıka táýelsizdiginiń 10 jyldyǵyna arnalǵan Qazaqstan kásipkerleriniń forýmy bolyp ótti.

8 jyl buryn (2002) ıÝNESKO sheńberinde atap ótiletin ejelgi Uly Jibek joly boıyndaǵy mádenıet pen ǵylym órkendegen kóne Tarazdyń 2000 jyldyǵyna arnalǵan merekelik sharalar bolyp ótti. Ortalyq alańda Báıdibek Qarashaulynyń úlken eskertkishi ashylyp, Murajaı men Taraz ýnıversıteti janynan sáýlet óneriniń sońǵy jetistikteri úlgisimen salynǵan Muhamed Qaıdar Dýlatı atyndaǵy Jastar saraıy paıdalanýǵa berildi. Burynǵy Hımıkter saraıy jańǵyrtylyp, Balasaǵun atyndaǵy saraı bolyp qaıta ashyldy. Osy kúni qoıylǵan teatrlandyrylǵan kóriniske qalanyń 6 myńnan astam ónerpazdary qatysty.

7 jyl buryn (2003) QR Prezıdenti N.Á.Nazarbaev Abaı atyndaǵy Almaty memlekettik ýnıversıtetine ulttyq mártebe berý týraly Jarlyqqa qol qoıdy. Búgingi tańda ýnıversıtettiń 10 fakýltetinde 63 mamandyq boıynsha kadrlar daıarlanyp, 14 myńnan astam stýdent, 650 aspırant, doktoranttar jáne ǵylymı izdenýshiler dáris alady. 63 kafedrada 1100 oqytýshy, onyń 226-y ǵylym doktory, professory, 550-i ǵylym kandıdattary men dotsentter.

5 jyl buryn (2005) Atyraý munaı óndeýshi zaýytynyń esimi ǵalamsharǵa berildi.

«Ros Astro» aspan deneler tizimdemesinde Atyraýdyń munaı óndeýshi zaýytynyń esimi Bıkesh shoqjuldyzynyń toǵyzynshy kólemindegi juldyzǵa berildi. Galaktıkalyq koordınattar boıynsha ol Kúnnen 281 jaryq jyl uzyndyǵynda ornalasqan. Halyqaralyq nómiri - FE 095-259.

3 jyl buryn (2007) Elbasy Nursultan Nazarbaev Nıý-Iorktegi BUU shtab-páterinde Azamattyq jáne saıası quqyqtar jónindegi halyqaralyq paktiniń, sondaı-aq Zorlyq pen zombylyqqa jáne basqa da aýyr, adamgershilikpen syıyspaıtyn nemese kemsitý túrindegi jazalaýlarǵa qarsy Konventsııanyń fakýltatıvti hattamalaryna qol qoıdy.

Azamattyq jáne saıası quqyqtar jónindegi halyqaralyq kelisim 1996 jyly Bas Assambleıanyń qararymen qabyldanǵan bolatyn. Onyń fakýltatıvti hattamasy BUU-nyń Adam quqyqtary jónindegi komıtettiń quzyreti salalaryn anyqtaıdy. Zorlyq pen zombylyqqa jáne basqa da aýyr, adamgershilikpen syıyspaıtyn nemese kemsitý túrindegi jazalaýlarǵa qarsy Konventsııa 1984 jyly qabyldandy. Onyń fakýltatıvti hattamasy BUU sarapshylaryna Konventsııanyń qatysýshy-elderindegi túrmeler men tergeý oqshaýlandyrý oryndarynda bolý múmkindigin berip, zorlyq-zombylyqtardy boldyrmaýǵa baǵyttalǵan ulttyq tetikterdi qurýǵa shaqyrady.

ESІMDER

105 jyl buryn (1905-1975) ólketanýshy, Qazaqstannyń halyq aǵartý isiniń ozaty, Qazaqstannyń eńbek sińirgen muǵalimi ZARIPOV Ǵumar dúnıege keldi.

Qazirgi Batys Qazaqstan oblysy Qaratóbe aýdanynda (burynǵy Bókeı ordasy) týǵan. Almaty pedagogıkalyq ýchılışesin, Oral pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen.

Týǵan aýylyndaǵy mektepte muǵalim bolǵan. Jergilikti, respýblıkalyq merzimdi baspasóz betterine maqalalar jazyp turǵan. Ólkeni aralap, aýyz ádebıeti nusqalaryn, Orda týraly tarıhı derekterdi jınaǵan. Onyń ólketanýshylyq eńbekteri negizinde «Keńes ókimeti úshin kúreste» kitaby jaryq kórgen. 1954 jyly Almatyda ótken respýblıkalyq pedagogıkalyq oqýda onyń «8-10 klastarda kórkem ádebıet shyǵarmalaryn taldaý» atty baıandamasy 1-dárejeli syılyqqa ıe bolǵan. Sondaı-aq óleń, kórkem áńgime, ádebı syn jazǵan.

«Qurmet belgisi», Eńbek Qyzyl Tý ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

65 jyl buryn (1945) Soltústik Qazaqstan oblysy qurylys basqarmasynyń bastyǵy PERESYPKIN Ivan Petrovıch dúnıege keldi.

Soltústik Qazaqstan oblysy Prııshımsk aýdanynda (qazirgi Qyzyljar) Soltústik Qazaqstan mehanıkalyq tehnıkýmyn bitirgen.

1968-1973 jyldary - «Petropavlovskstroı» trestiniń aǵash ustasy, qurylysshy-ınjener, aǵa ınjener, tehnıkalyq sharýashylyq bóliminiń bastyǵy. 1988-1998 jyldary - Soltústik Qazaqstan oblystyq atqarý komıteti turǵyn-úı kommýnaldyq sharýashylyǵy bólimi bas dırektorynyń orynbasary, Soltústik Qazaqstan oblysy ákimshiligi ýákildik organynyń bastyǵy, Soltústik Qazaqstan oblysy qurylys, kommýnaldyq sharýashylyq, transport jáne baılanys departamenti bastyǵynyń orynbasary, Soltústik Qazaqstan oblystyq qurylys jáne áleýmettik ınfraqurylym basqarmasynyń bastyǵy. 1998-2004 jyldary - Soltústik Qazaqstan oblystyq sáýlet, qurylys jáne áleýmettik ınfraqurylym departamentiniń bastyǵy, Soltústik Qazaqstan oblysy sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys departamenti bastyǵynyń birinshi orynbasary. 2004-2006 jyldary - Soltústik Qazaqstan oblysy qurylys departamenti bastyǵynyń birinshi orynbasary. 2007 jyldan - Soltústik Qazaqstan oblysy qurylys basqarmasynyń bastyǵy.

«Eren eńbegi úshin», «1941-1945 jyldardaǵy Uly Otan soǵysyna 20 jyl»», «Qazaqstannyń Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 10 jyl», «Qazaqstan Konstýtsııasyna 10 jyl» medaldarymen marapattalǵan.