QazAqparat-Anons: qazannyń 4-i men qazannyń 10-y aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

Qazannyń 4-i kúni Mınıstrlikter úıinde «Qazaqstandyq qoǵamnyń qalyptasýy meen damýyndaǵy otbasy tárbıesiniń róli» atty dóńgelek ústel ótedi.

Qazannyń 4-inde Qarjy polıtsııasynda J.Dosqalıevtiń qylmystyq isine qatysty brıfıng ótedi.

Qazannyń 4-i kúni Syrtqy ister mınıstrliginde brıfıng bolady.

SYRTQY SAıASAT

Qazannyń 4-i kúni Brıýsselde eýropalyq jáne azııalyq memleketterdiń gúldený máseleleri jáne osy memleketter azamattaryn sapaly da laıyqty ómirmen qamtamasyz etý máseleleri basty taqyrybyna aınalatyn Azııa-Eýropanyń segizinshi sammıti óz jumysyn bastaıdy.

ASTANA

Qazannyń 4-i kúni «Azamattyq is-qımyl» Quqyq qorǵaý ortalyǵynyń bastamasymen brıfıng ótedi.

Qazannyń 4-inde «Báıterek» medıa-ortalyǵynda Jolaýshylar tasymaly basqarmasy men Jol polıtsııasy basqarmasynyń baspasóz máslıhaty ótedi.

Qazannyń 4-i kúni Astana qalasyndaǵy «Atameken» bıznes ortalyǵynda «Kıot hattamasynyń júzege asyrylýy - klımattyń ózgerý máselesin sheshýdegi mańyzdy qadam» taqybyrynba on-laın máslıhat ótedi.

ALMATY

Qazannyń 4-i kúniAlmatyda «ІІІ Fesenkov oqýlary: «qazirgi astrofızıka:dástúr men bolashaq» atty Halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferentsııa ótedi.

Qazannyń 4-inde «Úsh Tóbe» turǵyn úıiniń ashylý saltanaty bolady.

Qazannyń 4-i kúni 2011 jylǵy 7-shi qysqy Azııa oıyndarynyń resmı áýe tasymaldaýshysy«Eır Astana» AQ tanystyrylymyna arnalǵan baspasóz máslıhaty ótedi

Qazannyń 4-inde jyl saıynǵy «Altyn júrek» ulttyq júldesiniń Saraptamalyq jáne Qoǵamdyq keńesiniń otyrysy bolady.

AIMAQ

ShYǴYS QAZAQSTAN

Shyǵys Qazaqstan oblysynda qazannyń 1-inen bastap oblystyq ákimdik janynan Innovatsııalar men jańa tehnologııalar jóninde keńes óz jumysyn bastaıdy

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER

QAZANNYŃ 4-І, DÚISENBІ

Adamzattyń ǵarysh dáýiri bastalǵan kún. Dúnıejúzilik ǵarysh aptalyǵy

Ǵarysh dáýiri bastalǵan kúndi 1967-nshi jylǵy qyrkúıekte Halyqaralyq astronavtıka federatsııasy jarııalaǵan. BUU Bas Assambleıasy 1999-ynshy jylǵy jeltoqsannyń 6-synda adam ál-aýqatyn jaqsartýǵa ǵarysh ǵylymy men tehnıkasy qosatyn qomaqty úlesti atap kórsetý maqsatymen qazannyń 4-i men 10-y aralyǵyndaǵy aptany Dúnıejúzilik ǵarysh aptalyǵy (World Space Week) dep jarııalandy.

Adamzat ǵarysh dáýiriniń bastalýy kúni - Qazaqstan úshin aıryqsha mereke. 1957-nshi jyly qazannyń 4-inde naq Qazaqstan topyraǵynan planeta tarıhynda tuńǵysh ret Jerdiń jasandy serigi ǵaryshqa shyqty jáne Jerdiń tuńǵysh ǵaryshkeri ıÝrıı Gagarın osy jerden ǵaryshqa kóterildi. Naq Baıqońyr ǵaryshqa ushqan keńestik, sosyn reseılik jáne sheteldik ǵarysh kemeleri úshin de basty ǵarysh aılaǵyna aınaldy.

Qazaq ǵaryshkeri Talǵat Musabaev Gınness rekordtar kitabyna engizilgen: bir ushý merziminde oǵan deıin eshkim ashyq ǵaryshta bir táýlikten artyq bolyp kórmegen.

Búkilálemdik eldi mekender kúni (Habıtat). Halyqaralyq turǵyn úı kúni

«Eldi mekender jónindegi komıssııa» usynysyna sáıkes BUU Bas Assambleıasy 40-ynshy sessııasynda (1985-inshi jylǵy jeltoqsannyń 17-sindegi №A/RES/40/202 qarar) bekitilgen. Búkilálemdik Habıtat kúni qazannyń birinshi dúısenbisinde, 1986-nshy jyldan atap ótiledi. Onyń basqa ataýy - Halyqaralyq turǵyn úı kúni.

Jyl saıyn osy kúni BUU men «BUU-nyń Eldi mekender jónindegi baǵdarlamasy» álem qalalarynyń birinde resmı sharalar ótkizedi.

BUU-Habıtat mindetterine sondaı-aq halyqaralyq qoǵamdastyqqa Myńjyldyq deklaratsııasynda alǵa qoıylǵan - jataǵan jer-kepelerdegi 100 mıllıon turǵyndardyń ómir jaǵdaılaryn jaqsartýdyń maqsatkerlik kórsetkishteri boıynsha - damý salasyndaǵy maqsatqa jetý de kiredi.

BUU-Habıtat eki negizgi búkilálemdik naýqandy júzege asyrady - Qalalyq sharýashylyqty basqarý salasyndaǵy jáne Turǵyn úıge ıe bolý kepildikteri jónindegi jahandyq naýqan.

Halyqaralyq janýarlar kúni

1931 jyly Florentsııada ótken Tabıǵatty qorǵaýshylar qozǵalysyn jaqtaýshylardyń halyqaralyq kongresi sheshimimen katolık merekesi - Áýlıe Frantsıska kúni atap ótiledi.

Halyqaralyq dáriger kúni

Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń uıymdastyrýymen qazan aıynyń birinshi dúısenbisinde atap ótiledi.

Dúnıejúzilik sáýlet kúni

Halyqaralyq sáýletshiler odaǵynyń 20-shy Bas Assambleıasynyń sheshimi boıynsha jyl saıyn qazannyń alǵashqy dúısenbisinde atap ótiledi (1996 jylǵy maýsym, Barselona).

TMD-nyń keıbir elderinde bul mereke 1986 jyldan shildeniń birinshi jeksebisinde atalyp ótip júr.

OQIǴALAR

335 jyl buryn (1675) golland fızıgi H.Gıýıgens qalta saǵatyna patent aldy.

5 jyl buryn (2005) Sholaqqorǵan qalasy Sozaq aýdany ortalyǵynda jańa mektep ashyldy. Bul jańa úlgidegi úlken ǵımarat 1266 orynǵa baǵyttalǵan.

Sonymen qatar Sholaqqorǵanda jańa segiz turǵyn úıler berildi. Onyń ishinde tórteýi bıýdjettik qarjyǵa, qalǵan tórteýi «Qazatomprom» AQ-nyń qarjysyna salynǵan. Páterlerdiń kiltin jas mamandarǵa, bıýdjet salasyndaǵy qyzmetkerlerine jáne kóp balaly otbasylarǵa tabys etildi.

5 jyl buryn (2005) Aqmola oblysynyń Bulandy aýdanyndaǵy elimizdiń birtýar uly, ataqty balýan, ánshi, kompozıtor, aqyn Balýan Sholaqqa (Nurmaǵambet Baımyrzauly) memorıaldyq eskertkish ashyldy.

Bıiktigi 16 metrlik sáýlettik sheshimi erekshe eskertkish Balýan Sholaqtyń (1864-1919 jj.) ómiri men san qyrly darynynan mol maǵlumat beredi. Memorıal Jambyl oblysyndaǵy Qordaı jerinen arnaıy jetkizilgen qyzyl granıtten turǵyzylǵan. Qazaqtyń bir týar ulynyń ómiri týraly baıandama qabyrǵaǵa qashalanyp jazylǵan. Sholaqtyń ata-babalary Jetisý óńirinen Saryarqa dalasyna kelgen bolatyn, ol jas kezinde birde-bir kúresten jeńilmeı Balýan qurmet ataǵyna ıe boldy. Biraq Sholaqtyń basty qyzyǵýshylyǵynyń biri án aıtý men dombyrada kúı tartý. Ol Birjan sal men Aqan seriniń shyǵarmalaryn keremet oryndaıtyn. Jaryq dúnıede bar bolǵany 55 jyl ǵana ómir súrgen, ol artynan ondaǵan óleńderdi qaldyryp ketti, sonyń ishinde halyqqa keńinen taralǵany «Ǵalııa», «Qyrkúıek», «Taldy-Kól», «Saryn» jáne basqalary. Qazaqtyń tanymal jazýshysy Sábıt Muqanov óziniń dastanyn ataqty ánshi, kompozıtor, aqyn Balýan Sholaqqa arnaǵan. Onyń esimi Almatydaǵy Sport saraıyna berilgen.

3 jyl buryn (2007) Novosibir qalasynda shekaralyq aımaqtardaǵy basshylardyń kezekti forýmy barysynda Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federatsııasy arasynda teńiz kóligi salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıyldy.

Kelisim eki memlekettiń teńiz floty men aılaqtaryn tıimdi paıdalanýǵa; teńiz, keme, ekıpaj, jolaýshy jáne júk qaýipsizdigin qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Áriptestiktiń negizgi baǵyttary - teńizdegi tabıǵı ortany qorǵaýdy kúsheıtý, ekonomıka, teńiz kóligi ǵylymy men tehnıkasy salasyndaǵy baılanysty keńeıtý, saýda keme qatynasy máselelerimen aınalysatyn halyqaralyq uıymdar qyzmetine qatysty pikir almasý, teńiz kóligi boıynsha halyqaralyq kelisim-sharttarǵa qatysý.

ESІMDER

90 jyl buryn (1920-1997) qoǵam qaıratkeri BIJANOV Qusaıyn dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Eńbekshiqazaq aýdanynda týǵan. Túrgen pedagogıkalyq ýchılışesin, Almaty joǵary partııa mektebin bitirgen. Uly Otan soǵysyna qatysqan.

1945-1948 jyldary - Shelek aýdandyq oqý bóliminiń meńgerýshisi, Almaty oblystyq oqý bóliminiń qyzmetkeri. 1948-1950 jyldary - orta mekteptiń dırektory. 1950-1956 jyldary - Narynqol aýdandyq oqý bóliminiń meńgerýshisi, aýdandyq atqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 1956-1960 jyldary - Almaty joǵary partııa mektebiniń tyńdaýshysy. 1960-1962 jyldary - Narynqol aýdandyq partııa komıtetiniń hatshysy, ekinshi hatshysy. 1962-1965 jyldary - Balqash aýyl sharýashylyǵy óndirisi basqarmasy partııa komıtetiniń hatshysy. 1965-1969 jyldary - Balqash aýdandyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy. 1969-1983 jyldary - Shelek aýdandyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy. 1983 jyldan zeınetker.

Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń 8-inshi shaqyrylym depýtaty. Lenın, Qazan revolıýtsııasy, eki ret Eńbek Qyzyl Tý, 1-shi dárejeli Otan soǵysy, Halyqtar dostyǵy, Qyzyl Juldyz ordenderimen, jáne medaldarmen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotalarymen marapattalǵan.

90 jyl buryn (1920-1985) psıholog, psıhologııa ǵylymdarynyń doktory, professor MUQANOV Májıt Muqanuly dúnıege keldi.

Aqtóbe oblysynyń Shalqar aýdanynda týǵan. Lenıngrad pedagogıkalyq ınstıtýtyn, Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) aspırantýrasyn bitirgen. Uly Otan soǵysyna qatysqan.

1953-1960 jyldary - Almaty shetel tilderi pedagogıkalyq ınstıtýtynda (qazirgi Abylaı-han atyndaǵy Qazaq halyqaralyq qatynastar jáne álem tilderi ýnıversıteti). 1960-1985 jyldary - Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtynda (qazirgi Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıteti) psıhologııa kafedrasynyń meńgerýshisi. 1971-1985 jyldary - KSRO Psıhologtar qoǵamynyń Qazaq respýblıkasy bólimshesi Tóralqasynyń tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan.

Ǵylymı-zertteý eńbekteriniń negizgi baǵyty aqyl-parasattyń etnopsıhologııasy, etno jáne lıngvopsıhologııa, oqytý psıhologııasyna arnalǵan. «Oıdy etno- jáne lıngvopsıhologııa turǵysynan dáleldeý», «Jan dúnıeniń syry», «Oı men ıntellekt (tarıhı jáne etnopsıhologııa ocherkteri)», «Aqyl-oı órisi», «Jas jáne pedagogıkalyq psıhologııa» kitaptarynyń avtory.

90 jyl buryn (1920-1964) matematık, fızıka-matematıka ǵylymdarynyń doktory, professor BEDELBAEV Ábdesh Quramaıuly dúnıege keldi.

Uly Otan soǵysyna qatysqan.

Jambyl oblysynyń Jýaly aýdanynda týǵan. S.M. Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) jáne onyń aspırantýrasyn bitirgen.

1953-1964 jyldary - V.I. Lenın atyndaǵy Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynda (qazirgi Q.I. Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti) assıstent, dotsent, kafedra meńgerýshisi. 1956-1964 jyldary - Qazaq KSR Ǵylym Akademııasynyń Matematıka jáne mehanıka sektorynda top jetekshisi.

Negizgi ǵylymı eńbekteri avtomattyq retteý men syzyqty emes júıeniń ornyqtylyq teorııasyna arnalǵan. «Ýstoıchıvost nelıneınyh sıstem avtomatıcheskogo regýlırovanııa» shyǵarmalarynyń avtory.

QAZANNYŃ 5-І, SEISENBІ

Búkilálemdik muǵalim kúni

1994-inshi jyly ıÝNESKO bekitken. Qazannyń 5-inde atap ótiledi. 1966-nshy jyly osy kúni ıÝNESKO men Halyqaralyq eńbek uıymy shaqyrǵan konferentsııa «Muǵalimder jaǵdaıy týraly» Usynysty - muǵalimder eńbegi jaǵdaılaryn aıqyndaıtyn tuńǵysh halyqaralyq qujat qabyldady.

Bul kún qoǵamdaǵy muǵalimder jaıyna, olardyń bilim berý men damýdaǵy róline kóńil bólýdi kózdeıdi. Búkilálemdik muǵalimder kúnin álemniń 100-den astam memleketteri atap ótedi.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Almatyda belgili rejısser, Qazaqstan Respýblıkasynyń kınematograftar odaǵynyń múshesi Qalıla Omarovtyń «Munaı tamshysyndaǵy taǵdyrlar» atty derekti fılmniń tusaý keser rásimi ótti.

Respýblıkamyzdyń munaı salasyndaǵy ardagerlerine arnalǵan fılm úsh bólimnen turady. Fılmde otandyq munaı salasynyń damýy, ardagerlerdiń sýyq klımattyq jaǵdaılarda aıanbaı eńbek etkenderi týraly kórsetilgen.

Fılm «QazMunaıGaz» Ulttyq kompanııasy tapsyrysy boıynsha túsirilgen. Stsenarııin jazǵan belgili jýrnalıst jáne pýblıtsıst Qaınar Oljaı. Kartına rejısseri Qalıla Omarov oryndaýshy prodıýseri jáne kınooperatory boldy.

1 jyl buryn (2009) Pavlodarda oblystyń bilim salasynyń úzdik qyzmetkerleri tanystyrylǵan «Altyn qor» jınaǵy jaryq kórdi.

Basylymǵa eren eńbekteri úshin joǵary kásibı baǵa alǵan úzdik muǵalimderdiń aty-jónderi engizilip otyr.

1 jyl buryn (2009) «Nur Otan» Halyqtyq-demokratııalyq partııasy ońtústikqazaqstandyq fılıalynyń bastamasymen oblysta Aqparattyq tehnologııalar ortalyǵy paıda boldy.

Ortalyqtyń maqsaty - jergilikti jerdegi eń ótkir problemalardy sheshýde jáne oqıǵalardy shynaıy taratýda yntymaqtastyq tanytý.

ESІMDER

90 jyl buryn (1920-1988) aqyn MOLDAǴALIEV Juban dúnıege keldi. Oral oblysynyń Aqjaıyq aýdanynda týǵan. Oral aýyl sharýashylyǵy tehnıkýmyn bitirgen. 1940-1947 jyldary ásker qatarynda bolǵan. Uly Otan soǵysyna qatysqan.

1948-1952 jyldary - «Lenınshil jas» gazetinde bólim meńgerýshisi, jaýapty hatshy, redaktordyń orynbasary. 1952-1954 jyldary - Qazaqstan Jazýshylar odaǵynda ádebı keńesshi. 1955-1956 jyldary - «Qazaq ádebıeti» gazeti redaktorynyń orynbasary. 1957-1963 jyldary - «Juldyz» jýrnalynyń bas redaktory. 1963-1971 jyldary - Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń hatshysy. 1973-1983 jyldary - KSRO Jazýshylar basqarmasynyń hatshysy. 1979-1983 jyldary - Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń birinshi hatshysy qyzmetterin atqarǵan. 1983-1988 jyldary - shyǵarmashylyq jumyspen aınalysty.

Alǵashqy óleńi Oral oblystyq «Komsomol urpaǵy» gazetinde 1939 jyly basylǵan. 1949 jyly «Jeńis jyrlary» degen atpen tuńǵysh óleńder jınaǵy shyqqan. Sodan bergi jyldar ishinde «Nurly jol», «Jyr týraly jyr», «Ǵashyq kózben», «Zaman tynysy», «Baıqońyr baspaldaqtary», t.b. barlyǵy 60-tan astam kitaby, ár kezeńde qazaq, orys tilderinde tańdamaly shyǵarmalarynyń bir tomdyǵy, qos tomdyǵy, úsh tomdyǵy jaryq kórdi. Ózi dúnıeden ótkennen keıin shyǵarmalarynyń eki tomdyǵy shyqty. 1970 jyly «Kisen ashqan» poemasy úshin Qazaq KSR Memlekettik syılyǵyna, 1978 jyly «Qyran dala» jáne «Sel» poemalary úshin KSRO Memlekettik syılyǵyna ıe boldy. KSRO Qorǵanys Mınıstrligi syılyǵynyń laýreaty jáne A.Fadeev atyndaǵy altyn medaldiń ıegeri. Kóptegen shyǵarmalary aǵylshyn, nemis, frantsýz, polıak, ıspan, vengr, arab, monǵol, slovak jáne basqa shetel tilderine aýdarylǵan.

Lenın ordenimen, eki ret Eńbek Qyzyl Tý, eki ret 2-inshi dárejeli Otan soǵysy, «Qurmet belgisi» ordenderimen, birneshe medaldarmen marapattalǵan. 1985 jyly «Qazaq KSR Halyq jazýshysy» qurmetti ataǵy berildi.

70 jyl buryn (1940-1996) keskindemeshi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri TOǴYSBAEV Toqbolat Tólepbaıuly dúnıege keldi. Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Tóle bı aýdanynda týǵan. N.V. Gogol atyndaǵy Almaty kórkemsýret ýchılışesin (qazirgi O. Tańsyqbaev atyndaǵy Almaty sándik-qoldanbaly óner kolledji) bitirgen.

Ol týǵan el tabıǵatyn beıneleýde óziniń qaıtalanbas qoltańbasyn aıqyn ańǵartty; zaman men adamdy asqaq jyrlaýmen ulttyq beıneleý óneri tarıhynda tereń iz qaldyrdy. «Gúl men qyz», «Dala áýeni», «Soǵys trıptıhy», «Dala baladasy», «Qurlysshylar sózi», «Ánshi taýlar» atty keskindemelik shyǵarmalary aıshyqty ásemdigimen erekshelenedi. Keskindemeshi portret janrynda («Abaı», «Aısulý», «Aqyn M.Shahanovtyń portreti», «T.Ordabekovtiń portreti», «E.Brýsılovskııdiń portreti». «Á.Qashaýbaevtyń portreti») beıneleıtin adamnyń syrtqy uqsastyǵynan góri ishki parasatty oı tolǵanysy men psıhologııalyq-shyǵarmashylyq sezim dúnıesin ashýdy basty maqsat tutty. Onyń qylqalamynan týǵan týyndylary kezinde Respýblıkalyq, Búkilodaqtyq jáne Halyqaralyq kórmelerge qoıylǵan. Lenın komsomoly syılyǵynyń laýreaty. 1997 jyly onyń týǵan aýdanyndaǵy orta mektepke esimi berilgen.

QAZANNYŃ 6-Y, SÁRSENBІ

Búkilálemdik mekendegen jerdi qorǵaý kúni (World Hospice and Palliative Care Day)

Búkilálemde qazannyń 6-y kúni atap ótiledi. Bul merekeni 1979 jyly Eýropanyń jabaıy florasy men faýnasyn jáne mekendegen jerlerin qorǵaý týraly konfentsııasynyń sheńberinde bekitilgen.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Pavlodar oblysy Lebıaji aýdanynyń Chernoe aýylyndaǵy bir kóshege burynǵy keńshardyń dırektory Muhtar Arynovtyń esimi berildi. HHIII partsezd atyndaǵy keńshardy 18 jyl boıy basqarǵan, ol aýyldastarynyń muqtajdaryna kóńil bólip otyrǵan. Ol basqarǵan sharýashylyq joǵary kórsetkishterge jetti, Chernoe aýylynyń kóshelerine asfalt tóselip, mektep, jáne sharýashylyqtyń jumyskerlerine yńǵaıly úıler salyndy. Aýyldastarynyń M.Arynovtyń esimin máńgi este saqtap qalý nıetin jergilikti bılik ókilderi qoldady.

1 jyl buryn (2009) Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Kentaý qalasynda alǵashqy joǵary kerneýli transformator shyǵaryldy. Qýatty mashınany «Kentaý transformator zaýyty» AQ-y jasap shyǵarǵan, olar bir jyl ishinde qýattylyǵy 25000 kVA joǵary kerneýli transformatorlardy shyǵaratyn jańa tsehty saldy.

Bul - otandyq energetıka salasyndaǵy ınnovatsııalyq joba. Jańa tseh jetekshi batys fırmalarynyń joǵary tehnologııalyq jabdyqtarmen jabdyqtalǵan.

1 jyl buryn (2009) «Nur Otan» HDP-niń «Jas Otan» jastar qanatynyń jeke ınternet-saıty www.zhasotan.kz ashyldy.

«Jas Otannyń» bedelin arttyrý, «Jas Otan» men jastar arasyndaǵy qarym-qatynasty kúsheıtý maqsatynda quryldy.

ESІMDER

60 jyl buryn (1950) ishki qyzmet polkovnıgi, «KSAR technology» JShS-nyń bas dırektory BAIMUHAMBETOV Maqsut Maqanuly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. S.M. Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti), KSRO ІІM Qaraǵandy joǵary mektebin

bitirgen.

Almaty oblystyq atqarýshy komıteti Іshki ister basqarmasynyń Eńbekpen túzeý mekemesinde nusqaýshy, aǵa nusqaýshy, Eńbekpen túzeý 14 - kolonııasy bastyǵynyń orynbasary, Eńbekpen emdeý 15 - profılaktorıı bastyǵynyń orynbasary, Almaty oblysy ІІD-niń qylmystyq-atqarýshy júıe bólimi bastyǵynyń orynbasary, Almaty oblysy ІІD-niń LA-155/4 mekemesiniń bastyǵy, QR ІІM-niń qylmystyq-atqarýshy júıe departamenti bastyǵynyń orynbasary, QR ІІM-niń janyndaǵy tyl departamentiniń bastyǵy, QR ІІM «Qarý (Arsenal)-1» RMM-niń bastyǵy, QR ІІM-niń tergeýmen-qamalǵan kúdiktilerdi aldyn ala ońashalaý departamentiniń bastyǵy qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2009 jyldan bastap.

QAZANNYŃ 7-І, BEISENBІ

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Ortalyq Azııalyq yntymaqtastyǵy uıymyna múshe-memleketter basshylary keńesiniń otyrysy aıaqtalǵannan keıin ótken baspasóz máslıhatynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Ujymdyq qaýipsizdik sharty uıymy men EýrAzEQ-tyń biriktirilýi týraly sheshim qabyldandy.

5 jyl buryn (2005) Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde iri túrkitanýshy ǵalym, etnograf Lev Gýmılevtiń kabınet-murajaıy ashyldy.

Munda L. Gýmılevtiń búkil shyǵarmalary toptastyrylǵan. Olardyń ishinde «Qazaq etnosynyń shyǵý tarıhy» qoljazbasy men «Etnogenez ben Jer bıosferasy» atty doktorlyq dıssertatsııasynyń túpnusqasy da bar. Sondaı-aq Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń eýrazııashyldyq ıdeıasyn qoldaıtyn birqatar eńbekteri qoıylǵan. Kabınettiń ashylý rásiminde ǵalymnyń zaıyby N. Gýmılevanyń jıeni M. Novgorodova eýrazııashyl jannyń óz týyndylaryn basqan «Continental» jazý mashınkasyn murajaıǵa tapsyrdy.

1 jyl buryn (2009) Pavlodar memlekettik ýnıversıteti ǵalymdarynyń atymen aýdıtorııalar ataldy.

Aýdıtorııalardyń birine ulttyq bilim berý júıesine óziniń eleýli úlesin qosqan tarıh ǵylymdarynyń doktory, akademık Toqmuhamed Sadyqovtyń esimi altyn áriptermen jazylǵan. Kabınetterge oqý ornynyń birinshi rektory - Evgenıı Mıroshnıktiń, jáne ǵylym jónindegi prorektory, fızıka salasyn zertteýge óziniń 40 jylyn arnaǵan - Vasılıı Voloshınniń jáne matematık - Qanatbek Qaıyrbaevtyń esimderi jazylǵan.

1 jyl buryn (2009) Astanada Shveıtsar Konfederatsııasynyń Qazaqstandaǵy Elshiligi ashyldy.

1 jyl buryn (2009) «Nur Otan» HDP-nyń bastamasymen áleýmettik shıelenisterdi qarastyryp jáne olardy sheshetin Respýblıkalyq qoǵamdyq keńes quryldy.

Keńes qoǵamdyq maǵynasy bar uzaq ýaqyt boıy qarastyrylmaǵan aryzdardy qaraıdy.

ESІMDER

125 jyl buryn (1885-1962) danııalyq ǵalym, qazirgi zamanǵy fızıkanyń negizin salýshylardyń biri, Kopengagendegi Teorııalyq fızıka ınstıtýtynyń (qazirgi Nıls Bor ınstıtýty) negizin qalaýshysy (1920) jáne onyń jetekshisi, KSRO ǴA múshesi (1929) BOR Nıls Henrık dúnıege keldi.

Danııada týǵan. Kopengagen ýnıversıtetin bitirgen. 1911-1912 jyldary Kembrıdjde Djordj Tomsonmen, 1912-1913 jyldary Manchesterde Ernest Rezerfordpen birge ǵylymı-zertteý jumystaryn júrgizdi. 1916 jyldan Kopengagen ýnıversıtetiniń professory. Ol atomnyń alǵashqy kvanttyq teorııasyn jasaýshy, kvanttyq mehanıkanyń negizin qalaýshylardyń biri. Onyń qaǵıdalary (postýlattary) dep atalǵan tujyrymdar negizinde atomnyń ornyqtylyǵyn jáne sýtek tárizdi atomdardyń spektirlik zańdylyqtaryn túsindirdi. Onyń teorııasy boıynsha atomnyń ornyqty (statsıonar) kúıdegi energııasynyń úzilisti (dıskretti) mánderge bolatyndyǵy alynǵanymen, elektron sheńber ne ellıps tárizdi orbıta boıymen qozǵalatyn klassıkalyq bólshek retinde qarastyrylady. Atom qurylysynyń jáne onyń ishinde ótetin túrli protsesterdiń tolyq teorııasy kvanttyq mehanıka zańdary ashylǵan soń ǵana jasaldy.

Nobel syılyǵynyń laýreaty (1922).

QAZANNYŃ 8-І, JUMA

Dúnıejúzilik jumyrtqa kúni

Álemniń kóptegen elderinde qazannyń ekinshi jumasynda Dúnıejúzilik jumyrtqa kúni (World Egg Day) atap ótiledi. Bul meıram - jumyrtqany, omletti jáne qýyrylǵan jumyrqany jaqsy kóretinderdiń meıramy. Meıramnyń tarıhy mynandaı: 1996 jylǵy Venadaǵy Halyqaralyq jumyrtqa komıssııasynda (International Egg Commission) dúnıejúzilik «jumyrtqa» meıramyn qazannyń ekinshi jumasynda ótkizilýin jarııalady. Komıssııanyń aıtýynsha kóptegen elderde jumyrtqa kúnin toılaýdyń kóptegen sebebteri bar, ásirese jumyrtqa ónimin óndiretin uıymdar meıramdy toılaýǵa daıyn ekenin aıtty. Sońǵy ońjyldyqta jumyrtqa týraly kóptegen jaǵymsyz pikirler aıtyldy, sońǵy ǵylym zertteýleriniń boıynsha jumyrtqany paıdalanýdan qashpaý kerek. Onyń ishinde kóptegen aǵzaǵa paıdaly zattar, vıtamınder men mıneraldar bar, antıoksıdanttar keıbir aýrýlarǵa kómektesedi. Jumyrtqa holesterın deńgeıin kótermeıdi. Sondyqtan da, kúnine bir jumyrtqa jeýge ábden bolady.

OQIǴALAR

3 jyl buryn (2007) Semeıdegi Nevzorovtar otbasy atyndaǵy Beıneleý óneri murajaıy jańa jádigermen tolyqty. Abaı aýdanynyń turǵyny Jánibek Moldahan murajaıǵa tastan qashalǵan jaýyngerdiń músinin tartý etti. Tasmúsin tabylǵan jerge attanǵan ólketanýshy-ǵalymdar, bul osydan 1 myń jyldaı buryn qashalǵan túrki jaýyngeriniń beınesi degen paıymdaý jasap otyr. Ólketanýshylar: tas músin kóne túrkilerdiń ádette zırat basyna qoıatyn dástúrli eskertkishi bolyp tabylady jáne onyń kómegimen baıyrǵy kóshpeliler dúnıeniń tórt buryshyn baǵdarlaǵan degen paıymdaýdy usynyp otyr.

1 jyl buryn (2009) Astanada Elbasynyń qatysýymen Túrkııa Respýblıkasynyń negizin qalaýshy Mustafa Kemal Atatúrikke arnalǵan eskertkishtiń ashylý rásimi ótti.

Mustafa Kemal Atatúrikke arnalǵan eskertkish Astana qalasynyń Tashenov kóshesiniń boıyndaǵy jasyl saıabaqta ornalasqan. Eskertkish qoladan, al tuǵyry - granıtten jasalǵan. Bıiktigi - 4,4 metr, salmaǵy - 5,5 tonna. Onyń qurlysyna 0,0625 gektar jer telimi berildi.

1 jyl buryn (2009) S.Amanjolov atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń ǵylymı-zertteý ortalyǵy bazasynda «ıAdrolyq tehnologııalar jáne qaıtarymdy energetıka tehnologııasy» ulttyq ǵylymı zerthanasynyń tanystyrylymy ótti.

Ulttyq ǵylymı zerthananyń qurylymyna ıadrolyq-magnıtti rezonansty-spektroskopııa zerthanasy, qoldanbaly jáne radıatsııalyq fızıka zerthanasy, matematıkalyq modeldeý zerthanasy kirdi. ıAdrolyq tehnologııalar jáne orny tolatyn energetıka tehnologııasy zerthanasy - mundaı jalǵyz zerthana. Elimizde osyndaı bes Ulttyq zerthana bar, solardyń ishinde tek osy zerthana ǵana aımaqtyq ýnıversıtettiń qurylymyna kiredi. Sebebi, ýnıversıtet aımaqtyń iri kásiporyndarymen, QR Ulttyq ıadrolyq ortalyqpen birlesken jobalar atqarady. Zerthana ıadrolyq fızıka, qaıtarymdy energetıka, kondensatty jaǵdaı fızıkasy jáne materıaltaný, hımııa, medıtsına, farmakologııa, ekologııa salalarynda ǵylymı zertteýler ótkizý úshin qurylyp otyr.

ESІMDER

70 jyl buryn (1940) aktrısa, Qazaq KSR-niń halyq ártisi, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ártisi BAǴYSOVA Jibek Esekeıqyzy dúnıege keldi.

Aqmola oblysynda týǵan. Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatry janyndaǵy ánshilik-hor stýdııasyn bitirgen.

1960-1995 jyldary Qyzylorda oblystyq drama teatrynda, 1995 jyldan Sh.Qusaıynov atyndaǵy Aqmola oblystyq mýzykalyq drama teatrynda óner kórsetedi.

Ol oınaǵan Qaragóz, Qarlyǵa, Júztaılaq (M.Áýezovtiń «Qaragózinde», «Qara qypshaq Qoblandyda», «Túngi sarynda»), Aqtoty (Ǵ. Músirepovtiń «Aqan seri - Aqtotysynda»), Eva Broer (Q. Muhamedjanovtyń «jat eldesinde»), Ajar (S.Júnisovtiń «Ajar men ajalynda»), Qamajaı (D.Isabekovtiń «Ápkesinde»), Álıman men Tolǵanaı («Sh.Aıtmatovtyń povesi boıynsha qoıylǵan «Ana - Jer anasynda»), Shapaq (M. Kárimniń «Aı tutylǵan túninde»), Tata Neradova (A.P. Shteınniń «Tolasynda»), Regana (Ý. Shekspırdiń «Korol Lırinde»), t.b. rólder aktrısa talantyn tanytty. Ol jasaǵan sahnalyq beınelerdiń ulttyq boıaýy aıqyn. Sonymen qatar sahnada keıipkerdiń ishki tolǵanystaryn, psıhologııalyq kóńil-kúılerin tereń ashýymen erekshelenedi.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaevtyń Alǵys hatymen marapattalǵan.

60 jyl buryn (1950-2007) aqyn, jýrnalıst, aýdarmashy AQYPBEKULY Ótepbergen dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Aqsý aýdanynda týǵan. Almaty joǵary partııa mektebin bitirgen. 1973-1985 jyldary Qapal aýdandyq «Qapal eńbekkeri» gazetinde tilshi, aǵa tilshi, bólim meńgerýshisi, bas redaktordyń orynbasary, keıinnen oblystyq «Oktıabr týy» gazetinde jaýapty hatshynyń orynbasary, bólim meńgerýshisi qyzmetterin atqardy. 1985-1995 jyldary respýblıkalyq «Qazaq ádebıeti», «Jalyn», «Densaýlyq», «Janashyr», «Halyq Kongresi» gazet, jýrnaldarynda aǵa tilshi, bólim meńgerýshisi, bólim redaktory, jaýapty hatshy, bas redaktordyń orynbasary bolyp qyzmet istedi. 1995-1998 jyldary Respýblıkalyq «Qazgıdromet» agenttiginde, QR Parlamenti Májilisinde, QR Ulttyq Bankisinde aǵa referent, keńesshi, QR Ádilet mınıstrliginiń Іshki ákimshilik departamenti Memlekettik tildi damytý basqarmasynyń bastyǵy qyzmetterin atqarǵan. Birneshe dúrkin Qazaqstan Jazýshylar odaǵy, Qazaqstan LKJO Ortalyq komıteti men «Jalyn» baspasynyń birlesken dástúrli konkýrsynyń jáne respýblıkalyq, halyqaralyq músháıralardyń júldegeri atanǵan. Ár jyldary: «Dop», «Fýtbolshy bolamyn», «Jarys», «Jarystan soń jarys», «Jyldyń tórt mezgili», «Balabaqtyń bir kúni», «Qyryq qyzyq», «Baldaı tátti álippe», «Ajarly Astana», «Kerek kitap», «Men tańdaıtyn mamandyq», t.b. balalarǵa arnalǵan óleń kitaptary men kitapshalary jaryq kórgen. «Shekara áskeriniń úzdigi» qurmet belgisimen jáne medalmen marapattalǵan.

55 jyl buryn (1955) «KaspııMunaıQurylys» AQ-nyń Basqarma tóraǵasy SÚIІNDІKOV Jańabaı dúnıege keldi.

Mańǵystaý oblysynyń Mańǵystaý aýdanynda týǵan. Qaraǵandy polıtehnıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıteti), Qazaq memlekettik basqarma akademııasy janyndaǵy Naryq ınstıtýtyn (qazirigi T.Rysqulov atyndaǵy Qazaq ekonomıkalyq ýnıversıtet) bitirgen.

1983-1987 jyldary - Kaspıı mańyndaǵy Qurylys basqarmasynnyń masteri, proraby, bastyǵy. 1987-1988 jyldary - «Soıýztermneft» K aspıı mańyndaǵy Mashına qurylys kesheniniń bas ınjeneri. 1988-1992 jyldary - Buzanshy qurylys-montajdaý basqarmasynyń bastyǵy. 1992-1994 jyldary - «Nafta» fırmasynyń bastyǵy. 1994-2005 jyldary - «Neftebank» AAQ-nyń Basqarma tóraǵasy jáne Dırektorlar Keńesiniń tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan. 2001 jyldan - óziniń bastamasymen qurylǵan «KaspııMunaıQurylys» JAQ basqaryp keledi (2006 jyldan bastap Aktsıonerlik qoǵam). Birneshe ret Mańǵystaý oblystyq máslıhatqa depýtat bolyp saılanǵan.

«Qazaqstan Respýblıkasyna 10 jyl» medalimen, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaevtyń Qurmet gramotasymen, Qazaqstan kásipkerleri Forýmynyń «Qazaqstannyń úzdik kásipkeri» atty gramotasymen marapattalǵan.

QAZANNYŃ 9-Y, SENBІ

Búkilálemdik poshta kúni

1969-ynshy jyly Tokıoda ótken Dúnıejúzilik poshta odaǵynyń XVI kongresiniń sheshimi boıynsha ótkiziledi.

Qazir qyzmet kórsetetin baılanys túrleriniń arasynda bárinen buryn poshta paıda bolǵan. Búginde ol, tipti telefon jelisi men elektr qýaty jetpeıtin eldi mekenderge de, ıaǵnı, búkil álemge derlik jaıylǵan.

Bálkim, ýaqyt óte kele poshta baılanysy qarym-qatynas jasaýdyń basqa da shapshańyraq túrlerine oryn berer, biraq hattar men túrli-tústi ashyq hattar ǵana ótken oqıǵalardy eske túsirip qala bermek. Jaqyn adamdaryńyzǵa hat jazyńyz, olardyń júrekterinde ózińiz týraly estelik qaldyryńyz!

OQIǴALAR

145 jyl buryn (1865) bılıard sharyna patent alyndy. Ónertapqysh Djon Ýeslı Haııatt belgili bir pishinge keltirýge bolatyn sıntetıkalyq materıaldy oılap taýyp, odan bılıard sharyn jasady. Buǵan deıin bılıard sharyn pil súıeginen jasap kelgen bolatyn.

1 jyl buryn (2009) Almatyda «Damý» kásipkerlikti qoldaý qory men ekinshi deńgeıli 5 bank arasynda óńdeý salasyndaǵy kásipkerlik sýbektilerdi qoldaý jáne jyljymaıtyn múlik naryǵyndaǵy problemalardy sheshý úshin 3 kelisim jasaldy.

«Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory», «Strestik aktıvter qory», «Damý» kásipkerlikti damytý qory» AQ-dary men ekinshi deńgeıdegi 5 bank arasynda eki kelisim jasaldy. Birinshisi, keıinnen óńdeý ónerkásibimen aınalysatyn kásipkerlerge nesıe berý úshin bankterde qarajat ornalastyrý jónindegi Bas kelisim. Ekinshisi - óńdeý ónerkásibimen aınalysatyn kásipkerlerdiń lızıngtik mámilelerin bankter jáne lızıngtik kompanııalar arqyly qarjylandyrý jónindegi kelisim. Odan keıin Samuryq-Qazyna» UÁQ», «Damý» kásipkerlikti damytý qory» jáne «Qazaqstannyń damý banki» AQ-lary arasynda «Qazaqstannyń damý bankine» keıinnen óńdeý ónerkásibi salasyndaǵy ınvestıtsııalyq jobalardy nesıelendirý úshin uzaqmerzimdi jeńildetilgen nesıe berý jónindegi kelisimge de qol qoıyldy.

«Daǵdarysqa qarsy sharalar sheńberinde bólingen bul qarajat ekinshi deńgeıdegi bankter arqyly óńdeý ónerkisibi salasynda qyzmet etetin jeke kásipkerlerdiń qaryzdaryn qaıta qarjylandyrýǵa jáne jańa jobalaryn qarjylandyrýǵa baǵyttalatyn bolady. Onda sońǵy qaryz alýshy (kásipker) úshin jyldyq syıaqy 8 paıyzdan aspaıtyn mólsherde belgilenip otyr. Ekinshi deńgeıli bankter arasynan - «BTA bank», «Qazkommertsbank», «Halyq bank», «Alıans bank» jáne «Temir bank» AQ-darynyń áriptes retinde tańdap alynýy tegin emes. Elimizdegi óńdeý salasyndaǵy kásipkerlik sýbektilerin qarjylandyrýda nesıe qorjynnyń 90 paıyzy osy 5 banktiń úlesinde».

1 jyl buryn (2009) Sarysý aýdanynyń Jaıylma aýylynda jańa sport kesheniniń ashylý rásimi ótti.

Sport keshenge Ońtústik Qazaqstan oblysynyń qazaqsha kúres boıynsha chempıony Bóribek Toǵyzbaevtyń esimi berilgen. Sport keshendi jeke kásipker B.Toǵyzbaevtyń uly Jeńis saldy. Eki qabatty ǵımarattyń ishinde kúrespen, stol tennısimen, shahmatpen, doıbymen aınalysatyn sport zaldary, jáne jýyný bólmeleri bar.

ESІMDER

50 jyl buryn (1960) tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, dotsent, «Nur Otan» HDP Astanalyq bólimshesi tóraǵasynyń birinshi orynbasary RAHYMJANOV Ámirhan Muratbekuly dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynda týǵan. Qaraǵandy polıtehnıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıteti), D. Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetin bitirgen.

Eńbek jolyn 1977 jyly Shyǵys Qazaqstan oblysy Urjar aýdanynyń Chapaev atyndaǵy ujymsharynda bastaǵan. Urjar aýdandyq partııa komıtetinde saıası aǵartý kabınetiniń meńgerýshisi, orta mektep oqytýshysy bolǵan. 1991-1999 jyldary - muǵalim, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń aýdandyq, qalalyq, oblystyq bilim basqarmasynyń bastyǵy. 1999-2001 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń densaýlyq saqtaý, bilim jáne sport mınıstrliginde Orta jáne kásibı bilim komıteti basqarmasynyń bastyǵy, Qazaqstan Respýblıkasy Bilim mınıstrliginiń orta jalpy bilim departamenti dırektorynyń orynbasary, basqarma bastyǵy. 2001-2003 jyldary - bilim berý sektorynyń meńgerýshisi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstriniń keńsesi áleýmettik-mádenı damý bóliminiń meńgerýshisi. 2003-2006 jyldary - Astana qalasynyń Bilim departamentiniń dırektory. 2006-2007 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Ákimshiliginde bas nusqaýshy, Aqtóbe oblysy ákiminiń orynbasary. 2007-2008 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet jáne aqparat vıtse-mınıstri. 2008-2010 jyldary - Astana qalasy ákiminiń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. Qazirigi qyzmetinde - 2010 jyldyń aqpanynan bastap.

Eki medalmen jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

QAZANNYŃ 10-Y, JEKSENBІ

Dúnıejúzilik júıke saýlyǵy kúni (World Mental Health Day)

Álemde 1992-inshi jyldan Dúnıejúzilik densaýlyq uıymynyń qoldaýymen Dúnıejúzilik júıke saýlyǵy federatsııasynyń usynysy boıynsha atap ótiledi.

Dúnıejúzilik júıke saýlyǵy kúniniń maqsaty depressıvtik aýytqýshylyq, shızofrenııa, Altsgeımer aýrýy, nashaqorlyqqa táýeldilik, epılepsııa, aqyl­-esi kemistigi taraýyn qysqartý bolyp tabylady.

OQIǴALAR

7 jyl buryn (2003) Almatyda «Relıgıı mıra. Kýltovye soorýjenııa» atty kórkem poshta markalarynyń tanystyrylymy ótti.

Eki markada fılatelıstterdiń qyzyǵýshylyǵyn arttyrady jáne álem dinderine arnalǵan alǵashqy serııa bolyp tabylady. Markalarda Qazaqstanda eń kóp taraǵan eki din beınelengen: olar Almatynyń ortalyq meshiti jáne Voznesenskıı kafedraldyq shirkeýi. Sýretshisi - Danııar Muhamedjanov. Markalardyń taralymy - 70 myń dana, quny - 50 teńge.

2 jyl buryn (2008) Máskeýde Reseı ǵylym akademııasynyń «Shyǵys ádebıeti» baspasynan «Qazaq tili» kitaby jaryq kórdi. Oqýlyq M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıteti Azııa jáne Afrıka elderi ınstıtýtynyń Kavkaz jáne Ortalyq Azııa oqý-ǵylymı ortalyǵynda daıyndalǵan. Oqý quraly Reseı ǵylym akademııasy Tiltaný ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyzmetkeri, MMÝ professory Keńesbaı Musaevtyń orys tildi oqýshylarǵa qazaq tilin úıretý jónindegi kópjyldyq tájirıbesine negizdelgen. Ol - «Qazaq tili oqýlyǵy» men «Fonetıkalyq kýrstan» turatyn oqý-ádistemelik toptama. Munda tildi bastapqy úırenýge qajetti formalar, ıaǵnı grammatıkalyq, qoǵamdyq-saıası, kórkem ádebıetter men kúndelikti turmysta jıi qoldanylatyn sózder berilgen.

ESІMDER

85 jyl buryn (1925-1986) jazýshy, aýdarmashy ABDÝLLIN Hızmet Ábdimútalıpuly dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Eńbekshiqazaq aýdanynda týǵan. Uly Otan soǵysyna qatysqan.

1951-1955 jyldary - Almatyda shyǵyp turatyn «Jańa ómir» jýrnaly redaktsııasynda ádebı qyzmetker, bólim bastyǵy jáne jaýapty hatshy. 1955-1980 jyldary - uıǵyr tilinde shyǵatyn «Ieńı haıat», «Kommýnızm týǵı» gazetterinde bólim meńgerýshisi, jaýapty hatshy qyzmetterin atqardy. Qazaqstan Jazýshylar odaǵynda uıǵyr ádebıeti sektsııasynyń meńgerýshisi boldy.

Onyń shyǵarmalarynyń negizgi ózegin el qorǵaý, bostandyq jolyndaǵy kúres, bolashaqqa degen senim, mahabbat, adamgershilik máseleleri quraıdy. Sheteldegi uıǵyrlardyń ómirine arnalǵan «Turfan aıasynda» romany, «Aýyldastar», «Taǵdyr», «Otty sheńber», «Jyldarǵa jaýap», «Gúlstan», t.b. kóptegen povesteri men áńgimeler jınaqtary, «Anaıat», «Davýtjan», t.b. óleńder men poemalar jınaqtary bar. A.S.Pýshkın, M.ıÝ.Lermontov, L.N.Tolstoı, R.Tagor, M.V.Isakovskıı shyǵarmalaryn uıǵyr tiline tárjimalady. Onyń «Tas túıin» atalatyn povester men áńgimeler jınaǵy qazaq tilinde jaryq kórdi.

75 jyl buryn (1935) jazýshy, jýrnalıst, feletonshy ÝAIDIN Úmbetbaı Ýaıdauly dúnıege keldi.

Aqtóbe oblysynyń Yrǵyz aýdanynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen.

1958 jyly Shalqar aýdandyq gazeti redaktsııasy janyndaǵy baspahanada árip terýshi, 1959 jyldan qazaq radıosy, «Ara» jýrnaly, «Óner» baspasy, Qazaqstan kitapqumarlar qoǵamy men Jazýshylar odaǵynda ár túrli qyzmetter atqarǵan.

Onyń «Qara kózildirik» (1968), «Qurdym shıyr» (1971), «Endigisin aıtpaımyn» (1974), «Іshińbilsin» (1976), «Konteınermen kelgen kempir» (1978), «Tilsiz qońyraý» (1980), «Bydy-bydy» (1982), «Nanaıyn ba, nanbaıyn ba?» (1984), «Inabat ıirimderi» (1985), «Másele qaıda jatyr?» (1987), «Pálen-páshtýan» (1992), «Máńgilik másele» (1993), «Kópen Ámirbek» (2005), «Іz» (2005), «Ádep álemi» (2008) kitaptary jaryq kórgen.

Shyǵarmalary orys, ýkraın, qyrǵyz, qaraqalpaq, týva tilderine aýdarylǵan.

Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen, jáne «Eren eńbegi úshin» medalimen marapattalǵan.