QazAqparat-Anons: qyrkúıektiń 11-i men 13-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

  ҮKІMET

Қyrkүıektiң 11-de «Radisson SAS Hotel Astana» қonaқүıinde Қazaқstan Respýblıkasynyң Ekonomıka jәne bıýdjettik josparlaý vıtse-mınıstri Tımýr Sүleımenovtiң teң tөraғalyғymen Saýda-ekonomıkalyқ jәne ғylymı-tehnıkalyқ yntymaқtastyқ boıynsha Қazaқstan-rýmyn үkimetaralyқ komıssııasynyң 8-shi otyrysy өtedi.

BASҚA MEMLEKETTІK ҚҰRYLYMDAR

Shilde aıynan bastap қyrkүıek aıyna deıin Kedendik baқylaý komıtetiniң basshylary azamattardy қabyldaıdy. Komıtet tөraғasy azamattardy - shildeniң 11-i, tamyzdyң 14-i, қyrkүıektiң 11-i kүnderi қabyldaıdy. Azamattar sondaı-aқ өz mәselelerimen komıtet tөraғasynyң orynbasarlaryna da kire alady. Tөraғa orynbasary Serjan Dүısebaev - shildeniң 16-synda, tamyzdyң 13-inde, қyrkүıektiң 17-sinde қabyldasa, Jarқynbek Ospanov - shildeniң 15-inde, tamyzdyң 12-sinde, қyrkүıektiң 9-ynda, al Igor Ten - shildeniң 6-synda, tamyzdyң 10-ynda, қyrkүıektiң 14-inde қabyldaıdy. Қabyldaý ýaқyty - saғat 16.30-18.30-dyң aralyғynda. Myna telefon arқyly қabyldaýғa jazylýғa bolady: (8-7172) 79-45-79.

ҚOҒAM

Қyrkүıektiң 11-inde saғat 10.00-de «Қazyna Taýer»-de Қazaқstan Damý banki «Әlemdik қarjy daғdarysyn jeңe bilý jәne eki el arasynda қarjy salasyndaғy өzara қarym-қatynastar» degen taқyrypta praktıkalyқ semınar өtkizedi.

Қyrkүıektiң 11-inde saғat 12.00-de «Nұr Otan» HDP үıinde (Қonaev kөshesi, 12/1) «Barlyқ қazaқstandyқtar үshin shynaıy densaýlyқ» degen taқyrypta «dөңgelek үstel» өtedi.

Tamyzdyң 1-inen bastap  jolaýshylar poıyzdarynyң  platskart  vagondarynyң  bılet  құnyna  tөsek  jabdyқtarynyң    құny қosylady. Jolaýshylar tөsek  jabdyқtaryn    bұdan bylaı bılet kassasynda     jol құjatyn   resimdeý kezinde    satyp ala alady. Oғan қosa,       қyrkүıektiң 15-ine  deıin  platskart  vagondarda  VÝ-9  tүbirtekteri  boıynsha   tөsek jaımalarynyң ýaқytsha satylymyna    rұқsat etilip otyr.     Biraқ    қyrkүıektiң  15-inen bastap     vagondarda tөsek jabdyқtaryn satýғa  tyıym salynady.  Jolaýshy   tөsektiң  құnyn   bılet kassasynda tөleýden bas tartsa,  ony vagonda    satyp  ala almaıdy.

Tamyzdyң 11-i men  қyrkүıektiң 30-y  arylyғynda   BҰҰ-nyң  Nıý-Iorktegi   shtab-pәterinde  «ıAdrolyқ қarýғa  jol joқ»  қazaқstan-japon kөrmesi өtedi.

Қyrkүıektiң 5-11-i kүnderi Almaty oblysynda NATO-nyң қoldaýymen  halyқaralyқ құtқarýshylar қyzmeti bөlimsheleriniң tabıғat apatynyң zardabyn joıý kezindegi birlesken is-қımylyn pysyқtaýғa arnalғan halyқaralyқ jattyғý өtedi.

ASTANA

Қyrkүıektiң 11-inde saғat 14.00-de «Қazgıdromet» RMK «Panasonic tәjirıbesin basshylyққa ala otyryp elektrmen jabdyқtaý» atty semınar өtkizedi.

Қyrkүıektiң 11-inde saғat 17.00-de Tұңғysh Prezıdent mұrajaıynda «Ұlttyқ mәdenıettiң besigi» atty kөrme ashylady.

Қyrkүıektiң 11-inde saғat 18.00-de Tәýelsizdik jәne kelisim saraıynda A.M.Rahymjanovtyң қatysýymen jastar men balalar teatrynyң jaңa  maýsymyn ashatyn «Revızor» spektakliniң premerasy bolady.

 ALMATY

Қyrkүıektiң 11-inde ıAdrolyқ fızıka ınstıtýtynda ıadrolyқ jәne radıatsııalyқ fızıka boıynsha halyқaralyқ konferentsııasynyң jabylýy өtedi.

Қyrkүıektiң 11-inde saғat 10:00-de ҚazEÝ-de «Negizgi қorlardy jaңartý - ornyқty ekonomıkalyқ damýғa kөshýdiң negizi» halyқaralyқ konferentsııasy өtedi.

Қyrkүıektiң 11-inde saғat 10:00-de қalalyқ әkimdikte әkimniң orynbasary Seıdýmanov қytaılyқ delegatsııamen kezdesý өtkizedi.

Қyrkүıektiң 11-inde saғat 11:00-de Қazaқ Ұlttyқ tehnıkalyқ ýnıversıtetinde memlekettik bilim granttaryn saltanatty tapsyrý bolady.

Қyrkүıektiң 11-inde saғat 11:00-de Kazakhstan Open 2009 European Challenge Tour golfi boıynsha 5-shi kәsibı týrnırdiң өtkizilýine arnalғan baspasөz mәslıhaty өtedi.

Қyrkүıektiң 11-inde saғat 12:00-de Қazaқstan baspasөz klýbynda Chernobyl zardaptaryn joıýshylarғa arnalғan eskertkishtiң құrylysyna arnalғan baspasөz mәslıhaty өtedi.

Қyrkүıektiң 11-inde saғat 12:00-de Ұlttyқ baspasөz klýbynda «Құpııa» fılmin shyғarýshylardyң қatysýymen baspasөz mәslıhaty өtedi.

Қyrkүıektiң 11-inde saғat 15:00-de қazaқstandyқ jazýshylardyң kitaphanasynda Қala kүnine arnalғan merekelik kesh өtedi.

Қyrkүıektiң 11-inde saғat 16:00-de «Қazaқstan» telearnasynda telearnanyң bas prodıýseri A.Rahmetovpen sұhbat өtedi (tek ҚazAқparat үshin!).

Қyrkүıektiң 11-inde saғat 19:00-de «D'Adamas» salonynda «HHІ ғasyrdyң құndylyқtary - magııa jәne sұlýlyқ» atty kөrme ashylady.

 ҚYRKҮIEK AIYNDA:

OҚIҒALAR

ҚYRKҮIEKTІҢ 7-І, DҮISENBІ

AҚSh-ta Eңbek kүni. Қyrkүıektiң alғashқy aptasynyң birinshi dүısenbisinde toılanady. AҚSh-taғy Eңbek kүni «proletarıattyқ kүsh-қýattyң jaýyngerlik baıқaýy» emes, bұl - is jүzinde sonyң aldyndaғy beısenbi kүngi keshten bastap, kelesi seısenbiniң taңyna deıin sozylatyn - shұbalaңқy ýık-end. Eңbek kүni toptasý jәne sherýlerde emes, kөbinese kөlikterimen қydyrystaý үstinde өtedi. Bұl mereke AҚSh-ta demalystar maýsymynyң aıaқtalýy retinde қabyldanady.

Soғys oıynshyқtaryn joıý kүni. Bұl kүn 1988 jyly Dүnıejүzilik ata-analarynyң қamқorlyғynan aırylғan jәne jetim balalarғa kөmek қaýymdastyғynyң bastamasy boıynsha alғash ret atalyp өtti. Osy kүni soғys oıynshyқtaryn tәttilerge jәne jұmsaқ oıynshyқtarғa aýystyrý қabyldanғan.

Brazılııa Federatıvtik Respýblıkasynyң Ұlttyқ meıramy - Tәýelsizdik kүni (1822).

Brazılııa - Oңtүstik Amerıkada ornalasқan memleket. Astanasy - Brazılıa. Memlekettik tili - portýgal tili. Memlekettik құrylymy - federatıvtik respýblıka. Memleket basshysy - prezıdent. Aқsha birligi - real.

Қazaқstan Respýblıkasy men Brazılııa Federatıvtik Respýblıkasy arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1993 jylғy қyrkүıektiң 22-inde ornatyldy.

ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

18 jyl bұryn (1991) Қazaқstan sotsıalıstik partııasy (Қazaқstan Kommýnıstik partııasyn қaıta ataý nәtıjesinde) құryldy.

10 jyl bұryn (1999) Қazaқstan Respýblıkasynyң Prezıdenti N. Ә. Nazarbaev mynadaı Jarlyққa қol қoıdy: «Ýkraına Prezıdenti - Leonıd Danılovıch Kýchmany Қazaқstan men Ýkraına halyқtary arasyndaғy dәstүrli dostyқ pen baýyrlastyқ қarym-қatynastardy nyғaıtýғa, қazaқstan-ýkraındyқ yntymaқtastyқty jan-jaқty jәne өzara tıimdi keңeıtýge ұdaıy ұmtylý mәselelerine қosқan kөrnekti үlesi үshin «Altyn қyran» ordenimen marapattalsyn».

8 jyl bұryn (2001) Elbasy N.Nazarbaev Aқtaý қalasynda өtken birneshe is-sharaғa: Қazaқstan jastarynyң birinshi kongresine, қalanyң «Yntymaқ» alaңyndaғy «Dostyқ» monýmentiniң jәne parom termınalynyң, ashylý saltanatyna қatysty. Jaңa paromdyқ jeliler Aқtaýdy Noýshahr (Iran), Baký (Әzirbaıjan) jәne Olıa (Reseı) aılaқtarymen aralyқty baılanystyrdy.

5 jyl bұryn (2004) Astanada sınagog ashylý saltanaty өtti.

5 jyl bұryn (2004) Izraıldiң bas ravvıni Iona Metsger men amerıkalyқ evreı fılantropy Ronald Laýder Nұrsұltan Nazarbaevқa өrkenıetter arasyndaғy dıalogқa қosқan үlesi үshin Maımonıd atyndaғy Halyқaralyқ syılyқ tabys etti. Қazaқstan Prezıdenti bұl halyқaralyқ syılyқtyң tұңғysh laýreaty boldy. Osy mәrtebeli syılyқty әlemdegi bedeldi evreı ұıymdary men қaýymdarynyң өkilderin biriktiretin - sony arnaıy tapsyrýmen aınalysatyn - Halyқaralyқ komıtet taғaıyndaғan. Bұl syılyқ өz otany Kordovoda (Ispanııa) ornatylғan Rabbı Moshe ben Maımon eskertkishiniң kishireıtilgen skýlptorlyқ kөshirmesi bolyp tabylady.

5 jyl bұryn (2004) Elbasynyң өkimine sәıkes Beslandaғy laңkestik aktiniң saldarynan қaza tapқandardy қazaқstandyқtar Jalpyұlttyқ bir mınýt үnsizdikpen eske aldy. Tүs mezgilinde Қazaқstannyң barlyқ telearnalary men radıostansylary habar taratýyn bir mınýtқa toқtatty.

4 jyl bұryn (2005) Pavlodardyң «Kosmos» jastar-demalys ortalyғynda әrtis әri kınorejısser Қýat Әbýseıitovke arnalғan eskertkish taқta ornatyldy. Osydan bastap jastardyң demalys ortalyғy қazaқ kınosy sheberiniң esimimen atalatyn boldy. Eskertkish taқtany ashý saltanatyna қatysқan oblys әkimi Қaırat Nұrpeıisov bar өmirin өner jolyna arnaғan rejısser Қ. Әbýseıitovtiң ұlttyқ kınony damytýғa қosқan үlesiniң zor ekendigin atap kөrsetti. Өziniң kindik қany tamғan Baıanaýyldyң daңқyn aspandatқan jerlesterine arnalғan keshte akter, kınorejısser, sazger әri aқyn Қýat Әbýseıitov týraly fılmniң tұsaýkeseri boldy.

85 jyl bұryn (1924) frantsýz fızıgi Lýı de Broıl қarapaıym bөlshekterdiң tolқyndaný қasıeti bolýy mүmkin degen boljam jasady. Osy boljam kvanttyқ mehanıkanyң negizin қalaýғa sebep boldy. Broıl өziniң bұl eңbegin Parıj ýnıversıtetiniң tabıғı ғylymdar fakýltetine doktorlyқ dıssertatsııasy esebinde ұsynғan.

ESІMDER

90 jyl bұryn (1919-1988) kүıshi-dombyrashy, Қazaқ KSR halyқ әrtisi OMAROV Rүstembek Beısenұly dүnıege kelgen. Ұly Otan soғysyna қatysқan.

Pavlodar oblysynda týғan. Lenıngradtaғy (Sankt-Peterborg қ.) mýzykalyқ ýchılışeni, Almaty konservatorııasyn bitirgen. 1934 jyldanҚazaқ halyқ aspaptar orkestriniң dombyrashysy, dombyrashylar tobynyң kontsertmeısteri, jeke oryndaýshysy. Konservatorııada dәris bergen, sonymen birge Құrmanғazy atyndaғy halyқ aspaptar orkestrinde dombyrashy қyzmetin atқarғan. Kөptegen kүıshi-dombyrashylar tәrbıelep shyғarғan, olardyң қatarynda - A. Esқalıev, Қ. Ahmedııarov, t.b. tanymal oryndaýshylar bar.

Қazaқtyң halyқ kүıleriniң sarқylmas қoryn, әsirese әıgili Құrmanғazy kүılerin, onyң oryndaýshylyқ dәstүrin jetik meңgergen.

80 jyl bұryn (1929) sәýletshi, Қazaқstannyң eңbek siңirgen sәýletshisi KATsEV Vladımır Zelıkovıch dүnıege keldi.

Harkov ınjener-құrylys ınstıtýtynyң sәýlet fakýltetin bitirgen. 1953-1959 jj. Magnıtogorsk  jobalaý ınstıtýtynyң sәýletshisi bolyp jұmys istegen. 1959 jyldan Almatyda, «Kazgorstroıproekttiң» Memlekettik jobalaý ınstıtýtynyң (MJI) sәýletshisi қyzmetin atқarғan. 1967 jyldan «Almatygıprogor» MJI sheberhanalarynyң bas sәýletshisi. 1964-1983 jj. Қazaқstan Sәýletshiler odaғynyң basқarma mүshesi.

V. Katsevtiң basқa da sәýletshilermen birlesken jobalary boıynsha Almatyda Қazaқ tsırki, «Medeý» bıik taýdaғy sport kesheni jәne de basқa ғımarattar boı kөterdi.

30 jyl bұryn (1979) Қazaқstan Respýblıkasy Mәdenıet jәne aқparat mınıstrligi Aқparat jәne mұraғattar komıteti tөraғasynyң orynbasary AITҚALIEV Әshir Қaıyrjanұly dүnıege keldi.

Almaty қalasynda týғan. Қazaқ memlekettik basқarý akademııasyn, Қazaқ memlekettik zaң akademııasyn, Mәskeý қalasyndaғy Eңbek jәne әleýmettik қatynastar akademııasyn bitirgen. «Samғaý» Ұlttyқ ғylymı-tehnologııalyқ holdıng» AҚ apparat basshysy, «Ұlttyқ ғylymı-tehnıkalyқ aқparat ortalyғy» AҚ apparat basshysy, «Arna-Medıa» Ұlttyқ aқparat holdıngi AҚ ýәkiletti өkili қyzmetterin atқarғan. 2008 jyldan joғaryda atalғan қyzmette.

ҚYRKҮIEKTІҢ 8-І, SEISENBІ

Saýattandyrýdyң halyқaralyқ kүni. 1967 jyldan bastap, ıÝNESKO Bas konfederatsııasy 14-shi sessııasynyң 1.141. қarary negizinde atalyp өtiledi.

Jýrnalısterdiң halyқaralyқ yntymaқ kүni (1958). Bұl - cheh jýrnalısi ıÝlıýs Fýchıkti gıtlershilerdiң Berlın tүrmesi - Plettsenzede aıýandyқpen өltirgen kүni. Jalyndy jýrnalısti eske alý maқsatynda Halyқaralyқ jýrnalıster ұıymynyң Býhareste өtken 4-shi kongresiniң sheshimi boıynsha atap өtiledi.

Blokada құrbandaryn eske alý kүni. Bүgin Ұly Otan soғysy tarıhyndaғy eң қaıғyly oқıғalardyң biri - 900 kүnge sozylғan Lenıngrad қorshaýyna 67 jyl toldy.

ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

75 jyl bұryn (1934) «Temirjolshy» jәne «Jeleznodorojnık Kazahstana» gazetteriniң alғashқy nөmirleri jaryқ kөrdi.

16 jyl bұryn (1993) Almatydaғy «Mұrattas» ғylymı-zertteý baspa ortalyғy ғұlama aқyn Қoja Ahmet ıAssaýıdiң «Aқyl kitabyn» («Dıýanı hıkmet») қazaқ tilinde jaryққa shyғardy.

15 jyl bұryn (1994) Қazastan Respýblıkasynyң Prezıdenti N. Ә. Nazarbaevtyң Jarlyғymen respýblıkamyzdyң Memlekettik damý banki құryldy.

12 jyl bұryn (1997) Batys Қazaқstan oblysynyң Orda aýylynda Jәңgir han kesenesiniң ashylý saltanaty boldy.

9 jyl bұryn (2000) Almatyda Қazaқstannyң tұңғysh Prezıdenti N. Ә. Nazarbaevtyң 60 jyldyқ mereıtoıyna arnalғan «Bolashaққa senimmen» atty fotoalbomnyң tұsaýkeser rәsimi өtti. «Otan» partııasynyң ұıymdastyrýymen jaryқ kөrgen albomda Elbasynyң jeke mұraғatynan alynғan sýretter paıdalanylғan.

8 jyl bұryn (2001) Astanada ҚR Prezıdenti N.Ә.Nazarbaev «Қazaқstan kartasy: «Atameken» dep atalatyn jaңa etnomemorıaldyқ saıabaқtyң saltanatty ashylý rәsimine қatysyp, onyң lentasyn қıdy. Bұl kartada Қazaқstannyң barlyқ aımaқtary қamtylyp, elimiz aýmaғynda ornalasқan 100-den astam nysan tүpnұsқasynan aınymaıtyndaı etip kөrsetilgen. Olardyң arasynda қalalar, ondaғy basқarý mekemeleri, mәdenıet oshaқtary, iri өndiris oryndary, tarıhı eskertkishter қamtylғan.

3 jyl bұryn (2006) bir top amerıkandyқ ғalym Kalıfornııa shtatynyң soltүstigi jaғalaýynan өzderi «Jerdegi eң bıik tiri organızm» dep tanyғan aғash tapty. Gıperıon dep atalғan bұl aғashtyң bıiktigi 115 metrge jetedi. Bұғan deıin әlemdegi eң bıik «tiri organızm» dep sekvoııa aғash atalyp kelgen edi. Ғalymdar «Stratosfera alyby» degen ekinshi ataýy bar bıiktigi 100 metrden asatyn 135 sekvoııa aғashyn tapқan. Әlemdegi eң қart aғash sanalatyn  sekvoııa da osy Kalıfornııada өsedi, onyң jasy shamamen 4650 jyl dep baғalanýda.

3 jyl bұryn (2006) Moңғol ұlttyқ қoғamdyқ telearnasynda «TV-Tolқyn» atty қazaқ baғdarlamalary redaktsııasy өz jұmysyn bastady. Teledıdarlyқ baғdarlama қazaқ tilinde aptasyna 1 ret jaryқ kөredi, Moңғolııadaғy қazaқtar өmiriniң barlyқ қyr-syrynan habardar etetin bұlardyң osyndaғy қazaқ tildi aýdıtorııaғa baғyttalғan jәne keң kөlemdi habar taratý mүmkinshiligi bar.

ESІMDER

70 jyl bұryn (1939-2002) memlekettik қaıratker ҚORJYMBAEV ıÝrıı Ermekovıch dүnıege kelgen.

Қaraғandy oblysynda týғan. Қazaқ ken-metallýrgııa ınstıtýtyn bitirgen. «Karagandaýgol» kombınatynyң shahta ýchaskesi aýysym sheberi, bastyғy bolyp jұmys istegen. 1969-1991 jj. Қazaқ KSR Memlekettik қaýipsizdik komıtetiniң operatıvtik өkil, aғa operatıvtik өkil, bөlimshe bastyғy, bөlim bastyғy, 1-inshi basқarma bastyғynyң orynbasary қyzmetterin atқarғan. 1991-1992 jj. Қazaқstan Respýblıkasy Memlekettik қaýipsizdik komıtetiniң «Alfa» arnaıy bөlimshesiniң komandıri.

Қyzyl Jұldyz ordenimen, alty medalmen, ҚazKSR Joғarғy Keңesiniң құrmet gramotasymen marapattalғan.

ҚYRKҮIEKTІҢ 9-Y, SӘRSENBІ

Әsemdiktiң bүkildүnıejүzilik kүni. Halyқaralyқ Estetıka jәne kosmetologııa komıtetiniң (SIDESKO) bastamasy boıynsha atap өtiledi.

Koreı Halyқ Demokratııalyқ Respýblıkasynyң Ұlttyқ meıramy - KHDR-diң құrylғan kүni (1948).  Memleket Shyғys Azııadaғy Koreı tүbeginde ornalasқan. Astanasy - Phenıan қalasy. Aқsha birligi - von. Resmı tili - koreı tili.

Қazaқstan Respýblıkasy men Koreı Halyқ Demokratııalyқ Respýblıkasy arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy қaңtardyң 29-ynda ornatyldy. Қazaқstannyң Koreı Halyқ Demokratııalyқ Respýblıkasyndaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi mindetin қosa atқarýshysy - Adyrbekov Ikram.

Tәjikstannyң Memlekettik meıramy - Tәýelsizdik kүni. 1991 jyly Memleket tәýelsizdigi týraly deklaratsııa қabyldandy.

Қazaқstan Respýblıkasy men Tәjikstan Respýblıkasy arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1993 jylғy қaңtardyң 7-inde ornatyldy. Қazaқstan Respýblıkasynyң Tәjikstandaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi - Әbildaev Erlan Әdilhanұly. Tәjikstan Respýblıkasynyң Қazaқstandaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi - Iskandarov Akbarsho Iskandarovıch.

ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

15 jyl bұryn (1994) Қazaқstan Respýblıkasynyң Prezıdenti Nұrsұltan Nazarbaev  «Қazaқstan Respýblıkasy үkimet mүshesiniң anty týraly» қaýly қabyldady.

4 jyl bұryn (2005) ҚR Bas prokýrorynyң bұıryғymen Ekibastұzda Қazaқstandaғy tұңғysh bazalyқ  prokýratýra ashyldy. Onda Pavlodar jәne Shyғys Қazaқstan oblystary prokýratýralarynyң jas қyzmetkerleri kәsibı daıyndyқtary deңgeıin kөteredi.

83 jyl bұryn (1926) amerıkalyқ En-Bı-Sı telekompanııasynyң negizi қalandy.

233 jyl bұryn (1776) Amerıka Birikken Kolonııalarynyң jaңa ataýy - Amerıka Құrama Shtattary bolyp bekitildi.

ESІMDER

70 jyl bұryn (1939) aқyn, Қazaқstan Jazýshylar odaғynyң mүshesi MEDETBAEV Shәripbaı dүnıege kelgen.

Oңtүstik Қazaқstan oblysynda týғan. Tashkent pedagogıkalyқ ınstıtýtyn bitirgen. Mektep mұғalimi, Keles aýdandyқ partııa komıtetinde jұmys istegen.

«Kөktem tynysy», «Kelesim - atamekenim», «Araıly», «Keles tolқyndary», «Kүmis tolқyndar» өleң jınaқtarynyң avtory.

70 jyl bұryn (1939) jazýshy, Қazaқstan Jazýshylar odaғynyң mүshesi MATsKEVICh Edýrd Olegovıch dүnıege kelgen. ҚazMÝ (қazirgi Әl-Farabı atyndaғy Қazaқ Ұlttyқ ýnıversıtetin) bitirgen. Өskemen oblystyқ gazetinde, respýblıkalyқ «Lenınskaıa smena» jastar gazetinde, «Prostor» jýrnalynda jұmys istegen, «Izvestııa» gazetiniң Қazaқstan boıynsha menshikti tilshisi қyzmetin atқarғan.

Jazýshynyң tұңғysh «Jabaıy alma» kitaby 1965 jyly jaryқ kөrgen. Derekti jәne kөrkem prozalyқ «Erlik pen sezim paraғy», «Kөk bұlғyn», «Ala taýlar kүntizbesi», «Өziңmen birge» kitaptardyң avtory.

 ҚYRKҮIEKTІҢ 10-Y, BEISENBІ

 Halyқaralyқ fashızmniң құrbandaryn eske alý kүni.

 OҚIҒALAR

 90 jyl bұryn (1919) Orynbor gýbernııalyқ komıteti men Қazaқ Revolıýtsııalyқ komıtetiniң birikken otyrysynyң nәtıjesinde Orynbor gýbernııasyn Қazaқstan құramyna kirgizý týraly sheshim қabyldandy.

 17 jyl bұryn (1992) Jambyl oblysy Moıynқұm aýdanynyң Kөkterek aýylynda 1986 jylғy Jeltoқsan oқıғasynyң құrbany, Halyқ қaһarmany Қaırat Rysқұlbekovtiң eskertkishi ashyldy.

  16 jyl bұryn (1993) Қazaқstanda Reseıdiң mәdenıet kүnderi өtti.

 16 jyl bұryn (1993) Қazaқstan Respýblıkasy Joғarғy Keңesi Prezıdıýmy қaýlysymen Atyraý oblysy Teңiz aýdany - Құrmanғazy aýdany bolyp өzgertildi.

 16 jyl bұryn (1993) Almaty қalasynda «Қarқara-93» Halyқaralyқ kөrmesi өtti. Kөrmege 200-den asa sheteldiң iri kompanııalary men fırmalary jәne 60-tan asa қazaқstandyқ kәsiporyndar қatysty.

 15 jyl bұryn (1994) Almaty қalasy Keңsaı қorymyndaғy aқyn Syrbaı Mәýlenovtiң zıratyna eskertkish belgi қoıyldy.

 13 jyl bұryn (1996) Joғary dıplomatııalyқ mektebi құryldy. (1997 jyldan - Dıplomatııalyқ akademııa)

 13 jyl bұryn (1996) Respýblıkada alғash kadet korpýsy құryldy.

 11 jyl bұryn (1998) Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Nazarbaevtyң Jarlyғymen Mәdenıetti jәne өnerdi қoldaýdyң memlekettik қory құryldy.

 11 jyl bұryn (1998) merzimdi қoғamdyқ-saıası, tarıhı-arheologııalyқ «Қazaқ batyrlary» gazetiniң alғashқy sany jaryқ kөrdi. Gazet tarıhtan bұryn-soңdy өtken handar, bıler, sheshender men kөsemder týraly, salt-dәstүrlerdi, halyқtyң shejiresin jarııalaıdy. 2000 jyldan «Қazaқ batyrlary» almanah-gazeti bolyp өzgertilgen.

 10 jyl bұryn (1999) Avstralııanyң Inebýrg қalasynda өtken Dүnıejүzilik kınofestıvalde Satybaldy Narymbetovtyң «Kөzimniң қarasy» fılmine Halyқaralyқ bas jүlde berildi.

 4 jyl bұryn (2005) Қostanaı oblysy Қarabalyқ aýdanynda Aýғan bozdaқtaryna arnalғan monýment ashyldy. Eskertkish Қarabalyқ aýdany әkimshiligi basshylyғynyң, Aýғan soғysynyң ardagerleriniң қoldaýymen salynғan. Monýmentte Қarabalyқtyқ tөrt Aýғan bozdaқtarynyң attary jazylғan.

 3 jyl bұryn (2006) «Қazatomөnerkәsip» Ұlttyқ atom kompanııasynyң senimdi basқarýyndaғy Stepnogor taý-ken hımııalyқ kombınatynyң Kүkirt-қyshқyl zaýyty ashyldy. Kүkirt қyshқyly halyқ sharýashylyғynyң әrtүrli salasynda keң қoldanylatyn hımııalyқ өnerkәsiptiң negizgi өnimderiniң biri bolyp tabylady. Kүkirtti shıkizat retinde Қazaқstan Respýblıkasy shyғaratyn jaı ғana kүkirt өңdeledi. Shıkizattyң (kүkirt jentegin) jөneltýshi «TeңizShevroıl» fırmasy (Atyraý қalasy).

  45 jyl bұryn (1964) Kıpr aralyna grekter men tүrikter arasyndaғy қaқtyғystaryn toқtatý maқsatynda Birikken Ұlttar Ұıymynyң әskerı bitimgershilik bөlimderi jiberildi.

 ESІMDER

  115 jyl bұryn (1894-1938) қoғam jәne memleket қaıratkeri, ғalym, pýblıtsıst ҚOJANOV Sұltanbek Қojaұly dүnıege keldi.

Oңtүstik Қazaқstan oblysynyң Sozaқ aýdanynda týғan. Tүrkistandaғy 4 synyptyқ orys tүzem mektebin, 3-synyptyқ қalalyқ mektepti, Tashkent mұғalimder semınarııasyn tamamdaғan. Mәskeýde BK(b)P Ortalyқ komıtetiniң marksızm-lenınızm kýrsyn bitirgen. Saıası қyzmetin Tashkent қalasynda semınarııa oқýshylarynan «Keңes» atty astyrtyn jastar ұıymyn құrýdan bastaғan. 1917 jyly kөktemde Tashkentte Mұstafa Shoқaı, Қ.Қojyқov, Қ.Bolғanbaev, S.Aқaevtarmen birge «Birlik týy» gazetin shyғardy. Tүrkistan (Қoқan) avtonomııasyna қyzý қoldaýshylyқ tanytyp, ony keңes өkimetiniң әsker kүshimen құlatýyn jergilikti halyқtyң өzin-өzi bıleý құқyғyn aıaқ asty etýshilik dep baғalady.Өlkede keңestik bılik tұsynda oryn alғan asharshalaққa қarsy kүreste belsendilik tanytty. Ashtyқpen kүresetin ortalyқ komıtettiң mүshesi retinde 1918 jyly қarashadan bastap tүrkistan, Sozaқ, Jaңaқorғan, Қyzylқұm, Shıeli өңirlerinde ashyққan adamdardy tamaқtandyratyn arnaıy oryndar ashýdy ұıymdastyrғan. 1919-1920 jyldary - Syrdarııa ýezdik revolıýtsııalyқ komıtetiniң tөraғasynyң orynbasary, Tүrkistan ýezdik- қalalyқ atқarý komıtetiniң, Syrdarııa oblystyқ revolıýtsııalyқ komıtettiң tөraғasy. 1920-1921 jyldary Tүrkistan Respýblıkalyқ Іshki ister halyқ komıssary, Halyқ aғartý halyқ komıssary қyzmetterin atқarғan. Oқý - aғartý salasynda bilim berýdi jergilikti halyқtar tilinde jүrgizý mәselesin kөterip, ony jүzege asyrýdy talap etti. Tүrkistanda baspasөzdiң jәne ұlttyқ teatrdyң өrkendeýine eleýli үles қosty.  «Aқ jol» gazetin ұıymdastyryp, onyң alғashқy redaktory boldy. 1922-1925 jyldary Tүrkistan KP Ortalyқ komıtetiniң hatshysy, atқarý komıtetiniң tөraғasynyң orynbasary, RK(b)P Ortalyқ komıtetiniң Orta Azııa bıýrosynyң mүshesi, RK(b)P Қazaқ oblystyқ komıtetiniң - Қazaқ өlkelik komıtetiniң ekinshi hatshysy қyzmetterin atқarғan. Қojanovtyң tikeleı ұsynysymen Keңesterdiң 1 sezi қazaқ halқynyң tarıhı ataýyn(patshalyқ tұsynan bұrmalanyp қalyptasқan «kırgız» degen atty tөl ataýғa - «қazaққa» tүzetip) atty қaıtaryp, astanalyқ қala atyn Қyzylorda dep өzgertti. 1925-1928 jyldary BK(b)P ortalyқ komıtetine shaқyrylyp, ұlt respýblıkalary boıynsha jaýapty nұsқaýshy laýazymymen Kavkazғa, Tashkentke, Orta Azııa Bıýrosyna қyzmetke jiberilgen. S.Қojanov Bүkilodaқtyқ aýyl sharýashylyғy Ғylym akademııasynyң (VASHNIL) Tashkent bөlimshesin ұıymdastyrdy. 1929 jyly Orta Azııa maқta-ırrıgatsııalyқ polıtehnıka ınstıtýtyn құryp, alғashқy dırektory boldy, sonymen қatar 1929-1931 jyldary Orta Azııa maқta komıtetiniң dırektory қyzmetin atқardy. 1931-1932 jyldary BK(b)P Ortalyқ komıtetiniң apparatynda қyzmet istedi. S.Қojanovtyң mektepke arnalғan «Eseptaný құraly» atty oқýlyғy, «Tүrkistannyң Keңestik Avtonomııasynyң on jyldyғyna» atty orys tilindegi zertteý jeke kitap bolyp shyққan. Ol 1937 jyly Tashkentte tұtқyndalyp, saıası қýғyn-sүrgin құrbany boldy. 1957 jyly aқtaldy. Almaty, Shymkent, Tүrkistan, Kentaý, Saryaғash, Jetisaı қalalaryndaғy, Sozaқ, Saryaғash aýdandaryndaғy, Aқsүmbe aýylyndaғy kөshe, mektep, saıabaқ, mekemelerge S.Қojanovtyң esimi berilgen. Tүrkistan, Kentaý қalalarynda, Sozaқ aýdanynda eskertkish қoıylғan.

 70 jyl bұryn (1939) fılosofııa ғylymdarynyң doktory, professor, Қazaқstan Respýblıkasy Әleýmettik ғylymdar akademııasynyң akademıgi, «Memlekettik til» қoғamdyқ қozғalysynyң teң tөraғasy AITALY Amankeldi Әbdirahmanұly dүnıege keldi.

Reseıdiң Astrahan oblysynyң Volodar aýdanynda týғan. Gýrev (Atyraý) pedagogıkalyқ ınstıtýtyn, Қazaқ memlekettik ýnıversıtetiniң (қazirgi әl-Farabı atyndaғy Қazaқ ұlttyқ ýnıversıteti) aspırantýrasyn bitirgen. 1967-1968 jyldary - Қazaқ memlekettik ýnıversıtetiniң assıstenti. 1968-1995 jyldary - Қ.Jұbanov atyndaғy Aқtөbe ýnıversıtetiniң aғa oқytýshysy, dekany, fılosofııa jәne mәdenıettaný kafedrasynyң meңgerýshisi, prorektory. 1995-1996 jyldary - «Dүnıe» memlekettik emes joғarғy oқý ornynyң prorektory. 1996-1999 jyldary - Aқtөbe oblysy әkiminiң keңesshisi, Қ.Jұbanov atyndaғy Aқtөbe ýnıversıtetiniң fılosofııa jәne mәdenıettaný kafedrasynyң meңgerýshisi қyzmetterin atқarғan. 1999-2007 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Mәjilisiniң depýtaty boldy. Atyraý, Қyzylorda ýnıversıtetteriniң, Aқtөbe pedegogıkalyқ ınstıtýtynyң құrmetti professory. Tөrt monografııa, 100-den asa ғylymı maқalanyң avtory.

«Құrmet Belgisi», «Parasat» ordenderimen, Қazaқstan Respýblıkasy Joғarғy Keңesiniң gramotasymen marapattalғan. Aқtөbe қalasynyң құrmetti azamaty.

  60 jyl bұryn (1949) Қazaқstannyң eңbegi siңirgen қaıratkeri, Jambyl oblysy Shý aýdanynyң әkimi ҚARAShOLAҚOV Baғlan Jıenәliұly dүnıege keldi.

Jambyl oblysynda týғan. Jambyl gıdromelıoratıvti құrylys ınstıtýtyn bitirgen. Eңbek jolyn Moıynқұm aýdanynda bastap, sovhoz dırektory, Moıynқұm aýdandyқ atқarý komıteti tөraғasynyң orynbasary bolғan. 1992-1997 jyldary - Jambyl oblysy Moıynқұm aýdanynyң әkimi. 1997-2001 jyldary - Jambyl oblystyқ Tәrtiptik keңesiniң tөraғasy. 2001-2004 jyldary - Jambyl oblysy Merke aýdanynyң әkimi қyzmetterin atқarғan. 2004 jyldan Jambyl oblysy Shý aýdanynң әkimi қyzmetin atқarady.

Merke aýdanynyң Құrmetti azamaty.

Medaldarmen marapattalғan.

  60 jyl bұryn (1949) әnshi, kompozıtor, Қazaқstannyң eңbegi siңirgen artısi SҮLEIMENOV Ғalym dүnıege keldi.

Almaty oblysy Aқsý aýdanynda týғan. Құrmanғazy atyndaғy Almaty memlekettik konservatorııasyn bitirgen. І.Jansүgirov atyndaғy Taldyқorғan memlekettik ýnıversıtetinde, respýblıkalyқ teleradıo habarlaryn taratý komıtetiniң mýzykalyқ redaktsııasynda әr tүrli қyzmetter atқarғan. Taldyқorғan oblystyқ fılarmonııasynyң dırektory қyzmetin atқaryp, қazaқ halyқ aspaptary orkestrin құrғan. Halyқ aýyzynda aıtylyp jүrgen «Әkeshim», «Sүı, jan sәýlem», «Jetisý» әnderiniң avtory. Әnshiniң өmiri men shyғarmashylyғy týraly 1994 jyly «Әnshoқtyғy» telefılmi tүsirilgen.

  45 jyl bұryn (1964) Aқtөbe қalasynyң sәýlet jәne қala құrylysy bөlimi bastyғy ҚARMANOV Shymyr Dosmyrzaұly dүnıege keldi.

Aқtөbe oblysynda týғan. Almaty sәýlet-құrylys ınstıtýtyn bitirgen.Eңbek jolyn 1989 jyly «Aқtөbeazamatjoba» memlekettik jobalaý ınstıtýtynyң sәýletshisi laýazymynan bastaғan. «Shahar» shaғyn jeke kәsiporynynyң sәýletshisi, Aқtөbe қalasynyң bas sәýletshisi, Aқtөbe oblysy boıynsha құrylys, tұrғyn үı, sәýlet jәne aýmaқty salý basқarmasynyң aýmaқ salý jәne josparlaý bөliminiң bastyғy, «SEVAS» shaғyn jeke kәsiporynnyң sәýletshisi, «Aman&CO» jobalaý tobynyң sәýletshisi bolғan. 1998 jyly kәsipқoı jәne shyғarmashy sәýletshi retinde Atyraýғa jұmysқa shaқyrylғan. 2003-2004 jyldary - Atyraý oblystyқ sәýlet jәne қala құrylysy saıasaty basқarmasynyң bөlim bastyғy, Atyraý oblysynyң bas sәýletshisi, «Atyraýgosekspertıza» EMK dırektory. 2005-2006 jyldary - Atyraý oblystyқ memlekettik sәýlet-құrylys baқylaý departamentiniң dırektory қyzmetterin atқarғan. 2006 jyldan - Aқtөbe қalasynyң sәýlet jәne қala құrylysy bөliminiң bastyғy қyzmetin atқarady.

  110 jyl bұryn (1899-1974) keremet kөripkel, sıқyrshy, professor, RKFSR-diң eңbek siңirgen artısi MESSING Volf Grıgorevıch dүnıege keldi.

Polshanyң Gýra-Kalvarııa қalasynda týғan. Ekinshi dүnıejүzilik soғysta Gıtlerdiң jeңiliske ұshyraıtynyn Messıng 1937 jyly boljaғan bolatyn. Messıng barlyқ құrlyқta gastroldik saparmen bolғan. Ol әıgili A.Eınshteın, Z.Freıd, Mahatma Gandı, Marlen Dıtrıhtermen arnaıy kezdesken. Polshanyң prezıdenti ıÝzef Pılsýdskııdiң jıi қonaғy boldy. Nemis basқynshylary Polshany basyp alғannan keıin kөripkeldiң basyn alyp kelgen adamғa 200 000 marka syılyқ beriletini habarlandy. Bir kүni Varshava kөshesinde nemis kүzetshileri Messıngti tanyp қalady, polıtsııa mekemesinde ol barlyқ kүzetshilerdi arbap, өz kamerasyna jınaıdy da, өzi jaıbaraқat shyғyp ketedi. Sosyn Oңtүstik Býg arқyly KSRO-ғa қashady. Belarýs jerine gastroldik saparmen kelgen Volf Grıgorevıchti NKVD ofıtserleri ұstap alyp, Kremlge, Stalınniң aldyna jetkizedi. Ekeýi biraz әңgime-dүken құryp bolғannan keıin, Stalın Messıngten Kreml esiginen rұқsat қaғazsyz kirip kөrýdi өtinedi. Sıқyrshy bұl өtinishti oryndap, «kөsemdi» taң қaldyrady. Ol jәne Memlekettik bankten tap-taza қaғaz kөrsetip, 100 000 som alyp ketip, taғy bir taң қalarlyқ is jasaıdy. Ol aқshany қaıtarғan kezde, kassada otyrғan adam taң қalғany sonsha, jүrek talmasyna ұshyraғan. Ұly Otan soғysy kezinde Messıng өz қarajatyna keңes әýe қyzmeti үshin eki ұshaқ alyp berdi.

 ҚYRKҮIEKTІҢ 11-І, JҰMA

Efıopııanyң Jaңa jyl merekesi. Efıopııalyқtar jaңa jyldy қyrkүıektiң 10-11-inde қarsy alady. Jaңa jylda biryңғaı aқ kıim kıedi, erte tұryp, shirkeýge barady. Sosyn samyrsyn aғashynyң kөleңkesinde jaңa jylғa arnap dastarhan jaıady. Balalar jaңa jylғa arnap salғan sýretterin ata-anasyna syılaıdy. Үı ortasyna jip kerip, әlgi sýretterdi ilip қoıady. Sonan keıin merekelik dastarhan basyna otyrady.

Reseıdiң әskerı daңқ kүni. Orys eskadrasynyң 1790 jyly Tendra mүıisindegi F.Ýshakovtyң қolbastaýymen tүrik eskadrasyn jeңgen kүni.

  AҚSh-tyң patrıottar kүni. 2001 jyly AҚSh-ta jan tүrshigerlik laңkestik әreketinen қaıtys bolғandardy eske alý kүni.

 OҚIҒALAR

 126 jyl bұryn (1883) jyly Semeı өlkelik mұrajaıy ұıymdastyryldy. Mұrajaıdy ұıymdastyrýғa Abaı Құnanbaıұly қatysyp, қazaқtyң kıiz үıin barlyқ jabdyқtarymen syıғa tarқan.

 78 jyl bұryn (1931) Қaraғandyda jergilikti «Bolshevıstskaıa kochegarka» (қazirgi «Indýstrıalnaıa Karaganda») gazetiniң tұңғysh nөmiri jaryқ kөrdi. 1932-1935 jj. gazet «Karagandınskaıa kommýna» ataýymen shyққan. Sol jyldary onyң betterinde donetskilik kenshi Nıkıta Izotovtyң bastamasy týraly, Alekseı Stahanovtyң rekordtyқ kөmir өndirýi jaıynda maқalalar jarııalandy. Osy gazet arқyly bүkil elimiz T.Kүzembaev, Қ.Baıtýғanov, A.Topaev sııaқty stahanovshy-jұmysshylar týraly oқyp-bildi. Gazettiң 50 jyldyқ mereıtoıy toılanғan jyly redaktsııa ұjymy Eңbek Қyzyl Tý ordenimen marapattaldy. Gazette ҚR Prezıdenti N.Ә.Nazarbaevtyң «Қazaқstan-2030» Strategııasynda bekitilgen ıdeıalardy nasıhattaýғa aıryқsha kөңil bөlinedi.

 18 jyl bұryn (1991) Қazaқstan Respýblıkasynyң Prezıdenti N.Ә.Nazarbaevtyң Jarlyғymen Ғaryshty zertteý agenttigi men Jerge ornalastyrý jәne jer қatynastary memlekettik komıteti құryldy.

 16 jyl bұryn (1993) Қazaқstan Respýblıkasy Joғarғy Keңesiniң alқasy Atyraý oblysy Teңiz aýdanyn Құrmanғazy atyna өzgertý týraly Қaýly қabyldady.

 12 jyl bұryn (1997) Қazaқstan Respýblıkasy Қarýly Kүshteriniң Әskerı akademııasy құryldy.

 8 jyl bұryn (2001) AҚSh-ta jan tүrshigerlik laңkestik әreket oryn alýyna baılanysty Қazaқstan Respýblıkasynyң Prezıdenti N.Ә.Nazarbaev AҚSh Prezıdenti Djordj Býshқa Қazaқstan atynan jәne өz atynan jedelhat joldap, қaıғyғa ortaқtasyp kөңil aıtty.

ESІMDER

 80 jyl bұryn (1929-1996) tehnıka ғylymynyң doktory, professor, Halyқaralyқ Injenerler Akademııasy men Қazaқstan Respýblıkasy Injenerlik Akademııasynyң akademıgi, ınjener-tehnolog, Қazaқstannyң eңbegi siңirgen құrylysshysy PӘRІMBETOV Berkimbaı dүnıege keldi.

Қyzylorda oblysynyң Shıeli aýdanynda týғan. Қazaқ hımııa-tehnologııa ınstıtýtyn, KSRO Halyқ sharýashylyқ basқarý ınstıtýtyn bitirgen. 1954-1965 jyldary - Қazaқstan Ғylym akademııasynda, KSRO Құrylys jәne sәýlet akademııasynda, Қazaқstan Kompartııasy Ortalyқ komıtetiniң құrylys bөliminde, KSRO құrylys materıaldary өnerkәsibi memlekettik komıtetinde әr tүrli қyzmetter atқardy. 1965-1973 jyldary - Қazaқstan Құrylys materıaldary өnerkәsibi mınıstri. 1973-1979 jyldary - KSRO Mınıstrler Keңesi janyndaғy Қazaқstan Mınıstrler Keңesiniң tұraқty өkili. 1979-1984 jyldary - Қazaқstan Құrylys materıaldary өnerkәsibi mınıstri қyzmetterin atқarғan. 1984-1996 jyldary - Memlekettik құrylys komıtetiniң jobalaý konstrýktorlyқ «Kazorgtehstrom» ınstıtýtynyң dırektory қyzmetin atқardy.

Negizgi ғylymı-zertteý eңbekteri anorganıkalyқ baılanystyrғysh materıaldardyң қataıý protsesterin, құrylys materıaldarynyң korrozııaғa tөzimdiligin, құrylys materıaldaryn өndirý үshin өnerkәsiptik mıneraldy қaldyқtardy paıdalanýғa arnalғan.

1974 jyly KSRO Mınıstrler Keңesiniң syılyғyna ıe bolғan.

3 ret Eңbek Қyzyl Tý, «Құrmet Belgisi» ordenderimen jәne medaldarmen marapattalғan.

 115 jyl bұryn (1894-1956) ýkraın kınorejısseri, kınodramatýrg, jazýshy, RKFSR-diң halyқ artısi, KSRO Memlekettik syılyғynyң ıegeri DOVJENKO Aleksandr Petrovıch dүnıege keldi. Ұly Otan soғysyna қatysқan.

Chernıgov oblysynda týғan. Glýhovskııdegi mұғalimder ınstıtýtyn bitirgen. Kınodaғy  қyzmetin 1926 jyly bastady. 1927 jyly tұңғysh ret ғajaıyp-hıkaıaly «Dıpkýrerdiң sýmkasy» atty fılm қoıyp, өzi pesh jaғýshynyң rөlin oınaғan. 1930 jyly өziniң stsenarıi boıynsha jasalғan «Jer» atty fılmi onyң esimin dүnıe jүzine әıgili etti. Ol kınonyң kөrkemdik tәsilderin өrkendetý jolyna үlken үles қosty. Kıev kөrkemsýretti fılmder kınostýdııasyna onyң esimi berilgen.

Lenın, Eңbek Қyzyl Tý ordenderimen marapattalғan.

 ҚYRKҮIEKTІҢ 12-І, SENBІ

Қazaқ kınosynyң kүni.

OҚIҒALAR

68 jyl bұryn (1941) Қazaқ KSR Halyқtyқ Keңesiniң Қaýlysymen Almaty kөrkem fılmder kınostýdııasy құryldy.

 65 jyl bұryn (1944) Құlja қalasynda Shyғys Tүrkistan Respýblıkasy құryldy. Әlıhan tөre (Bөkeıhanov) үkimet basshysy, Әshimbek қoja orynbasary bolyp saılandy. Respýblıkanyң týy - ortasynda sary tүsti aı, jұldyz salynғan jasyl tý bolady dep belgiledi. 1945 jyly sәýirdiң 8-inde Shyғys Tүrkistan Respýblıkasynyң Ұlttyқ armııasy құryldy.

  11 jyl bұryn (1998) Almaty қalasynda aқyn, ғalym, қoғam қaıratkeri Ahmet Baıtұrsynovқa eskertkish-bıýst қoıylyp, үı-mұrajaıy ashyldy.

3 jyl bұryn (2006) ұly tүrki ғalymy Mahmұd әl-Қashқarıdyң 11-inshi ғasyrda jazғan «Dıýanı lýғat-at-tүrik» eңbeginiң orys tilindegi tұңғysh basylymynyң tұsaýkeseri bolyp өtti. «Dıýanı lýғat-at-tүrik» tүrki tilderiniң eң kөne sөzdigi jәne Ortalyқ Azııadaғy өrkenıet tarıhy jaıly ғylymnyң asa maңyzdy қaınar kөzi bolyp tabylady. Қazaқstandyқ zertteýshi-ғalym Zıfa-Alýa Әýezova arab tilindegi tүpnұsқadan aýdaryp, daıyndaғan bұl basylymda құndy shyғarmanyң orys tilindegi tұңғysh tolyқ aýdarmasy tүzilgen. Mұsylmandyқty қabyldaýynyң erte kezeңindegi tүrki mәdenıetin әl-Қashқarıdyң sezine alýynyң tүrlishe қyrlary men tүrki leksemasynyң kөrsetkishterine arnalғan aýdarmashynyң alғysөzin daıyndaғan - bilikti batys ғalymy - Robert Ermers. Құndy ғylymı eңbek aýdarmasynyң өzi kөne қoljazbanyң faksımıldik basylymy negizinde oryndalғan. Jalpy alғanda, «Dıýanı lýғat-at-tүrik» eңbeginiң orys tiline aýdarylýy tarıhshylarғa, fılosoftarғa, mәdenıettanýshylarғa, til mamandary men әdebıet zertteýshilerge ғylymı-zertteý jұmystary үshin maңyzdy қaınar bұlaқ қyzmetin atқara alady.

ESІMDER

 100 jyl bұryn (1909-1976) Қazaқstandaғy birinshi sәýletshi, Қazaқstannyң eңbek siңirgen құrylysshysy, KSRO Sәýlet akademııasynyң korrespondent mүshesi BӘSENOV Tөleý Құlқamanұly dүnıege keldi.

Aқtөbe oblysy Shalқar aýdanynda týғan. Sankt-Peterbor azamattyқ-ınjenerler ınstıtýtyn bitirgen. Bәsenov Қazaқstanda қazirgi arhıtektýralyқ mekteptiң negizin salyp, Sәýletshiler odaғyn ұıymdastyrýshylardyң, sәýlet salasyndaғy alғashқy ғalym-pedagogtardyң biri. 1933-1937 jyldary Jambylda, Almatyda, Қyrғyzstanda қyzmetter atқardy. 1937-1941 jyldary - Almaty қalasynyң bas sәýletshisi. 1944-1954 jyldary - Қazaқ KSR Mınıstrligi Keңesi janyndaғy sәýlet basқarmasynyң bastyғy. 1958-1976 jyldary - Құrylys isteri jөnindegi memlekettik komıteti tөraғasynyң orynbasary қyzmetterin atқarғan. Bәsenov Almaty қalasynyң bas josparyn, Mәskeýdegi halyқ sharýashylyғy jetistikteri kөrmesindegi Қazaқstan pavılonyn, Almatydaғy Dostyқ daңғylynyң bas jobasyn, Almaty әýejaıynyң birinshi keshenin, Қazaқ opera jәne balet teatrynyң үıin, Amangeldi eskertkishiniң josparyn, tұrғyn үılerdi jobalaý jұmystaryn kәsibı sheberlikpen oryndap shyқty. Batys Қazaқstan sәýlet eskertkishin zerttep, Embi, Maңғystaý, Үstirt aımaқtaryndaғy memorıaldy-ғұryptyқ tarıhı құrylystardyң erekshelikterine ғylymı taldaý jasady.

Bәsenovtyң «Sam aımaғyndaғy arhıtektýralyқ eskertkishter», «Қazaқstan arhıtektýrasyndaғy өrnekter», «Arhıtektýra jәne қala құrylysy», taғy basқa eңbekteri jaryқ kөrgen. 1997 jyly Қazaқ memlekettik sәýlet jәne құrylys akademııasynyң үzdik stýdentterine T.Bәsenov atyndaғy dıplom taғaıyndalғan.

 60 jyl bұryn (1949) Dүnıe jүzine, Keңeske belgili konkıden mәnerlep syrғanaýshy, halyқaralyқ dәrejedegi eңbek siңirgen sport sheberi RODNINA Irına Konstantınovna dүnıege keldi.

Mәskeý қalasynda týғan. Dene shynyқtyrý ortalyқ ınstıtýtyn tәmamdaғan. Irına Rodnınanyң stıli mәnerlep syrғanaýda erekshe iz қaldyrdy. Ol sheksiz eңbekshildigimen, sheberligimen, joғary kәsibıligimen, mұzdaғy shyғarmashylyқ tapқyrlyғymen erekshelendi. KSRO-nyң, Eýropanyң, әlemniң birneshe dүrkin chempıony, Olımpıada oıyndarynyң chempıony I.Rodnına konkıde өzin өte erkin sezinetin. Onyң oıynserikteri 1968-1972 jyldary Ýlanov, 1973 jyldan bastap Zaıtsev boldy. AҚSh-tyң Leık-Erroý қalasynda ornalasқan halyқaralyқ mәnerlep syrғanaý ortalyғynda jattyқtyrýshy bolyp қyzmet atқarғan. I.Rodnınanyң esimi Gınness kitabyna engen.

Қazirgi ýaқytta ol jattyқtyrýshylyқ қyzmet atқarady.

  55 jyl bұryn (1954) ekonomıka ғylymynyң kandıdaty, Halyқaralyқ Aқparattaný akademııasynyң korrespondent-mүshesi, «ıÝjpolımetall» AҚ-nyң prezıdenti ASAMBAEV Tұrsynbek Қanatbekұly dүnıege keldi.

Oңtүstik Қazaқstan oblysynda týғan. Қazaқ polıtehnıkalyқ ınstıtýtyn (Қ.Sәtpaev atyndaғy Қazaқ Ұlttyқ tehnıkalyқ ýnıversıteti) bitirgen. Kentaý ekskavatorlyқ zaýytynyң ınjener-tehnology, Shymkent oblystyқ komsomol komıtetiniң bөlim meңgerýshisi, Shymkent қorғasyn zaýyty komsomol komıtetiniң hatshysy. 1988-1989 jyldary - Shymkent oblystyқ atқarý komıtetiniң bөlim bastyғy. 1989-1996 jyldary - «Shymkent қorғasyn zaýyty» AҚ-nyң dırektordyң orynbasary, kommertsııalyқ dırektory, kommertsııalyқ-saýda ortalyғynyң dırektory. 1996-1998 jyldary - «Shymkent қorғasyn  zaýyty» AҚ-nyң bas dırektory, prezıdenti. 1999-2004 jyldary - «ıÝjpolımetall» JAҚ prezıdenti қyzmetterin atқarғan. Atalғan қyzmetinde 2004 jyldan isteıdi.

«Құrmet» ordenimen, medaldarmen marapattalғan.

  50 jyl bұryn (1959) Aқtөbe oblysy әkiminiң orynbasary KEMALOVA Roza Keңesқyzy dүnıege keldi.

Aқmola oblysynda týғan. Almaty halyқ sharýashylyғy ınstıtýtyn bitirgen. Torғaı memlekettik bankinde, Aқtөbe aýmaқtyқ memlekettik mүlik jәne jekeshelendirý komıtetinde әr tүrli қyzmetter atқardy. 1998-2002 jyldary -- Қarғaly aýdany әkiminiң orynbasary. 2002-2003 jyldary - Hromtaý aýdany әkiminiң orynbasary. 2003-2004 jyldary - Atyraý oblystyқ mұnaıgaz keshendi basқarmasy bastyғynyң orynbasary. 2004-2005 jyldary - Aқtөbe oblysynyң ishki saıasat departamenti dırektorynyң orynbasary. 2005-2008 jyldary - Aқtөbe oblystyқ kәsipkerlik jәne өnerkәsip basқarmasynyң bastyғy қyzmetterin atқarғan. 2008 jyldan Aқtөbe oblysy әkiminiң orynbasary қyzmetin atқarady.

 80 jyl bұryn (1929) reseı kınorejısseri, stsenarıst, Sankt-Peterbordyң kıno jәne teledıdar ýnıversıtetiniң professory, Reseıdiң eңbegi siңirgen өner қaıratkeri MENAKER Leonıd Isaakovıch dүnıege keldi.

Lenıngrad (Sankt-Peterbor) қalasynda týғan. Lenıngrad memlekettik teatr, kıno jәne mýzyka ınstıtýtyn (қazirgi Sankt-Peterbor memlekettik teatr өneri akademııasy) bitirgen. 1954-1964 jyldary - Lenındik keңesi atyndaғy teatrdyң rejısseri. 1964 jyldan - «Lenfılm» kınostýdııasynyң rejısseri. 1965-1990 jyldary «Javoronok», «Ne zabýd... stantsııa Lýgovaıa», «Nochnaıa smena», «Opoznanıe», «Rasskaz o prostoı veşı», «Molodaıa jena», «Poslednıı pobeg», «Nıkkolo Paganını», «Zaveşanıe professora Doýelıa», «Poslednıaıa doroga», «Sobachıı pır» atty kınofılmderdi tүsirgen. Sonymen қatar «Gorod ı pesnıa» «Melodıı goroda» atty mýzykalyқ telefılmderdi өmirge әkeldi.

«Javoronok» jәne «Ne zabýd...stantsııa Lýgovaıa» fılmderin rejısser Nıkıta Kýrıhınmen, al «Molodaıa jena» atty fılmdi әkesi, rejısser Isaak Menakermen birigip tүsirgen. «Volshebnyı fonar», «Tsareýbııtsy» atty kitaptardyң avtory.

ҚYRKҮIEKTІҢ 13-І, JEKSENBІ

 Tankıster kүni. KSRO Joғarғy Keңesiniң jarlyғymen қyrkүıek aıynyң ekinshi jeksenbisi tankıster meıramy retinde atap өtiledi.

 OҚIҒALAR

3 jyl bұryn (2006) Oral қalasynda «Pýshkın ı Prıýrale» kitaby қazaқ jәne orys tilinde jaryқ kөrdi. Kitaptyң avtory - oraldyқ ғalym-әdebıetshi, fılologııa ғylymynyң kandıdaty Nıkolaı Şerbanov.

A.Pýshkın 1933-inshi jyly Emelıan Pýgachev bastaғan kөterilis tarıhyn zertteý maқsatymen Oralda bolғany mәlim. Ol mұnda қyrkүıektiң 21-inen 23-ine deıin (jaңa jyl sanaý boıynsha қazannyң 3-i men 5-i aralyғy) үsh kүnin өtkizgen, osy oқıғa қala shejiresine mәңgi engizildi. Oralda danyshpan әdebıetshini mәңgi este saқtaýғa әrdaıym meılinshe kөңil bөlinip keledi. Osynda bir kөshege onyң esimi berilgen, әr jyldary A. Pýshkınniң birneshe eskertkishteri men mүsindik beıneleri ashyldy.

100 jyl bұryn (1909) genetıka ғylymy dүnıege keldi. DNK ashyldy. Nıderlandta tұratyn Vılgelm Lıýdvıg Iogansen «gen» termınin resmı қoldanysқa engizdi, al AҚSh-ta Tomas Hant Morgan tұқym қýalaýshylyқtyң hrosomdyқ teorııasyn ұsyndy.

ESІMDER

65 jyl bұryn (1944) Қazaқstan Respýblıkasy Ұlttyқ bankiniң eңbek siңirgen қyzmetkeri SATҚYNOVA Faný Satқynқyzy dүnıege keldi.

Almaty halyқ sharýashylyғy ınstıtýtyn bitirgen. Jambyl қalalyқ memlekettik banki basқarmasynyң ınspektory bolғan. 1968-1973 jyldary - Taldyқorғan oblystyқ memlekettik bank basқarmasynyң bөlim meңgerýshisi, aғa ekonomısi. 1973-1988 jyldary - Maңғystaý oblystyқ memlekettik bank қalalyқ basқarmasynyң bastyғy, Maңғystaý kentiniң bөlimshe basқarýshysy, bөlim bastyғy, aғa ekonomısi. 1988-1990 jyldary - Shevchenko avtobýs parki bastyғynyң orynbasary.1990-1998 jyldary - «Agroprombank» Shevchenko bөlimshesiniң basқarýshysy, Maңғystaý oblystyқ basқarmasynyң bastyғy қyzmetterin atқarғan. 1998 jyldan Қazaқstan Respýblıkasy Ұlttyқ banki Maңғystaý fılıalynyң dırektory қyzmetin atқarady.

«Құrmet Belgisi» ordenimen jәne medaldarmen marapattalғan.

  115 jyl bұryn(1894-1984) aғylshyn jazýshysy, dramatýrg PRISTLI Djon Boıton dүnıege keldi.

Әdebıet әlemine enip, alғashқy pesasyn jaza bastaғanda ol synshyldyғymen, jýrnalıstigimen elge tanymal bolyp үlgergen bolatyn. Onyң әrbir jazғan týyndysy kүni bүginge deıin әlemniң barlyқ sahnalarynda қoıylyp, үlken tabysқa jetip jatyr. («Abyroıly joldas», «Perishte kөshesi», «Londonnyң tұıyқ kөshesi»).