QazAqparat-Anons: qazannyń 15-i men 18-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ҮKІMET

Қazannyң  15-inde Almatydaғy  Әskerı-ınjenerlik    radıoelektronıka  ınstıtýtynda    Қazaқstannyң  Қorғanys mınıstri    Ә.Jaқsybekov pen  Belarýs  Respýblıkasynyң   Қorғanys mınıstri L.Maltsev kezdesedi. 

PARLAMENT

Қazannyң 15-inde  Parlament Mәjilisinde «Saқtandyrý  týraly»  zaң  jobasynyң tanystyrylymy bolady.

Қazannyң 15-inde Parlament  Senatynda   depýtattardyң    Әdilet mınıstrimen jәne  Қazaқstan  Respýblıkasyndaғy  Adam құқyқtary  jөnindegi ýәkilmen kezdesýi   bolady.

ҚOҒAM

Қazannyң  16-synda Jambyl oblysyndaғy «Matybұlaқ» polıgonynda  Ұjymdyқ қaýipsizdik  týraly  shart ұıymynyң   Jedel әreket etýshi  ұjymdyқ kүshteriniң   basқarý  organdary men bөlimderi arasynda  «Өzara is-қımyl-2009»    birlesken  strategııalyқ komandalyқ-shtabtyқ   jattyғýynyң      belsendi fazasy  өtedi.

Қazannyң 15-inde  Syrtқy ister mınıstrler orynbasarlarynyң deңgeıinde simaralyқ kazaқstan-reseı keңesteri өtedi. Қazaқstan delegatsııasyn ҚR syrtқy ister mınıstriniң orynbasary K.Jıgalov, al Reseı delegatsııasyn - RF syrtқy ister mınıstriniң orynbasary AleksandrGrýshko basқarmaқ. Atalғan is-sharanyң kүn tәrtibinde Afıny қalasynda өtetin Syrtқy ister mınıstrler keңesine daıyndyқ, 2010 jylғa josparlar, Astanadaғy EҚYҰ ortalyғynyң jәne Almatydaғy bөliminiң әreketi, aımaқtyқ mәseleler jәne 2010 jylғy әreketterin үılestirý syndy mәseleler қarastyrý kөzdelýde.

Қazannyң 15-i men 16-sy aralyғynda Seýlde өtetin «Infraқұrylymdaғy memlekettik-jeke әriptestik: jaһandyқ қarjy daғdarysyna yқpaly» atty konferentsııaғa «Қazaқstandyқ memlekettik-jeke әriptestik ortalyғy» AҚ basқarma tөraғasy Bolat Smaғұlov қatysady. Konferentsııaғa қatysýshylar birқatar maңyzdy mәselelerdi, olardyң ishinde - jaһandyқ қarjy daғdarysynyң yқpaly men memlekettik-jeke әriptestiktiң қazirgi үrdisteri men problemalaryn talқylaıdy.

ASTANA

Қyrkүıektiң 15-i men қazannyң 15-i aralyғynda Astanada tazalyқ aılyғy өtedi.

Қazannyң 6-23-i aralyғynda Parıjde ıÝNESKO Bas Konferentsııasynyң bilim, ғylym jәne mәdenıet jөnindegi 35-shi sessııasy өtedi. Atalғan konferentsııaғa ıÝNESKO isteri jөnindegi ҚR Ұlttyқ Komıssııa tөraғasy, Astana қalasynyң әkimi I.Tasmaғambetov bastaғan Қazaқstan delegatsııasy қatysady.

Қazannyң 15-18-i kүnderi Қazaқstanda alғash ret Astana қalasynda kөrkem gımnastıkadan IV Azııa chempıonaty өtedi. Azııanyң osy құrlyқaralyқ birinshiligi baғdarlamasy boıynsha jeke kөpsaıystan, kөpsaıystyң jekelegen tүrlerinen jәne komandalyқ birinshilik өtedi.

Қazannyң 15-inde  «Beıjiң-Palas» otelinde  «Қazaқstan Respýblıkasyndaғy  әıelder  men  erkekter үshin   teң mүmkindikter:  is jүzindegi  jaғdaı  men    perspektıva»  degen taқyrypta  konferentsııa   өtedi.

Қazannyң  15-inde қaıta jaңartý jұmystarynan keıingi S.Seıfýllın atyndaғy   mұrajaıdyң  ashylý  rәsimi  bolady.  Sharaғa Astana  әkimi I.Tasmaғambetov қatysady.

Қazannyң  15-inde   «Rıksos»   otelinde    EýrAzEҚ Atқarýshy komıtetiniң  janyndaғy Densaýlyқ saқtaý   jөnindegi keңestiң    kezekti  otyrysy  өtedi.

Қazannyң 15-inde  «Nұr Otan» partııasynyң  ortalyқ keңsesinde  «Қazaқstan  Respýblıkasyndaғy partııalyқ-saıası jүıe  jәne   parlamentarızmniң damýy» degen  taқyrypta «dөңgelek үstel»  otyrysy   өtedi.   Sondaı-aқ bұl kүni, partııanyң  ortalyқ keңsesinde  Partııaaralyқ keңestiң  VI  mәjilisi  өtedi.

Қazannyң  15-inde Bas prokýratýrada   aptalyқ brıfıng  өtedi.

Қazannyң  15-inde Ұlttyқ  akademııalyқ kitaphanada B.Soқpaқbaevtyң  85 jyldyғyna arnalғan  «Balalyқ shaққa saıahat»  atty әdebı kesh өtedi.

ALMATY

Қazannyң 15-inde «Қarғaly» shıpajaıynda BҰҰ Damý baғdarlamasynyң  besinshi  transh  jobasy  boıynsha  V konferentsııa  өtedi.

Қazannyң 15-inde Almatydaғy Әskerı-ınjenerlik    radıoelektronıka  ınstıtýtynda    Қazaқstannyң  Қorғanys mınıstri    Ә.Jaқsybekov pen  Belarýs  Respýblıkasynyң Қorғanys mınıstri L.Maltsev kezdesedi. 

Қazannyң 15-inde Қazaқtyң әl-Farabı  atyndaғy  ұlttyқ  ýnıversıtetinde  oқý ornynyң  75 jyldyғyna   arnalғan  konkýrstyң    jeңimpazdary    marapattalady.

AIMAҚ

Қazannyң 16-synda Jambyl oblysynyң Gvardııalyқaýylyndaғy Mәtibұlaқ polıgonynda «Өzara әrekettestik 2009» atty ҰҚShҰ-ғa mүshe memleketter basshylary қatysatyn ҰҚShҰ-nyң Ұjymdyқ jedel әreket etý kүshteriniң (KSOR ODKB) қatysýymen ortaқ strategııalyқ komandalyқ-shtabtyқ jattyғýlarynyң soңғy kezeңi өtedi.

ATAÝLY KҮNDER. MEREKELER.

15 ҚAZAN, BEISENBІ

Aýyl әıelderiniң bүkilәlemdik kүni. Atalmysh kүndi atap өtý ıdeıasy 1995 jyly Beıjiңde өtken Birikken Ұlttar Ұıymynyң 4-shi әıelder konferentsııasynda ұsynyldy jәne sol jyldan bastap atap өtiledi.

Aýyl әıelderi jer shary tұrғyndarynyң shırekten astamyn құraıdy jәne azyқ-tүlik өnimderin өndirýde, sondaı-aқ aýyldyқ jerlerdiң damýyna, tұraқtylyғyna kөp septigin tıgizedi. Degenmen olardyң өmirlik maңyzy zor nesıe alý, bilim alý sııaқty қyzmet tүrlerin paıdalanýғa mүmkindikteri az. Әlemde 500 mıllon aýyl әıelderi kedeıshilikte өmir sүredi.

OҚIҒALAR

10 jyl bұryn (1999) Oңtүstik Қazaқstan oblysy Tүlkibas aýdany Tұrar Rysқұlov atyndaғy aýylda Mұhamed Haıdar Dýlatıғa eskertkish ornatyldy.

10 jyl bұryn (1999) Oңtүstik Қazaқstan oblysy Tүrkistan қalasynyң Maıakovskıı kөshesi aқyn Sabyrhan Asanovtyң atyna өzgertildi.

10 jyl bұryn (1999) қalalyқ әkimshilik sheshimimen Almaty қalasynyң kitaphanalar kүni belgilendi.

6 jyl bұryn (2003) Қazaқstanda alғashқy Azamattyқ forým bolyp өtti. Bұl bılik pen «үshinshi sektor» arasyndaғy alғashқy syndarly dıalog bolatyn. Osy ýaқyt aralyғynda үkimettik emes ұıymdar sany artty. Olar tolyқ ornyғyp aldy, sondaı-aқ olar da basқa zaңdy tұlғalar syndy memlekettiң bolashaғy үshin қyzmet etedi. Bүginde bılikpen birlese jұmys isteý aңyz emes, shyndyққa aınaldy.

5 jyl bұryn (2004) Bashқұrtstan Respýblıkasynyң Prezıdenti Mұrtaza Rahımov saparmen Қazaқstan Respýblıkasyna keldi.

5 jyl bұryn (2004) belgili jýrnalıst Aıaғan Sandybaıdyң «Chem poradovat serdtse» kitaby jaryқ kөrdi. Kitapta Қazaқstanda soңғy jyldary bolyp jatқan қoғamdyқ maңyzdy oқıғalardyң mәni zerdelengen.

ESІMDER

115 jyl bұryn (1894-1938) қazaқtyң ataқty aқyny, jalyndy jazýshysy, daryndy dramatýrg, bilikti ұstaz, memlekettik қaıratkeri SEIFÝLLIN Sәken dүnıege kelgen.

Қaraғandy oblysy Aқadyr aýdany Қarashilik қystaғynda týғan. Nildidegi orys-қazaқ, Aқmoladaғy bastaýysh prıhod mektebinde, қalalyқ үsh klasty ýchılışede oқyғan. 1914 jyly Қazan қalasynda «Өtken kүnder» dep atalғan tұңғysh өleңder jınaғyn bastyryp shyғarғan. Ombydaғy қazaқ jastarynyң «Birlik» қaýymy basshylarynyң biri bolғan. 1917 jyly Bұғylyda mektep ashyp, orys tilinen sabaқ bergen. 1918 jylғy sәýirde «Jas қazaқ marselezasyn» jazyp, 1 mamyrda «Baқyt jolynda» atty pesasynyң betashar қoıylymyn kөrsetken.

Osydan bir aı өtpesten, maýsymnyң 4-de aқtar kөterilis jasap, Aқmola sovdepshilerin tұtқynғa alғan. Sәken ataman Annenkovtyң «azap vagonynda» 47 kүn ajalmen arpalysyp, 1919 jylғy sәýirdiң 3-de admıral Kolchaktyң Ombydaғy tүrmesinen қashyp shyққan. 1920 jylғy mamyrdyң 7-de Aқmolaғa қaıtyp oralyp, atқarý komıteti tөraғasynyң orynbasary jәne әkimshilik bөliminiң meңgerýshisi bolғan. Osy jylғy қazannyң 4-de Қazaқ Keңes Avtonomııalyқ Respýblıkasyn jarııalaғan Keңesterdiң Birinshi Құryltaı sezi delegaty bolyp қatysқan, Ortalyқ Atқarý Komıteti Prezıdıýmynyң mүshesi bolyp saılanғan. Jer-sý komıssııasynyң jұmysyna jәne baspasөz isine basshylyқ jasaғan.

«Eңbekshi қazaқ» gazetiniң redaktory, halyқ aғartý komıssarynyң orynbasary, Қazaқ KASR Halyқ Komıssarlary Keңesiniң Tөraғasy, Halyқ aғartý komıssarıaty janyndaғy ғylym Ortalyғynyң tөraғasy, Қazaқstan proletar jazýshylary assotsıatsııasynyң basshysy, BK(b)P Қazaқstan Өlkelik Komıtetiniң partııa tarıhy bөliminiң meңgerýshisi, Қyzylordadaғy halyқ aғartý ınstıtýtynyң, Tashkenttegi қazaқ pedagogıkalyқ ınstıtýtynyң dırektory, «Jyl құsy» almanaғy, «Jaңa әdebıet» jýrnaly basshysy, Қazaқtyң memlekettik ınstıtýtynyң dotsenti, «Әdebıet maıdany» jýrnalynyң redaktory, Қazaқtyң kommýnıstik jýrnalıstıka ınstıtýtynyң professory қyzmetterin atқarғan. Osy kezde jaңa өmir jolynda kүreske shaқyrғan «Asaý tұlpar» өleңder jınaғy, «Baқyt jolyna», «Қyzyl sұңқarlar» atty pesalary jaryқ kөrgen. «Dombyra», «Ekspress», «Tұrmys tolқynynda» atty poetıkalyқ jınaқtarynda Қazan tөңkerisiniң jeңisi jyrlandy. Jaңashyl aқyn poezııa men dramatýrgııaғa kөp jaңalyқtar engizdi. Өleңniң tүri men mazmұnynda tүbegeıli өzgeris jasap, қazaқ halқynyң poetıkalyқ dәstүrin damytty.

S.Seıfýllın өmirde de, әdebıette de belsendi kүresker boldy. «Kөkshetaý», «Қyzyl at» dastandarynda zamanalyқ mәseleler kөrsetilgen. «Қyzyl atta» 30-jyldardyң bas kezinde Kazaқstannyң aýyl sharýashylyғynda oryn alғan asyra silteý oқıғalary synalady. «Aқsaқ kıik», «Aққýdyң aırylýy» shyғarmalarynda týғan dalanyң tabıғatyn, adamnyң ishki sezim kүılerin sýretteıdi.

S.Seıfýllın proza, dramatýrgııa, әdebı syn, әdebıettaný salalarynda kөrnekti eңbek etti. «Jұbatý» әңgimesi - Sәkenniң қazaқ әıeline arnalғan alғashқy prozalyқ, shyғarmasy. «Jemister, «Bizdiң tұrmys», «Sol jyldarda» týyndylarynda zamandastar өmiri beınelengen. S.Seıfýllın қazaқ halқynyң patshalyқ ezgige қarsy kүresin «Tar jol, taıғak, keshý» atgy tarıhı-memýarlyқ romanynda kөrsetedi. Pýblıtsıstıka salasynyң damýyna қosқan eңbegi baғa jetpes. Қazaқtyң eski әdebıet nұsқaýlaryn jınaý, zertteý, bastyrý isimen de shұғyldandy. Onyң қatysýymen «Қazaқtyң eski әdebıet nұsқaýlary», «Batyrlar», «Aқan seri - Aқtoқty», «Lәıli - Mәjnүnniң» қazaқsha aýdarmasy jaryқ kөrdi. «Қazaқ әdebıeti» kitaby - osy saladaғy alғashқy zertteý eңbekteriniң biri. Halyқ әdebıeti materıaldaryn mol jınap, paıdalanғan bұl zertteýinde қazaқ aýyz әdebıeti үlgilerin janrlyқ jaғynan jiktep, ıdeıalyқ-kөrkemdik taldaýlar jasaıdy. S.Seıfýllın қazaқ әdebıetinen mektepterge oқýlyқ jazý isine de қatysқan. Қazaқ әdebıetiniң kadrlaryn daıarlaýғa, alғashқy kitaptaryn bastyrýғa kөp kүsh saldy.

1936 jyly қazaқ әdebıeti men өneriniң Moskvada өtken birinshi onkүndigine қatysty. Қazaқ jazýshylary ishinen tұңғysh ret Eңbek Қyzyl Tý ordenimen marapattalyp, shyғarmashylyқ eңbegine 20 jyl tolýy keңinen merekelendi. 1938 jyly jolsyz jazaғa ұshyrady.

Ol týraly S.Mұқanovtyң «Sәken Seıfýllın» pesasy, Ғ.Mүsirepovtyң «Kezdespeı ketken bir beıne» povesi, poemalar, әdebıettanýshylyқ zertteýler jazyldy.

70 jyl bұryn (1939) әdebıet zertteýshisi, professor, jazýshy ҚALIҰLY Әýelhan dүnıege keldi.

Қytaıdyң Shyңjaң-Altaı aımaғy Býyrylshyn aýdanynda týғan. Shyңjaң pedagogıkalyқ ınstıtýtyn bitirgen. 1959-1978 jyldary Shyңjaң pedagogıkalyқ ınstıtýtynda, 1978-1995 jyldary Shyңjaң ýnıversıtetinde sabaқ berdi. 1995 jyldan Shyңjaң oқý-aғartý ınstıtýtynyң  rektory қyzmetin atқarady.

Onyң қazaқ tili men әdebıeti mәselelerin zertteýge arnalғan «Jazýshylyқtyң negizderi», «Қazirgi қazaқ tiliniң stılıstıkasy», «Қazaқ aýyz әdebıetine sholý» atty monografııalary jәne «Әdebıetimiz týraly keıbir oılar», «Bıiktegen tam» әңgimeler men esseler jınaғy, «Aýyrlyқty jer kөteredi» pesalar jınaғy jaryқ kөrgen. «Қazaқtyң baıyrғy tұrmys-salty jyrlary» degen kitaby aғylshyn tilinde jarııalandy.

70 jyl bұryn (1939-1996) akter, rejısser, Қazaқstannyң eңbek siңirgen өner қaıratkeri OMAROV Jaқyp dүnıege kelgen.

Aқmola oblysy Mәdenıet aýylynda týғan.

Қazaқ akademııalyқ drama teatrynyң stýdııasyn, Almaty өner ınstıtýtyn (қazirgi Қazaқ ұlttyқ konservatorııasy) bitirgen.

Қaraғandy oblystyқ drama teatrynyң akteri, Қazaқ akademııalyқ teatrynyң rejısseri қyzmetterin atқarғan. Jambyl oblystyқ drama teatrynyң, Қaraғandy oblystyқ drama teatrynyң, Shymkent oblystyқ drama teatrynyң bas rejısseri. 1990 jyldan өmiriniң soңyna deıin Astana қalasyndaғy mýzykalyқ drama teatrynyң kөrkemdik jetekshisi boldy.

J.Omarov sol kezdegi Keңester Odaғyna keңinen tanymal klassıkterdiң týyndylaryn ғana emes, әlemdik klassıka shyғarmalaryn da sahnalap, laıyқty baғasyn alғan. 1972 jyly Қaraғandy oblystyқ drama teatrynda Mұstaı Kәrimniң «Aı tұtylғan tүn» spektaklin қoısa, 1978 jyly әıgili Ýılıam Shekspırdiң «Makbet» spektakli үshin Bүkilodaқtyқ baıқaýda 1-inshi dәrejeli dıplommen marapattaldy. Shymkent oblystyқ drama teatrynda 1981 jyly қoıғan Ғabıt Mүsirepovtyң «Aқan seri - Aқtoқty» қoıylymy үshin 1983 jyly KSRO Mәdenıet mınıstrliginiң dıplomyn ıelendi, 1982 jyly sahnalaғan Әljappar Әbishevtiң «Mәdıi» de қalyң өnersүıer қaýym jүreginen jol tapty. Al, 1996 jyly Astana teatrynda қoıylғan Shahmet Құsaıynovtyң «Aldar kөse» spektakli Ýfa қalasynda өtken «Týғanlyқ» festıvaliniң jүldesin jeңip aldy.

60 jyl bұryn (1949) sәýletshi-ғalym, fılosofııa ғylymdarynyң doktory, Sәýletshiler odaғynyң mүshesi, Қazaқstan Respýblıkasynyң құrmetti sәýletshisi AHMETJANOV Abaı Қapanұly dүnıege keldi.

Soltүstik Қazaқstan oblysy Jambyl aýdanynda týғan.

Қazaқ memlekettik polıtehnıkalyқ ınstıtýtyn (Қ.Sәtbaev atyndaғy Қazaқ ұlttyқ tehnıkalyқ ýnıversıtet) bitirgen.

Tselınograd (Aқmola) ınjenerlik-құrylys ınstıtýty arhıtektýra kafedrasynyң oқytýshysy bolғan. Instıtýtta stýdentterdiң jobalaý-konstrýktorlyқ bıýrosynyң bastyғy bolғan. Қazir Almaty oblysy Talғar aýdanynyң bas sәýletshisi.

1997 jyly Eýropa ýnıversıtetinde sәýletshi mamandyғy boıynsha doktorlyқ dәrejesin alғan. 1998 jyly Tabıғat jәne қoғam jөnindegi Halyқaralyқ ғylymı akademııanyң tolyқ mүsheligine saılandy (Mәskeý bөlimshesi), Tabıғat jәne қoғam jөnindegi Halyқaralyқ ғylymı akademııanyң «Ғylym men өner serisi» ataғyna ıe boldy, ordenmen marapattaldy. 2005 jyly Tabıғat taný ғylymı Eýropa Akademııasynyң құrmetti doktory ataғyn aldy. 2005 jyldan Gannover қalasyndaғy Tabıғat taný ғylymı Eýropa Akademııasynyң tolyқ mүshesi, osy Akademııanyң «Zolotoı Koronovannyı Orel» ordenimen marapattalғan. «Қazaқstan Konstıtýtsııasynyң 10-jyldyғy» merekelik medalimen marapattalғan.

50 jyl bұryn (1959) Қazaқstan Respýblıkasy Ortalyқ saılaý komıssııasynyң hatshysy

MELDEShOV Baқyt Sarsenbaıұly dүnıege keldi.

Oңtүstik Қazaқstan oblysy Kırov aýdanynyң Maқtaly aýylynda týғan.

S.M.Kırov atyndaғy Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

1985-1986 jyldary - Almaty temir joly basқarmasy zaң bөliminiң ıýrıskonsýlty. 1986-1989 jyldary - Қazaқ SSR Joғarғy Sotynyң azamattyқ ister jөnindegi sot alқasynyң aғa konsýltanty. 1989-1995 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Joғarғy Keңesi hattar jәne azamattardy қabyldaý bөliminiң konsýltanty, қabyldaý bөlmesiniң meңgerýshisi. 1995-1996 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Ortalyқ saılaý komıssııasy ұıymdastyrý-zaң bөliminiң aғa konsýltanty, Parlament Senaty apparaty zaң shyғarý bөliminiң konsýltanty. 1996-1997 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti Әkimshiliginiң zaң shyғarý jәne sot jүıesi jөnindegi bөliminiң aғa sarapshysy. 1997-1998 jyldary - «Қazaқtelekom» AAҚ-y Basқarmasy shart-taldaý bөliminiң bastyғy. 1998-2001 jyldary - «Қazaқtelekom» AAҚ-y Basқarmasy shart-taldaý bөliminiң meңgerýshisi. 2001-2003 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Ortalyқ saılaý komıssııasy Zaң bөliminiң meңgerýshisi. 2003-2007 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Ortalyқ saılaý komıssııasynyң mүshesi. Қazirgi қyzmetinde - 2007 jyldan.

16 ҚAZAN, JҰMA

Bүkilәlemdik azyқ-tүlik kүni. BҰҰ Azyқ-tүlik jәne aýyl sharýashylyғy ұıymynyң құrylғan kүnine oraı, ұıym sheshimimen toılanady (1945 jylғy қazannyң 16-y).

OҚIҒALAR

75 jyl bұryn (1934) Semeı orys drama teatry құrylғan. Ol jergilikti basқarý organdarynyң sheshimi boıynsha Jұmysshy jastar teatry negizinde құrylyp, 1935 jyly sahna shymyldyғyn alғash ashty. 1937-1940 jyldary orys jәne shetel jazýshylarynyң pesalaryn sahnaғa shyғarғan. Akterlar Қazaқstannyң eңbegi siңirgen artısi N.Batýrın, Қazaқstannyң Halyқ artısteri I.Zagvozdıkına, E.Orel, t.b. өzderiniң sahnalyқ өner jolyn osy teatrdan bastaғan. 1970-2000 jyldary orys jәne shetel dramatýrgııasynyң taңdaýly týyndylary teatr sahnasynan tұraқty oryn aldy. 1975 jyly teatrғa jazýshy F.Dostaevskııdiң esimi berilgen. 1987 jyly teatr Қazaқ KSR Joғary Keңesiniң Құrmet gramotasymen marapattalғan.

15 jyl bұryn (1994) 16-17 қazanda N. Ә. Nazarbaev Tүrkııaғa resmı saparmen bardy. Sapar barysynda Tүrkııa men Қazaқstan arasyndaғy Dostyқ pen yntymaқtastyқ týraly kelisim-shartқa қol қoıyldy.

9 jyl bұryn (2000) Semeıde Ertis өzenine kөpir salyndy. Ol Japonııa Halyқaralyқ ekonomıkalyқ yntymaқtastyқ fondynyң jәne Қazaқstan Respýblıkasynyң қarjysyna salyndy. Bұl kөpirdiң ereksheligi - 50 gradýs sýyқtyқta da, tipti jazdyң shyjyғan ystyғynda da selt etpeıdi.

1 jyl bұryn (2008) Astanada Parlament Mәjilisiniң Halyқaralyқ ister, қorғanys jәne қaýipsizdik komıtetiniң ұsynysymen «Қazirgi jaғdaı jәne tұraқtylyқ pen қaýipsizdikti қamtamasyz etýge Қazaқstannyң үlesi» taқyrybynda Halyқaralyқ ғylymı-praktıkalyқ konferentsııa өtti.

Forýmғa Belgııa, Chehııa, Frantsııa, Germanııa, Tүrkııa jәne Moңғolııa sııaқty elderden, sondaı-aқ Reseıden saıasatkerler, sarapshylar, jýrnalıster, әskerı mamandar қatysty.

ESІMDER

65 jyl bұryn (1944) jazýshy, Қazaқstan Jýrnalıster odaғynyң mүshesi AMANTAI Boranқұl dүnıege keldi.

Batys Қazaқstan oblysy Қaratөbe aýdanynda týғan.

Abaı atyndaғy Қazaқ memlekettik pedagogıkalyқ ınstıtýtyn, S.M.Kırov atyndaғy Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

Jympıty (қazirgi Syrym) aýdandyқ «Қyzyl tý» (қazirgi «Қaınar») gazetiniң tilshisi, jaýapty hatshysy, redaktordyң orynbasary, bөlim meңgerýshisi, «Oral өңiri» gazetiniң tilshisi boғan. 1994-2001 jyldary - Syrym aýdandyқ zeınetaқy қorynyң meңgerýshisi, aýdandyқ mұraғattyң dırektory. 2001-2002 jyldary - Bөrli aýdandyқ «Bөrli jarshysy» gazetiniң jaýapty hatshysy, redaktordyң orynbasary. 2002-2003 jyldary - oblystyқ «Ұstaz» jýrnalynyң jaýapty redaktory, tәýelsiz «Edil-Jaıyқ» gazetiniң jaýapty hatshysy. 2005-2007 jyldary aralyғynda Oral қalalyқ «Jaıyқ үni» gazetiniң tilshisi, redaktordyң orynbasary қyzmetterin atқarғan.

«Jazyқsyz jazalanғan bozdaқtar», «Alashorda - tәýelsizdik bastaýy», «Tәýelsizdik tiregi - Alashorda» kitaptarynyң avtory. Amantaı Boranқұl 1990 jyldan beri Alashorda, onyң ishinde kүnbatys Alashordanyң beımәlim betterin zerttep, jaryққa shyғarýda өnimdi eңbek etýde.

1974 jyldan KSRO jәne Қazaқstan jýrnalıster odaғynyң mүshesi.

17 ҚAZAN, SENBІ

Kedeıshilikti joıý jolyndaғy halyқaralyқ kүres kүni. Bұl kүn «ATD-Eourth World» atty frantsýz қaıyrymdylyқ қozғalysynyң jәne BҰҰ-nyң bұrynғy Bas hatshysy Haver Peres de Kýelıardyң bastamasymen atap өtiledi.

AҚSh-taғy negr nәsildiler poezııasynyң kүni. Amerıkada қara nәsildiler arasynan shyққan tұңғysh aқyn ıÝpıter Hemmondy eske alý maқsatynda jyl saıyn atap өtiledi.

OҚIҒALAR

5 jyl bұryn (2004) 17-18 қazanda Dýshanbede «Ortalyқ Azııa Yntymaқtastyғy» (OAY) Ұıymyna mүshe Memleketter basshylarynyң otyrysy өtti.

1 jyl bұryn (2008) 17-nen 19-shy қazan kүnderi Tүrkııa Respýblıkasy Rıze қalasynyң ýnıversıtetinde Mahmýd Қashқarıdyң týғanyna 1000-jyl tolýyna arnalғan «Ata sөzdigimiz, rýhanı kenishimiz» halyқaralyқ sımpozıými bolyp өtti.

1 jyl bұryn (2008) Astanada «Ortaқ әlem: әr tүrlilik arқyly progreske» Halyқaralyқ forýmy өtti. 56 eldiң SІM basshylary men 10-nan astam halyқaralyқ ұıymdardyң өkilderi қatysty.

Forýmnyң basty maқsaty - mұsylman әlemi men Batys arasyndaғy jaғymdy қarym-қatynastardy қalyptastyrý jәne nyғaıtý.

ESІMDER

70 jyl bұryn (1939) ғalym, fılologııa ғylymdarynyң doktory, Jazýshylar odaғy oblystyқ bөlimshesiniң tөralқa mүshesi, Gýmanıtarlyқ Ғylymdar akademııasynyң akademıgi SYZDYҚOV Kerimbek dүnıege keldi.

Oңtүstik Қazaқstan oblysy Sozaқ aýdanynda týғan.

Қazaқ memlekettik ýnıversıtetiniң (әl-Farabı atyndaғy Қazaқ ұlttyқ ýnıversıteti) fılologııa fakýltetin, aspırantýrasyn bitirgen.

1961-1964 jyldary - Shymkent pedagogıkalyқ ınstıtýtynyң oқytýshysy. 1967-1974 jyldary - Қazaқstan Ғylym Akademııasy Әdebıet jәne өner ınstıtýtynyң ғylymı қyzmetkeri. 1974-1994 jyldary - M.Әýezov atyndaғy Shymkent pedagogıkalyқ ınstıtýtynyң dotsenti, professory, kafedra meңgerýshisi, fakýltet dekany, prorektory, rektory, Shyғystaný ınstıtýty rektorynyң keңesshisi. 1996-1999 jyldary - Oңtүstik Қazaқstan memlekettik ýnıversıtetiniң professory, kafedra meңgerýshisi. 1999-2002 jyldary - Қazaқ-Kýveıt ýnıversıtetiniң rektory. 2003 jyldan Halyқaralyқ қazaқ-tүrik ýnıversıtetiniң professory қyzmetterin atқarғan.

Қazaқ әdebıeti men mәdenıetiniң, ғylymynyң keleli mәseleleri, onyң basty өkilderiniң shyғarmashylyғy jaıly zertteý eңbekteriniң, «Әýezovtiң shyғarmashylyғyna baılanysty bıblıografııalyқ kөrsetkish» (avtorlar ұjymy), «Mұhtar Әýezov - әdebıet synshysy», «Ýaқyt jәne қalamger» (avtorlar ұjymy), «Ata қonys» (S.Joldasovpen birge) atty ұjymdyқ eңbekterdiң, «Jibek joly», «Mұhtartanýdyң beımәlim betteri», «Ұstazdyқ ұlaғat» atty monografııalardyң avtory.

Қazaқstan Respýblıkasy Joғarғy Keңesiniң Құrmet gramotasymen, «Қazaқstan Respýblıkasy Tәýelsizdiginiң 10-jyldyғy» medalimen marapattalғan.

70 jyl bұryn (1939) sәýletshi, Қazaқstannyң eңbek siңirgen sәýletshisi BAIMYRZAEV Orysbaı Jұbaıұly dүnıege keldi.

Қaraқalpaқstannyң Nүkis қalasynda týғan. Mәskeý arhıtektýra ınstıtýtyn bitirgen. 1967 jyldan bastap Қaraқalpaқstan құrylys jәne sәýlet isteri jөnindegi basқarmasynyң aғa sәýletshisi, Berýnı қalasynyң bas sәýletshisi boldy. 1970-1982 jyldary - Almaty қala құrylysyn jobalaý ınstıtýtynyң sәýletshiler tobynyң jetekshisi, jobalaý sheberhanasynyң jetekshisi. 1982-1983 jyldary - Almaty құrylys jobalaý bas basқarmasynyң bastyғynyң orynbasary, қalanyң bas sәýletshisiniң orynbasary. 1983-1993 jyldary - Almaty құrylys jobalaý bas basқarmasynyң bastyғy, 1993 jyldan «Rahat» birikken kәsiporny bas dırektorynyң orynbasary қyzmetterin atқarғan.

O.Baımyrzaev - Қazaқ drama teatry, «Baılanys» kөrme pavılony, Jer serikterimen baılanys jasaıtyn zerthanasy men «Rahat» қonaқ үıi ғımarattarynyң avtory.

Қazaқstan Memlekettik syılyғynyң laýreaty.

50 jyl bұryn (1959) Қazaқstan Respýblıkasynyң Jer resýrstaryn basқarý jөnindegi agenttigi tөraғasynyң orynbasary RAIYMBEKOV Kanalbek Өtjanұly dүnıege keldi.

Oңtүstik Қazaқstan oblysynda týғan. Moskva jerge ornalastyrý ınjenerleri ınstıtýtyn, «Tұran» ýnıversıtetin bitirgen.

«Kazgıprozem» Қazaқ memlekettik jobalaý ınstıtýty keshendi izdestirý bөlemshesiniң nnjener-jerge ornalastyrýshy, aғa jerge ornalastyrýshy, jetekshi ınjener-jerge ornalastyrýshy, Қazaқstan Respýblıkasy jer қatynastary men jerge ornalastyrý memlekettik komıtetiniң bas mamany, bөlim bastyғy, Қazaқstan Respýblıkasynyң Jer resýrstaryn basқarý jөnindegi agenttiginiң Jerge ornalastyrý jәne jer kadastry basқarmasynyң bastyғy қyzmetterin atқarғan. Қazirgi қyzmetinde - 2002 jyldan.

18 ҚAZAN, JEKSENBІ

Azyқ-tүlik өnerkәsibi қyzmetkerleriniң kүni. Azyқ-tүlik өnerkәsibi қyzmetkerleriniң kүni 1966 jyly bekitilgen jәne қazannyң үshinshi jeksenbisinde toılanady. Azyқ-tүlik jәne қaıta өңdeý өnerkәsibiniң kәsiporyndary bүkil әlemde halyқty azyқ-tүlik taýarlarymen қamtamasyz etýde jetekshi oryn alady, өıtkeni nan taýyp berýge қamқorlyқ - қaı kezde de adamzattyң basty қajettiliginiң biri. Azyқ-tүlik өnerkәsibiniң қyzmetkerleri өzderi өndiretin өnimderiniң sapasyn ұdaıy jaқsartyp, tүrlerin keңeıtýdi basty nazarda ұstaıdy.

Әzirbaıjan Respýblıkasynyң Memlekettik meıramy - Tәýelsizdik kүni (1991). Әzirbaıjan - Azııanyң batysynda Kavkaz aımaғynda ornalasқan memleket. Soltүstiginde Reseımen, soltүstik-batysynda Grýzııamen, oңtүstiginde Iranmen, batysynda Armenııamen, shyғysynda Kaspıı teңizimen shektesedi. Astanasy - Baký қalasy. Memlekettik tili - azerbaıjan tili. Aқsha birligi - manat.

Қazaқstan Respýblıkasy men Әzirbaıjan Respýblıkasy arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy tamyzdyң 27-inde ornatyldy.

Rýhanı kelisim kүni. 1992 jyly қazanda Қazaқstannyң sol kezdegi astanasy Almaty қalasynda Rýhanı kelisimniң 1-inshi әlemdik kongresi өtti. Kongreske қatysýshylar қazannyң 18-in rýhanı kelisim kүni - қaқtyғystar men janjaldarғa toқtam salý kүni, tatýlyқ izdeý kүni, jaқynғa қaıyrymdylyқ jәne kөmek kүni  dep jarııalaý týraly manıfest қabyldady.  1992 jyldan bastap bұl kүn Қazaқstanda ataýly kүn retinde atap өtiledi.

OҚIҒALAR

70 jyl bұryn (1939) Қaraғandy oblysynyң Ұlytaý aýdany құrylғan. Aýdan ortalyғy - Ұlytaý selosy. Aýdan jeri Saryarқanyң tөbeli-қyrқaly, alasa taýly (Ұlytaý, Kishitaý, Arғanaty, Jeldiadyr) batys bөligin қamtıdy. Aýdan құramyna 15 aýyldyқ okrýg jәne 25 eldi meken kiredi.

15 jyl bұryn (1994) 18-19 қazan kүnderi Қazaқstan Respýblıkasynyң Prezıdenti N.Nazarbaev Stambýlda өtken tүrkitildes memleketter (Қazaқstan, Әzirbaıjan, Қyrғyzstan, Tүrkmenstan, Өzbekstan, Tүrkııa) basshylary joғary dәrejedegi ekinshi basқosýlaryna қatysty. Kezdesý barysy Stambýl deklaratsııasyn қabyldaýmen aıaқtaldy.

5 jyl bұryn (2004) Almatyda «Derekti fılmnen kөrkem kınoғa deıin» kitabynyң tұsaý keser rәsimi өtti. Avtory - iskerlik әkimshilik basқarýdyң doktory, Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti syılyғynyң, «Daryn» jastar syılyғynyң laýreaty Maқat Sadyқ. Kitap tek kәsibı kınematografısterge ғana emes, sonymen қatar қazirgi zamanғy қazaқ mәdenıetiniң damýyna қyzyғýshylyқpen қaraıtyn bұқaralyқ oқyrmandarғa arnalғan.

ESІMDER

30 jyl bұryn (1979) armreslıngten halyқaralyқ dәrejedegi sport sheberi JAҚYPOV Rýslan Mұratұly dүnıege keldi.

Shyғys Қazaқstan oblysynda týғan.

Alғashқy bapkeri - S.Қydyrhanov. 1996 jyldan Қazaқstan Respýblıkasynyң құrama komandasynda. 1997 jyly Eýropa chempıonatynda (Slovakııanyң Poprad қ-sy) 4 oryn, әlem chempıonatynda (Үndistannyң Gývakatı қ-sy) 5 oryn alғan. 1999 jyly Vladıkavkazda өtken әlem chempıonatynda қola medal ıelengen. 2003 jylғy әlem chempıonatynyң (Reseı Federatsııasynyң Sýzdal қ-sy) kүmis jүldegeri.

85 jyl bұryn (1924-1979) kөrnekti jazýshy jәne aýdarmashy DҮZENOV Mұhamedjan dүnıege keldi.

Қostanaı oblysynyң Jangeldın aýdanynda týғan.

M.Gorkıı atyndaғy Әdebıet ınstıtýtyn bitirgen. Қazaқ radıosynda, Abaı atyndaғy opera jәne balet teatrynyң әdebıet bөliminiң meңgerýshisi, Қostanaı oblystyқ gazetiniң menshikti tilshisi, mәdenıet bөliminiң meңgerýshisi, Қazaқstan Jazýshylar odaғynyң әdebı keңesshi, Қazaқ radıosy komıtetiniң bas redaktory, Қazaқ KSR Mәdenıet mınıstrligi repertýar-redaktsııa alқasynyң bas redaktor қyzmetterin atқarғan.

Alғashқy өleңderi men әңgimeleri 1949 jyldan baspa betterinde jaryқ kөre bastaғan. «Aқ әje», «Ұzaқtyң joly», «Syn Tlektesa» povesteriniң, «Әke bolғym keledi», «Ant» romandarynyң avtory.

1967 jyly bir aktili pesalar konkýrsynda «Araldyң altyn balyғy» týyndysy ekinshi bәıge aldy. Prozalyқ shyғarmalary birneshe dүrkin bүkilodaқtyқ «Sovetskıı pısatel» baspasynda da jaryқ kөrdi. Ol V.Vasılevskaıanyң «Plamıa na bolotah» romanyn, S.Marshaktyң «Ýmnye veşı» pesasyn, L.Kassıldiң «Hod beloı korolevy» týyndysyn қazaқshaғa aýdarғan.