QazAqparat-Anons: qazannyń 5-i men 11-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

Қazannyң 5-inde  Parlament  Mәjilisinde  Үkimet saғaty  өtedi.

Қazannyң 5-inde     Parlament Mәjilisinde   «Energııa  қýatyn үnemdeý  týraly»  zaң  jobasynyң  tanystyrylymy   өtedi.

ҮKІMET

Қazannyң 5-inde   Үkimet үıinde selektorlyқ keңes  өtedi.

Қazannyң 5-inde Bilim  jәne ғylym mınıstrliginde   vıtse-mınıstr  A.Jaқypov   Ұlybrıtanııanyң    joғary bilim jәne    zııatkerlik  menshik  mınıstri D.Lammımen    kezdesedi.

Қazannyң  5-inde Іshki ister mınıstrliginde    aptalyқ brıfıng bolady.

Қazannyң 5-inde Syrtқy  ister mınıstrliginde   aptalyқ  brıfıng   өtedi.

ҚOҒAM

Қyrkүıektiң  28-i men  қazannyң 9-y aralyғynda Varshava қalasynda myңnan astam ұlttyқ delegatsııalar өkilderi, adam құқyқtary men demokratızatsııalaý jөnindegi kөptegen үkimettik emes ұıymdardyң (ҮEҰ), akademııalyқ top өkilderiniң қatysýymen adam өlshemi salasyndaғy mindettemelerdi oryndaý barysyna қatysty jyl saıynғy EҚYҰ Keңesi өtkiziledi. Keңeske Қazaқstan jaғynan SІM Erekshe tapsyrmalar jөnindegi Elshisi Mәdına Jarbosynova bastaғan delegatsııa қatysady.

ASTANA

Қyrkүıektiң 11-i men   қazannyң 11-i aralyғynda  Қazaқstannyң Tұңғysh   Prezıdentiniң mұrajaıynda   Қostanaı  oblystyқ mұrajaı  қorlarynyң  «Ұlttyқ  mәdenıetter  besigi»   taқyrybyndaғy  kөrmesi    өtedi.

Қyrkүıektiң 15-i men қazannyң 15-i aralyғynda  Astanada    tazalyқ  aılyғy өtedi.

Қazannyң 2-9 aralyғynda Astanada  tұңғysh ret Bүkilәlemdik týrıstik ұıymnyң  (UNWTO) Bas Assambleıasynyң XVIII sessııasy  өtýde.

Қazannyң 5-inde   Statıstıka  departamentinde   BҰҰ-nyң  Myңjyldyқtyң   damý maқsattary  jөnindegi  Eýropalyқ ekonomıkalyқ  komıssııa sarapshylar  tobynyң  kezdesýi  bolady.

Қazannyң 9-ynda Astanadaғy Bәıterek alaңynda jas patrıottardyң «Bizdiң Otanymyz - Қazaқstan, bizdiң memlekettik tilimiz - қazaқ tili» atty aktsııa өtedi.

ALMATY

Almatyda қyrkүıek aıynyң 25-inen қazan aıynyң 5-ine deıin dәstүrli 4  қalalyқ «Almaty - meniң sүıikti қalam» atty foto baıқaý өtedi. Sharany Almaty қalasy jastar saıasatynyң  memlekettik damytý қory men Ә. Қasteev atyndaғy memlekettik өner mұrajaıy ұıymdastyrýda.

Қazannyң 5-inde  Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Senaty Әleýmettik-mәdenı damý komıteti Mәdenıet jәne aқparat mınıstrligimen birlese otyryp, Almaty қalasyndaғy «Sh.Aımanov atyndaғy Қazaқfılm» kınostýdııasy AҚ-ynda «Elimizdiң әleýmettik-mәdenı damýyndaғy otandyқ kınematografııanyң rөli jәne ony zaңnamalyқ қamtamasyz etýdiң keleshegi» degen taқyrypta dөңgelek үstel otyrysyn өtkizedi. Basқosýғa Parlament depýtattary, Mәdenıet jәne aқparat mınıstrliginiң өkilderi, otandyқ kөrnekti kınematograftar, tanymal kınoakterler, belgili mәdenıet jәne өner қaıratkerleri, sondaı-aқ Almaty қalasy mәslıhatynyң depýtattary қatysady.

Қazannyң 5-inde   Қazaқtyң Қyzdar  pedagogıkalyқ   ınstıtýtynda  «Til  birligi -  el birligi»  sharasy  өtedi.

ATAÝLY KҮNDER.   MEREKELER.

5 ҚAZAN, DҮISENBІ

Dүnıejүzilik sәýletshiler kүni. 1996 jyly Halyқaralyқ sәýletshiler odaғy Barselonada өtken HH Bas assambleıada sәýletshiler kүnin қazan aıynyң alғashқy dүısenbisinde atap өtýdi ұıғarғan.

Halyқaralyқ baspana kүni. BҰҰ Bas Assambleıasynyң sheshimimen қazan aıynyң alғashқy dүısenbisinde atalyp өtiledi.

 Portýgalııa Respýblıkasy kүni. 1910 jyly monarhııa құlaғan kүn құrmetine atap өtiledi.

OҚIҒALAR

10 jyl bұryn (1999) Prezıdent N.Nazarbaev Iranda resmı saparmen boldy. Josparlanғan nıetterge sәıkes, eki memleket arasyndaғy saıası jәne saýda-ekonomıkalyқ қatynastardy jaқsartýy tıis, birқatar құjattarғa қol қoıý jүzege asty. Birқatar kelissөzder jүrgizilgennen keıin taraptar Қazaқstan Respýblıkasy men Iran Islam Respýblıkasy arasyndaғy өzara қarym-қatynastar týraly Mәlimdemege, eki eldiң үkimetteri arasyndaғy ұzaқ merzimdi saýda-ekonomıkalyқ yntymaқtastyқ týraly, azamattyқ jәne қylmystyқ ister boıynsha құқyқtyқ kөmek jәne құқyқtyқ қatynastar týraly, ұıymdasқan қylmys jәne laңkestikpen kүreste yntymaқtastyқ týraly kelisimderge, mәdenı, ғylymı jәne bilim berýdegi aýystyrýlar baғdarlamasyna, sondaı-aқ esirtki-dәriler, psıhotroptyқ zattar men prekýrsorlardyң zaңsyz aınalymymen kүreste yntymaқtastyқ týraly үkimetter arasyndaғy өzara tүsinistik týraly Memorandýmғa қol қoıyldy. Bұdan basқa taraptar saýda-ekonomıkalyқ, ғylymı-tehnıkalyқ jәne mәdenı yntymaқtastyқ boıynsha birlesken қazaқstandyқ-ırandyқ 5-shi үkimetaralyқ komıssııanyң hattamasyna қol қoıdy.

ESІMDER

85 jyl bұryn (1924-1988) belgili satırık, jazýshy SMAHANҰLY Shona dүnıege keldi. Ұly Otan soғysyna қatysқan.

Jambyl oblysynyң Talas aýdanynda týғan. Қazaқ ұlttyқ pedagogıka ýnıversıtetin bitirgen. 1943-1957 jyldary Jambyl oblysy Talas aýdanynda pedagogıkalyқ қyzmette bolғan. 1957-1984 jyldary - «Mektep» baspasynyң redaktory, «Қazaқstan mұғalimi» gazetiniң әdebı қyzmetkeri, bөlim meңgerýshisi, «Ara» - «Shmel» jýrnalynyң feletonısi, «Jazýshy» baspasynyң redaktory, bөlim meңgerýshisi қyzmetterin atқarғan. Tұңғysh satıralyқ өleңder jınaғy «Totııaıyn» 1959 jyly basylyp shyққan. «Қý tүlkiniң sybaғasy», «Kөrip jүr ғoı kөzderiң, үkimin aıt өzderiң», «Shymshyma», «Ұry tis», «Altyn jұmyrtқa», «Ұr, toқpaғym, ұr», «Jүz shymshyma, қyryқ қyshyma», «Қoңyraýly sheңgel», «Kezdik», «Sandyқtan shyққan shaıtan», «Jymııady jeңeshem», «Jasyraıyn nesine», «Өtkirdiң jүzi» satıralyқ өleңder jınaғy, tarıhı taқyrypқa jazylғan «Үmit jұldyzy» povesi jaryқ kөrgen. Birқatar әn mәtinderiniң avtory. Orys tilinde birneshe kitaptary jaryқ kөrgen.

Қazaқstan Joғarғy Keңesiniң Құrmet gramotasymen jәne medaldarmen marapattalғan. Almaty қalasyndaғy mektepke Sh.Smahanұlynyң esimi berilgen.

50 jyl bұryn (1959) boksshy, KSRO-nyң eңbek siңirgen sport sheberi NҰRҚAZOV Serik Tөkenұly dүnıege keldi.

Қaraғandy oblysy Bұқar jyraý aýdany Aқtaý kentinde týғan.

Alғashқy bapkerleri - L.Tileýbaev, ıA.Fetısov.

Қazaқstannyң jәne halyқaralyқ týrnırlerdiң birneshe dүrkin jeңimpazy, «Trýdovye rezervy» Bүkilodaқtyқ erikti sport қoғamy birinshiliginiң fınalısi. KSRO halyқtary spartakıadasynyң kүmis jәne қola jүldegeri. Eýropa chempıony jәne қola jүldegeri. KSRO-nyң birneshe dүrkin chempıony atanyp, kүmis jәne қola jүldesin ıelengen. Әlem kýboginiң kүmis jүldegeri.

6 ҚAZAN, SEISENBІ

Dүnıejүzilik tabıғı ortany қorғaý kүni. 1979 jyly Eýropada jabaıy faýna men florany, janýarlar jaılaғan tabıғı ortany қorғaý týraly Konventsııa aýmaғynda bektildi.

Belarýstegi mұraғatshy kүni. Өz jұmysyn 1863 jyldan bastaғan tұңғysh ortalyқtandyrylғan memlekettik mұraғat - Vıtebsk kөne aktiler kitaptarynyң ortalyқ mұraғaty.

Egıpettiң әskeri kүni (Қarýly kүshter kүni). 1973 jyly dәl osy kүni Egıpet әskeri Sýets kanalyn keship өtip, ızraıldik әskerlerge shabýyl jasady.

OҚIҒALAR

5 jyl bұryn (2004) Қazaқstan Respýblıkasy Үkimeti janyndaғy Memlekettik onomastıkalyқ komıssııa қorytyndysy negizinde Қaraғandy oblystyқ mәslıhaty Osakarov, Jaңaarқa jәne Shet aýdandary eldi mekenderiniң ataýyn өzgertý týraly sheshim қabyldady. Oktıabr selosy - Қaraғaıly, Lıtvınovka men Krasnoarmeıskıı aýldyқ okrýgi - Esil, Skobelev aýyldyқ okrýgi - Sұңқar, Volskıı - Saryөzek, Proletarskıı - Aқbұlaқ bolyp өzgertildi. Jaңaarқa aýdanynyң Appaz aýylyna Mұқajan Jұmajanovtyң, Shet aýdanynyң Jaryқ temir jol stansasyna Sәken Seıfýllın esimi berildi.

50 jyl bұryn (1959) planetaralyқ «Lýna-3» stantsııasynan Aıdyң ekinshi beti sýretke tүsirilgen. Bortta ornalasқan fotokamera Aı sharynyң jartysynan kөbin tүsirgen. Sýretter bortta өңdelip, foto teledıdar arқyly Jerge jiberilgen.

ESІMDER

95 jyl bұryn (1914-2002) ataқty norvegııalyқ saıahatshy jәne ғalym-antropolog HEIERDAL Týr -  dүnıege keldi.

Norvegııanyң Larvık қalasynda týғan.

Tynyқ mұhıtyndaғy Markız araldaryndaғy tұңғysh zertteýlerin ІІ dүnıejүzilik soғys bөlip jiberedi. Heıerdal baılanysshy-dıversant retindegi arnaıy daıyndyқtan өtip, Norvegııany ұltshyldardan azat etý үshin kүresedi jәne erjүrektiligi үshin marapattalғan.

Jınaқtaғan tәjirıbeleri onyң ekspedıtsııalarynyң tabysty bolýyna mүmkindik berip, al өzi Tynyқ mұhıt araldaryna Oңtүstik Amerıkadan kөship-қonýshylardy қonys aýdartýdyң senimdi jaқtaýshysy bolғan. Onyң kөptegen қarsylastary keltirgen basty ýәjderiniң biri - amerıkalyқ үndisterdiң alys қashyқtyққa teңizdi keship өte alatyn kemeleri bolmaғan.

1947 jyly Heıerdal men onyң 5 seriktesi қolaıly «Kon-Tıkı» aғashynan kөne dәýirlik perýlyқtardyң sal қaıyғyn jasap, қastarynda қoldaý kөrsetý үshin erip jүretin kemeler kөmeginsiz-aқ, Perýdan Polınezııaғa deıingi 8000 shaқyrymdyқ sý jaıylғan keңistikti өz kүshterimen jүzip өtedi. Osy ekspedıtsııanyң tynys-tirshiligi barysyn bүkil әlem 101 kүn asқan қyzyғýshylyқpen қadaғalap otyrdy.

T.Heıerdal birneshe kitaptardyң avtory.

Ol tұrғan үıge eskertkish ornatylғan.

30 jyl bұryn (1979) belorýs sýretshisi BELЬSKAıA Olga dүnıege keldi.

Belorýstyң Brest қalasynda týғan.

A.S.Pýshkın atyndaғy Brest memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

Eңbekterin 2006 jyldan vırtýaldy galereıalarғa shyғaryp keledi. Týyndylary Belorýs, Reseı, Chehııa, Izraıl, Frantsııa elderindegi jeke kollektsııa jınaýshylar қorynda.

1997 jyly Brest қalasynda jәne 2007-2008 jyldary Chehııanyң қalalarynda jeke kөrmesin ұıymdastyrғan. 

7 ҚAZAN, SӘRSENBІ

Қyrғyzstan azamattyқ avıatsııasy kүni. Қyrғystan Respýblıkasy Үkimetiniң 1994 jylғy қazannyң 3-gi қaýlysymen bekitilgen.

OҚIҒALAR

80 jyl bұryn (2004) B.Ahmetov atyndaғy Pavlodar pedagogıkalyқ kolledji құryldy. Bұl oқý orny jyl saıyn Қazaқstan қalalary men alystaғy aýyldardyң pedagogıkalyқ kadrlaryn mұғalimder қamtamasyz etedi. Kolledj mұrajaıynda oқý orny tүlekteriniң sýretteri, sol jerden tәlim alғan Қazaқstannyң bilim berý isiniң belgili қaıratkerleriniң kitaptary men portretteri saқtaýly. Қazirgi zamanda pedagogıkalyқ kolledj bastaýysh klass mұғalimderinen basқa da қazaқ jәne shetel tilderi oқytýshylaryn, ınformatıka, әleýmettik pedagogtardy, balalar baқshasy tәrbıeshileri mamandaryn daıarlaıdy.

10 jyl bұryn (1999) Қazaқstan Respýblıkasy Үkimeti Қaýlysymen Қazaқstan Respýblıkasynyң Ұlttyқ mұraғattyқ қorynyң Erejesi қabyldandy.

10 jyl bұryn (1999) Berlınniң bir kөshesine қazaқtyң ұly aқyny Abaı Құnanbaevtyң esimi berildi.

5 jyl bұryn (2004) 7-9 қazanda Latvııa Respýblıkasynyң Prezıdenti Vaıre Vıke-Freıberganyң Қazaқstan Respýblıkasyna memlekettik sapary boldy. Kelissөzderdiң қorytyndysynda seriktestik қatynastardy jandandyrýғa baғyttalғan birқatar құjattarғa қol қoıyldy.

5 jyl bұryn (2004) Almatyda өtken «Қazirgi zamanғy қazaқstandyқ roman» әdebı saıystyң nәtıjesinde taңdalyp alynғan bes romannyң tұsaý keser rәsimi өtti. Aıgýl Kemelbaevanyң «Mұnara», Dıdar Amantaıdyң «Gүlder men kitaptar», Talasbek Әsemқұlovtyң «Taltүs», Nıkolaı Verevochkınniң «Zýb mamonta», Ilıa Odegovtiң «Zvýk, s kotorym vstaet solntse» atty romandary jeңimpaz atandy. Saıys «Mәdenıet jәne өner» ұlttyқ baғdarlama sheginde «Soros-Қazaқstan» қorymen өtkizilgen bolatyn. Maқsaty - Қazaқstanda әdebı үrdisterdi jandandyrý.

125 jyl bұryn (1884) Florıdada alғash ret tis şetkasyn өndirý jolғa қoıyldy. Alғashқy tis şetkasy 505 jyly Қytaı ımperatoryna arnalyp jasalғan bolatyn. Қazir onyң tүr-tүri shyққanymen, bәri de tis pen қyzylıekti tazalaýғa arnalғan.

32 jyl bұryn (1977) KSRO Keңes Odaғy toғyzynshy shaқyrylymynyң kezekten tys VII sessııasynda jaңa jәne eң soңғy KSRO Konstıtýtsııasy (Ata Zaң) қabyldandy.

ESІMDER

50 jyl bұryn (1959) Қazaқstan Respýblıkasy Parlament Senatynyң depýtaty AHMETOV Rashıt Saıranұly dүnıege keldi.

Batys Қazaқstan oblysynda týғan.

Almaty temirjol kөligi ınjenerleri ınstıtýtyn bitirgen.

1982-1994 jyldary Oral temir jol beketiniң sheberi, vagon deposy bөliminiң bastyғy, partııa komıteti hatshysynyң orynbasary, shaғyn kәsiporyn dırektorynyң orynbasary, brokerlik fırmanyң bas brokeri, Oral mehanıka zaýyty dırektorynyң orynbasary қyzmetterin atқarғan. 1994-1999 jyldary - «Nұrjanar» ashyқ aktsıonerlik қoғamynyң prezıdenti. 1999 jyldan - Batys Қazaқstan oblysynan saılanғan Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyң depýtaty. 2005 jyly - Batys Қazaқstan oblysynan қaıta saılanғan Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyң depýtaty.  - Қarjy, ekonomıka jәne bıýdjet komıtetiniң, Belarýs Respýblıkasy Parlamentimen, Frantsııa Respýblıkasy Parlamentimen қyzmettestik toptarynyң mүshesi.

30 jyl bұryn (1979) Қazaқstan Respýblıkasy Әdilet mınıstrligi Zaңnama departamentiniң dırektoryESҚARAEV Azamat Nesipbaıұly dүnıege keldi.

Almaty қalasynda týғan.

Қazaқ memlekettik zaң akademııasyn bitirgen.

Қazaқstan Respýblıkasynyң Әdilet mınıstrligi Taldaý jәne strategııalyқ josparlaý departamentiniң dırektory bolғan. Қazirgi қyzmetinde - 2009 jyldan.

8 ҚAZAN, BEISENBІ

Dүnıejүzilik kөrý kүni. Dүnıejүzilik Densaýlyқ saқtaý Ұıymynyң ұsynysy boıynsha jyl saıyn қazannyң әrbir ekinshi beısenbisinde atap өtiledi. Bұl kүni soқyr bop қalý mәselesine, kөrý mүmkindiginiң құndylyғy týraly aқylғa kelýge, sosyn mүmkindiginshe, қajet tұtқandardyң barlyғyna okýlıst-dәrigerlerdiң қyzmetterin paıdalana alýyn қamtamasyz etýge қoғam nazaryn aýdarý tıis.

OҚIҒALAR

10 jyl bұryn (1999) Prezıdent N.Nazarbaev AҚSh Prezıdentiniң Kaspıı aımaғynyң energetıkalyқ mәseleler jөnindegi arnaıy kөmekshisi D.Výlfty қabyldady. Kezdesý barysynda taraptar қazaқstandyқ mұnaıdy әlemdik naryқta tasymaldaý mәseleleri jәne AҚSh Prezıdentiniң өkili ұsynғan Baký-Jeıhan құbyr jelisiniң jobasy egjeı-tegjeıli talқylandy.

ESІMDER

85 jyl bұryn (1924) ғalym, tarıh ғylymynyң kandıdaty ӨSERBAIҰLY Bazarbek dүnıege keldi. Ұly Otan soғysyna қatysқan.

Almaty oblysy Alakөl aýdanynyң Үsharal aýylynda týғan. Қyzylorda pedagogıkalyқ ınstıtýtyn (қazirgi Қorқyt Ata atyndaғy Қyzylorda memlekettik ýnıversıteti) bitirgen. 1947-1950 jyldary - Қyzylorda oblystyқ partııa komıteti hatshysynyң kөmekshisi, baıandamashylar tobynyң lektory. 1956-1960 jyldary - Қyzylorda pedagogıkalyқ ınstıtýtynyң marksızm-lenınızm kafedrasynyң dotsenti. 1960-1963 jyldary - Қaraғandy polıtehnıkalyқ ınstıtýtynyң keңestik odaқtar kommýnıstik partııasy tarıhy kafedrasynyң meңgerýshisi қyzmetterin atқardy. 1963 jyldan Қyzylorda pedagogıkalyқ ınstıtýtynyң rektory қyzmetin atқarғan.

Қyzyl Jұldyz, І jәne ІІ dәrejeli Ұly Otan soғysy ordenderimen, birneshe medaldarmen marapattalғan.

85 jyl bұryn (1924) қazaқtyң aқyny SEIІLJANOVA Gүlsim dүnıege keldi.

Almaty oblysy Jambyl aýdanynyң Aқseңgir aýylynda týғan.

Almaty sanaқ tehnıkýmyn bitirgen.

1943-1951 jyldary ұshymsharda esep қyzmetkeri, bas býhgalteri, kitap dүkeniniң dırektory bolyp jұmys istegen. 1952-1959 jyldary Қazaқ KSR Ғylym akademııasynyң folklor bөliminde, 1959-1973 jyldary Respýblıkalyқ halyқ tvorchestvosy үıinde қyzmetter atқarғan.

1957 jyldan shyғarmalary baspasөzde jarııalanғan.

1970 jyly orys tilinde shyққan «Kөktem jaңbyry», 1981 jyly «Ғajaıyp baқ» atalғan қazaқ aқyn қyz-kelinshekteriniң jınaғyna engen bir top өleңderdiң, balalarғa arnalғan «Bizdiң aýyl baқshasy» sýretti kitapshasynyң avtory.

9 ҚAZAN, JҰMA

Ýganda Respýblıkasynyң Ұlttyқ meıramy - Tәýelsizdik kүni (1962). Memleket Shyғys Afrıkada ornalasқan. Soltүstiginde Sýdanmen shektesedi, shyғysynda Kenııamen, oңtүstiginde - Tanzanııa jәne Rýandamen, batysynda - Kongo Demokratııalyқ Respýblıkasymen shektesedi. Astanasy - Kampala. Memlekettik tili - aғylshyn tili. Memlekettik құrylymy - әskerı rejım. Memleket basshysy - prezıdent. Үkimet basshysy - premer-mınıstr. Aқsha birligi - ýgandalyқ shıllıng.

Dүnıejүzilik poshta kүni. Dүnıejүzilik poshta odaғynyң 14-inshi Kongresiniң sheshimimen osy ұıymnyң 1874 jyly құrylғan bastap өtkizilip keledi.

OҚIҒALAR

65 jyl bұryn (1944) Pavlodar қalasynda pravoslavty hrıstıandar ғıbadathanasy ashyldy. 1944 jyldyң 9 қazanynda pravoslavty hrıstıandar jamaғatyn tirkeýge rұқsat berildi. Kishkentaı kүmbezdi қarapaıym tұrғyn үı oblysta jarty ғasyrdan asa jalғyz pravoslavty shirkeý bolyp keldi. 1976 jyly қaıta tұrғyzylғan.

17 jyl bұryn (1992) tarıhshy Halıfa Altaıғa «Ata jұrttan Anadolyғa deıin» atty kitaby үshin Қazaқstan Jazýshylar odaғynyң «Alash» syılyғy berildi.

9 jyl bұryn (2000) 9-10 қazanda 21-қabatty bıznes ortalyғynan jәne 3-қabatty «Ramstor» gıpermarketinen tұratyn «Astana mұnarasy» kesheni paıdalanýғa berildi.

1 jyl bұryn (2008) Қazaқstan Respýblıkasynda alғash ret «Қazposhta» aktsıonerlik қoғamynyң ұıymdastyrýymen «Birinshi respýblıkalyқ poshta markalarynyң kollektsııasyn jınaýshylar sezi» bolyp өtti. Sez barysynda «Қazaқstannyң poshta markalarynyң kollektsııasyn jınaýshylar odaғy» қoғamdyқ birlestigin құrý ұıғaryldy.

ESІMDER

110 jyl bұryn (1899-1990) ғalym, geologııa-mıneralogııa ғylymdarynyң doktory, professor, Қazaқstan Ғylym akademııasynyң korrespondent-mүshesi, Қazaқstannyң eңbegi siңirgen ғylym қaıratkeri BÝBLIChENKO Nıkolaı Lazarevıch dүnıege keldi. Ýkraınanyң Harkov қalasynda týғan. Lenıngrad ken ınstıtýtyn bitirgen. 1924-1939 jyldary Geologııalyқ komıtettiң barlaý ekspedıtsııasynyң aғa kollektory, geology bolyp Altaıda, Қarataýda jәne Balқash aımaғynda jұmys istegen. 1939-1950 jyldary - Қazaқstan Ғylym akademııasynyң geologııa sektorynyң bas ғylymı қyzmetkeri. 1951-1969 jyldary - Өskemen қalasyndaғy Altaı taý-ken metallýrgııa ınstıtýty dırektorynyң orynbasary, zerthana meңgerýshisi, bas ғylymı қyzmetkeri. 1963-1973 jyldary - Қazaқstan Geologııalyқ ғylymdar ınstıtýty Altaı bөlimshesiniң ғylymı jetekshisi. 1973-1982 jyldary osy ınstıtýttyң ғylymı қyzmetkeri, keңesshisi қyzmetterin atқarғan.

Negizgi ғylymı eңbekteri orta paleozoıdyң, әsirese, devonnyң stratıgrafııasy men paleontologııasyn zertteýge arnalғan. Ol Қazaқstanda tөmengi, ortaңғy devon jәne Kýzbassta joғarғy sılýr shөgindileriniң bar ekenin alғash ret dәleldegen.

2-dәrejeli Otan soғysy ordenimen jәne medaldarymen marapattalғan.

50 jyl bұryn (1959) aғa әdilet keңesshisi, Aқmola oblysynyң prokýrory ABDÝLOV Bolat Қasymұly dүnıege keldi.

Soltүstik-Қazaқstan oblysy Býlaev aýdanynyң Vozvyshenka aýylynda týғan.

Қaraғandy memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

Eңbek jolyn Soltүstik Қazaқstan oblysy Kýıbyshev aýdany prokýratýrasynda synaқtan өtýden bastaғan. Almaty қalasynyң prokýratýrasy tergeý bөliminiң prokýrory, Soltүstik Қazaқstan oblysy prokýratýrasynyң қala prokýrory orynbasary, Kөkshetaý oblystyқ prokýratýrasynyң bөlim bastyғy, asa maңyzdy isteri boıynsha tergeýshisi, Kөkshetaý, Petropavl қalalarynyң prokýrory, Soltүstik Қazaқstan oblysynyң, Astana қalasynyң prokýrorlarynyң orynbasary, Қazaқstan Respýblıkasynyң Bas Prokýratýrasy Tergeý jәne anyқtaý zaңdylyғyn қadaғalaý departamentiniң bastyғy қyzmetterin atқarғan. Қazirgi қyzmetinde - 2009 jyldan.

10 ҚAZAN, SENBІ

Fıdjı Respýblıkasynyң Ұlttyқ meıramy - Tәýelsizdik kүni (1970). Memleket Tynyқ mұhıtynyң oңtүstiginde ornalasқan, Melanezııanyң bir bөligi. Құramyna 300-den asa үlkendi-kishili araldar kiredi. Astanasy - Sýva. Memlekettik tili - aғylshyn tili. Memleket basshysy - prezıdent. Үkimet basshysy - premer-mınıstr. Aқsha birligi - fıdjılik dollar.

Dүnıejүzilik psıhıkalyқ densaýlyқ kүni. Bұl kүnDүnıejүzilik Densaýlyқ saқtaý Ұıymynyң қoldaýymen jәne Dүnıejүzilik psıhıkalyқ densaýlyқ federatsııasynyң sheshimi boıynsha 1992 jyldan beri jyl saıyn atalyp өtedi.

OҚIҒALAR

47 jyl bұryn (1962) Өskemen tıtan-magnıı kombınaty tұңғysh өnimin shyғardy.

10 jyl bұryn (1999) Қazaқstan Respýblıkasy Parlamentiniң Mәjilisine depýtattar saılaýy, sonyң ishinde partııalyқ tizimmen de өtti.

3 jyl bұryn (2006) Zaporojede (Ýkraına) Қazaқstan Respýblıkasynyң құrmetti konsýldyғy ashyldy.

 1 jyl bұryn (2008) Astana қalasynyң Halyқaralyқ әýejaıynda «Borbarde» korporatsııasynyң CRJ ұshaғynyң tұsaýkeseri өtti.

ESІMDER

95 jyl bұryn (1914-1993) ғalym, geologııa-mıneralogııa ғylymdarynyң doktory, professor, Қazaқstan Ғylym Akademııasynyң akademıgi, Қazaқstannyң eңbek siңirgen ғylym қaıratkeri ҚAIYPOV Aryқtaı Қaıypұly dүnıege keldi.

Қazirgi Қaraғandy oblysy Bұhar jyraý aýdanynda týғan.

Қazaқ ken-metallýrgııa (Қ.Sәtpaev atyndaғy Қazaқ ұlttyқ tehnıkalyқ ýnıversıteti) ınstıtýtyn jәne onyң aspırantýrasyn bitirgen.

1939 jyly KSRO Ғylym Akademııasynyң Қazaқ bөlimshesi Shұbartaý geologııalyқ partııasyn basқardy. 1943-1993 jyldary - Қazaқstan Ғylym Akademııasynyң Geologııalyқ ınstıtýtynyң ғylymı қyzmetkeri, bөlim meңgerýshisi.

Negizgi ғylymı jұmystary metallogenııa salasyna arnalғan. Ortalyқ Қazaқstanda Aқmaıa sırek metall ken ornyn ashқan. Bұl kenish 2-dүnıejүzilik soғys jyldary қorғasyn өndirisin volfram kontsentratymen қamtamasyz etip tұrdy. Ғalymnyң Aşysaı jәne Zyrıanov kenderinde jүrgizgen zertteýleri jaңa kentas қabattaryn tabýýғa, kenderdiң jalpy қoryn anyқtaýғa mүmkindik berip, Zyrıanov қalasynda қorғasyn kombınatynyң salynýyna negiz boldy. Kombınattyң jaңa shıkizat қoryn taýyp, үzdiksiz jұmys isteýine үlken үles қosty. Onyң Jetisý Alataýynda, Shyғystaғy Mıөzek - Құsmұryn metallogenııalyқ beldeminde, Soltүstik Қazaқstan men Saryarқa aýdandarynda jүrgizgen zertteýleriniң nәtıjesinde altynnyң, mystyң, polımetaldyң өndiristik kenderiniң tөmengi paleozoıdaғy jaңartaýlyқ jynystarmen baılanystylyғy Қazaқstan aýmaғynda alғash ret anyқtaldy. Қazaқstannyң jәne Orta Azııanyң metallogenııalyқ kartasyn құrastyrýshylardyң biri boldy. Ғalymnyң basshylyғymen 11-tomdyқ «Metallogenııa Kazahstana» monografııasy jaryқ kөrdi.

KSRO Memlekettik syılyғynyң laýreaty. Ordenmen jәne medaldarmen marapattalғan.

Almatydaғy Geologııalyқ ғylymdar ınstıtýty ғımaratynyң қabyrғasyna eskertkish taқta қoıylғan.

80 jyl bұryn (1929) Қazaқstannyң eңbek siңirgen әrtisi ıAROShENKO Lıýdmıla Aleksandrovna dүnıege keldi.

Reseıdiң Odessa қalasynda týғan.

Mәskeýdiң M.S.Şepkın atyndaғy teatr ýchılışesin bitirdi. 1954-1976 jyldary Almaty қalasynda tұrғan. M.ıÝ.Lermontov atyndaғy orys akademııalyқ drama teatrynyң aktrısasy bolғan. Daryndy өner ıesi orys jәne shet eldik dramatýrgııa boıynsha қoıylғan spektaklderdegi ұmytylmas rөlderimen құrmetke bөlengen.

Onyң somdaғan beıneleri қatarynda Raıhan (N.Anovtyң «Mұragerlerinde»), Marııa Spırıdonova (M.Shatrovtyң «Altynshy shildesinde») syndy rөlderi de bar.

Қazaқ KSR Memlekettik syılyғymen marapattalғan.

50 jyl bұryn (1959) ekonomıka ғylymynyң kandıdaty, Қazaқstan Respýblıkasynyң қorshaғan ortany қorғaý mınıstri ӘShІMOV Nұrғalı Sәdýaқasұly dүnıege keldi.

Shymkent қalasynda dүnıege keldi.

Mәskeý ekonomıka-statıstıkalyқ ınstıtýtyn jәne onyң aspırantýrasyn bitirgen.

1981-1987 jyldary - Қazaқ KSRO Memjosparynyң janyndaғy ғylymı-zertteý ınstıtýtynyң kishi қyzmetkeri. 1987-1990 jyldary - Қazaқ KSRO Memjosparynyң janyndaғy josparlaý үderisin avtomattandyrý men basқarý құrylymyn өristetý ғylymı-zertteý ınstıtýtynyң (ӨBAJ ҒZI) bөlim meңgerýshisi. 1990 jyldan - Қazaқ KSRO Mınıstrlikter keңesi janyndaғy Respýblıkalyқ kadrlardy қaıta daıyndaý ınstıtýtynyң aғa oқytýshysy, Қazaқ hımııa-tehnologııalyқ ınstıtýtynyң aғa oқytýshysy. 1992 jyldyң naýryzynan - Memleket basshysynyң keңesshisi, 1992 jyldyң tamyzynan - Memleket basshysynyң Oңtүstik-Қazaқstan oblysy boıynsha әkimdigi orynbasary - memlekettik mүlik boıynsha Oңtүstik-Қazaқstan aımaқtyқ komıtetiniң tөraғasy. 1993 jyldyң jeltoқsanynan - Memleket basshysynyң Oңtүstik-Қazaқstan oblystyқ әkimdiginiң orynbasary. 1996 jyldan - Oңtүstik-Қazaқstan oblystyқ Ұlttyқ bank basқarmasynyң bastyғy. 1997 jyldan - ekonomıka jәne saýda vıtse-mınıstri. 1997 jyldan - «Tұran Әlem Banki» jabyқ aktsıonerlik қoғam basқarmasy tөraғasynyң orynbasary. 1998 jyldan - Қostanaı oblysy әkiminiң orynbasary. 1999 jyldyң aқpanynan - Қostanaı қalasynyң әkimi. 2000 jyldyң shildesinen «Қaztransgaz» JAҚ kommertsııa jәne marketıng boıynsha vıtse-prezıdenti. 2000 jyldyң қarashasynynan - «Intergas CentraI Asia» JAҚ-nyң bas dırektory. 2001 jyldyң қaңtarynan - «Intergas CentraI Asia» JAҚ-nyң prezıdenti. 2003 jyldyң maýsymynan - Energetıka jәne mıneraldy resýrstarynyң alғashқy vıtse-mınıstri. 2003-2007 jyldary - Batys-Қazaқstan oblysynyң әkimi. 2007-2009 jyldary - Oңtүstik-Қazaқstan oblysynyң әkimi. Қazirgi қyzmetinde - 2009 jyldyң naýryzynan.

11 ҚAZAN, JEKSENBІ

Bashқұrtstan Respýblıkasynyң kүni. І990 jyly osy kүni Bashқұrt AKSR-iniң egemendik alғan kүni. Jaңa - RKFSR құramyndaғy Bashқұrt KSR-i ataýy қabyldandy. 1992 jylғy aқpannan - RF құramyndaғy Bashқұrtstan Respýblıkasy.

OҚIҒALAR

15 jyl bұryn (1994) «Қazaқtelekom» Aktsıonerlik Қoғamy құryldy.

12 jyl bұryn (1997) Қazaқstanda «Қazaқstan-2030» strategııalyқ baғdarlamasy қabyldandy.

5 jyl bұryn (2004) Almatyda Қazaқ ұlttyқ agrarlyқ ýnıversıtetiniң O.Jarylқapov atyndaғy sport kesheniniң ashylý saltanaty bolyp өtti. Bұl sharaғa Қazaқstan Respýblıkasy voleıbol federatsııasynyң prezıdenti Nұrtaı Әbiқaev қatysty. Oktıabr Jarylқapov - elimizdiң әıgili voleıbolshysy, voleıboldan Қazaқstannyң birinshi eңbek siңirgen jattyқtyrýshysy. Keshenniң ashylý kүnine oraı Almaty қalasy ardagerler komandalary arasynda týrnır bolyp өtti.

60 jyl bұryn (1949) Dүnıejүzilik Medıtsına қaýymdastyғynyң Bas Assambleıasynda alғashқy halyқaralyқ medıtsına etıkasy kodeksi қabyldandy.

ESІMDER

75 jyl bұryn (1934) ғalym, ekonomıka ғylymdarynyң doktory, professor, Қazaқstan Respýblıkasynyң Ғylym Akademııasynyң korrespondent mүshesi, Қazaқstan Respýblıkasy Ұlttyқ Ғylym Akademııasynyң akademıgi, Қazaқstan Respýblıkasy Ғylym men tehnıkasyna eңbek siңirgen қaıratkeri, Sh.Ýәlıhanov atyndaғy syılyқtyң laýreaty ҚOShANOV Amanjol Қoshanұly dүnıege keldi.

Soltүstik Қazaқstan oblysy Shal aқyn aýdanynda týғan.

M.V.Lomonosov atyndaғy Mәskeý memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

1957-1959 jyldary - Aқtөbe kooperatıvtik tehnıkýmynyң oқytýshysy. 1959-1989 jyldary - Қazaқ KSR Ғylym Akademııasy Ekonomıka ınstıtýtynyң kishi, bas ғylymı қyzmetkeri, bөlim meңgerýshisi, dırektordyң orynbasary, dırektory. 1989-1990 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Ұlttyқ Ғylym Akademııasy Prezıdıýmynyң aғa ғalym hatshysy, 1994 jyldyң aқpan aıynan - Қoғamdyқ jәne gýmanıtarlyқ ғylymdar bөliminiң akademık-hatshysy. 1997-1999 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Ғylym Akademııasynyң vıtse-prezıdenti.  2004 jyldan - Қazaқstan Respýblıkasy Ғylym Akademııasy Ekonomıka ınstıtýtynyң bөlim meңgerýshisi.

Ғylymı zertteýleriniң negizgi baғyty - keңeıtilgen ұdaıy өndiris pen ındýstrııaldyқ damýdyң өzekti mәseleleri, aımaқtyқ ekonomıkanyң әleýmettik-ekonomıkalyқ mәseleleri, Қazaқstandaғy naryқtyқ қatynastardyң қalyptasýynyң teorııasy men әdistemesi. Ғalym ekonomıka ғylymynyң bir baғyty - ғylymı ındýstrııaldyқ damýdyң keshendendirý teorııasy men aımaқtyқ ekonomıkanyң әleýmettik-ekonomıkalyқ tıimdiligin negizin salýshy. 400-den asa ғylymı eңbektiң, onyң ishinde 25 monografııanyң avtory. Halyқaralyқ konferentsııalarda, Japonııada, Germanııada, Anglııada, Fınlıandııada, Grekııada, Қytaıda, Koreıada, Vengrııada өtken sımpozıýmdarda ғylymı baıandama jasaғan. Ғylymı eңbekteri AҚSh-ta, Қytaıda, Japonııada, Shvetsııada jaryқ kөrgen.

«Қazaқstan Respýblıkasy Jarshysy. Қoғamdyқ ғylymdar serııasy» jýrnalynyң bas redaktory.

«Parasat» ordenimen, medaldarmen, Қazaқ KSR Joғarғy Keңesiniң Құrmet gramotasymen marapattalғan.