QazAqparat-Anons: qyrkúıektiń 13-i men 19-y aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

Qyrkúıektiń 13-inde Úkimet úıinde mınıstrler kabınetiniń otyrysy ótedi.

Qyrkúıektiń 13-inde Syrtqy ister mınıstrliginde aptalyq brıfıng ótedi.

Qyrkúıektiń 15-16-sy kúnderi QR Týrızm jáne sport mınıstrliginiń Sport komıteti QR Prezıdenti N. Nazarbaevtyń «Jańa onjyldyq - jańa ekonomıkalyq órleý - Qazaqstannyń jańa múmkindikteri» atty Joldaýynda belgilengen buqaralyq sportty damytý basymdyǵyn iske asyrý maqsatynda «Aýyl sporty: búgini men erteńi» taqyrybynda respýblıkalyq semınar-keńes ótkizedi.

Qyrkúıektiń 13-inde Statıstıka agenttiginde vedomstvo tóraǵasy A.Smaılovtyń qatysýymen brıfıng ótedi. Onda respýblıkanyń 2010 jyldyń qańtar-tamyz aılaryndaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń qorytyndysy jarııa etiledi.

Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komıtetiniń tóraǵasy Omarhan Óksikbaev qyrkúıektiń 29-ynda Erevan qalasynda ótetin TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń Joǵary qarjy baqylaý organdary basshylary keńesiniń X sessııasynyń jumysyna qatysady.

PARLAMENT

Qyrkúıektiń 13-i kúni Parlament Májilisinde úsh jyldyq respýblıkalyq bıýdjetke qatysty úsh zań jobasynyń tanystyrylymy ótedi .

SYRTQY SAıASAT

Qyrkúıektiń 9-y men 25-i aralyǵynda Shanhaı Yntymaqtastyq uıymynyń «Beıbit maqsat-2010» oqýlary ótedi. Jetinshi ret ótkizileıin dep otyrǵan oýlarǵa Qazaqstan, Qytaı, Qyrǵyzstan, Reseı men Tájikstannyń 5 myńnan astam áskerı qyzmetkerleri qatysady.

Qyrkúıektiń 12-16-sy aralyǵynda Qazaqstan delegatsııasy Kanadanyń Monreal qalasynda ótetin HHІ Dúnıejúzilik energetıkalyq kongreske qatysady.

Úkimet basshysynyń birinshi orynbasary Ómirzaq Shókeev pen Ekonomıkalyq damý jáne saýda mınıstri Janar Aıtjanova joǵary saıası deńgeıde ekijaqty konsýltatsııalar júrgizý úshin qyrkúıektiń 13-i men 17-si aralyǵynda Vashıngtonǵa sapar jasaıdy. Elimizdiń Dúnıejúzilik saýda uıymyna qosylýy jónindegi kelissóz úderisinde mańyzdy ilgerileýshilikterge qol jetkizý maqsatynda, atalmysh sapardyń barysynda Aq úıde, Memlekettik departament pen Kongreste, sondaı-aq AQSh Saýda ókili, elshi Ron Kerkpen kezdesýler josparlanǵan.

Qazan aıynyń 20-23-i aralyǵynda TMD-nyń Qarjylyq-bankter keńesi men Ázirbaıjannyń Halyqaralyq banki Dostastyqtyń Atqarýshy komıtetiniń qoldaýymen Bakýde halyqaralyq konferentsııa ótkizedi.

QOǴAM

Qyrkúıektiń 12-16-sy aralyǵynda Kanadanyń Monreal qalasynda ótetin HHІ Dúnıejúzilik energetıkalyq kongreske Qazaqstan delegatsııasy qatysady.

Qyrkúıektiń 16-synda Ystambulda ótetin Túrki tildes memleketterdiń 10-y sammıtinde Memleket basshylary Nahchyvan kelisimin qabyldaý máselesin talqylaıdy.

Qazaqstannyń tsırk ártisteri qyrkúıektiń 16-sy men 21-i aralyǵynda Peterborda ótetin «Jańa týyndylar jármeńkesi» І Dúnıejúzilik tsırk rejıssýrasy festıvaline qatysady.

Qyrkúıektiń 17-sinde ótetin TMD Ekonomıkalyq keńesiniń kezekti májilisi ótedi.

Qazan aıynyń 29-y kúni Peterbordaǵy Tavrııa saraıynda TMD Parlamentaralyq assambleıasynyń uıytqy bolýymen «Joldardaǵy qaýipsizdik - ómir qaýipsizdigi» atty ІІІ halyqaralyq kongres ótedi.

SPORT

Qyrkúıektiń 9-19-y kúnderi Barbodostyń Brıdjtaýn qalasynda bokstan Álem chempıonaty ótedi, oǵan elimizdiń bokstan ulttyq quramasy qatysady.

Úndistannyń Kalkýtta qalasynda qyrkúıektiń 17-20-sy kúnderi voleıboldan Ortalyq aımaq elderiniń ІІІ Azııa chempıonaty ótedi.

Qyrkúıektiń 17-19-y kúnderi Astanada Qazaqstan men Shveıtsarııa tennıs komandalarynyń arasyna «Devıs kýbogy» álemdik tobynyń pleı-off kezeńiniń oıyny ótedi.

Qazaqstandyq boksshy Mıhaıl Krınıtsyn qyrkúıektiń 18-i kúni Tashkentte Búkilálemdik boks keńesiniń (WBC) Azııalyq boks keńesiniń bos turǵan chempıondyq ataǵy úshin reseılik Maksım Vlasovpen 12 raýndtyq jekpe-jek ótkizedi.

Qyrkúıektiń 19-y men 25-i aralyǵynda Qytaıdyń Taısang qalasynda áıelder komandalary arasynda II Azııa kýbogy úshin jarys ótedi.

ASTANA

Qyrkúıektiń 14inde www.bnews.kz portalynda «BTA Bank» AQ basqarmasynyń tóraǵasy Ánýar Saıdenovtyń qatysýymen online-konferentsııa ótedi.

Qyrkúıektiń 14-inde elordada Qazaqstan halqy tilderiniń HІІ qalalyq festıvali aıasynda jergilikti memlekettik organdarda, memlekettik uıymdar men kásiporyndarda qyzmet isteıtin mamandar arasynda «Memlekettik til - memlekettik qyzmette» atty qalalyq baıqaý ótedi.

ALMATY

Tamyzdyń 25-i men qyrkúıek aıynyń 15-i aralyǵynda Almatyda QR-nyń saýda-ónerkásip palatasy qala ákimdiginiń kómegimen, otandyq kórme kompanııalarmen jáne basqa da bıznes qurylymdardyń qoldaýymen "ana ólimi" máselesine nazar aýdarýǵa jáne elimizde onyń kórsetkishin azaıtýǵa baǵyttalǵan «Ómirdi qoldaý» atty qaıyrymdylyq aktsııa ótkizedi.

Qyrkúıektiń 14-16 kúnderi Almatyda «Ýran ónerkásibiniń ózekti máseleleri» atty VI Halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferentsııa ótedi .

Qyrkúıektiń 15-i kúni Almatydaǵy Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtetinde «Jasa, meniń Qazaqstanym! Biz seniń patrıotyńbyz!» atty jastar aktsııasy ótedi.

Almatyda qyrkúıektiń 15-i kúni retro-juldyzdar "Retro shlıager" klýbynda bas qosady.

Almatyda qyrkúıektiń 16-17 kúnderi «Munaıgaz kesheniniń ǵylymı-tehnıkalyq damýy» atty VІІІ halyqaralyq Nádir Nádirov ǵylymı oqýlary ótedi.

Almatyda qyrkúıektiń 16-sy kúni Ortalyq kórme zalynda "Krýpenııa sheberhanasy" qoldanbaly dızaın balalar mektebiniń mereıtoılyq kórmesi ótedi

Almatyda qyrkúıektiń 21-25 kúnderi aralyǵynda ótetin VI-shy Halyqaralyq «Eýrazııa» kınofestıvali aıasynda Frantsýz kınosynyń birinshi festıvali ótedi.

Qarashanyń 20-sy kúni Almatyda ІІ qaıyrymdylyq baly ótedi.

AIMAQ

BATYS QAZAQSTAN

Qyrkúıektiń 18-inde Oralda dástúrli qala kúni atalyp ótiledi.

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER

QYRKÚIEKTІŃ 13-І, DÚISENBІ

Reseıde baǵdarlamashylar kúni.

Reseı Federatsııasy Prezıdentiniń 2009 jylǵy 11 qyrkúıektegi Jarlyǵymen bekitilgen.

OQIǴALAR

10 jyl buryn (2000) Astanadan jeti shaqyrym jerde álemdik standartqa saı sporttyq qural-jabdyqtarmen jabdyqtalǵan golf klýby ashyldy.

6 jyl buryn (2004) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasynyń densaýlyq saqtaý isin reformalaý men damytýǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.

Baǵdarlamanyń maqsaty - memleket pen adam arasynda densaýlyq saqtaý úshin yntymaqtasqan jaýapkershilik prıntsıpterine, halyq densaýlyǵyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan bastapqy medıtsınalyq-sanıtarlyq kómekti basym damytýǵa negizdelgen medıtsınalyq kómek kórsetýdiń tıimdi júıesin qurý. Baǵdarlamanyń negizgi mindetteri - memleket pen adam arasynda densaýlyqty saqtaý úshin jaýapkershilikti bólisý; negizgi ekpindi bastapqy medıtsınalyq-sanıtarlyq kómekke naqty kóshire otyryp, medıtsınalyq kómek kórsetýdi uıymdastyrýdyń halyqaralyq prıntsıpterine kóshý;densaýlyq saqtaýdy basqarýdyń jańa modelin jáne salanyń biryńǵaı aqparattyq júıesin qurý;ana men bala densaýlyǵyn nyǵaıtý, medıtsınalyq-demografııalyq ahýaldy jaqsartý; áleýmettik jaǵynan eleýli aýrýlardyń deńgeıin jyl saıyn tómendetý; medıtsınalyq bilim berýdi reformalaý.

5 jyl buryn (2005) Aqordada Elbasy Nursultan Nazarbaevqa Latvııa Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne Ókiletti elshisi Rets Plesýms senim gramotasyn tabys etti.

Latvııa Respýblıkasymen dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jyldyń jeltoqsanynda ornatylyp, 2004 jyldyń qazan aıynda Astanada Latvııa Respýblıkasynyń Elshiligi ashylǵan bolatyn.

5 jyl buryn (2005) Oralda qyrkúıektiń 8-12 aralyǵynda Prezıdenttik kópsaıystyń ashyq birinshiligi bolyp ótti.

Halyqaralyq týrnırge Qazaqstannyń toǵyz oblysynyń sportshylary jáne barlyǵy -170 adamnan turatyn Reseı Federatsııasynyń, Ýkraınanyń, Belarýstiń atletteri qatysty. Jarys qysqa jáne uzyn dıstantsııalarǵa júgirý, snarıad laqtyrý, atysý, júzý sııaqty sport túrleri boıynsha ótti. Jalpy komandalyq esepten jeńisti reseı komandasy qanjyǵasyna baılady, ekinshi oryndy qazaqstanyń kópsaıyskerleri, al úshinshi oryndy Belarýstiń qurama komandasy ıelendi.

3 jyl buryn (2007) Astanadaǵy №50 mektep-lıtseıge jońǵar basqynshylaryna qarsy shaıqastarda atamekenin jaýdan azat etken batyr ári áýlıe, qolbasshy Raıymbek batyrdyń esimi berildi.

3 jyl buryn (2007) Almatydaǵy «Arys» baspasynan qalamger, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń múshesi Látıfolla Qapashevtiń «Mingeni Erǵalıdyń «Shaıtanqara» atty kitaby jaryq kórdi.

Kitapta «Shaıtanqara» atty jalǵyz-aq ánimen tarıhta qalǵan, Aq Jaıyq óńirine tanymal Erǵalı Aıazbaıulynyń (1869-1929) tartysqa toly ǵumyry jóninde baıandalady. Patsha zamanynda barymtashy atanǵan ári ánshi, ári batyr Erǵalı keıin keńes ókimetin ornatysýǵa ózi qatysqanymen, jala jabylyp, 1929 jyly eki ulymen birge atylady. Jınaqqa avtordyń «Mingeni Erǵalıdyń «Shaıtanqara» atty zertteý eńbegimen qosa Hamza Esenjanovtyń «Aqjaıyq» romanynan úzindi, Qıbat Imanǵalıevtiń «Erǵalı týraly dastany» jáne Rahymjan Otarbaevtyń «Shaıtanqara» atty áńgimesi qosa berilgen.

3 jyl buryn (2007) Pavlodar oblysynyń Aqtoǵaı aýylyndaǵy saıabaqta bolgarlardyń Qazaqstanda tura bastaǵanyna 100-jyl tolýyna oraı eskertkish tuǵyr ornatyldy.

Aqtoǵaı aýdanynda qonys aýdarǵan bolgarlar urpaǵynyń eń kóp dıasporasy turady. Munda 100 jyl buryn Bessarabııanyń jersiz kedeıleri Stolypın reformasy jyldary Razýmovka jáne Andrııanovka aýyldarynyń negizin qalaǵan. Eskertkishtiń avtory Bolat Qasenovtyń monýmentaldy kompozıtsııaǵa soqany kirgizgeni kezdeısoq emes. Ol - Qazaqstan jerindegi eginshi bolgardyń nyshany retinde beınelengen.

ESІMDER

110 jyl buryn (1900-1938) memleket jáne qoǵam qaıratkeri ORYNBAEV Muqash dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Abaı aýdanynda týǵan. Semeıdegi bastaýysh orys mektebin, Zaısan qalasyndaǵy joǵary bastaýys ýchıleşesin, Semeıdegi erler gımnazııasyn, Máskeýdegi búkilreseılik tótenshe komıtet kýrsyn bitirgen.

1920-1923 jyldary Semeı gýbernııasynyń atqarý komıtetinde ár túrli basshylyq qyzmetter atqarǵan. 1924-1925 jyldary - Qazaq AKSR-i Іshki ister halyq komıssary. 1925-1927 jyldary - Aqmola gýbernııasy atqarý komıtetiniń tóraǵasy. 1927-1929 jyldary - Qazaq AKSR-i jumysshy-sharýa ınspektsııasy halyq komıssarynyń orynbasary. 1930-1933 jyldary - Qazaq AKSR-i Qarjy halyq komıssary. 1933-1936 jyldary Ońtústik Qazaqstan oblysy atqarý komıtetiniń, 1936-1937 jyldary Gýrev (qazirgi Atyraý) okrýgtik atqarý komıtetiniń tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan. Qarjy komıssary bolǵan kezinde ujymdastyrý naýqany saldarynan ashtyqqa ushyraǵan qazaq halqynyń aýyr hálin aıtyp, joǵary úkimet oryndaryna birneshe hat joldaǵan. 1937 jyly saıası qýǵynǵa ushyrap, 1938 jyly atyldy. 1957 jylǵy KSRO Joǵarǵy soty áskerı sheshimimen aqtaldy.

75 jyl buryn (1935-2001) jazýshy, jýrnalıst TOQTAROV Ramazan dúnıege keldi. Pavlodar qalasynda týǵan. Almaty shet tilder ınstıtýtynyń frantsýz tili fakýltetin, Máskeý ádebıet ınstıtýtynyń joǵary kýrsyn bitirgen.

Pavlodar oblystyq gazetinde, «Lenınshil jas» (qazirgi «Jas alash»), «Qazaq ádebıeti» gazetterinde, «Mádenıet jáne turmys» jýrnalynda, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń proza sektsııasynyń keńesshisi, «Juldyz» jýrnaly redaktorynyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan.

«Ertis perzenti», «Teristik shuǵylasy», «Baqyt», «Ertis muhıtqa quıady», «Tulpardyń syny», «Jerdiń úlgisi», «Sýsamyr», «Tańbaly jarǵaqtyń qupııasy», «Abaıdyń jumbaǵy» kitaptarynyń avtory.

Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń ıegeri.

70 jyl buryn (1940) skrıpkashy, dırıjer, kompozıtor, Qazaqstannyń halyq ártisi SERKEBAEV Murat Bekmuhameduly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Almaty mýzykalyq ýchılışesin, Almaty memlekettik óner ınstıtýtyn (qazirgi Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııa) jáne onyń aspırantýrasyn bitirgen.

1959-1965 jyldary - Qazaq televızııasy men radıosy estradalyq-sımfonııalyq orkestrinde skrıpkashy. 1968-1996 jyldary - kameralyq orkestrdiń skrıpkashysy, bas dırıjer ári kórkemdik jetekshisi. 1998 jyldan - Almaty qalalyq ákimdigi kontserttik orkestriniń kórkemdik jeteshisi ári bas dırıjeri.

Qazaqstan kompozıtorlarynyń, orys jáne shetel klassıkalyq mýzyka týyndylaryn nasıhattaýda eleýli eńbek etti.

«Aınamkóz» poemasynyń, «Aqqýym ánim», «Dala kelbeti», «Elegııa», «Rapsodııa», «Týǵan jer týraly án» atty án-romanstar, orkestrge laıyqtalyp óńdelgen kóptegen mýzykalyq shyǵarmalardyń avtory.

QYRKÚIEKTІŃ 14-І, SEISENBІ

OQIǴALAR

90 jyl buryn (1920) Qazaqstan tarıhynda birinshi ret ádilet halyq komıssary bolyp Ǵubaıdolla Álibekov taǵaıyndaldy. Ol basshylyq jasaǵan tusta qalyń maldy toqtatý, barymta týraly jáne t.b. dekretterdiń eń alǵashqy jobalary jasaldy. 1920 jyldyń aıaǵyna taman onyń basshylyǵymen respýblıkada 231 sot jáne 111 tergeý ýchaskileri quryldy.

7 jyl buryn (2003) QR Prezıdenti N.Á.Nazarbaev Atyraý oblysynyń Mahambet aýdanyna sapary barysynda jańa meshittiń jáne Mahambet Ótemisuly atyndaǵy aımaqtyq tarıhı murajaıdyń ashylý saltanatyna qatysty.

6 jyl buryn (2004) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaev Sot júıelerin reformalaý maqsatynda «Mamandandyrylǵan sot ákimshilikterin qurý týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.

5 jyl buryn (2005) «Qazatomprom» Ulttyq atom kompanııasy saıtynyń tanystyrylymy boldy.

Wi-Fi ınternet jelisiniń symsyz tehnologııasyna kirýdi «2Day Telekom» qamtamasyz etedi. Kompanııa eki baǵytta qoldanylatyn basqa da materıaldardy jáne ýrandy eksport pen ımportqa shyǵaratyn ulttyq operatorlardyń biri bolyp tabylady. Kompanııanyń 100% aktsııasy Qazaqstan Respýblıkasynyń energetıka jáne mıneraldy resýrstar mınıstrligine tıesili. «Qazatomprom» 1997 jyly qurylǵan kúninen bastap ýrandy óndirýdi 795 tonnadan (dúnıejúzi boıynsha 13-shi oryn) 3363 tonnaǵa (dúnıejúzi boıynsha 3-shi oryn) deıin jetkizgen. 2010 jyly ýran óndirýdi 15 myń tonnaǵa deıin qarqyndy damytý baǵdarlamasy qarastyrylǵan. Qyzyqtyratyn barlyq aqparatty www.kazatomprom.kz. saıtynan álemdegi keń taraǵan segiz tilde málimet alýǵa bolady.

5 jyl buryn (2005) Almatydaǵy Balýan Sholaq atyndaǵy sport saraıynyń kórme zalynda Birinshi halyqaralyq dızaın festıval ashyldy.

Uıymdastyrýshysy - Qazaqstan Respýblıkasynyń mádenıet, aqparat jáne sport mınıstrligi jáne Qazaqstannyń dızaınerler odaǵy, «Kazeksposervıs» kórme kompanııasy jáne Almaty qalasynyń ákimshiligi.

Festıval aıasynda «Jarnama jáne Polıgrafııa» VIII Halyqaralyq qazaqstandyq kórme, «Bıznes-sývenır» kórmesi, sonymen qatar «Baıterek-dızaın-2005» jáne Almaty qalasynyń tarıhı ortalyǵyn tujyrymdaıtyn jáne óńdeıtin halyqaralyq praktıkalyq semınar ótkizildi.

1 jyl buryn (2009) ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti professory Saǵyndyq Satybaldınniń «Qazaqstan ǵasyrlar asýynda» atty týyndysynyń tanystyrylymy ótti.

Ǵalym kitapta Qazaqstannyń 55-jyldyq ekonomıkalyq damýyna ǵylymı taldaý jasaǵan. Eńbegin «Qazaqstan keshe», «Qazaqstan búgin», «Qazaqstan erteń» dep úsh kezeńge bólip qarastyrǵan.

ESІMDER

75 jyl buryn (1935) ǵalym, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasynyń korrespondent múshesi, Qazaqstan Respýblıkasy Injenerlik akademııasynyń jáne Halyqaralyq ınjenerlik akademııasynynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Ǵylym akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasynyń Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy syılyǵynyń laýreaty, Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵylymyna eńbek sińirgen qaıratker BAIMURATOV Oraz dúnıege keldi.

Soltústik Qazaqstan oblysynyń Býlaev aýdanynda (qazirgi Maǵjan Jumabaev aýdany) týǵan. Máskeý altyn jáne tústi metalldar ınstıtýtyn bitirgen.

1964-1980 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasy Ekonomıka ınsıtýtynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri, ǵalym-hatshysy, bólim meńgerýshisi. 1980-1994 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasy Óndiris kúshin zertteý jónindegi keńesi tóraǵasynyń orynbasary, tóraǵasy, KSRO Joǵarǵy Keńesi Respýblıkalar Keńesi tóraǵasynyń orynbasary. 1994-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesi Qarjy jáne bıýdjet jónindegi komıtetiniń tóraǵasy. 1995-1996 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵylym akademııasy Prezıdentiniń keńesshisi qyzmetterin atqarǵan. 1996 jyldan - Turar Rysqulov atyndaǵy Qazaq ekonomıkalyq ýnıversıteti janyndaǵy Qarjy-banktik menedjment ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory.

Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń 12-, 13-shaqyrylymynyń depýtaty, KSRO Joǵarǵy Keńesiniń múshesi, Qazaqstan Respýblıkasy ǵalymdar, ınjenerler jáne bilgir mamandar Odaǵynyń prezıdenti, Halyqaralyq ǵylymı ınjenerlik birlestikter Odaǵynyń vıtse-prezıdenti, Qazaqstan Respýblıkasy Injenerler akademııasynyń Ekonomıka bólimshesi tóraǵasynyń birinshi orynbasary.

«Metody otsenkı ı analıza effektıvnostı kapıtalnyh vlojenıı», «Effektıvnost naýchnyh ıssledovanıı», «Ekonomıcheskıe prıorıtety», «Naýka ı proızvodıtelnye sıly», «Natsıonalnaıa ekonomıcheskaıa sıstema» atty eńbekteri men 230 astam ǵylymı jarııalanymdardyń avtory.

Medaldarmen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

70 jyl buryn (1940) Qazaq ekonomıka, qarjy jáne halyqaralyq saýda ýnıversıtetiniń rektory, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasy Bilim berý isiniń úzdigi SEIІTQASYMOV Ǵabdyǵappar Saǵıtuly dúnıege keldi.

Qostanaı oblysynyń Jangeldın aýdanynda týǵan. S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen.

1963-1969 jyldary - Qostanaı oblysynyń Jangeldi aýdanynyń bas ekonomısi. 1969-1973 jyldary - Qazaq aýylsharýashylyǵy ekonomıkalyq ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi. 1973-1993 jyldary - Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetinde ǵylymı basshylyq, 1993-1999 jyldary - Qazaq memlekettik basqarý akademııasynyń prorektory. 1999-2001 jyldary - Astana qalasyndaǵy T.Rysqulov atyndaǵy Qazaq ekonomıkalyq ýnıversıteti bólimshesiniń dırektory. 2001-2007 jyldary Qarjy jáne nesıe ınstıtýtynyń rektory qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2007 jyldan.

Ǵylymı jumystary aýylsharýashylyq ekonomıkasy men qarjy jáne bank isi salasyna baǵyttalǵan. Ol astyq daıyndaýdyń ekonomıkalyq tıimdiligin anyqtaýdyń jańa kórsetkishter júıesin, astyq ósirý, tasymaldaý, daıyndaý, saqtaýdyń ekonomıkalyq keshendi zertteýdiń ǵylymı ádisterin jasady. 160-tan asa ǵylymı eńbektiń, onyń ishinde oqý-ádistemelik quraldardyń, 20 monografııa men oqýlyqtardyń avtory.

«Zolotoı Orel» ordenimen, «Astanaǵa 10 jyl», Ybyraı Altynsarın atyndaǵy, Ahmet Baıtursynov atyndaǵy medaldarmen, «Qazaqstan Respýblıkasy ǵylymynyń damýyna qosqan zor eńbegi úshin» tós belgisimen marapattalǵan.

QYRKÚIEKTІŃ 15-І, SÁRSENBІ

Halyqaralyq demokratııa kúni.

BUU Bas Assambleıasynyń 2007 jylǵy 13 jeltoqsandaǵy úkimetterdiń demokratııany damytý men nyǵaıtýdaǵy kúsh-jigerlerin qoldaýǵa arnalǵan qararynda (№A/RES/62/7) jarııalanǵan. 2008 jylǵy 15 qyrkúıeginen atap ótiledi. Halyqaralyq demokratııa kúni Jańa jáne qaıta jańǵyrǵan demokratııa elderiniń halyqaralyq konferentsııasynyń usynysy boıynsha 1997 jylǵy Demokratııa týraly ortaq deklaratsııa qabyldanýyna baılanysty bekitilgen.

Qararda BUU-ǵa múshe elderge, úkimettik jáne úkimettik emes uıymdarǵa, jeke tulǵalarǵa bul kúndi qoǵamnyń habardarlyǵyn arttyrý maqsatynda atap ótý usynylady. Qarar BUU Bas hatshysyn BUU-nyń Halyqaralyq demokratııa kúnin atap ótý úshin sharalar qabyldaýǵa shaqyrady.

Pan Gı Mýn óziniń 2009 jylǵy 15 qyrkúıektegi joldaýynda: «Demokratııa óz-ózinen mańyzdy bolyp qoımaıdy - bul áleýmettik-ekonomıkalyq ilgerileýge yntalandyrýshy qýatty kúsh, halyqaralyq beıbitshilik pen qaýipsizdikti qoldaý, sondaı-aq negizgi quqyqtar men bostandyqtardy syılaý da», - dep atap kórsetti.

OQIǴALAR

15 jyl buryn (1995) Elbasy N.Á.Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasynyń astanasy týraly» zań kúshi bar Jarlyqqa qol qoıdy.

9 jyl buryn (2001) QR Prezıdenti N.Á.Nazarbaev Nıý-Iork pen Vashıngton qalalarynda oryn alǵan lańkestik oqıǵalarǵa baılanysty Almatydaǵy AQSh elshiliginde bolyp amerıkan halqyna kóńil aıtty jáne resmı málimdeme jasap, lańkesterdiń aıýandyq isterin batyl aıyptady.

5 jyl buryn (2005) Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen «ıAdrolyq lańkestik aktilerimen kúres týraly halyqaralyq konventsııaǵa» Qazaqstan Respýblıkasy atynan qol qoıyldy.

Bul qujat memleketter arasyndaǵy turaqtylyqty qamtamasyz etý jáne halyqaralyq lańkestiktiń aldyn alý, jolyn kesý jáne ony joıý jónindegi sharalardy iske asyrý jáne halyqaralyq yntymaqtastyqty nyǵaıtý maqsatyn kózdeıdi.

ESІMDER

105 jyl buryn (1905-1986) Qazaq KSR-iniń kórnekti qoǵam jáne memleket qaıratkeri ARTYQBAEV Shaqpaq dúnıege keldi.

Qazirgi Qyzylorda oblysy Qazaly aýdanynda týǵan. Qamyshly-bash bastaýysh mektebin, Qazaly pedagogıkalyq kýrstaryn, Qazaq AKSR Aǵartý Halyq komıssarıatynyń daıyndyq kýrstaryn bitirgen.

1923-1925 jyldary kenttiń komsomol uıymynyń hatshysy, Tashkenttegi Orta Azııa kommýnıster ýnıversıtetiniń stýdenti, BLKJO Almaty ýezi komsomol komıtetiniń hatshysy, BLKJO Jetisý gýbernııalyq komsomol komıtetiniń bólim meńgerýshisi. 1925-1928 jyldary - BLKJO Taldyqorǵan ýezdik komsomol komıtetiniń hatshysy, BLKJO Jetisý gýbernııalyq komsomol komıtetiniń hatshysy. 1928-1933 jyldary - Qazaq ólkelik jas pıonerler komıteti bıýrosynyń tóraǵasy, Máskeý tutyný koorepatsııasy ınstıtýtynyń tyńdaýshysy, Aral balyqtutynýodaǵy basqarma tóraǵasynyń orynbasary. 1933-1937 jyldary - Aqtóbe LKJO oblystyq komıtetiniń hatshysy, birinshi hatshysy, Aqtóbe oblystyq partııa komıtetiniń uıymdastyrý bóliminiń meńgerýshisi, Qazaqstan KP Ortalyq komıtetiniń, Qazaq ólkelik komıtetiniń keńestik-saýda bóliminiń meńgerýshisi. 1937-1938 jyldary - Qazaq KSR Jeńil ónerkásip halyq komıssary, Almaty oblystyq, qalalyq partııa komıtetteriniń birinshi hatshysy qyzmetterin atqarǵan. 1938-1947 jyldary qýǵyn-súrginge ushyrap, eńbekpen túzetý lagerinde bolady. 1954 jyly tolyq aqtalǵan. 1947-1958 jyldary Almaty oblystyq atqarý komıtetiniń agronomy, qurylys komıtetiniń tóraǵasy, basqarma bastyǵy qyzmetterin atqarady. 1958 jyldan zeınetkerlikke shyqqan.

1-shaqyrylǵan KSRO Joǵarǵy Keńesiniń depýtaty bolǵan.

«Bizdiń Ǵanı tiri: estelikter» kitabynyń avtory.

75 jyl buryn (1935) metallýrg, ǵalym, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Ǵylym Akademııasynyń akademıgi QOJAHMETOV Sultanbek Myrzahmetuly dúnıege keldi.

Aqmola oblysynyń Qorǵaljyn aýdanynda týǵan. Máskeýdiń altyn jáne tústi metalldar ınstıtýtyn bitirgen.

1958-1993 jyldary - Qazaqstan Ǵylym akademııasy Metallýrgııa jáne ken baıytý ınstıtýtynyń aǵa zerthanashysy, ınjeneri kishi jáne aǵa ǵylymı qyzmetkeri, zerthana meńgerýshisi, dırektordyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary. 1982-1987 jyldary - Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń vıtse-prezıdenti. 1988-1995 jyldary - Qazaqstan Ǵylym akademııasy Metallýrgııa jáne ken baıytý ınstıtýtynyń dırektory. 1993-1998 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy mıneraldyq shıkizatty keshendi óńdeý Ulttyq ǵylymı ortalyǵynyń ǵylymı jetekshisi. 1994-1999 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym mınıstrligi Ulttyq ǵylym akademııasynyń Jer týraly ǵylymdar bólimshesiniń akademık-hatshysy - prezıdıým múshesi, Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym mınıstrliginiń Jaralatystaný ǵylymy jónindegi vıtse-prezıdenti. 1999-2001 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasy Metallýrgııa jáne ken baıytý ınstıtýtynyń Qurmetti dırektory qyzmetterin atqarǵan. 2001 jyldan - Eýrazııa ǵylymı-tehnıkalyq ortalyǵynyń prezıdenti.

Negizgi ǵylymı eńbekteri metallýrgııa máselelerine arnalǵan. Ol aýyr tústi metaldar men olarǵa ilespe elementter teorııasy boıynsha ǵylymı-zertteý júrgizdi; onyń tikeleı qatysýymen jáne ǵylymı jetekshiligimen mys metallýrgııasynda tıimdiligi joǵary jáne jańa avtogendi protsesterdiń fızıkalyq-hımııalyq negizderi zertteldi. Joǵary temperatýraly zertteý salasynda tuńǵysh ret termııalyq ornyqsyz metall sýlfıdteriniń tóte býlanýy, totyǵý protsesteriniń kınetıkasy men mehanızmi jasaldy. Qojahmetovtyń jetekshiligimen Qazaqstan jáne Reseı ǵalymdary birigip ashqan avtogendi protsestiń jańa ádisi - kıvtsettik balqytý ádisi mys qorytý zaýyttarynda keń qoldanysqa ıe boldy. Osy eńbegi úshin avtorlar ujymymen birge Qojahmetovke KSRO Memlekettik syılyǵy berildi.

250 ǵylymı jumystyń, Qazaqstan Respýblıkasy men KSRO-nyń 50 avtorlyq kýáliginiń jáne 10 shetel patentiniń avtory.

11-saılanǵan Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń depýtaty bolǵan.

«Halyqtar dostyǵy» ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

75 jyl buryn (1935) ǵalym, fızıka-matematıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń korrespondent múshesi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym jáne tehnıka qaıratkeri BІLIEV Nazarbaı Qadyruly dúnıege keldi.

Aqtóbe oblysy Baıǵanın aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) fızıka-matematıka fakýltetin, KSRO Ǵylym akademııasy V.A.Steklov atyndaǵy matematıka ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen.

1957-1960 jyldary Atyraý pedagogıka ınstıtýtynyń oqytýshysy, aǵa oqytýshy boldy. 1963-1988 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym Akademııasynyń matematıka jáne mehanıka ınstıtýtynyń kishi, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, zerthana meńgerýshisi. 1988-2000 jyldary Teorııalyq jáne qoldanbaly matematıka ınstıtýtynyń dırektory qyzmetterin atqarǵan. 2000 jyldan - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasy Teorııalyq jáne qoldanbaly matematıka ınstıtýtynyń Qurmetti dırektory, sonymen qatar 1999 jyldan Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasy fızıka-matematıka ǵylymdary bólimshesiniń akademık-hatshysy. 2002 jyldan - ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq fýnktsıonaldyq taldaý jáne yqtımaldyq teorııa kafedrasynyń meńgerýshisi.

Negizgi ǵylymı eńbekteri fýnktsııa jáne fýnktsıonaldyq teorııa tásilderin derbes týyndyly dıfferentsıaldyq teńdeýlerge qoldaný salasyna, kompleks aınymaly fýnktsııalar teorııasyna arnalǵan. Ol sonymen birge Nıkolskıı-Besov keńistigindegi jalpylanǵan taldaýlar qyzmetteri teorııasyn odan ári damytyp, ony taldaýda, geometrııada, mehanıkada qoldaný aıasyn keńeıtti. «Obobşennye analıtıcheskıe fýnktsıı v drobnyh prostranstvah» atty kitabynyń avtory. 100-den astam ǵylymı jumystary, 2 monografııasy jarııalanǵan. 15 ǵylym doktory men kandıdattaryn daıarlaǵan.

Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotalarymen marapattalǵan. Horezmı atyndaǵy Halyqaralyq syılyqtyń ıegeri.

QYRKÚIEKTІŃ 16-Y, BEISENBІ

Halyqaralyq ozon qabatyn qorǵaý kúni.

Jyl saıynǵy Halyqaralyq ozon qabatyn qorǵaý kúnin BUU Bas assambleıasy 1994 jylǵy №A/RES/49/114 arnaıy qararymen jarııalaǵan.

Bul kún Ozon qabatyn buzýshy zattar jónindegi Monreal hattamasyna qol qoıylýyn este qaldyrý úshin belgilengen.

Planetamyzdy kún radıatsııasynyń joıǵysh áserlerinen qorǵaıtyn Jer atmosferasyndaǵy stratosferalyq qabattyń tómendeı túskenine tuńǵysh ret ǵalymdar HH ǵasyrdyń 60-ynshy jyldarynyń sońynda kóńil aýdardy.

80-jyldary ǵalymdar jańalyq ashty: Antarktıda aýmaǵynda ozonnyń jalpy kólemi 2 ese azaıyp ketken. Naq sol kezde «ozon jyryǵy» ataýy paıda boldy.

Ozonnyń juqarýyna hlor totyǵy áser etedi. Al bul - zavodtardyń, ónerkásiptik kásiporyndardyń aýaǵa jaıylatyn qoqystary. Ozon jyryqtarynyń aldyn alýǵa bizdiń kúshimiz jetpeıdi. Alaıda, ozondy eń bolmasa turmystyq deńgeıde saqtaýǵa adam kúshi jetedi-aq.

OQIǴALAR

10 jyl buryn (2000) Atyraýda Mysyr bıleýshisi bolǵan Beıbarys sultannyń 775 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan halyqaralyq ǵylymı-tájirbıelik konferentsııa ótti. Konferentsııaǵa arab elderiniń ǵalymdary qatysty. Sonymen qatar qazaq tiline aýdarylǵan «Áz-Zahır Beıbarys ómirbaıany» atty kitaptyń tusaýkeseri bolyp, Atyraý oblystyq qazaq drama teatry jazýshy R.Otarbaevtyń «Beıbarys» atty pesasyn sahnalady. Shejire boıynsha Beıbarystyń atamekeni - Kaspıı teńiziniń mańy, bir derekterde - Edil-Jaıyq boıy. Kishi júzdegi Baıulynyń Berish rýynan degen málimet bar.

5 jyl buryn (2005) Túrkııanyń Izmır qalasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Qurmetti konsýldyǵynyń saltanatty ashylý rásimi ótti.

Saltanatty sharaǵa Izmır provıntsııasynyń gýbernatory Oǵyz Qaǵan Kóksal, osy qaladaǵy qurmetti konsýldyqtardyń basshylary, isker top ókilderi, qazaq dıasporasy men buqaralyq aqparat quraldary ókilderi qatysty.

5 jyl buryn (2005) Almatyda qoǵam qaıratkeri, ekonomıka ǵylymynyń doktory, akademık Erik Asanbaevtyń (1936-2004) turǵan úıiniń qabyrǵasyna eskertkish taqta ornatyldy.

Erik Asanbaev 1936 jyldyń 10 naýryzynda Torǵaı (Qostanaı) oblysynyń Baıǵabyl aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń ekonomıka fakýltetin jáne aspırantýrasyn bitirgen. 1958 jyldan bastap Qazaq KSR-niń Qarjy mınıstrliginde ekonomıst, Jobalaý komıtetinde bólim meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. Qazaq KSR Mınıstrler keńesiniń múshesi, Qazaqstannyń Germanııadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti elshisi bolǵan. Kóptegen ordendermen jáne medaldarmen marapattalǵan.

5 jyl buryn (2005) Almatydaǵy Ortalyq ǵylymı kitaphanada aqyn, jyrshy, aýyz ádebıetiniń úlgilerin jınaýshy Kósembek Baıǵuttyulynyń (1884-1951) «Zaman» atty kitabynyń tanystyrylymy ótti.

Rásim aıasynda avtordyń jeke muraǵat materıaldary qoıylǵan kórme ashyldy. «Úsh qııan» baspasynan jaqynda ǵana aqyn nemeresi Baqyt Hamzaqyzynyń qurastyrýymen shyqqan týyndyǵa K.Baıǵuttyulynyń zaman, ómir aǵysy jaıly jyrlaǵan óleńderi, aıtystary, qoǵamnyń keleńsiz jaqtaryn synap jazǵan mysaldary jáne shyǵystyq úlgide jazylǵan «Bes seri» dastany engen.

Halqymyzdyń aýyz ádebıeti nusqalaryn el aýzynan jınap nasıhattaýda kóp eńbek sińirgen K.Baıǵuttyulynyń shyǵarmalary qazir Ortalyq ǵylymı kitaphana qory men Muhtar Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń qoljazbalar men tekstologııa bóliminde saqtaýly. «Qazaqtyń qart aqyny Kósembekpin, Sózge baı, tilge júırik, sheshen bekpin» dep jyrlaǵan aqyn HH ǵasyrdaǵy qýǵyn-súrginniń qurbany bolǵan.

5 jyl buryn (2005) Óskemende qazaqstanda qurastyrylǵan «SKODA» avtokólik markasy satyla bastaldy.

5 jyl buryn (2005) Aqtóbedegi Muǵalimder úıinde Keńes Odaǵynyń Batyry Álııa Moldaǵulovanyń 80-jyldyq mereıtoıyna arnalǵan eki tomdyq fotoalbomnyń tanystyrylymy boldy.

2 myń danany quraıtyn eki tomdyq baspa 3 tilde (qazaq, orys, aǵylshyn) shyǵarylǵan. Birinshi tomda búgingi kúnge deıin jınaqtalǵan muraǵattan alynǵan, Moldaǵulovanyń týǵan-týystarynyń, maıdandas joldastarynyń sózderinen jınalǵan barlyq materıaldar 304 bettik kitapta kórsetilgen. Ekinshi kitap Batyr qyzǵa arnalǵan óleńder, ánder, dastandar, áńgimelerden turatyn kórkem shyǵarmalardyń jınaǵy bolyp tabylady. Fotoalbomda Álııanyń barlyq sýretteri, týǵan jeri Qobda aýdanynyń jáne jerlengen Pskov oblysynda túsirilgen fotosýretteri jınaqtalǵan.

3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Venada Atom energetıkasyndaǵy Jahandyq seriktestikke qosyldy.

Onyń barysynda Qazaqstan Qaǵıdalar hattamasyna qol qoıdy jáne osynaý úderiske tolyqqandy múshe atandy.

Jınalǵandardyń aldynda sóılegen MAGATE Bas dırektory Mohammed Ál-Baradeı, atom energetıkasy damýynyń boljanýyna baılanysty osynaý bastamanyń ózektiligin atap ótti.

Bizdiń elimiz Atomdyq energetıka salasyndaǵy Jahandyq seriktestiktiń negizgi qaǵıdalaryn bólisedi jáne óz atomdyq energetıkalyq tehnologııasyn damytýdy sezimtal tehnologııalar ázirlemeý mindettemesin alǵan memleketterge ıadrolyq otynǵa kepildikti jáne ádil qoljetimdilik berý qajettiligin atap kórsetedi. AQSh Prezıdenti Dj.Býsh 2006 jyly usynǵan Atom energetıkasyndaǵy Jahandyq seriktestik bastamasy álemdik energııa tutynymynyń ósýine baılanysty taza, qaýipsiz jáne qoljetimdi ıadrolyq energııanyń keleshektegi artý yqtımaldyǵyna baılanysty halyqaralyq mámilege taldap jasaýǵa baǵyttalǵan. Búginde Seriktestikke 16 memleket, onyń ishinde atom energetıkasyndaǵy óz jetistikterimen kózge túsken jáne aldyńǵy qatarly tehnologııalarǵa ıe Qytaı, Reseı, AQSh, Frantsııa elderi múshe.

1 jyl buryn (2009) Aqtóbe oblysy men Cheh Respýblıkasynyń saýda-ónerkásiptik palatalarynyń arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimshartqa qol qoıdy.

Qol qoıylǵan kelisimshartta Cheh Respýblıkasy men Aqtóbe oblysynyń arasyndaǵy syrtqy ekonomıkalyq baılanystardy nyǵaıtý jáne damytý, aqparattyq-konsýltatsııalyq, marketıngilik is-sharalardy damytý, sondaı-aq oqý yntymaqtastyǵy men tájirıbe almasý máseleleri qarastyrylyp otyr.

ESІMDER

70 jyl buryn (1940) qoǵam jáne memleket qaıratkeri JÚIRІKTAEVA Márııa Besbaıqyzy dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Jambyl aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýtyn, Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

1976-1980 jáne 1989-1991 jyldary - Qaskeleń pedagogıkalyq ýchılışesiniń dırektory. 1980-1981 jyldary - Jambyl aýdandyq oqý bóliminiń meńgerýshisi. 1981-1983 jyldary - Qazaq KSR Kásibı-tehnıkalyq bilim berý jónindegi memlekettik komıtetiniń bólim bastyǵy. 1983-1987 jyldary - Qaskeleń aýdandyq partııa komıtetiniń hatshysy. 1987-1989 jyldary - Almaty oblysy Mádenıet basqarmasynyń bastyǵy. 1991-1995 jyldary Qaskeleń aýdandyq atqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary, aýdandyq ákimshilik bastyǵynyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan.

1995-1999 jáne 1999-2004 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik jónindegi komıtettiń múshesi boldy.

«Qurmet» ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

60 jyl buryn (1950) «Almatyqurylys» Ulttyq holdıngtik kompanııasy» AAQ-tyń birinshi vıtse-prezıdenti, «Almatyqurylys» Ulttyq holdıngtik kompanııasy» AAQ dırektorlar keńesiniń tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasy Injenerlik akademııasynyń korrespondent múshesi ÝTIN Mekesh Jumabekuly dúnıege keldi.

Soltústik Qazaqstan oblysynyń Býlaev (qazirgi Maǵjan Jumabaev aýdany) aýdanynda týǵan. M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

1978-1980 jyldary - «Almatyqurylys» tresiniń ekonomısi, aǵa ekonomısi. 1980-1981 jyldary - «Almatyturǵynúıqurylys» tresiniń aǵa ekonomısi. 1981-1982 jyldary - «Almatyorgtehqurylys» tresi josparlaý bóliminiń bastyǵy. 1982-1985 jyldary - Qazaq KSR Aýyr ındýstrııa ónerkásibi qurylysy mınıstrliginiń bólim bastyǵy, ekonomıkalyq josparlaý basqarmasy bastyǵynyń orynbasary. 1985-1987 jyldary - «Almatykýltbytstroı» tresi basqarýshysynyń orynbasary. 1987-1990 jyldary - «Basalmatyqurylys» bastyǵynyń orynbasary. 1991-1993 jyldary - «Almatyqurylys» kontserniniń vıtse-prezıdenti. 1993-2000 jyldary «Almatyqurylys» HK-niń vıtse-prezıdenti qyzmetterin atqarǵan. 2008 jyldan - «Almatyqurylys» Ulttyq holdıngtik kompanııasy» AAQ dırektorlar keńesiniń tóraǵasy.

«Ekonomıcheskaıa effektıvnost v stroıtelstve ı ekologııa: protıvorechııa ı poıskı reshenıı», «Rynok jılıa», «Osnovnye napravlenııa razvıtııa stroıtelnoı bazy» atty kitaptardyń avtory.

«Za vklad v razvıtıe kachestva v Kazahstane» altyn medalimen marapattalǵan.

QYRKÚIEKTІŃ 17-І, JUMA

Amerıka Qurama Shtattarynyń Konstıtýtsııa jáne Azamatyǵy kúni.

2001 jyly AQSh Prezıdentiniń buıryǵymen 17 qyrkúıek AQSh-tyń Konstıtýtsııa jáne Azamatyǵy kúni bolyp jarııalandy.

Ýkraınada qutqarýshylar kúni.

Ýkraına Prezıdentiniń 2008 jylǵy 12 qyrkúıektegi Jarlyǵymen bekitilgen, jyl saıyn qyrkúıek aıynyń ekinshi senbisinde atap ótiledi.

OQIǴALAR

290 jyl buryn (1720) Pavlodar qalasynyń negizi qalandy.

1720 jyly qala kishigirim Korıakovskıı negizinen bastaý alady. Qazirgi ataýyn 1861 jyly ІІ Aleksandrdyń jańa týǵan ulynyń qurmetine alǵan, sol kezde oǵan Korıakovtyń iri tatar, orys jáne qazaq kásipkerleri kirgen kópester qaýymynyń suraýy boıynsha berilgen.

Pavlodar qalasy Qazaqstannyń soltústik-shyǵys bóliginde ornalasqan, Ertis ózeniniń boıynda, Pavlodar oblysynyń ákimshilik ortalyǵy. Qalanyń quramyna Lenınsk kenti, Moıyldy, Pavlodarlyq aýyldary jáne Kenjekól aýyldyq okrýgy kiredi. Qalanyń jalpy aýdany 637,8 myń sharshy metrdi quraıdy. Qala turǵyndarynyń sany - 331700 turǵyn (2009).

Pavlodarda munaı óndeýshi, hımııa, alıýmın, elektrolız, metallýrgııalyq, karton-rýberoıd, mashına jasaý jáne traktor zaýyttary jumys isteıdi.

80 jyl buryn (1930) aýdandyq gazet retinde «Kolhoz joly» degen ataýmen qazirgi «Kókshetaý» qalalyq gazeti shyǵa bastady. Gazet oblystyń ekonomıkalyq, áleýmettik saladaǵy jetistikterin nasıhattaǵany úshin úsh márte Búkilodaqtyq shyǵarmashylyq baıqaýdyń laýreaty atanǵan. 1980 jyly gazet «Qurmet belgisi» ordenimen marapattalǵan. 1990 jyldyń qańtar aıynan bastap «Kókshetaý» degen atpen shyǵa bastady.

6 jyl buryn (2004) Elbasy N.Á.Nazarbaevqa AQSh-tyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne Ókiletti elshisi Djon Ordveı senim gramotasyn tapsyrdy.

6 jyl buryn (2004) Elbasy N.Á.Nazarbaevqa Mysyr Arab Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne Ókiletti elshisi Abdel Maýgýd Ahmed Mahmýd ál-Habashı senim gramotasyn tapsyrdy.

3 jyl buryn (2007) Memleket basshysy «Kaspıı, «Tobyl» jáne «Batys» áleýmettik-kásipkerlik korporatsııalaryn qurý jáne olardyń qyzmetterin qamtamasyz etý jónindegi sharalar týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.

ESІMDER

130 jyl buryn (1880-1919) aqyn SABALULY Aqylbek dúnıege keldi.

Qazirgi Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Besqaraǵaı aýdanynda týǵan. Ahmet Rıza mektebinde oqyp, parsy, arab, túrik tilderin jetik bilgen.

Aqyndyq ónerde Abaıdy ustaz tutqan. Shyǵys ádebıetiniń qıssa-hıkaıalaryn aýdaryp, qazaq jazba ádebıetiniń taqyryp kólemin keńeıtken, oqıǵaly poema-dastandar jazyp baıytqan. «Tahır - Zýhra», «Bozjigit», «Ibrahım», «Hıkmet Nıǵmet», «Qyryq ýázir», «Altyn balyq», «Dandan ǵashyq» qıssalardyń, «Maǵshuqname» - jastyq-mahabbat jaıyndaǵy óleńder, «Nazym», «Sum zaman», «Ǵıbratnama», «Sátbek batyr» atty shyǵarmalardyń avtory. Óz qolynan jazǵan eńbekterinen úsh qoljazbasy bar.

Óleń-jyrlarynyń negizgi taqyryby adamgershilik, adaldyq, ádilettik, óner-ǵylym máseleleri. Onyń kitaptary Máskeý, Sankt-Peterbor, Qazan qalalarynyń úlken kitaphanalarynda saqtalǵan. Beıiti Jalqaıyń baýraıyndaǵy Saryoı degen jerde.

125 jyl buryn (1885-1948) ázirbaıjan kompozıtory, mýzyka zertteýshisi, KSRO halyq ártisi, Ázirbaıjan Respýblıkasy Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, ázirbaıjan kásibı mýzykasynyń negizin salýshylardyń biri GADJIBEKOV Ýzeır Abdýl Gýseın oǵly dúnıege keldi.

Ázirbaıjan memlekettik konservatorııasynyń professory ári onyń dırektory bolǵan. 1945 jyldan Ázirbaıjan Ǵylym Akademııasynyń Óner ınstıtýtyn basqarǵan.

Ol tuńǵysh ázirbaıjan operasyndaǵy «Láıli men Májnúnniń», «Rústem men Zýhrab», «Aslı men Kerem», «Kóroǵly» operalarynyń, «Eri men zaıyby», «Arshın mal alan» sııaqty mýzykalyq komedııalardyń avtory. Kompozıtor óziniń kantatalary, ývertıýralary arqyly ázirbaıjannyń sımfonııa mýzykasyna úlken úles qosyp, ázirbaıjan halyq aspaptar orkestri úshin shyǵarmalar, horlar, ánder jazdy. Sonymen qatar ol ázirbaıjan halyq ánderi jınaǵynyń qurastyrýshysy.

Birneshe ordendermen marapattalǵan. KSRO Memlekettik syılyǵynyń laýreaty. 1975 jyly Baký qalasynda Gadjıbekovtiń murajaı-úıi ashyldy.

QYRKÚIEKTІŃ 18-І, SENBІ

Ázirbaıjannyń ulttyq mýzyka kúni.

Ázirbaıjandaǵy ulttyq mýzyka kúni jyl saıyn 18 qyrkúıekte, Ázirbaıjannyń kásibı mýzyka óneriniń negizin qalaýshy Ýzeır Abdýl Gýseın oǵly Gadjıbekovtiń týǵan kúninde atap ótiledi.

Armenııada astronomdardyń kúni.

Armenııanyń Halyq batyry, armıan ǵalymy, astrofızıka salasynyń negizin salýshy Vıktor Ambartsýmıannyń týǵan kúninde jyl saıyn atalyp ótiledi.

OQIǴALAR

10 jyl buryn (2000) «Qazaqstan Petroleým» qaýymdastyǵy «Munaı jáne gaz geologııasy týraly aǵylshyn, qazaq, orys tilderindegi» termınologııalyq sózdigin shyǵardy.

Sózdikti qurastyrýǵa respýblıkaǵa belgili, munaı jáne gaz óndirý salasyna qatysty sarapshylar qatysqan. 3 myń danada shyqqan termınologııalyq sózdik barlyq munaı kompanııasynyń qyzmetkerlerine tegin taratylyp berilgen.

5 jyl buryn (2005) Astanada AQSh-tyń halyqaralyq damý agenttiginiń (ıÝSAID), «EksonMobıl» kompanııasynyń jáne Qazaqstandyq nesıelendirý ortalyǵynyń qoldaýymen Kásipkerlikti damytý ortalyǵy ashyldy.

ıÝSAID-tyń kásipkerlikti damytý jobasynyń sheńberinde Ortalyq strategııalyq konsaltıng boıynsha qyzmet kórsetedi, Astana qalasynyń kásipkerleri arasynda naryq zańdaryna negizdelgen qaǵıdalardy jaqsartýǵa baǵyttalǵan qarjy menedjmenti, marketıng jáne kadrlardy basqarý boıynsha trenıngter ótkiziledi.

3 jyl buryn (2007) Aqmola oblysy Bulandy aýdanynyń ákimshilik ortalyǵy Makınsk qalasynda respýblıkamyzda tuńǵysh ret mıneraldy maqta jylytqyshy bar qabyrǵa materıaldaryn shyǵaratyn ortalyq iske qosyldy.

Atalmysh materıaldar úlken suranysqa ıe, olar ásirese iri qurylys nyshandaryna qajet materıaldardy «NOVA KSi» JShS óndiredi. Shıkizat Temirtaý qalasyndaǵy «Mıttal Stıl» korporatsııasynan ákelinedi.

1 jyl buryn (2009) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Halyqtyń densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Kodeksine qol qoıdy.

Zań densaýlyq saqtaý salasyndaǵy zańnamany júıelendirýge, ony halyqaralyq norma men standarttarǵa úılestirýge, ulttyq medıtsınanyń mártebesin, azamattarǵa sapaly medıtsınalyq kómek jáne medıtsınalyq qyzmet kórsetý deńgeıin arttyrýǵa, sapaly dárigerlik quraldarmen, medıtsınalyq buıymdarmen jáne medıtsınalyq tehnıkamen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.

1 jyl buryn (2009) Almatyda «Órkenıettiń bolashaǵy jáne órkenıettik seriktestiktiń strategııasy» atty ІІІ Órkenıet forýmynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Strategııa radıkalnogo obnovlenııa globalnogo soobşestva ı partnerstvo tsıvılızatsıı» atty kitabynyń tanystyrylymy ótti.

ESІMDER

65 jyl buryn (1945) Qazaqstan Jazýshylar jáne Jýrnalıster odaǵynyń múshesi, Qazaqstan Jazýshylar Odaǵy Qyzylorda oblystyq uıymynyń tóraǵasy, jazýshy RAHMATÝLLA Jaqsylyq dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynyń Jańaqorǵan aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) jýrnalıstıka fakýltetin bitirgen.

1979 jyldan bastap Qyzylorda oblysynda Jańaqorǵan aýdandyq «Kommýnızm joly», oblystyq «Lenın joly», Syrdarııa aýdandyq «Syrdarııa» gazetterinde jaýapty qyzmetter atqaryp, 1998-2008 jyldary Qyzylorda oblystyq «Syr boıy» gazetiniń bas redaktory qyzmetin atqarǵan.

Ádebı dúnıeleri 1984 jyldan bastap respýblıkalyq baspasózderde jarııalanyp keledi. Onyń «Qolshatyr», «Shyraǵyń sónbesin», taǵy basqa kitaptary jaryq kórdi. «Táýelsizdiktiń 10 jyldyǵy» medalimen, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

55 jyl buryn (1955) ǵalym, ónertanýshy, etnograf, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Bilim berý isiniń úzdigi QOŃYRATBAI Tynysbek Áýelbekuly dúnıege keldi.

Qyzylorda qalasynda týǵan. Qyzylorda pedagogıkalyq ınstıtýtyn (Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıteti), Almaty memlekettik konservatorııasyn bitirgen.

Qyzylorda pedagogıkalyq ınstıtýtynyń oqytýshysy, «Óner» baspasynyń redaktory, «Kitap jarshysy» gazetiniń redaktory, Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýty qazaq mýzykasy kafedrasynyń meńgerýshisi, «Mýzyka áleminde», «Qazaq jáne álem ádebıeti» jýrnaldarynyń bas redaktory, L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń ǵylymı qyzmetkeri qyzmetterin atqarǵan. Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıtetiniń, Qyzdar memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń professory.

Qazaq mýzykasynyń ejelgi dáýirin tuńǵysh zertteýshilerdiń biri. Eńbekterinde qazaq eposy men etnografııalyq tarıhyn ushtastyra qarastyrady.

«Qorqyt ata» atty sımfonııalyq poema, «Dala sýretteri», t.b. sonata, mýzykalyq pesa, ánder jazǵan. Qazaq aýyz ádebıeti, ádebıet tarıhynyń máseleleri men kúıshilik, ánshilik dástúrge arnalǵan birneshe ǵylymı-zertteý eńbekterdiń, kóptegen ǵylymı maqalalardyń avtory.

QYRKÚIEKTІŃ 19-Y, JEKSENBІ

Qazaqstan Respýblıkasy halqy tilderiniń kúni.

Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń 2003 jylǵy 15 qarashadaǵy Jarlyǵyna sáıkes jyl saıyn qyrkúıektiń úshinshi jeksenbisinde atap ótiledi.

Qazaqstanda júzden asa ult jáne ulys ókilderi turady. Ár tildiń ózindik tarıhy, basqa da tilderdiń taǵdyrymen baılanysty óz taǵdyry bar. Til arqyly adamdar bir-birin taýyp, rýhanı mádenıetti, salt-dástúrdi túsinýge úırenedi.

«Smaıldyń» týǵan kúni.

1982 jyly 19 qyrkúıekte Karnegı - Mellon ýnıversıtetiniń professory Skott Falman (Scott E. Fahlman) kompıýterde teriletin mátinge «kúlimsirep turǵan bet-álpetti» kórsetý úsh qos núkte, defıs jáne jabylatyn jaqshadan turatyn qatar kelgen úsh sımvoldy paıdalanýdy usyndy.

Alǵash ret smaılıkti paıdalanǵan habarlama 2002 jyly plenkada saqtalǵan habarlandyrýlar taqtasynyń muraǵatynan tabyldy.

25 jyl ishinde smaılık elektrondyq qarym-qatynastyń aınymas belgisi bolyp qaldy. Ol chat nemese elektrondyq poshtamen qarym-qatynas jasaýda daýys ıntonatsııasy men ym-ısharanyń jetispeı turǵanyn túsindi. Smaılıkter áńgimelesýshini durys túsinýge, onyń kóńil-kúıin baıqaýǵa kómektesedi, olar óte qyzyq jáne jaǵymdy emotsııa týdyrady.

OQIǴALAR

55 jyl buryn (1955) Oralda «Ýralagroremmash» zaýytynyń negizi qalandy.

Zaýyt ormandy qorǵaý stantsııasynyń oryna salyndy. Kásiporyn tyń jáne tyńaıǵan jerlerdi ıgerý kezinde iske qosylyp, aýyl sharýashylyq tehnıkasyn jóndeý salasynda mamandandyryldy. Sol jyldary kásiporyn óziniń salasy boıynsha respýblıkamyzdaǵy jáne Odaqtaǵy zaýyttar arasynda aldyńǵy qatarlarǵa shyqty. Kásiporyn Qazaqstandaǵy zaýyttar arasynda birinshi bolyp Lenın jáne Qazan kóterilisi ordenderimen marapattaldy. Qazirgi ýaqytta «Ýralagroremmash» AQ aýyl sharýashylyq jáne órtke qarsy tehnıkalaryn shyǵarady, sonyń ishinde JVP-9 jatok markasy men zııandy jándikterdi joıý jumystaryna arnalǵan búrikkishter bar. Kásipornyń qýattylyǵy jyldan-jylǵa ósip kele jatyr, bizdiń respýblıkamyzda jáne shetelde suranystaǵy jańa ónimderdiń túrleri shyǵarylyp jatyr. Kásiporynda metall jáne temirbeton qurastyrmalaryn tottan qorǵaıtyn ystyq myrysh jelisi iske qosylǵan. Osyndaı óńdeýden ótken metaldar óziniń alǵashqy keıpin jaǵymsyz ekologııalyq ortada 20 jyldan 60 jylǵa deıin saqtaıdy. Aktsıonerlik qoǵamnyń janynan shyǵarylǵan ónimderge qyzmet kórsetý maqsatymen «Kazagroservıs-Ýral» MTS qurylǵan. Sonymen qatar, kishigirim transformatorlyq stantsııalaryn qurastyratyn «Kazelektroşıt» JShS-y «Ýralagroremmash» AQ-y quryltaıshysy bolyp tabylady. Osy aktsıonerlik qoǵamnyń jáne reseılik «Rostselmash» AQ-nyń negizinde «Nıva-Effekt» kombaın markalaryn qurastyratyn Birikken kásiporyn qurylǵan jáne sol tehnıkaǵa qyzmet kórsetetin ortalyq jumys isteıdi.

15 jyl buryn (1995) Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń «Qazaqstan Respýblıkasynyń Reseı Federatsııasymen shekarasynda kedendik baqylaýdy joıý týraly» Jarlyǵy shyqty.

9 jyl buryn (2001) Almatyda Elbasy N.Á.Nazarbaev AQSh-tyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne Ókiletti elshisi Larrı Neppermen kezdesti. Elshi Elbasyna senim gramotasyn tabys etip, N.Á.Nazarbaevqa, Qazaqstan halqyna jáne Úkimetine óz elderinde oryn alǵan qaıǵyly kúnderde qoldaý kórsetkeni úshin alǵys bildirdi. Osy kúni, N.Á.Nazarbaevqa GFR-diń Qazaqstandaǵy elshisi Andreas Kertıng senim gramotasyn tabys etti. Kezdesý barysynda qazan aıyna josparlanǵan Elbasynyń GFR-ǵa resmı sapary, elimizdiń ekonomıkasyna nemis ınvestıtsııasyn tartý jáne ekonomıkalyq-saýda qarym-qatynasyn bekitý máseleleri talqylandy.

5 jyl buryn (2005) Almatyda jańa aqparattyq-konsýltatsııalyq «Jasyl telefon» qyzmeti jumys isteı bastady.

Uıymdastyrýshysy jáne bastaýshysy - EkoForým resýrstyq ortalyǵy.

«Jasyl telefon» almatylyqtardy tabıǵatty ár túrli lastanýlarda jáne zııan keltirilgen jaǵdaılarda kómektesedi, ásirese aǵashtardy shabý, kózdelmegen jerdegi qoqystar paıda bolǵan kezde. Almaty qalasynyń árbir turǵynynyń taza qorshaǵan ortada ómir súrý quqyǵy buzylǵan jaǵdaıda ortalyqqa habarlasyp tegin keńes alady. «Jasyl telefon» operatorlaryna túsken qońyraýlardyń negizinde ekologııalyq tártipti qamtamasyz etetin qyzmetterge resmı suranystar jiberiledi jáne habarlasqan azamattarǵa paıda bolǵan jaǵdaıda qandaı shara qoldanylǵany týraly aqparat beriledi.

«Jasyl telefon» ortalyǵy Qazaqstannyń bes aımaǵynda jumys isteıdi, ol aımaqtyń ekologııalyq jaǵdaıyn qadaǵalap júıeli negizde naqty málimet jınaıdy jáne jergilikti basqarýshy organdardyń qorshaǵan ortany qorǵaýǵa qoldanylyp jatqan sharalary týraly azamattarǵa aqparat taratady.

5 jyl buryn (2005) Jambyl oblysy Shý aýdany Jańa jol aýylynda qazaqtyń halyq batyry, dúnıejúzilik soǵystyń dańqty jaýyngeri, qazaqtyń kórnekti jazýshysy Baýyrjan Momyshulyna arnalǵan eskertkish ornatyldy.

Momyshuly Baýyrjan (1910-1982) - Keńes odaǵynyń batyry, ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń dańqty jaýyngeri, qazaqtyń kórnekti jazýshysy. Jambyl oblysynyń Jýaly aýdanyndaǵy Kólbastaý mekeninde dúnıege kelgen.

Ofıtserdiń kúndeligi», «Bir túnniń tarıhy», «Bizdiń semıa», «Moskva úshin aıqas» «Jaýyngerdiń tulǵasy», «Maıdan», «Maıdandaǵy kezdesýler», «General Panfılov», «Tólegen Toqtarov», «Kýba áserleri», «El basyna kún-týsa», «Ushqan uıa», «Adam qaıraty» povesteri men áńgimeleriniń avtory.

Qyzyl Tý, Eńbek Qyzyl Tý, Halyqtar Dostyǵy, 1-dárejeli Otan soǵysy, 2 ret Qyzyl Juldyz, «Qurmet belgisi» syndy orden-medaldarmen marapattalsa, halqynyń shyn mánindegi qaharman ulyna Qazaqstan táýelsizdikke qol jetkizgennen keıin «Keńes odaǵynyń batyry» ataǵy berilgen.

3 jyl buryn (2007) Almatyda Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń ınternettegi saıtynyń tanystyrylymy boldy.

Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamy qoǵamy 1989 jyly qurylǵan. Saıtqa www.kaztil.kz adresi boıynsha shyǵýǵa bolady.

Internettegi saıty «Qazaq ınterneti» qoǵamdyq birlestigi jasap shyqqan, onda «Alash murasy», «Sóz tórkini», «Іs qaǵazdary», «Tildik ahýal» men «Sózdikter» dep atalatyn aıdarlar bar.

3 jyl buryn (2007) Sotsıalıstik Eńbek Eri Qarasaı Sarıevtiń (1907-1982) 100 jyldyǵyna oraı Oraldaǵy turǵan úıine eskertkish taqta ornatyldy.

Bókeı Ordasy aýdany Bısen aýylynda dúnıege kelgen Qarasaı Sarıev 1927 jyly Astrahan qalasynda balyq daıyndaý mekemesinde jumys jasady. Sodan keıin elge oralyp, aýyl sharýashylyǵy artelinde, Bısen aýyldyq keńesinde, «Alǵashyq» ujymsharynda eńbek etti. Uzaq jyldar boıy sharýashylyq basqarǵan Q.Sarıevke 1948 jyly Sotsıalıstik Eńbek Eri ataǵy berildi.

ESІMDER

105 jyl buryn (1905-1983) aqyn TOQMAǴAMBETOV Asqar dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynyń Tereńózek aýdanynda týǵan. Uly Otan soǵysyna qatysqan. Tashkent polıtehnıkýmynda, Máskeý Baspa ınstıtýtyn bitirgen.

«Lenınshil jas», «Sotsıalıstik Qazaqstan», «Qazaq ádebıeti» gazetteri men «Ara» jýrnalynda qyzmet istegen. Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń Shymkent, Qyzylorda oblystary boıynsha jaýapty hatshysy bolǵan.

1928 jyldan bastap óleńderi men poemalary, ocherkteri men feletondary san ret jeke kitap bolyp basylyp shyqty. Otan soǵysy jyldarynda jaýyngerlerdiń maıdandaǵy erlikterin, halyqtar dostyǵy, soǵystan keıingi jyldarda beıbit ómir tynysyn óz shyǵarmalaryna arqaý etti. «Hat», «Baqyt kilti», «Qaskeleń», «Ómirge jol», «Agronom kóktemi», «Batyr Álı», «Aqyn taǵdyry», «Kreml saqshysy», «Ajaldy jeńgen alyptar», «Batyrlar dastany», «Ýborşıtsa», «Berlın kóshesinde», «Ispanııa», «Qarańǵy túnde», «Reın jaǵasynda» poemalarynyń, «Bizdiń Sáýle», «Qosh aman bol», «Bátımanyń haty», «Kút meni», «Súıgen jarǵa» taǵy basqa ánge arnalǵan óleńderiniń, Ybyraı Jaqaev ómirin beıneleıtin «Qyran tuǵyrdan ushady», Qazan revolıýtsııasynyń qarsańyndaǵy aýyl ómirin sýretteıtin «Aqmonshaq» (O.Bodyqovpen birge), «Qarbalasta» povesteri men romandarynyń, «Jyr kúmbezi» atty tarıhı romannyń avtory. «Eki zań», «Saılaý», «Aldar-kóse», «Bir semıa» atty pesalary bar. S.Aınıdiń «Quldar» romanyn qazaqshaǵa aýdardy.

Oktıabr Revolıýtsııasy, 1-dárejeli Otan soǵysy, úsh ret Eńbek Qyzyl Tý ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

50 jyl buryn (1960) «BTA Bank» aktsıonerlik qoǵamynyń basqarma tóraǵasy, ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty SAIDENOV Ánýar Ǵalımollauly dúnıege keldi.

Máskeý qalasynda týǵan. M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetin, aspırantýrasyn jáne London ýnıversıtetin bitirgen.

1994-1996 jyldary - Eýropalyq qaıta qurý jáne damý bankiniń konsýltanty, bankıri. 1996-1998 jyldary - QR Ulttyq banki tóraǵasynyń orynbasary. 1998-1999 jyldary - QR Investıtsııa jónindegi memlekettik komıtetiniń atqarýshy dırektory, QR Investıtsııa jónindegi agenttiginiń tóraǵasy. 1999-2000 jyldary - QR qarjy vıtse-prezıdenti. 2000-2001 jyldary - «Qazaqstan Eksımbanki» JAQ Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy. 2000-2004 jyldary - «Qazaqstan Halyqtyq jınaqtaý banki» AAQ basqarma tóraǵasynyń mindetin atqarýshy, tóraǵasy. «Qazaqstan Halyqtyq jınaqtaý banki» AAQ Dırektorlar keńesi tóraǵasynyń mindetin atqarýshy, tóraǵasy, 2004-2009 jyldary QR Ulttyq banki tóraǵasynyń orynbasary, tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan. 2009 jyldan «BTA Bank» aktsıonerlik qoǵamynyń basqarma tóraǵasynyń keńesshisi, 17 aqpannan «BTA Bank» aktsıonerlik qoǵamynyń dırektorlar keńesiniń sheshimimen basqarma tóraǵasy bolyp taǵaıyndalǵan.

«Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev» ordenimen jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamentine 10 jyl» mereıtoılyq medaldarmen marapattalaǵan.