QazAqparat-Anons: qyrkúıektiń 20-sy men 26-sy aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

Qyrkúıektiń 20-synda saǵat 11-den 12-ge deıin (Astana ýaqytymen) QR ІІM-niń saıtynda ( www.mvd.kz ) on-laın rejiminde saıt paıdalanýshylardyń jol polıtsııasy qyzmetine jáne jol qozǵalysy qaýipsizdigin qamtamasyz etýge qatysty suraqtaryna Qazaqstan Respýblıkasy ІІM Jol polıtsııasy komıtetiniń tóraǵasy Qaırat Saǵathanuly Tynybekov jaýap beredi.

Qyrkúıektiń 20-21 kúnderi «Tili birdiń - ıeligi bir» atty respýblıkalyq jastar forýmy ótedi.

Qyrkúıektiń 20-synda QR Syrtqy ister mınıstrliginiń aptalyq brıfıngisi ótip, Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Qaırat Sarybaıdyń qatysýymen «Arab álemi» kitabynyń tusaýkeresi bolady.

PARLAMENT

SYRTQY SAıASAT

Qyrkúıektiń 9-y men 25-i aralyǵynda Shanhaı Yntymaqtastyq uıymynyń «Beıbit maqsat-2010» oqýlary ótedi. Jetinshi ret ótkizileıin dep otyrǵan oýlarǵa Qazaqstan, Qytaı, Qyrǵyzstan, Reseı men Tájikstannyń 5 myńnan astam áskerı qyzmetkerleri qatysady.

Qazan aıynyń 20-23-i aralyǵynda TMD-nyń Qarjylyq-bankter keńesi men Ázirbaıjannyń Halyqaralyq banki Dostastyqtyń Atqarýshy komıtetiniń qoldaýymen Bakýde halyqaralyq konferentsııa ótkizedi.

QOǴAM

Qazaqstannyń tsırk ártisteri qyrkúıektiń 16-sy men 21-i aralyǵynda Peterborda ótetin «Jańa týyndylar jármeńkesi» І Dúnıejúzilik tsırk rejıssýrasy festıvaline qatysady.

«Baıqońyr» ǵarysh aılaǵy qazan aıynyń 14-i men 25-i aralyǵynda ótetin Búkilreseılik halyq sanaǵyna daıyndalýda.

TMD-nyń Qarjylyq-bankter keńesi men Ázirbaıjannyń Halyqaralyq banki Dostastyqtyń Atqarýshy komıtetiniń qoldaýymen qazan aıynyń 20-23-i aralyǵynda Bakýde halyqaralyq konferentsııa ótkizedi.

Qazan aıynyń 29-y kúni Peterbordaǵy Tavrııa saraıynda TMD Parlamentaralyq assambleıasynyń uıytqy bolýymen «Joldardaǵy qaýipsizdik - ómir qaýipsizdigi» atty ІІІ halyqaralyq kongres ótedi.

SPORT

Úndistannyń Kalkýtta qalasynda qyrkúıektiń 17-20-sy kúnderi voleıboldan Ortalyq aımaq elderiniń ІІІ Azııa chempıonaty ótedi.

Qyrkúıektiń 19-y men 25-i aralyǵynda Qytaıdyń Taısang qalasynda áıelder komandalary arasynda II Azııa kýbogy úshin jarys ótedi.

ASTANA

Qyrkúıektiń 2-si men qazannyń 3-i aralyǵynda Astana men Almaty qalalarynda Latyn Amerıka aptalyǵy ótedi.

Qyrkúıektiń 24-i kúniPrezıdenttik mádenıet ortalyǵynda Qazaqstannyń halyq ártisi, uly sazger, ánshi Shámshi Qaldaıaqovtyń 80 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan «Shámshi - qazaq valsiniń patshasy» atty ádebı-mýzykalyq keshi ótedi.

ALMATY

Qyrkúıektiń 20-synda «BAQ bolashaǵy jýrnalıster qolynda» atty alǵashqy aımaqtyq medıaforým ótedi.

Qyrkúıektiń 20-sy kúni Tótenshe jaǵdaılar mınıstri V.Bojkonyń jetekshiligimen «Qazqutqarý-2010» 15-shi Halyqaralyq qutqarýshylar semınarynyń ashylýy bolady.

Qyrkúıektiń 20-sy kúni «QR Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń «Jańa onjyldyq - jańa ekonomıkalyq órleý - Qazaqstannyń jańa múmkindikteri» atty halyqqa joldaýynyń áleýmettik tıimdiligi» taqyrybynda dóńgelek ústel ótedi.

Qyrkúıektiń 20-synda 2011 jyly ótetin 7-shi qysqy Azııa oıyndarynyń aqparattyq qaýipsizdigi jónindegi áriptesiniń resmı túrde tanystyrylýyna arnalǵan baspasóz máslıhat ótedi.

Almatyda qyrkúıektiń 21-25-i kúnderiaralyǵynda ótetin VI-shy Halyqaralyq «Eýrazııa» kınofestıvali aıasynda Frantsýz kınosynyń birinshi festıvali ótedi.

QYRKÚIEKTІŃ 20-Y, DÚISENBІ

Ońtústik Osetııanyń táýelsizdik kúni.

1990 jyly 20 qyrkúıekte Ońtústik Osetııa avtonomııalyq oblysynyń Halyq depýtattary keńesi Ońtústik Osetııa keńestik demokratııalyq respýblıkasyn egemendi memleket ekendigin jarııalady.

Ázirbaıjanda munaıshylar kúni.

Ázirbaıjan Prezıdentiniń 2001 jylyǵy 16 tamyzdaǵy Jarlyǵymen bekitilgen.

OQIǴALAR

55 jyl buryn (1955) Semeıde Respýblıkalyq tarıhı-patrıottyq «Poısk» klýby quryldy.

«Poısk» klýbynyń qyzmeti jastardy tárbıeleýge baǵyttalǵan. Semeılik klýbtyń belsendi qatysýshylary Shyǵys Qazaqstan aımaǵy boıynsha ekspedıtsııa jasap, soǵys kezinde iz-tússiz joǵalyp ketken qazaqstandyq jaýyngerlerdiń esimderin qalpyna keltirdi.

9 jyl buryn (2001) Qaraǵandyda Qazaqstan Táýelsizdiginiń 10 jyldyǵy atyndaǵy etnopark ashyldy. Jalpy aýmaǵy 36 ga. quraıtyn etnoparkte Ulytaý jáne Qarqaraly taýy, Balqash kóli, qalanyń bas ǵımarattary ornalasqan.

8 jyl buryn (2002) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaev «Adam quqyqtary jónindegi ýákil qyzmeti týraly», «Qazaqstan Respýblıkasynyń quqyqtyq saıasat tujyrymdamasy týraly» Jarlyqtaryna qol qoıdy.

5 jyl buryn (2005) Qostanaıdyń oblystyq tarıhı-ólketaný murajaıynda qazaqstannyń tanymal músinshisi Hákimjan Naýryzbaevtyń jeke kórmesi ashyldy.

«Melodııa kamnıa» atty kórme qostanaılyq sýretshiniń shyǵarmashylyq ómiri týraly baıandaıdy. Kórmege onyń jarty ǵasyrdan astam ýaqyt ishinde jasalǵan jumystary qoıylǵan. Negizinde kórmege qazaqtyń kórnekti mádenıet qaıratkeriniń músin portretteri qoıylǵan.

Naýryzbaev Hákimjan Esimhanuly (1925-2009) - músinshi, ultyq kásibı músin óneriniń negizin salýshylardyń biri, Qazaq KSR-iniń halyq sýretshisi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri. Qostanaı oblysy Mendiǵara aýdanynyń Ulykól aýylynda týǵan. Harkov kórkemsýret ınstıtýtyn bitirgen. 1952 jyldan bastap Almaty qalasyndaǵy joǵarǵy oqý oryndarynda oqytýshylyq qyzmet atqardy. Ol 200-den astam ár alýan eskertkish («Amangeldi Imanov», Qostanaı oblysy Amangeldi aýdanynyń ortalyǵynda), bıýster («Qurmanǵazy», «M.Hakimjanova», S.Qojamqulov», «S.Seıfýllın», QR Memlekettik óner murajaıynda), sondaı-aq Q.Sátbaev, Y.Jakdev, A.Jubanov, T.Tájibaev, J.Saın, D.Nurpeıisova, T.Jarokov, H.Esenjanov, M.Áýezov, S.Muqanov, Jambyl tulǵalaryn jasaǵan. Kazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik syılyǵynyń ıegeri. «Parasat», Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet belgisi» ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

3 jyl buryn (2007) Almatyda, kózderi jartylaı jáne tolyǵymen kórmeıtin adamdarǵa arnap shyǵarylǵan alǵashqy «Jeke zań keńesshisi» atty zańnamalyq aktiler aýdıojınaǵynyń tanystyrylymy bolyp ótti.

Múmkindigi shekteýli adamdardyń quqyǵy týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń normatıvtik-quqyqtyq zańnamalyq aktiler jınaǵyn shyǵarý ıdeıasynyń ıesi «Anashym» ǵarip balalar men jastar qoryna jatady. «Jeke zań keńesshisiniń» qurylý maqsaty - bilim, densaýlyq saqtaý jáne salyq tóleý suraqtary boıynsha túsinikti zań kómegin berýge baǵyttalǵan.

3 jyl buryn (2007) Shymkenttiń «Jebe» kınostýdııasy «Túlki, búrge jáne tasbaqa» atty jańa anımatsııalyq fılmin shyǵardy.

Mýltfılm qazaq halyq ertegileri boıynsha túsirilgen. Ertegide dostyq jáne eńbekqorlyq jaıly baıandalady.

ESІMDER

100 jyl buryn (1910-1994) ekonomıst, Qazaq KSR-niń qoǵam jáne saıasat qaıratkeri, qurmetti temirjolshy ATAMBAEV Óteshqalı Dúısenǵalıuly dúnıege keldi.

Burynǵy Oral oblysy Gýrev ýezinde (Batys Qazaqstan oblysy) týǵan. Kýıbyshev ekonomıkalyq josparlaý ınstıtýtyn bitirgen.

1936-1940 jyldary - Qazaq respýblıkalyq kontory memlekettik banktiń revızory, aǵa ınspektory, sektor dırektory, Gýrev oblystyq memlekettik banki bólimshesi basqarýshysynyń kómekshisi, qalalyq tutynýshylar odaǵynyń tóraǵasy, aımaqtyq tutynýshylar odaǵynyń nusqaýshysy, basqarma tóraǵasy, Gýrev aımaqtyq komıtetiniń statıstıka bóliminiń bastyǵy, is júrgizýshisi. 1940-1942 jyldary - Qazaq KSR Memlekettik baqylaý halyqtyq komıssarıatynyń aǵa tekserýshisi. 1942-1945 jyldary - Qazaq KSR Qarjy halyq komıssarynyń orynbasary. 1945-1955 jyldary - KSRO Halyq Komıssarlar Keńesiniń turaqty ókili. 1955-1961 jyldary - Qazaq KSR-iniń Qarjy mınıstri. 1961-1963 jyldary - Qazaq KSR-iniń Mınıstrler keńesiniń tóraǵasynyń orynbasary. 1963-1966 jyldary - Shyǵys Qazaqstan oblystyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy. 1966-1973 jyldary KSRO Mınıstrler Keńesi janyndaǵy Qazaq KSR-iniń Mınıstrler keńesiniń turaqty ókili qyzmetterin atqarǵan.

Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń 3-, 8-shaqyrylymynyń depýtaty.

Lenın, Oktıabr Revolıýtsııasy, eki ret Eńbek Qyzyl Tý, Qyzyl Juldyz, «Qurmet Belgisi» ordenderimen, medaldarmen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

90 jyl buryn (1920-2004) agronom-ǵalym, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor, «Eýrazııa» Halyqaralyq ekonomıka akademııasynyń akdemıgi, Qazaq aýyl sharýashylyǵy akademııasynyń Qurmetti akademıgi BALAPANOV Jumahan dúnıege keldi.

Almaty oblysy Alakól aýdanynda týǵan. Uly Otan soǵysyna qatysqan. Qazaq aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn KOKP Ortalyq Komıteti janyndaǵy Joǵary partııa mektebin bitirgen.

1945-1951 jyldary - Alakól aýdandyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy, bólim meńgerýshisi, úshinshi, ekinshi hatshysy. 1951-1953 jyldary - Gvardeıskıı aýdandyq partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy. 1953-1959 jyldary - Kırov aýdandyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy. 1960-1961 jyldary - Almaty oblystyq partııa komıtetiniń aýylsharýashylyq bóliminiń meńgerýshisi. 1962-1963 jyldary - Taldyqorǵan qalalyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy. 1963-1964 jyldary - Almaty oblystyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy. 1967-1971 jyldary Qazaq aýyl sharýashylyǵy ekonomıkasyn uıymdastyrý ǵylymı-zertteý ınstıtýty dırektorynyń orynbasary, 1971-1977 jyldary osy ınstıtýttyń dırektory bolǵan. 1977 jyldan ómiriniń sońyna deıin Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtynyń kafedra meńgerýshisi, professory boldy.

Ǵylymı jumystarynyń negizgi baǵyty - agrarlyq-ónerkásip kesheniniń sharýashylyq tetigin uıymdastyrý, josparlaý, basqarý jáne jetildirý. «Spetsıalızatsııa: mejhozıaıstvennoe ı agropromyshlennoe kooperırovanıe v Kazahstane», «Organızatsııa ı planırovanıe agropromyshlennogo kompleksa», «Rynok ı razvıtıe ınfrastrýktýry selskohozıaıstvennogo proızvodstva», «Ekonomıka ı organızatsııa selskogo hozıaıstva» atty kitaptary men 120-dan astam ǵylymı jarııalanymdardyń avtory.

Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń 6-shaqyrylymynyń depýtaty.

Eńbek Qyzyl Tý, «Halyqtar dostyǵy», 2-dárejeli Otan Soǵysy ordenderimen, birneshe medaldarmen marapattalǵan.

85 jyl buryn (1925-1994) aqyn, jazýshy, dramatýrg TÁShENOV Jumabaı dúnıege keldi.

Qaraqalpaqstanda týǵan. Uly Otan soǵysyna qatysqan. Ózbekstan Ortalyq Komıteti janyndaǵy Joǵary partııa mektebiniń jýrnalıstıka bólimin, Nızamı atyndaǵy Tashkent memlekettik jýrnalıstıka ınstıtýtynyń tarıh fakýltetin jáne Qaraqalpaq keńes ádebıeti mamandyǵy boıynsha aspırantýrany bitirgen.

Qaraqalpaq AKSR-i Jazýshylar odaǵynda dramatýrgııa sektsııasynyń meńgerýshisi, «Qyzyl Qaraqalpaqstan» gazetinde bólim meńgerýshisi, jaýapty hatshy, redaktory, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynda ádebı keńesshi, «Jazýshy» baspasynda redaktsııa meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan.

Alǵashqy óleńderi baspasóz betinde 1940 jyldyń basynan jarııalana bastady. Sodan bergi ýaqyt ishinde onyń qazaq, qaraqalpaq, ózbek, orys tilderinde ondaǵan óleń, áńgime, povester jınaǵy, birneshe dramalyq shyǵarmalary, kórkem fılm stsenarııleri dúnıege keldi. Onyń stsenarııi boıynsha «Qazaqfılm» kınostýdııasy «Ana týraly ańyz», «Tájikfılm» kınostýdııasy «Qashqyn» teledıdarlyq fılmin túsirgen. Pýshkın men Lermontovtyń óleńderin, Nekrasovtyń «Rýste kim jaqsy turady?» poemasyn, A.Fadeevtiń «Jas gvardııa» romanyn, V.Kataevtyń «Polk balasy» povesin, t.b. shyǵarmalardy qaraqalpaq tiline, K.Rahmanovtyń «Kelin» komedııasyn qazaq tiline aýdarǵan.

Qyzyl Tý, Qyzyl Juldyz ordenderimen, «Erligi úshin», «Áskerı erligi úshin», «1941-1945 jyldardaǵy Uly Otan soǵysynda Germanııany jeńgeni úshin» medaldarymen, Ózbek KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

45 jyl buryn (1965) akter, Q.Qýanyshbaev atyndaǵy qazaq mýzykalyq drama teatrynyń ártisi, Qazaqstan Jastar odaǵy syılyǵynyń ıegeri, Jas kórermender teatrynyń bas dırektory QULJANOV Ǵanı Ábdýalıuly dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysy Jalaǵash aýdanynda týǵan. Qyzylorda qalalyq mýzykalyq ýchılışesin, Almaty memlekettik teatr jáne kıno ınstıtýtyn bitirgen.

1990-2007 jyldary M.Áýezov atyndaǵy akademııalyq drama teatrynda qyzmet atqardy. 2007 jyldan bastap Q.Qýanyshbaev atyndaǵy qazaq mýzykalyq drama teatrynnyń ártisi, Jas kórermender teatrynyń bas dırektory.

M.Maqataevtyń «Qosh mahabbat» spektaklinde Aıbar, M.Baıdjıevtiń «Qalyndyq pen kúıeý» - Kúıeý, Ý.Shekspırdiń «Asaýǵa tusaýyndaǵy» - Gortenzıo, M.Áýezov «Aıman-Sholpan» - Arystan, E.Zamıatınniń «Edil patshasynda» - Vegıla, Ǵ.Músirepov «Mahabbat týraly ańyz» - Qodar, Iran Ǵaıyptyń «Shynǵyshanynda» -Súbitaı, «Abylaıhanynda» -Ábilmansur, Q.Ashırdyń «Qabyl - Adam Ata perzenti» - Abyl, R.Muqanovanyń «Máńgilik bala beınesindegi» - Qumar, G.Gaýptmannyń «Ymyrttaǵy mahabbatynda» - Erıh Klamrot, Ý.Shekspırdiń «Gamletinde» - Korol Klavdıı, D.Isabekovtyń «Ápkesindegi» - Omar, Shahımardan «Qazaqtarynda»-Qasymsultan Sh Aıtmatov «Aq kemesinde» - Orazqul, Á.Nurshaıyqovtyń «Qan men terinde» Táńirbergen rólderin oınap, Qazaqfılm, Qyrǵyzfılm, Ózbekfılm, Reseı kınostýdıalarynda kınoǵa túsken. Keıingi kezderi «Toǵysqan taǵdyrlar», «Qara shegirtke», «Dnevnoı dozor», «Láılániń zary», «Jas ulan» kınofılmderinde basty rolderdi somdaǵan.

QYRKÚIEKTІŃ 21-І, SEISENBІ

Halyqaralyq beıbitshilik kúni.

Jyl saıyn 21 qyrkúıekte atap ótiletin Halyqaralyq beıbitshilik kúni soǵys otyn toqtatý men zorlyq-zombylyqtan bas tartýǵa jappaı shaqyrýymen erekshelenedi.

Halyqaralyq beıbitshilik kúnin BUU-nyń Bas Assambleıasy 1981 jyly bekitken. 2002 jylǵy 21 qyrkúıekte atap ótiledi. Halyqaralyq beıbitshilik kúnin 21 qyrkúıeginde merekeleý týraly sheshim BUU Bas Assambleıasynyń 55 sessııasynda (2001 jylǵy 28 qyrkúıegindegi №A/RES/55/282 arnaıy qarary) qabyldandy.

Bas Assambleıa bul kún búkil álemde zorlyq-zombylyqtan bas tartý jáne soǵys otyn toqtatý kúni bolsyn dep jarııalady. Barlyq elderge osy kúni áskerı áreketter ótkizýden tartyný usynyldy.

Jyl saıyn 21 qyrkúıeginde BUU-da, dástúrge saı Beıbitshilik qońyraýy janyndaǵy saltanatpen bastalatyn, túrli sharalar ótkiziledi. Saltanat rásimi BUU Bas hatshysynyń arnaý sózimen bastalyp, sosyn ol qońyraýdy urady. Sonan soń bir mınýt únsizdik jaılap, BUU Qaýipsizdik keńesiniń tóraǵasy sóz arnaıdy.

OQIǴALAR

15 jyl buryn (1995) Ýkraına astanasy Kıevte Abaıdyń 150 jyldyǵyna arnalǵan mereke bolyp ótti.

Sonymen qatar 2006 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaev pen Reseı Federatsııasynyń Prezıdenti Vladımır Pýtın Máskeýdegi Chıstoprýdnyı býlvarynda qazaqtyń oıshyl aqyny Abaı Qunanbaevtyń eskertkishin ashqan.

9 jyl buryn (2001) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Qazaqstan-Vatıkan qarym-qatynastaryn damytýǵa qosqan eleýli úlesi, eki memleket arasyndaǵy san tarapty baılanystardy ornatýǵa tıgizgen yqpaly úshin Vatıkannyń Memlekettik hatshysy Andjelo Sodanony І-dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattaý týraly Jarlyqqa qol qoıdy.

5 jyl buryn (2005) Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrliginiń Qazyna komıteti aqparattyq tehnologııalar salasyndaǵy erekshe ıntegraldy aqparattyq júıeni engizgen úshin «Memlekettik jáne kommertsııalyq uıymdar emes» kategorııasynyń The Computerworld Honors halyqaralyq baǵdarlamalar sertıfıkaty - álemniń eń joǵary syılyǵymen marapattaldy.

5 jyl buryn (2005) Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Ulttyq túrik mádenıet ortalyǵynyń ókili Zııatdın Qasanov kóp ultty elde ultaralyq birlik pen kelisimdi nyǵaıtqany úshin, ıÝNESKO-nyń osy saladaǵy strategııalaryna belsendi qoldaý kórsetkeni úshin ıÝNESKO bekitken «Altyn qyran» qurmet belgisimen marapattaldy.

Syılyqty ortalyq jetekshisine Eýropalyq komıssııanyń múshesi Kım Sen tapsyrdy. Sonymen qosa «Azııa - odna semıa» halyqaralyq qaıyrymdylyq qaýymdastyǵynyń jáne Eýropalyq ýnıversıtetiniń Qurmetti ǵylym doktorynyń dıplomy tapsyryldy.

5 jyl buryn (2005) Almatyda, Ortalyq kórme zalynda «Vozvraşenıe dınozavrov» atty kórme ashyldy.

Kórmege dınozavrlardyń tabylǵan súıekterinen ǵylymı taldaý negizinde jasalǵan robottandyrylǵan maketter qoıylǵan. Zamanaýı kompıýterlik baǵdarlamalardyń kómegimen paleontologııalyq zertteýlerdiń qorytyndysy negizinde dınazavrlardyń syrtqy kelbeti, terisi qalpyna keltirildi.

Kórmeniń negizgi ereksheliginiń biri - 400 mıllıon jyl burynnan qazirgi kúnge deıingi jer betindegi tirshiliktiń kezeńderi kórsetilgen.

1 jyl buryn (2009) Atyraýda Eýropalyq Qaýipsizdik boıynsha Yntymaqtastyq Uıymynyń Kaspıı aımaqtyq Orhýs ortalyǵyn qurý jónindegi memorandýmǵa qol qoıyldy.

Bul qujatqa Qazaqstan Respýblıkasy Qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrliginiń, oblys ákimdiginiń, EQYU-nyń Astanadaǵy ortalyǵynyń jáne respýblıkanyń úkimettik emes uıymdary ekologııalyq forýmynyń ókilderi qol qoıdy. Bul respýblıkamyzdaǵy aımaqta qurylǵan alǵashqy Orhýs ortalyǵy.

ESІMDER

95 jyl buryn (1915-1981) aqyn KALAShNIKOV Ivan dúnıege keldi.

Reseıdiń Chelıabi oblysy Bredınsk aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń (ál-Farabı atyndaǵy qazaq ulttyq ýnıversıteti) jýrnalıstıka fakýltetin bitirgen.

Qazaqstan Jazýshylar odaǵy orys ádebıeti sektsııasynyń keńesshisi, «Qazaqstan bolshevıgi» jýrnaly redaktsııasynyń jaýapty hatshysy, Qazaq memlekettik baspasynyń redaktory, Qazaq radıosynyń redaktory bolyp qyzmet atqarǵan.

Alǵashqy óleńderi 1934 jyly jarııalanǵan. «Molodost», «Vozvraşenıe», «Levıtan» (poemalar), «Myshka-Mıshka», «Ilııskaıa step», «Zımnıaıa skazka», «Vorobeıka-Vorobeı» án jınaqtarynyń avtory.

85 jyl buryn (1925-1977) Keńes Odaǵynyń Batyry BEKBOSYNOV Serikqazy Bekbosynuly dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysy Abaı aýdanynda týǵan.

1943 jyly Keńes armııasy qataryna alynyp, Uly Otan soǵysyna qatysqan. 300-shi gvardııashy atqyshtar polkiniń atqyshy, qatardaǵy jaýyngeri bolǵan. Svır ózeninen ótý kezindegi kórsetken erligi úshin aǵa serjant Serikqazy Bekbosynovqa 1944 jylǵy 21 shildede Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy berildi. Soǵystan keıin týǵan jerine oralyp, keńsharda jumys istegen.

Qyzyl Juldyz, Lenın ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan. Óziniń týǵan aýylynda batyrǵa eskertkish ornatylyp, Abaı aýdanynda bir mekteptiń aty berilgen.

60 jyl buryn (1945) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty - Senattyń Ekonomıka, qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń hatshysy, ınjener-ekonomıst, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Injenerlik akademııasynyń, Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasy Joǵary mektebiniń, Halyqaralyq ǵylym akademııasy Joǵary mektebiniń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasy Áleýmettik ǵylymdar akademııasynyń akademıgi DOSMANBETOV Baqbergen Sársenuly dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynda týǵan. S.Ordjonıkıdze atyndaǵy Máskeý ınjenerlik-ekonomıkalyq ınstıtýtyn, Máskeý basqarý ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1960-1971 jyldary - «Rıssovhozstroı» trestiniń aǵa ınjeneri. 1971-1973 jyldary - Qyzylorda pedagogıkalyq ınsıtýtynyń (Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıteti) oqytýshysy, komsomol komıtetiniń hatshysy. 1973-1976 jyldary - Máskeý basqarý ınstıtýtynyń aspıranty.

1976-1996 jyldary - Qyzylorda pedagogıkalyq ınsıtýtynyń (Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıteti) aǵa oqytýshysy, kafedra meńgerýshisi, prorektory, rektory. 1996-1999 jyldary - Qyzylorda gýmanıtarlyq ýnıversıtetiniń rektory, Qyzylorda qalasynyń ákimi, Arnaıy ekonomıkalyq aımaqtyń Ákimshilik Keńesiniń tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan. 1999 jyly Qyzylorda oblysynan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń ekinshi shaqyrylymynda Senat depýtaty bolyp saılanǵan. 2007 jyldan - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń ekinshi shaqyrylymynda Senat depýtaty - Senattyń Ekonomıka, qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń hatshysy.

EQYU Parlamenttik Assambleıasynyń múshesi, EKPA Ekonomıkalyq máseleler, ǵylym, tehnologııalar jáne qorshaǵan orta komıtetiniń múshesi, Belgııa Koroldigi Parlamentimen, Japonııa Keńesshiler Palatasymen yntymaqtastyq tobynyń múshesi.

100-den asa ǵylymı eńbekterdiń avtory, olardyń arasynda «Qazaqstan halqynyń damýy», «Qazaqstan halqynyń statıstıkasy», «Rynok trýda v Kazahstane», «Naselenıe Kazahstana» sııaqty ǵylymı eńbekteri bar.

«Qurmet» ordenimen, medaldarmen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet Gramotasymen marapattalǵan.

QYRKÚIEKTІK 22-І, SÁRSENBІ

Búkilálemdik avtokólikti paıdalanbaý kúni.

Avtokólikti paıdalanbaý kúnin ótkizý kúni 1998 jyly Frantsııada dúnıege keldi. Sol kúni bul meıramǵa jıyrma shaqty qala ǵana qatysty. Biraq 2001 jyly bul qozǵalysqa 35 eldiń myńdaǵan qalalary qosyldy.

Bul kúni Eýropanyń iri qalalary avtokólikti paıdalanýyn qysqartady, qala ishinde tramvaımen, trolleıbýspen, avtobýspen, metromen jáne de qoǵamdyq kóliktiń basqa túrlerin, sonymen qatar jaıaý júredi nemese velosıpedti paıdalanady.

OQIǴALAR

9 jyl buryn (2001) Qazaqstanǵa memlekettik issaparmen kelgen Rım papasy Ioann II Paveldy (1920-2005) Elbasy N.Á.Nazarbaev Astana áýejaıynda qarsy aldy.

7 jyl buryn (2003) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Á.Nazarbaev óz rezıdentsııasynda Grýzııanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne Ókiletti elshisi Nýgzara Dýchıdzeden senim gramatosyn qabyldady.

5 jyl buryn (2005) qazaqtyń professory, Almaty memlekettik dárigerlerdiń biliktiligin jetildirý ınstıtýtynyń otbasylyq medıtsına kafedrasynyń meńgerýshisi, Qazaqstannyń otbasylyq dárigerler qaýymdastyǵynyń Prezıdenti Damılıa Nuǵmanova respýblıka jáne TMD dárigerleriniń arasynda birinshi bolyp Búkilálemdik otbasylyq dárigerler uıymynyń qurmetine ıe boldy.

Damılıa Nuǵmanova «Búkilálemdik otbasylyq dáriger» ataǵyna Qazaqstannyń jáne Ortalyq Azııanyń barlyq aımaǵyndaǵy densaýlyq saqtaý salasyna sińirgen eńbegi úshin ıe boldy. Ol oblystyq jáne ulttyq deńgeıdegi densaýlyq salasynyń josparlaryn reformalaýǵa jáne strategııalaryn qurastyrýǵa, Qazaqstannyń, Ózbekstannyń jáne Tájikstannyń otbasylyq dárigerler ınstıtýtynyń qalyptasýyna, ýchaskelik pedıatorlardy jáne terapevtterdi qaıta oqytý júıesin uıymdastyrýǵa qatysty. Qazaqstannyń otbasylyq dárigerler qaýymdastyǵy otbasylyq dárigerlerdiń múddelerin qorǵaıdy, olardy ozyq medıtsınalyq aqparattarmen jáne Qazaqstan halqyna qolaıly úzdiksiz jáne sapaly medıtsınalyq kómekpen qamtamasyz etedi.

5 jyl buryn (2005) Almatyda, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Olımpıada komıtetiniń ǵımaratynda Qazaqstannyń Olımpıada chempıondaryna arnalǵan poshta markasy toptamasynyń tusaý keser rásimi ótti.

«Qazaqstannyń Olımpıada chempıondary» taqyrybyndaǵy markalar «Sport» serııasynan alǵash ret shyǵyp otyr. Toptama tórt markadan turady, onda klassıkalyq kúresten Jaqsylyq Úshkempirov, jeńil atletıkadan Vıtalıı Savın, bokstan áıgili chempıondar Vasılıı Jırov jáne Bekzat Sattarhanov beınelengen. Ázirshe tórt marka basyp shyǵaryldy. Sýretshisi - Danııar Muhamedjanov. Jalpy markalardyń sany - 50 myń dana. Markalar Pekın poshtalyq tólem belgileri fabrıkasynda basyp shyǵarylǵan.

5 jyl buryn (2005) Almatyda qyrkúıektiń 23-29 aralyǵynda Qazaqstanda Gollandııa aptalyǵy ótti.

Uıymdastyrýshysy - Nıderlandy Koroldiginiń Qazaqstandaǵy ókili.

Gollandııa aptalyǵy aıasynda SOUL jáne R&B stılindegi shoý ótti, onda qazaqstandyq mýzykanttarmen birge «All-Stars Band» toby óner kórsetti, «Tsezar» kınoteatrynda gollandııa kınosynyń week-end boldy, «Tengrı Ýmaı» qazirgi zamanǵy óner galereıasynda nıderlandyq sýretshi Ronald Klıaıerdiń jumystary qoıylǵan jáne «Nıderlandymen iskerlik yntymaqtastyq» taqyrybynda bıznes-semınar ótkizildi.

1 jyl buryn (2009) Elbasy Nursultan Nazarbaev Shymkentte Táýelsizdik monýmentiniń ashylý saltanatyna qatysty.

Eskertkish Tóle bı, Qazybek bı jáne Áıteke bı atyndaǵy kóshelerdiń qıylysynda ornalasqan «Ordabasy» alańynda boı kóterdi. Bıiktigi 24 metrlik úsh qyrly stella el halqynyń birligin beıneleıdi, monýmenttiń ár qyryna dana bılerdiń sózderi qashap jazylǵan. Monýmenttiń ushar basyna «Jer-Ana» músini ornatylǵan. Stellanyń irgesi oıý-órnektermen bezendirilgen. Monýment avtorlary - Nasyr Rústemov pen Baqytjan Áshirbaev.

ESІMDER

85 jyl buryn (1925-1997) soǵys jáne eńbek ardageri, qoǵam qaıratkeri SYZDYQBAEV Uzaqbaı Syzdyqbaıuly dúnıege keldi.

Jambyl oblysy Sarysý aýdanynda týǵan. Kırovogradtaǵy tank-tehnıkalyq ýchılışesin, Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti), Máskeý KOKP Ortalyq Komıteti janyndaǵy Joǵary partııa mektebin bitirgen. Uly Otan Soǵysyna qatysqan.

1947-1959 jyldary Qazaqstan Kompartııasy Jambyl oblysy Sarysý, Sverdlov (qazirgi Baızaq aýdany) aýdandyq partııa komıtetteriniń nusqaýshysy, uıymdastyrý bóliminiń meńgerýshisi, úshinshi, ekinshi hatshysy bolǵan. 1961-1963 jyldary - Jambyl aýdandyq keńesi atqarý komıtetiniń tóraǵasy. 1963-1967 jyldary - Qordaı aýdandyq partııa komıtetiniń ekinshisi hatshysy. 1967-1983 jyldary Qazaqstan Kompartııasy Sarysý, Sverdlov aýdandyq partııa komıtetteriniń birinshi hatshysy qyzmetterin atqarǵan. 1983 jyldan ardagerler qatarynda qoǵamdyq qyzmetke belsene at salysqan.

Eki ret Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet belgisi», «Halyqtar dostyǵy», «Otan soǵysy» ordenderimen, kóptegen medaldarmen marapattalǵan. Sarysý aýdanyndaǵy aýylǵa, kóshege, Baızaq aýdanyndaǵy kóshege esimi berilgen.

60 jyl buryn (1950) aqyn, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń Muqaǵalı Maqataev jáne Halyqaralyq Jambyl Jabaev atyndaǵy syılyqtardyń laýreaty, Halyqaralyq «Alash» syılyǵynyń ıegeri AITULY Nesipbek dúnıege keldi.

Shyǵys Túrkistannyń Tarbaǵataı aımaǵynyń Sháýeshek aýdanynda týǵan. 1962 jyly tarıhı otanyna oralǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen.

1974-1984 jyldary - «Baldyrǵan» jýrnaly poezııa bóliminiń meńgerýshisi, «Jalyn» baspasynyń redaktory. 1984-1994 jyldary - Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń ádebı keńesshisi. 1995-1996 jyldary - «Aqyn» qaýymdastyǵynyń dırektory. 1997-2001 jyldary «Qazaq ádebıeti» gazetinde syn bóliminiń, «Juldyz» jýrnalynda poezııa bóliminiń meńgerýshisi. 2001 jyldan L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde aǵa ǵylymı qyzmetkeri qyzmetterin atqarǵan. 2008 jyldan - «Altyn tamyr» jýrnalynyń bas redaktory qyzmetin atqarady.

«Balalyq» degen alǵashqy óleńi 1965 jyly Shubartaý aýdandyq «Jańa ómir» gazetinde, alǵashqy toptamasy 1972 jyly Muqaǵalı Maqataevtyń sát sapar tileýimen «Lenınshil jas» gazetinde, alǵashqy kitaby 1974 jyly «Qozykósh» degen atpen jaryq kórgen. «Júrektegi jańǵyryqtar», «Áke týraly syr», «Jańbyr áni», «Túndelep ushqan tyrnalar», «Muqaǵalı-Jeltoqsan», «Báıterek», «Balabaqshaǵa barar jolda», «Jelkildep ósken quraqtaı», «Kúmis kúıme», «Qartaımaıdy kún nege?» atty kitaptary, «Eskendir qorǵany» (Á.Naýaı), «Igor joryǵy týraly jyr», t.b. aýdarma kitaptary shyqqan. Túriktiń VII ǵasyrda ómir súrgen uly aqyny Júnis Emire, qytaıdyń kóne dáýir aqyny Bo Tsyzıýdyń, ıtalıan aqyny Dj.Rodarıdyń, sondaı-aq, M.Isakovskıı, A.Barto, S.Mıhalkov, S.Barýzdın, V.Berestov, T.Sydyqov, S.Jýsýev óleńderin qazaq tiline aýdarǵan.

QYRKÚIEKTІŃ 23-І, BEISENBІ

OQIǴALAR

17 jyl buryn (1993) Qazaqstan, Qyrǵyzstan jáne Ózbekstan basshylary Orta Azııada Ekonomıkalyq odaq qurý týraly kelisimge qol qoıdy.

7 jyl buryn (2003) Astanada Dúnıejúzilik jáne dástúrli dinder sezi bastaldy.

6 jyl buryn (2004) QR Prezıdenti N.Á.Nazarbaev Almatydaǵy rezıdentsııasynda Afınyda ótken XXVIII jazǵy Olımpıada oıyndary júldegerlerimen kezdesip, memlekettik nagradalar tabys etti. Bokstan Olımpıada chempıony Baqtııar Artaev 1-dárejeli «Barys» ordenimen, Olımpıadanyń kúmis júldegerleri - grek-rım kúresiniń palýany Georgıı Tsýrtsýmıa, boksshy Gennadıı Golovkın, erkin kúres palýany Gennadıı Lalıev, aýyr atlet Sergeı Fılımonov «Qurmet» ordenimen, qola júldegerler - jeńil atlet-onsaıysshy Dmıtrıı Karpov, boksshy Serik Eleýov, grek-rım kúresiniń palýany Mkhıtar Manýkıan «Eren eńbegi úshin» medalimen marapattaldy. Olımpıada jeńimpazy men júldegerlerin daıyndaǵan jattyqtyrýshylar - N.Aqúrpekov, K.Ǵalymtaev, L.Don, ıÝ.Melnıchenko, T.Saıhanov jáne V.Karpovqa «Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri» ataǵy berildi. Qazaqstan sportshylary Olımpıada oıyndarynan bir altyn, tórt kúmis jáne úsh qola medal jeńip aldy. Komandalyq esep boıynsha Qazaqstan jıyrma tórtinshi orynǵa taban tiredi.

5 jyl buryn (2005) Pavlodarlyq Taras Shevchenko atyndaǵy Ýkraına mádenıet seriktestiginde respýblıkadaǵy birinshi ýkraın-qazaq sózdiginiń tusaý keser rásimi boldy.

Sózdik ýkraına dıasporasynyń oqýshylaryna óz tilin jáne memlekettik tildi úırenýge kómek kórsetedi. Basylymnyń tırajy úsh myń dana.

5 jyl buryn (2005) Aqtóbede Álııa Moldaǵulovanyń memorıaldyq kesheni ashyldy.

Qoladan quıylǵan Álııanyń beınesi granıt tuǵyrǵa ornatylǵan. Eskertkishtiń eki jaǵyndaǵy granıt bederlerge saq dáýirinen bastap qazirgi kezeńge deıingi qazaq tarıhy beınelengen. Memorıal avtorlary - belgili músinshiler Baqytjan Ábishev pen Esken Serǵabaev.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstannyń shaıbalyq hokkeı federatsııasy óziniń resmı saıtyn - www.icehockey.kz. iske qosty.

1 jyl buryn (2009) Taldyqorǵanda Qabanbaı batyr eskertkishi saltanatty túrde ashyldy.

Jetisý jerinde turyp jatqan batyrdyń urpaqtary «Daraboz» qoǵamdyq-mádenıet qoryn quryp, birneshe qaıyrymdylyq aktsııalaryn jasaý nátıjesinde eskertkishtiń qurylysyna qarajat jınalyp otyr.

Eskertkish qoladan quıylǵan, bıiktigi 11 metr. Músinshi-arhıtektor - Bolat Qusaıynov, jobalaýshy - Berdibek Shigerbaev.

Qarakereı Qabanbaı (1691-1769) - qazaq batyry, jońǵarlarǵa qarsy azattyq soǵystyń dańqty qaharmandarynyń biri. Ańyraqaı-Alakól shaıqasyna, keıin Shyńǵystaý, Ertis boıyndaǵy shaıqastarǵa qatysyp, Abylaı hannyń bas batyrlarynyń biri bolǵan.

1 jyl buryn (2009) Shyǵys Qazaqstannyń Jarma aýdanyndaǵy Qalbataý aýylynda Er Jánibek batyrdyń memorıaldyq kesheni saltanatty túrde ashyldy.

Keshen qolyndaǵy naızasymen beınelengen batyrdyń altymetrlik qola eskertkishinen turady. Onyń eki jaǵyn eki qasqyr qorshap tursa, al arqasynda bıiktigi 45 metrlik stela bar. Eskertkishten 30 metrdeı jerde Er Jánibektiń kesenesi ornatylǵan.

Er Jánibek, Jánibek Berdáýletuly (1714-1792) - jońǵar shapqynshylyǵy kezinde erekshe kózge túsken batyr, sheshen. Ol úsh júzdiń handary Ábilmámbet jáne Abylaı (Ábilmansur) kezinde jońǵar shapqynshylaryna qarsy soǵystarda qazaq qolynyń eń batyr sardarlary Qarakereı Qabanbaı, Qanjyǵaly Bógenbaı, Ýaq Ótegen jáne Oraqbaı, Malaısary qatarly batyrlarmen tize qosa otyryp, «Quba Qalmaq» atalǵan jońǵar shapqynshylaryna qarsy soǵystarda kúresken qolbasy, áıgili sheshen, ádil bı ári sol kezdegi tutas Abaq-Kereıdiń el ıesi bolǵan.

ESІMDER

QYRKÚIEKTІŃ 24-І, JUMA

Búkilálemdik teńiz kúni.

1978 jyly BUU Bas Assambleıasy 10 sessııasynyń sheshimimen qabyldanǵan.

Búkilálemdik teńiz kúniniń maqsaty - teńizder men muhıttarda balyqty shekten tys aýlaýdyń, sýattardy lastaý men jahandyq jylynýdyń qanshalyqty orny tolmas zııan shektiretinine halyqaralyq qoǵamdastyq nazaryn aýdarý. Meılinshe mańyzdy eki mindet - teńizdegi qaýipsizdikti arttyrý jáne teńiz aýmaǵyn, sonyń ishinde munaımen, lastaýdyń aldyn alý.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Almatyda ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń mehanıka-matematıka fakýltetinde qazaqstan-germanııanyń esepteýish ǵylym jáne joǵary ónimdi eseptep shyǵarý taqyrybyndaǵy alǵashqy semınar bolyp ótti.

Semınardyń negizgi maqsaty - esepteýish ǵylymy salasyndaǵy sońǵy jetistikterdi talqylaý jáne Qazastan men Germanııa ǵalymdary arasyndaǵy tyǵyz yntymaqtastyqty damytý.

5 jyl buryn (2005) Petropavlda saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna arnalǵan eskertkish ashyldy.

Jobanyń avtory - Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri Hasen Abaev. Petropavlda eskertkish ornalasqan jerde buryn Halyqtyq Іshki ister komıssarıatynyń ǵımaraty ornalasqan bolatyn. Eskertkishtiń irgetasyna shoıyn jolǵa bekitilgen pıramıda ornatylǵan. «Saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna» degen jazý qazaq jáne orys tilderinde jazylǵan. Úshburyshty pıramıda - bul bárine belgili adam sımvoly bolyp tabylady. Ol shoıyn jolǵa bekitilgen sııaqty, sol jolmen kezinde repressııaǵa ushyraǵandardy Qazaqstanǵa jetkizgen. Shetinde - úsh jol, ol jarlyq shyǵarǵan stalındik «úshtikti» beıneleıdi. Kompozıtsııada úsh tús paıdalanylǵan: qara tús - ólim, qyzyl tús - qan, aq tús - bolashaqqa degen senim men úmit. Eskertkish ornatylǵan alańda qazirgi zamanǵy talaptarǵa saı jasalǵan shaǵyn baq ashyldy.

3 jyl buryn (2007) BUU-nyń Nıý-Iorktegi shtab-páterinde klımattyń ózgerý problemalaryna arnalǵan joǵary deńgeıdegi kezdesý bolyp ótti.

Prezıdentter men úkimet basshylary, sondaı-aq ókilder delegatsııalary klımattyń ózgerýiniń saldaryn jumsartý, zııandy aýa qaldyqtarynyń aýaǵa shyǵarylýyn azaıtý sııaqty taqyryptaryn, sondaı-aq atalmysh problemalardyń tehnıkalyq jáne qarjylyq aspektilerin talqylady. 1992 jyly Rıo-de-Janeıroda álemniń 180-nen astam eli qol qoıǵan Klımattyń ózgerýi týraly BUU-nyń negizgi konventsııasy qabyldanǵan bolatyn. Ol kelisimde klımattyń ózgerý problemasy boıynsha qatysýshy elderdiń ortaq is-qımyl qaǵıdalary kórsetilgen. Taraptardyń naqty mindettemeleri zııandy gaz kvotalarynyń tetigin anyqtaıtyn Kıot hattamasynda jazylǵan.

3 jyl buryn (2007) Astanadaǵy Jastar saraıynda jańadan jabdyqtalyp ashylǵan kınozaldyń tusaýkeseri ótti.

3 jyl buryn (2007) Pavlodar oblysynyń Baıanaýyl aýylynda akademık Ábiken Bekturovtyń (1901-1985) eskertkishi ornatyldy.

Á.Bekturov qazaqtyń alǵashqy akademıgi Qanysh Sátbaevpen birge Qazaq KSR Ǵylym akademııasyn uıymdastyrýǵa qatysty, búginderi óziniń esimimen atalatyn Hımııa ǵylymdarynyń ınstıtýtyn quryp, oǵan basshylyq etti.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynda Aqparattyq damý ortalyǵy ashyldy.

Bul ortalyq Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynyń Dúnıejúzilik bank, Ortalyq Azııadaǵy aımaqtyq ekonomıkalyq yntymaqtastyq departamenti, Eýrazııa damý banki, Islam damý banki, Birikken Ulttar Uıymy sııaqty halyqaralyq uıymdarmen seriktestigi nátıjesinde quryldy.

Aqparattyq damý ortalyǵynyń mindeti - Qazaqstanda tirkelgen halyqaralyq uıymdardyń ozyq tájirıbeleri men jınaqtaǵan bilimderin barsha jurtshylyqqa keńinen taratý. Ortalyq damý salasyndaǵy aqparattarǵa ashyq jáne aqysyz qol jetkizýge múmkindik beredi jáne barlyq múddeli tulǵalarǵa qazirgi zamanǵy únemi jańartylyp turatyn resýrstardy, halyqaralyq uıymdardyń ozyq bilimderi men tájirıbelerin paıdalanýdy usynady.

1 jyl buryn (2009) Almatyda Jetisý aýdanynyń «Qulager» yqshamaýdanynda ornalasqan jańa ákimshilik ortalyǵy ashyldy.

2008 jyldyń shildesinde Alataý aýdanynyń boı kóterýine baılanysty, Almaty ákimshiliginiń jáne HІ sessııa máslıhattynyń sheshimimen Jetisý ákimshilik aımaǵynyń jańa shekarasy belgilengen.

1 jyl buryn (2009) Almaty poshtamtynyń ǵımaratynda Qazaqstan Respýblıkasy halqynyń ınvestıtsııalyq mádenıeti men qarjylyq saýattylyǵyn arttyrýdyń 2007-2010 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasynyń emblemasy beınelengen jańa marka saltanatty túrde aınalymǵa engizildi.

Baǵdarlama men «Kazpost» logotıpteri bar markalanǵan konvert «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik sımvolıkasy» serııasyna jatady, nomınaly «Lıter A», ol 20 gr. deıingi qarapaıym hatty jiberý tarıfine teń. Konverttiń kólemi 220h110 mm, taralymy 1000000 dana, poshta aınalymyna - 2009 jyldyń 24-shi qyrkúıeginen bastap engizildi.

ESІMDER

50 jyl buryn (1960) Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne saýda mınıstrligi «Jobalardy memlekettik saraptaý» Respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń «Memlekettik saraptaý» Respýblıkalyq memlekettik kásiporny Astana fılıaly dırektorynyń orynbasary ÁITІMOV Qasymbek Qusaıynuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysy Balqash qalasynda týǵan. Almaty sáýlet jáne qurylys ınstıtýtyn (Qazaq bas sáýlet jáne qurylys akademııasy), Qazaq memlekettik basqarý akademııasy janyndaǵy Naryq ınstıtýtyn bitirgen.

1982-1986 jyldary - Almaty qalasyndaǵy «Kazgrajdanselproekt» memlekettik jobalaý ınstıtýtynyń sáýletshisi. 1986-1987 jyldary - Almaty sáýlet jáne qurylys ınstıtýty ǵylymı-zertteý sektorynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri. 1987-1992 jyldary - Aqmola oblysy Stepnogorrsk qalasynyń bas sáýletshisi. 1992-1995 jyldary - Stepnogorsk qalalyq atqarý komıteti janyndaǵy óndiristik-jobalaý jáne sáýlettik josparlaý bıýrosynyń bastyǵy. 1995-2000 jyldary -«Kazınteretnos» Qazaq halyqaralyq qoǵamy «Saýlet» ǵylymı-óndiristik fırmasynyń bas dırektory. 2000-2006 jyldary - «Astanabasjospar» memlekettik qazynalyq kásiporynyń dırektory - dırektordyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2006 jyldan.

Halyqaralyq, Búkilodaqtyq, respýblıkalyq sáýletshiler baıqaýlarynyń laýreaty. «Astanaǵa 10 jyl» mereıtoılyq medalmen, «Qazaqstan Respýblıkasynyń Qurmetti qurylysshysy» belgisimen marapattalǵan.

45 jyl buryn (1965) fızıka-matematıka ǵylymdarynyń kandıdaty, «Samruq-Qazyna» Ulttyq ál-aýqat qory» aktsıonerlik qoǵamynyń basqarýshy dırektory - basqarma múshesi

RAHMETOV Nurlan Qusaıynuly dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysynda týǵan. M.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetin jáne onyń aspırantýrasyn bitirgen.

Abaı atyndaǵy Almaty memlekettik ýnıversıtetinde oqytýshylyqtan bastaǵan. 1990-1996 jyldary - Qazaq KSR Ǵylym Akademııasynyń Matematıka jáne mehanıka ınstıtýtynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri, Abaı atyndaǵy Almaty memlekettik ýnıversıtetiniń aǵa oqytýshysy. 1996-1998 jyldary - «Býtıa» kompanııasynyń bólim bastyǵy, qarjy dırektory. 1998-2002 jyldary - «Qazaqstan temir joly» respýblıkalyq memlekettik kásiporny bas dırektorynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik kiris mınıstrligi taldaý jáne tabystardy boljaý departamentiniń dırektory, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik kiris mınıstrliginiń vıtse-mınıstri. 2002-2003 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrliginiń vıtse-mınıstri. 2003-2004 jyldary - «QazTransGaz» JAQ jáne «Intergas Central Asia» JAQ-nyń bas dırektorynyń orynbasary. 2004-2006 jyldary «QazMunaıGaz»UQ» aktsıonerlik qoǵamynyń qarjy jáne ekonomıka jónindegi basqarýshysy. 2006-2008 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2008 jyldan bastap.

9 ǵylymı maqalanyń avtory.

QYRKÚIEKTІŃ 25-І, SENBІ

Qyrǵystannyń dene shynyqtyrý jáne sport kásibı qyzmetkerleri men deneshynyqtyrýshylar kúni.

Qyrǵyzstan Respýblıkasy Úkimetiniń 1993 jylǵy 17 qyrkúıektegi Qaýlysymen bekitilgen.

AQSh ańshylary men balyqshylarynyń ulttyq kúni.

Jyl saıyn qyrkúıek aıynyń tórtinshi senbisi kúni atalyp ótiledi.

OQIǴALAR

73 jyl buryn (1937) Almatyda qalalyq haıýanattar baǵy ashyldy.

Búgingi kúni haıýanattar baǵynda 3 myńnan astam janýarlar men qustardyń 500 túri bar. Ol qala qonaqtary men turǵyndarynyń demalatyn jáne kóz tartatyn oryndarynyń birine aınaldy.

40 jyl buryn (1970) Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi Prezıdýmynyń Jarlyǵymen Qostanaı oblystyq atqarý komıtetiniń ádilet bólimi quryldy. Birinshi bastyǵy bolyp Irtaı Delmaǵambetuly Baımuhambetov taǵaıyndaldy.

9 jyl buryn (2001) Astanada QR Prezıdenti N.Á.Nazarbaevqa Vengrııa men Qyrǵyzstannyń Tótenshe jáne Ókiletti elshileri Mıklosh ıAtskovıch pen Jumaǵul Saadanbekov senim gramotalaryn tabys etti.

5 jyl buryn (2005) Almatyda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty Reseıdiń, Shyǵys Eýropanyń jáne Ortalyq Azııanyń, Qytaı Halyq Respýblıkasynyń qoǵamdyq ǵylymdar Akademııasymen yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıdy.

Ǵylymı zertteýlerdiń negizgi baǵyttary dostastyq memleketter arasyndaǵy saýda jáne qarjy-ekonomıkalyq qarym-qatynasty keńeıtý bolyp tabylady.

Zertteý ortalyqtary mamandar arasyndaǵy birikken kezdesýler ótkizýdi josparlap otyr, olar kezdesýler aıasynda júrip jatqan ǵylymı sharalar týraly aqparat almastyra alady.

5 jyl buryn (2005) Shymkent arheologtary Ońtústik Qazaqstannyń Ordabasy aýdanynda kóne jazba eskertkishteriniń bólshekterin tapty.

Ǵalymdardyń paıymdaýynsha, bul jádigerler bizdiń dáýirimizdegi І-VI ǵasyrlardan jetip otyr. Sol dáýirde Ejelgi Shyǵys memleketterinde qysh taqtalarǵa jazý tásili keńinen taraǵan. «Mıras» ýnıversıtetiniń arheologııalyq otrıady kúıdirilgen qysh taqtasyn Arys ózeni alqabynda ornalasqan Qylymjar degen jerdegi kóne qonystan tapty. Tabylǵan qysh taqtada tórt qatar etip jazylǵan 15 tańba anyq kórinedi.

3 jyl buryn (2007) Aqmola oblysyna qarasty Zerendi aýdanynyń Igilik aýylynda jańa meshit ashyldy.

Jergilikti turǵyndardyń kúshimen salynǵan meshittiń ashylý saltanatyna Qazaqstan dinı basqarmasy Aqmola oblysy boıynsha ımam ókili Rahmetolla qajy Orazuly qatysty.

3 jyl buryn (2007) Almatyda brıtandyq «Heılıberı» mektebiniń qurylysynyń irgetasyna kapsýla qalaý rásimi ótti.

TMD-daǵy bul alǵashqy brıtandyq orta mektep «Heılıberı Almaty» dep atalatyn bolady. Oqýdy aıaqtaǵan oqýshylar orta bilim bitirgeni jónindegi sertıfıkatty - IGCSE (International General Certificate of Secondary Education) jáne halyqaralyq bakalavr dıplomyn alady.

1 jyl buryn (2009) Taldyqorǵanda Almaty oblysy Іshki ister departamentiniń ǵımaratynda Jedel basqarý ortalyǵy ashyldy.

Іshki ister organdaryn tehnıkalyq qaıta jaraqtaý jáne aqparattyq qamtamasyz etýdiń memlekettik baǵdarlamasy aıasynda Іshki ister mınıstrligi azamattardyń konstıtýtsııalyq quqyqtaryn qorǵaýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan polıtsııa qyzmetiniń jańa tujyrymdamasyn belsendi jáne maqsatty júzege asyryp otyr. Jedel basqarý ortalyǵy qalada oryn alatyn kez-kelgen oqıǵaǵa: jeke tulǵalardyń shaǵymdarynan bastap búkil qalaǵa qatysty tótenshe jaǵdaılarǵa ún qatatyn bolady.

ESІMDER

95 jyl buryn (1915-2002) medıtsına ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri, Qazaq KSR-iniń Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń, Qazaqstan Respýblıkasynyń Medıtsınalyq aldyn alý akademııasynyń akademıgi BEKLEMIShEV Nıkolaı Dmıtrıevıch dúnıege keldi.

Máskeý oblysynda týǵan (Reseı). Vılno (Polsha) ýnıversıtetin bitirgen.

1939-1949 jyldary - dáriger, emdeýshi ınspektor, dárigerlik bólimniń meńgerýshisi. 1949-1972 jyldary - Qazaq KSR Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Ólkelik patologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty dırektorynyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary. 1972-2002 jyldary - Qazaq epıdemıologııa, mıkrobıologııa jáne juqpaly aýrýlar ǵylymı-zertteý ınstıtýty dırektorynyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary ári bólim meńgerýshisi, ǵylymı konsýltanty, qurmetti dırektory.

Negizgi ǵylymı eńbekteri ımmýnologııa jáne allergologııa máselelerine arnalǵan. Ol adam denesiniń allergenderge degen sezimtaldyǵyn zerttep, tynys jolynyń allergendik aýrýlaryn anyqtaý tásilderin jetildirip, brýtsellez mıkroby týdyratyn allergendik reaktsııanyń tabıǵı syryn ashty. «Hronıcheskıı brýtsellez», «Kýrort Borovoe», «Kortızon ı ego proızvodnye v klınıke», «Infektsıonnaıa allergııa», «Rýkovodstvo k dıagnostıke, lechenııý ı predýprejdenııý chelovecheskogo brýtselleza» (1982 jyly aǵylshyn tilinde shyqqan), «Allergııa k mıkrobam v klınıke ı eksperımente», «Immýnoterapııa prı allergıı k mıkrobam», «Pollınozy» atty kitaptardyń avtory.

Halyqtar dostyǵy, «Qurmet belgisi» ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

85 jyl buryn (1925-1984) qazaqstandyq geolog, geologııa-mıneralogııa ǵylymdarynyń doktory EFIMOV Igor Andreevıch dúnıege keldi.

Reseıdiń Smolensk oblysynda týǵan. Kıshınev memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

1955-1958 jyldary - Qazaq mıneraldyq shıkizattar ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń mıneralogııa-petrografııa zerthanasynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, meńgerýshisi. 1958-1964 jyldary osy ınstıtýttyń qara metalldar sektorynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri. 1964-1965 jyldary - Aýǵanstandaǵy keńes geologtary tobynda bólimniń meńgerýshisi. 1965 jyldan - Qazaq mıneraldyq shıkizattar ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda zerthana meńgerýshisi bolǵan.

Ǵylymı eńbekteri mıneraldyq shıkizatty zertteýdiń metodıkalyq máselelerine arnalǵan. «Metody vydelenııa monomıneralnyh fraktsıı», «Drevneıshıe porody Kazahstana ı Severnoı Kırgızıı» atty eńbekteri jaryq kórgen.

80 jyl buryn (1930) ınjener-metalýrg, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, KSRO jáne Qazaq KSR-i Memlekettik syılyǵynyń laýreaty AQBIEV Mahmut dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysynyń Jańaarqa aýdanynda týǵan. I.V.Stalın atyndaǵy Máskeý bolat jáne qorytpa ınstıtýtyn bitirgen.

1952-1980 jyldary - Qaraǵandy metallýrgııa kombınatynda sheberdiń kómekshisi, aýysym bastyǵy, tseh bastyǵynyń orynbasary, partııa komıtetiniń hatshysy, Temirtaý qalalyq partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy, konvertor tsehynyń bastyǵy, tehnıkalyq bólimniń bastyǵy, óndiristik bólimniń bastyǵy, Qaraǵandy metallýrgııa kombınatynyń bas ınjeneri. 1980-1987 jyldary - Qaraǵandy metallýrgııa kombınatynyń dırektory. 1987 jyldan zeınetkerlikke shyqqanǵa deıin «Qaıqarmet» Qazaq respýblıkalyq óndiristik birlestiginiń bas dırektory, «Qazqaıqarmet» aktsıonerlikqoǵamynyń bas dırektory.

Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń 11-shaqyrylymynyń depýtaty.

70-ten astam ǵylymı jarııalanymdary men 75 avtorlyq kýáligi bar.

«Parasat», Oktıabr Revolıýtsııasy ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

50 jyl buryn (1960) Qazaqtyń memlekettik Abaı atyndaǵy akademııalyq opera jáne balet teatrynyń metstso-soprano daýysty ánshisi, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri, M.Glınka atyndaǵy halyqaralyq ánshiler baıqaýynyń laýreaty IŞANOVA Sara dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Qazaqtyń memlekettik Abaı atyndaǵy akademııalyq opera jáne balet teatry janyndaǵy opera stýdııasyn, P.Chaıkovskıı atyndaǵy Máskeý memlekettik konservatorııasy janyndaǵy mýzykalyq ýchılışesin, P.Chaıkovskıı atyndaǵy Máskeý memlekettik konservatorııasyn bitirgen.

1990 jyldan bastap Abaı atyndaǵy Qazaqtyń memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatry quramynyń solo-ánshisi. Osy teatrdaǵy alǵashqy partııasy - Lıýbasha (N.Rımskıı-Korsakov «Patsha qalyńdyǵy»). Budan keıin Graf áıeli, Olga (P.Chaıkovskııdiń «Qarǵanyń mátkesi»,«Evgenıı Onegın»), Amnerıs («Aıda» Dj.Verdı), Flora («Travıata» Dj.Verdı), Azýchena («Trýbadýr» Dj.Pýchchını), Karmen («Karmen» J.Bıze), Marta («Faýst» Sh.Gýno), Maddalena («Rıgoletto» Dj.Verdı), taǵy basqa orys jáne shet el klassıkteriniń opera partııalaryn kemeline keltire oryndap, shyǵarmashylyq kontsertterge belsene qatysqan. Gastroldik saparmen Qytaı men Túrkııada, Máskeý, Sankt-Peterbor qalarynda bolyp, óner kórsetti.

QYRKÚIEKTІŃ 26-Y, JEKSENBІ

Sańyraýlardyń halyqaralyq kúni.

Búkildúnıejúzilik sańyraýlar federatsııasynyń qurylýyna (1951) oraı qyrkúıektiń sońǵy jeksenbisinde atap ótiledi.

Shet tilderdiń eýropalyq kúni.

26 qyrkúıekte atap ótiletin Shet tilderdiń eýropalyq kúni 2001 jylǵy 6 jeltoqsanynda Tilderdiń eýropalyq jylynda Eýropa keńesimen jarııalanǵan (jáne Eýropa odaǵy qoldaý kórsetken). Eýropalyq shet tilder maǵynasy óte zor, ony Eýroodaqqa múshe-elderdiń resmı tilimen shatastyrýǵa bolmaıdy.

Bul kúnniń basty maqsaty mekteptegideı basqa da tilderdi úıretýdi qoldaý bolyp tabylady.

Dúnıejúzilik kontratseptsııa kúni.

2007 jylǵy 26 qyrkúıekte reprodýktorly densaýlyq saýalymen shuǵyldanatyn kóptegen uıymdardyń bastamasymen alǵashqy ret Dúnıejúzilik kontratseptsııa kúni belgilendi. Onyń maqsaty - jasparlanbaǵan júktiliktiń joǵary deńgeıin tómendetý.

Qazirgi kezde 15-25 jastaǵy jastar arasynda kontratseptsııa týraly uǵymdy keńeıtý kerek. Osy tóńireginde qajetti aqparat berýimiz kerek, óıtkeni olardyń nápsi reprodýktorly júris-turysy qalǵan ómirine iz qaldyrady.

OQIǴALAR

10 jyl buryn (2000) «Qazaqstan-Soros» qory «Shetelde bilim alý» atty alǵashqy bilim jármeńkesin ótkizdi. Onda ártúrli halyqaralyq elshilikter men donor uıymdar bilim granttaryn usyndy.

9 jyl buryn (2001) Respýblıka táýelsizdiginiń 10 jyldyǵyna arnalǵan Qazaqstan kásipkerleriniń forýmy bolyp ótti.

8 jyl buryn (2002) ıÝNESKO sheńberinde atap ótiletin ejelgi Uly Jibek joly boıyndaǵy mádenıet pen ǵylym órkendegen kóne Tarazdyń 2000 jyldyǵyna arnalǵan merekelik sharalar bolyp ótti. Ortalyq alańda Báıdibek Qarashaulynyń úlken eskertkishi ashylyp, Murajaı men Taraz ýnıversıteti janynan sáýlet óneriniń sońǵy jetistikteri úlgisimen salynǵan Muhamed Qaıdar Dýlatı atyndaǵy Jastar saraıy paıdalanýǵa berildi. Burynǵy Hımıkter saraıy jańǵyrtylyp, Balasaǵun atyndaǵy saraı bolyp qaıta ashyldy. Osy kúni qoıylǵan teatrlandyrylǵan kóriniske qalanyń 6 myńnan astam ónerpazdary qatysty.

7 jyl buryn (2003) QR Prezıdenti N.Á.Nazarbaev Abaı atyndaǵy Almaty memlekettik ýnıversıtetine ulttyq mártebe berý týraly Jarlyqqa qol qoıdy. Búgingi tańda ýnıversıtettiń 10 fakýltetinde 63 mamandyq boıynsha kadrlar daıarlanyp, 14 myńnan astam stýdent, 650 aspırant, doktoranttar jáne ǵylymı izdenýshiler dáris alady. 63 kafedrada 1100 oqytýshy, onyń 226-y ǵylym doktory, professory, 550-i ǵylym kandıdattary men dotsentter.

5 jyl buryn (2005) Atyraý munaı óndeýshi zaýytynyń esimi ǵalamsharǵa berildi.

«Ros Astro» aspan deneler tizimdemesinde Atyraýdyń munaı óndeýshi zaýytynyń esimi Bıkesh shoqjuldyzynyń toǵyzynshy kólemindegi juldyzǵa berildi. Galaktıkalyq koordınattar boıynsha ol Kúnnen 281 jaryq jyl uzyndyǵynda ornalasqan. Halyqaralyq nómiri - FE 095-259.

3 jyl buryn (2007) Elbasy Nursultan Nazarbaev Nıý-Iorktegi BUU shtab-páterinde Azamattyq jáne saıası quqyqtar jónindegi halyqaralyq paktiniń, sondaı-aq Zorlyq pen zombylyqqa jáne basqa da aýyr, adamgershilikpen syıyspaıtyn nemese kemsitý túrindegi jazalaýlarǵa qarsy Konventsııanyń fakýltatıvti hattamalaryna qol qoıdy.

Azamattyq jáne saıası quqyqtar jónindegi halyqaralyq kelisim 1996 jyly Bas Assambleıanyń qararymen qabyldanǵan bolatyn. Onyń fakýltatıvti hattamasy BUU-nyń Adam quqyqtary jónindegi komıtettiń quzyreti salalaryn anyqtaıdy. Zorlyq pen zombylyqqa jáne basqa da aýyr, adamgershilikpen syıyspaıtyn nemese kemsitý túrindegi jazalaýlarǵa qarsy Konventsııa 1984 jyly qabyldandy. Onyń fakýltatıvti hattamasy BUU sarapshylaryna Konventsııanyń qatysýshy-elderindegi túrmeler men tergeý oqshaýlandyrý oryndarynda bolý múmkindigin berip, zorlyq-zombylyqtardy boldyrmaýǵa baǵyttalǵan ulttyq tetikterdi qurýǵa shaqyrady.

ESІMDER

105 jyl buryn (1905-1975) ólketanýshy, Qazaqstannyń halyq aǵartý isiniń ozaty, Qazaqstannyń eńbek sińirgen muǵalimi ZARIPOV Ǵumar dúnıege keldi.

Qazirgi Batys Qazaqstan oblysy Qaratóbe aýdanynda (burynǵy Bókeı ordasy) týǵan. Almaty pedagogıkalyq ýchılışesin, Oral pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen.

Týǵan aýylyndaǵy mektepte muǵalim bolǵan. Jergilikti, respýblıkalyq merzimdi baspasóz betterine maqalalar jazyp turǵan. Ólkeni aralap, aýyz ádebıeti nusqalaryn, Orda týraly tarıhı derekterdi jınaǵan. Onyń ólketanýshylyq eńbekteri negizinde «Keńes ókimeti úshin kúreste» kitaby jaryq kórgen. 1954 jyly Almatyda ótken respýblıkalyq pedagogıkalyq oqýda onyń «8-10 klastarda kórkem ádebıet shyǵarmalaryn taldaý» atty baıandamasy 1-dárejeli syılyqqa ıe bolǵan. Sondaı-aq óleń, kórkem áńgime, ádebı syn jazǵan.

«Qurmet belgisi», Eńbek Qyzyl Tý ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

65 jyl buryn (1945) Soltústik Qazaqstan oblysy qurylys basqarmasynyń bastyǵy PERESYPKIN Ivan Petrovıch dúnıege keldi.

Soltústik Qazaqstan oblysy Prııshımsk aýdanynda (qazirgi Qyzyljar) Soltústik Qazaqstan mehanıkalyq tehnıkýmyn bitirgen.

1968-1973 jyldary - «Petropavlovskstroı» trestiniń aǵash ustasy, qurylysshy-ınjener, aǵa ınjener, tehnıkalyq sharýashylyq bóliminiń bastyǵy. 1988-1998 jyldary - Soltústik Qazaqstan oblystyq atqarý komıteti turǵyn-úı kommýnaldyq sharýashylyǵy bólimi bas dırektorynyń orynbasary, Soltústik Qazaqstan oblysy ákimshiligi ýákildik organynyń bastyǵy, Soltústik Qazaqstan oblysy qurylys, kommýnaldyq sharýashylyq, transport jáne baılanys departamenti bastyǵynyń orynbasary, Soltústik Qazaqstan oblystyq qurylys jáne áleýmettik ınfraqurylym basqarmasynyń bastyǵy. 1998-2004 jyldary - Soltústik Qazaqstan oblystyq sáýlet, qurylys jáne áleýmettik ınfraqurylym departamentiniń bastyǵy, Soltústik Qazaqstan oblysy sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys departamenti bastyǵynyń birinshi orynbasary. 2004-2006 jyldary - Soltústik Qazaqstan oblysy qurylys departamenti bastyǵynyń birinshi orynbasary. 2007 jyldan - Soltústik Qazaqstan oblysy qurylys basqarmasynyń bastyǵy.

«Eren eńbegi úshin», «1941-1945 jyldardaǵy Uly Otan soǵysyna 20 jyl»», «Qazaqstannyń Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 10 jyl», «Qazaqstan Konstýtsııasyna 10 jyl» medaldarymen marapatttalǵan.