QazAqparat-Anons: qazannyń 14-i men 17-si aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

Qazannyń 14-inde BNews portalynda Tótenshe jaǵdaılar mınıstri V.Bojkonyń qatysýymen on-laın konferentsııa ótedi.

PARLAMENT

Qazannyń 14-inde Parlament Senatynyń jalpy otyrysy ótedi

Qazannyń 14-inde Parlament Májilisinde Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik jónindegi komıtettiń tóraǵasy A.Jolshybekovtyń qatysýymen brıfıng bolady.

QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM

Qazannyń 4-19-y aralyǵynda Germanııanyń Qazaqstandaǵy jylynyń aıasynda Pavlodardaǵy №36 mektep men Germanııanyń Veımar qalasyndaǵy Gete-gımnazııanyń arasynda oqýshylarmen almasý sharasy ótedi. Joba aıasynda sondaı-aq, Astana jáne Pavlodar qalalarynda Gete-gımnazııanyń «Die Ameisen» kameralyq horynyń kontsertteri ótedi.

Qazannyń 11-15-i aralyǵynda Qazaqstanǵa ekonomıkalyq mıssııamen Belgııa Koroldiginiń Murager Bekzadasy Fılıpp keledi.

Qazannyń 14-inde Brıýsseldegi NATO shtab-páterinde syrtqy ister jáne qorǵanys mınıstrleriniń kezdesýi ótedi.

Qazan aıynyń 20-23-i aralyǵynda TMD-nyń Qarjylyq-bankter keńesi men Ázirbaıjannyń Halyqaralyq banki Dostastyqtyń Atqarýshy komıtetiniń qoldaýymen Bakýde halyqaralyq konferentsııa ótkizedi.

TMD

Qazannyń 14-inde Peterborda «Ekstremıstik áreketterge qarsy kúresýde TMD memleketteriniń yntymaqtastyǵyn jetildirýdiń tujyrymdamalyq negizderi» atty halyqaralyq konferentsııa ótedi.

Qazannyń 14-15-inde Máskeýde TMD elderiniń óner qaıratkerleri men zııaly qaýym ókilderiniń V forýmy ótedi.

SPORT

Qazannyń 15-inde Astanada Kekýshınkaı-karateden ótetin 12-shi ashyq chempıonatqa arnalǵan baspasóz máslıhaty bolady.

Qazannyń 16-synda Astanadaǵy «Dáýlet» sport kesheninde erler, áıelder jáne jasóspirimder arasynda Kekýshınkaı karateden 12-shi Ashyq Azııa chempıonaty ótedi.

QOǴAM

Qazannyń 14-inde «Nur Otan» HDP-nyń barlyq aımaqtyq qabyldaý bólmeleri QR ІІM-men birigip, «Jolda qabyldaý» aktsııasyn ótkizedi.

Qazannyń 14-15-inde Astanada Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy keńistiginde terrorızmniń aldyn alýdaǵy tabysty strategııa, tıimdi is-qımyl jáne ozyq tájirıbe máselelerin talqylaýǵa arnalǵan halyqaralyq konferentsııa ótedi.

ASTANA

Qazannyń 14-15-inde Astanada Eýropadaǵy qaýipsizdik pen yntymaqtastyq uıymy keńistiginde terrorızmniń aldyn alýdaǵy tabysty strategııa, tıimdi is-qımyl jáne ozyq tájirıbe máselelerin talqylaýǵa arnalǵan halyqaralyq konferentsııa ótedi.

Qazannyń 14-inde «Kóktal» kentinde «Biz birgemiz!» jalpyulttyq naýqanynyń aıasynda «Urpaqtar baılanysy» qaıyrymdylyq aktsııasy ótedi.

Qazannyń 15-inde Astanada Kekýshınkaı-karateden ótetin 12-inshi ashyq chempıonatqa arnalǵan baspasóz máslıhaty bolady .

Al qazannyń 16-synda erler, áıelder jáne jasóspirimder arasynda kekýshınkaı karate-dodan Azııanyń XII ashyq chempıonaty ótedi.

ALMATY

Qazannyń 14-inde «Alataý» shıpajaıyda Qazaqstan Respýblıkasy ftızıatrlarynyń VI sezi ótedi.

Qazannyń 14-inde Saıası sheshimder ınstıtýty klýbynda «Elimizdiń jınaqtaýshy zeınetaqy júıesi: kepildendirilgen áleýmettik standarttar ma nemese «bos» ınvestıtsııalar ma?» degen taqyrypta májilis ótedi.

Qazannyń 15-i men jeltoqsannyń 15-i aralyǵynda Almatyda «Úzdik ınvestor» konkýrsy ótedi. Bul sharany «CAIFC», «Centras Securities», «Halyk Finance», «Seven Rivers Capital», «Premier Capital brokerlik kompanııalary uıymdastyryp otyr.

Almatyda qazannyń 15-i kúni QR «Dınamo» dene shynyqtyrý sport qoǵamynyń 85 jyldyq mereıtoıy aıasynda dınamolyq uıymdardyń Halyqaralyq úılestirý keńesiniń májilisi ótedi.

Qazannyń 21-i kúni Almatyda Vladımır Fatıanov pen Iraklıı Kvırıkadzeniń «Qasqyrlardyń ádil soty» atty mıstıkalyq dramasynyń tanystyrylymy ótedi

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER

QAZANNYŃ 14-І, BEISENBІ

Búkilálemdik kóz kórýi kúni

Dúnıejúzilik Densaýlyq saqtaý Uıymynyń usynysy boıynsha jyl saıyn qazannyń ekinshi beısenbisinde atap ótiledi. Bul kún qoǵamdastyq nazaryn soqyrlyq máselesine aýdarýdy, kóre alý qabiletiniń qundylyǵy týraly oılanýǵa jáne múmkindiginshe barlyq muqtaj adamdardyń okýlıst-dárigerler qyzmetine qoljetimdiligin qamtamasyz etýdi kózdeıdi.

Búkilálemdik kóz kórýi kúnin ótkizýge kózdiń kórýi buzylýynyń aldyn alý jáne kóz kórýin qaıta qalpyna keltirý salasyndaǵy barlyq áriptester qatysady. Sondaı-aq bul kún soqyr bolyp qalýdyń aldyn alý jáne DDU men Soqyrlyqtyń aldyn alý halyqaralyq agenttigi qurǵan «Kórý 2020: Kóz kórý quqyǵy» soqyrlyqtyń aldyn alý jónindegi jahandyq usynystyń negizgi aqparattyq-nasıhattyq mánisi bolyp tabylady.

Halyqaralyq standarttaý kúni

1946 jylǵy qazannyń 14-inde Halyqaralyq standarttaý uıymyn qurý týraly sheshim shyqty.

OQIǴALAR

1 jyl buryn (2009) Elbasy Nursultan Nazarbaev normatıvtik quqyqtyq aktiler jobasyna sybaılas jemqorlyqqa qarsy mindetti saraptamany kezeń-kezeńmen engizýdi kózdeıtin «Normatıvtik quqyqtyq aktiler týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna ǵylymı sybaılas jemqorlyqqa qarsy saraptama ótkizý máseleleri boıynsha ózgertýler engizý týraly» Zańǵa qol qoıdy.

1 jyl buryn (2009) BUU-nyń Máskeýdegi aqparattyq ortalyǵynda Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Jahandyq qoǵamdy túbegeıli jańartý strategııasy jáne órkenıetter seriktestigi» kitabynyń tanystyrylymy ótti.

Kezdesý aıasynda reseılik jáne qazaqstandyq ǵalymdar taldap jasaǵan 2050 jylǵa deıingi «Órkenıetter bolashaǵy jáne órkenıetti seriktestik strategııasy» jahandyq boljamynyń ІH bólimi tanystyryldy.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstanda www.yandex.kz portalynyń izdestirý júıesi ashyldy. ıAndekstiń portalynda qazaqstandyq paıdalanýshylarǵa baǵdarlanǵan barlyq negizgi qyzmetteri usynylǵan. Onda izdestirý qazaq jáne orys tilderiniń morfologııasyn eskeredi, sondaı-aq paıdalanýshylardyń lokaldyq suranystaryna jergilikti saıttardy kórsetýmen jaýap beredi. Mysaly, «Konstıtýtsııa» degen suranys boıynsha - Qazaqstan Respýblıkasy Ata zańynyń mátinin beredi. Paıdalanýshylar izdestirý tilin qazaq jáne orys tilderinde qoldana alady. Sondaı-aq portalda Astana jáne Almaty qalalarynyń tolyq ári dál kartalary, jergilikti poıyzdar men ushaqtardyń qozǵalys kestesi paıda boldy.

ESІMDER

105 jyl buryn (1905-1972) halyq aqyny, kúıshi, ánshi JÚSІPOV Muzarap dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynyń Qarmaqshy aýdanynda týǵan. Jastaıynan aqyndyq topqa túsip, ánshilik, aqyndyq ónerge beıimdeldi. Onyń ónerpazdyq darynynyń qanattanýyna Syr boıynyń ataqty aqyn-jyraýlary Omar, Turmaǵambet, Kete Júsip, t.b. úlken yqpal etti. Ol halyq aýyzyndaǵy ertegi, ańyzdardyń jelisi negizinde «Tamshy», «Úsh nasıhat», «Samuryq», t.b. dastandaryn shyǵardy. Óz janynan «Jastarmyz», «Tasqyn», t.b. ánder, «Kórkem qyz», «Shattyq», t.b. kúıler shyǵarǵan. Onyń ádebı murasy Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń qoljazba qorynda saqtaýly.

30 jyl buryn (1980) sportshy NAZAROV Ardaq dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Raıymbek aýdanynda týǵan. Djıý-djıtsýdan Qazaqstan chempıony (1999, Almaty). Erejesiz jekpe-jekten álemniń eki dúrkin chempıony (2004, Habarovsk, Reseı, 2005, Seýl, Koreıa) jáne álem kýbogynyń ıegeri (2004, Habarovsk, Reseı). Eýrazııanyń eki márte chempıony (2001, Astana, 2002 Qaraǵandy). Azııa chempıony (2003, Bishkek, Qyrǵystan). Eýropa - Azııa matchtyq kezdesýiniń jeńimpazy (2005, Ekaterınbýrg, Reseı). Eýropa chempıony (2007, Tallın). Sankt-Peterbor, Bishkek, Vladıvostok, Seýl qalalarynda ótken halyqaralyq týrnırlerdiń jeńimpazy.

QAZANNYŃ 15-І, JUMA

Halyqaralyq aýyl áıelderi kúni

2008-inshi jyldan bastap jyl saıyn qazannyń 15-inde atap ótiledi. BUU Bas Assambleıasynyń «Aýyldyq jerlerdegi áıelderdiń jaǵdaılaryn jaqsartý» qararynda (2008-inshi jylǵy aqpannyń 12-sindegi № A/RES/62/136 qarar) jarııalandy.

Bas Assambleıanyń bul sheshimi aýyldyq jerlerdegi áıelderdiń jaǵdaılaryn jaqsartýǵa tikeleı arnalǵan jáne 2001-inshi jyldan bastap eki jyl saıyn qabyldanyp otyrǵan (№№ 56/129, 58/146, 60/138) budan burynǵy qararlardy qarastyrý aıasynda qabyldandy.

Búkilálemdik qol jýý kúni

Birikken Ulttar Uıymy, sonyń ishinde BUU Balalar qory (ıÝNISEF), qazannyń 15-in Búkilálemdik qol jýý kúni dep jarııalady.

Qoldy sabynmen jýý - jyl saıyn 3,5 mıllıon balalar ómirin qııatyn túrli aýrýlardyń aldyn alýdaǵy neǵurlym tıimdi jáne únemdi daýalardyń biri.

Búkilálemdik qol jýý kúni sanıtarlyq tazalyq pen gıgıenalyq daǵdylarǵa shaqyrady.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq banki BUU-nyń 60 jyldyǵyna oraı 100 teńgelik merekelik aqshany aınalymǵa shyǵardy. Ol Qazaqstan teńge saraıynda jasalǵan. 100 teńgelik merekelik kúmis aqshanyń dıametri - 24,5 mm, qalyńdyǵy - 1,9 mm. Al, salmaǵy - 6,45 gramdy quraıdy. Qazaqstan Birikken Ulttar Uıymyna 1992 jyly naýryzdyń 2-sinde 46-shy sessııada múshe bop qabyldanǵan bolatyn. Birikken Ulttar Uıymy kúni jyl saıyn qazannyń 24-inde resmı túrde atalyp ótedi.

3 jyl buryn (2007) jarty ǵasyrdan astam ýaqyt boıy shoıyn jolda jumys istegen belgili pavlodarlyq Ábı Sarqynshaqovtyń kitaby jaryqqa shyqty.

Avtor eńbek jolyn qarapaıym jumysshydan bastap, Pavlodar temir jol bóliminiń bastyǵyna deıin kóterilgen. «Ómirim meniń - temir jol» atty kitabynyń Qazaqstan temir jolynyń damý tarıhy, belgili adamdarmen kezdesýleri men avtordyń óz kózimen kórgen oqıǵalar jazylǵan. Oqyrmandar bul kitapta ótken ǵasyrdyń 80-shi jyldary ótkizilgen aýyr salmaqty eshelondardyń ekibastuz kómirimen jóneltý biregeı eksperımenttiń, jaqynda bolǵan oqıǵalardyń ishinde Aqsý-Degelen jolynyń qurylysyn, Pavlodar - Ekibastuz torapynyń elektrlendirýi bolǵanyn bile alady. «Ómirim meniń - temir jol» ardagerdiń úshinshi kitaby, taǵdyrlaryn temir jol kóligimen baılanystyrǵan adamdarǵa arnalǵan. Kitap jergilikti «Baspa úıi» baspasynan shyǵarylǵan.

3 jyl buryn (2007) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik basqarý júıesin odan ári jetildirý jónindegi sharalar týraly Jarlyqqa qol qoıdy, oǵan sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń Básekelestikti qorǵaý agenttigi quryldy.

Agenttikke básekelestikti qorǵaý jáne monopolııalyq qyzmetti shekteý salasyndaǵy fýnktsııalar men ókilettikter berildi. Ústimizdegi jyldyń 11 qazanynda ótken Úkimettiń keńesinde Prezıdent Básekelestikti qorǵaý agenttigin qurý jóninde tapsyrma bergen bolatyn.

1 jyl buryn (2009) Parıjde ıÝNESKO-nyń Bas konferentsııasynyń 35-shi sesııasynda Qazaqstan ıÝNESKO-nyń Atqarýshy keńesi; Kommýnıkatsııany damytýdyń Halyqaralyq baǵdarlamasynyń Úkimetaralyq keńesi; «Adam jáne Bıosfera» baǵdarlamasynyń halyqaralyq úılestirý keńesi; Halyqaralyq úkimettik emes uıymdar jónindegi komıtet, sondaı-aq, ıÝNESKO-nyń shtab-páteri boıynsha Komıtet bıýrosy bolyp 4 jylǵa saılandy.

1 jyl buryn (2009) Oraldaǵy «Qazaqstan» kınoteatrynda «Birjan sal» kórkem fılminiń tanystyrylymy boldy. Bul - belgili kıno akteri Doshan Joljaqsynovtyń rejısser retindegi tuńǵysh týyndysy. Onyń ústine basty rol - Birjan beınesinde Doshannyń ózi oınaıdy. Rejısserdiń aıtýynsha, qazaqtyń Kókshedeı kórkem jerinde tabıǵattyń ózi oń qabaq tanytyp túsirilgen fılmge akterler iriktelip alyndy.

ESІMDER

105 jyl buryn (1905-1995) aqyn, jýrnalıst, Qazaqstannyń halyq jazýshysy SÁRSENBAEV Ábý (Ábýǵalı) dúnıege keldi.

Atyraý oblysynyń Qurmanǵazy aýdanynda týǵan. Astrahandaǵy partııa mektebin, Almatydaǵy Kommýnıstik joǵarǵy oqý ornyn bitirgen.

1934-1936 jyldary - «Túrksib» gazetiniń redaktory. 1936-1942 jyldary - Qazaq memlekettik baspasynyń dırektory. 1942-1947 jyldary Keńes armııa qataryna alynyp, Uly Otan soǵysyna qatysty. 1947-1953 jyldary Qazaq memlekettik oqý-pedagogıkalyq baspasynyń dırektory qyzmetterin atqarǵan.

Onyń «Edil tolqyny» atty tuńǵysh dastany 1937 jyly jaryq kórgen. «Júrek syıy», «Ant», «Aqsha bult» atty óleń kitaptary, «Tolqynda týǵandar», «Teńiz áýenderi» romandary, «Arbasý» (Q.Jumalıevpen birge), «Teńiz mahabbaty» pesalary, «Ádebıet hrestomatııasy» (E.Ismaılovpen birge qurastyrǵan, 3-inshi synypqa arnalǵan), «Oqý kitaby» (úlkender mektebine arnalǵan), «Ana tili» (3-inshi synypqa arnalǵan) oqýlyqtary, áskerı novellalar men esseler jınaǵy jaryq kórgen. Sonymen qatar A.Pýshkın, M.Lermontov, Sh.Petefı, N.Nekrasov, Faız shyǵarmalaryn qazaq tiline aýdarǵan. Onyń shyǵarmalary orys, eston, túrikmen, tájik, bolgar, t.b. tilderge aýdarylǵan.

Qyzyl Juldyz, Qazan revolıýtsııasy, Halyqtar dostyǵy, Eńbek Qyzyl Týy, Otan soǵysy «Qurmet belgisi», «Parasat» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

100 jyl buryn (1910-1976) kórnekti qazaq ǵalymy, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń korrespondent múshesi, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri DÚISENBAEV Ysqaq Tákimuly dúnıege keldi.

Reseı Federatsııasynyń Omby oblysy Tavrııa aýdanynda týǵan. A.M. Gorkıı atyndaǵy Ádebıet ınstıtýtyn bitirgen. Uly Otan soǵysyna qatysqan.

1939-1942 gody - Qazaq memlekettik ádebı qoǵam basylymnyń redaktory. 1943-1946 jyldary úshinshi Ýkraına maıdanynyń «Keńestik jaýynger» (Sovetskıı voın) gazeti redaktorynyń orynbasary. 1946-1947 jyldary - Qazaqstan ǴA Tóralqasynyń ǵalym hatshysy, KSRO Ǵylym Akademııasynyń Qazaq fılıalynyń ádebıet sektorynda kishi, aǵa ǵylymı qyzmetker, sektor meńgerýshisi. 1947-1948 jyldary - Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń ónertaný sektorynyń meńgerýshisi. 1949-1976 jyldary - Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń Ádebıet jáne óner ınstıtýty bóliminiń meńgerýshisi.

Negizgi ǵylymı eńbekteri qazaq folklory, onyń ishinde lıro-epos, ádebıet tarıhy, máselelerine arnalǵan. Sonymen qatar F.Rable, I.S.Týrgenov, A.P.Chehov, R.Rollan, A.Gorkıı shyǵarmalaryn qazaq tiline aýdarǵan. Onyń «Muhtar Áýezov», «Sultanmahmut Toraıǵyrov», «Ǵasyrlar syry», «Qazaqtyń lıro-eposy» atty eńbekteri qazaq ádebıettaný ǵylymyna qosylǵan eleýli úles bolyp esepteledi.

Qyzyl Juldyz, 2-inshi dárejeli Otan soǵysy ordenderimen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

95 jyl buryn (1915-1991) astronom, fızıka-matematıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri ROJKOVSKII Dmıtrıı Aleksandrovıch dúnıege keldi.

Reseıdiń Omby oblysy Tara qalasynda týǵan. Tomsk ýnıversıtetin bitirgen.

1942-1945 jyldary - Semeıdegi avtomobıl-mehanıka jáne geologııalyq barlaý tehnıkýmdarynda, Semeı pedagogıkalyq ınstıtýtynda oqytýshy. 1946-1950 jyldary - Qazaq KSR ǴA Astronomııa jáne fızıka ınstıtýtynda kishi ǵylymı qyzmetker, aspırant. 1951-1986 jyldary - Qazaq KSR ǴA Astrofızıka ınstıtýtynda bólim meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan.

Negizgi ǵylymı eńbekteri gaz-tozańdy tumandyqtar men juldyzaralyq ortanyń fızıkalyq protsesterin, kometalardyń qasıetterin zertteýge arnalǵan.

Eńbek Qyzyl Tý ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

QAZANNYŃ 16-Y, SENBІ

Dúnıejúzilik azyq-túlik kúni

1979-ynshy jyly Ulttar Uıymynyń jyl saıynǵy Azyq-túlik jáne aýyl sharýashylyǵy uıymdary konferentsııasy (FAO) qoǵam nazaryn búkilálemdik azyq-túlik máselesine aýdarý jáne álemdik qoǵamdastyqty ashtyqpen, qaıyrshylyqpen jáne kedeıshilikpen kúreste yntamaqtastyǵyn nyǵaıtý maqsatynda jarııalanǵan.

Dúnıejúzilik anestezıologtar kúni

Anestezııa - júıke sezimtaldyǵynyń joǵalýy. Jasandy aneztezııany hırýrgııalyq operatsııany aýyrtpaý jasaý úshin qoldanady. Anestezııa jalpy, jergilikti jáne julyn-mı suıyqtyǵy anestezııasy bolyp bólinedi. Tarıhtyń aıtýynsha 1846 jylǵy qazannyń 16-ynda Tomas Morton tis dárigeri efır narkozymen operatsııa ótkizdi. Bul kúndi dúnıejúzi Anestezıolog kúni dep esepteıdi.

Bastyq kúni (Boss kúni)

1958 jyly Patrıtsııa Haroskı amerıkan hatshysy jańa meıram - Bastyq kúnin - usyndy. 1962 jyly Illınoıs shtatynyń gýbernatory bul meıramdy resmı túrde bekitti. Bul dástúrdi kóptegen elder qoldady jáne meıram dúnıejúzine tez tarady.

OQIǴALAR

70 jyl buryn (1940) Semeı qalasynda qazaqtyń uly aqyny, jazba ádebıetiniń negizin qalaýshy, fılosof, aǵartýshy, kompozıtor Abaı Qunanbaıulynyń murajaıy ashyldy. Respýblıkada alǵashqylardyń biri bolyp ashylǵan bul murajaı ortalyq Shyǵys pen Batysty baılanystyryp otyr. Abaı murajaıyna 20 myń jádiger qoıylǵan. Olardyń qatarynda Abaıdyń kózin kórip, ózi tutynǵan zattar da kezdesedi. Sondaı-aq, munda 13 myń kitap qory bar kitaphana jumys isteıdi.

3 jyl buryn (2007) Shymkentte «Abaı» dep atalatyn ulttyq ádebı, mádenı, qoǵamdyq basylymnyń alǵashqy nómiri jaryq kórdi. Ony shyǵarǵan Halyqaralyq «Abaı» klýby. «Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Abaı týraly sóz» dep atalatyn maqalasymen ashylǵan jańa basylym 20 bet kóleminde 10 kúnde bir ret shyǵady. Onda qazaq aqyn, jazýshylary ǵana emes álem ádebıetiniń kórnekti tulǵalarynyń shyǵarmalary basylady. 30 myń danamen jaryq kórgen basylymdaǵy materıaldar «Álem poezııasy», «Poezııa», «Syn», «Nobel syılyǵynyń laýreattary», «Salt-dástúr», «Dala kemeńgerleri», «Tulǵa», «Bizdiń qonaǵymyz», «Otbasy», «Detektıv», «Sport», «Halyqaralyq Abaı klýbynyń kitaphanasy» degen aıdarlar boıynsha jaryq kórip otyr.

3 jyl buryn (2007) Qazaqstan, Iran jáne Ázirbaıjan temir jol tarmaǵynyń qurylysy týraly kelisimge qol qoıdy. Tegeranda Kaspıı mańyndaǵy memleket basshylary sammıti sheńberinde, Nursultan Nazarbaev, Ilham Álıev, Mahmýd Ahmadınejad kelisimge qoldaryn qoıdy. Bul joba temir jol qurylysyn Qazaqstannan Iranǵa Túrikmenstan arqyly Úzen-Gyzylgaıa-Bereket-Etrek-Gorgan baǵytynda qarastyrylǵan.

1 jyl buryn (2009) Oralda qazirgi qala jastarynyń ómiri týraly túsirilgen «Hochý tepla» atty tolyq metrajdy kórkem fılmniń tanystyrylymy boldy.

Prodıýseri Dáýren Sátqanov - «NIDS» kompanııasynyń jetekshisi. Fılmniń avtory - Idrıs Ǵalımýllın, rejısseri - Amanat Rzaǵalıv. Qazirgi jastardyń ómiri týraly túsirilgen kıno ıdeıasynyń avtorlary - I. Ǵalımýllın jáne A. Rzaǵalıv, tehnıkamen qamtamasyz etken - D.Sátqanov.

Fılmniń sıýjeti Asqar, Láılá, Roman jáne Fatıma týraly. Mahabbat jáne dostyq, satqynshylyq - jastar atalmysh taqyryptaǵy suraqtarǵa jaýap izdeıdi. Akterler quramasy - Qurmanǵazy atyndaǵy mýzykalyq kolledjniń jáne M.Ótemisuly atyndaǵy Batys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń stýdentteri.

ESІMDER

80 jyl buryn (1930-1973) jýrnalıst, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen mádenıet qyzmetkeri BAǴAEV Uzaq dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Raıymbek aýdanynda týǵan. S.M. Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen.

1952-1962 jyldary - «Sotsıalıstik Qazaqstan» (qazirgi «Egemen Qazaqstan») gazetinde ádebı qyzmetker, bólim meńgerýshisi. 1962-1969 jyldary - Qyzylorda oblystyq «Lenın joly», «Oktıabr týy» gazetteriniń redaktory qyzmetterin atqarǵan. 1969 jyldan ómiriniń sońyna deıin «Sotsıalıstik Qazaqstan» gazetiniń bas redaktory boldy. Onyń «Halyq bastamasy - qaınar bulaq», «Jan sulýlyǵy», «Dala juldyzdary», t.b. kitaptary jaryq kórgen.

Qurmet Belgisi, Eńbek Qyzyl Tý ordenderimen, birneshe medaldarmen marapattalǵan. KSRO Jýrnalıster Odaǵy syılyǵynyń laýreaty.

Almaty oblysy Raıymbek aýdanyndaǵy Alǵabas aýylynda Uzaq Baǵaev atyndaǵy orta mektep, kóshe bar, jáne onda murajaı-úıi ashylǵan. Jyl saıyn elimizdiń úzdik dep tanylǵan jýrnalısterine Uzaq Baǵaev atyndaǵy arnaýly júlde bar.

65 jyl buryn (1945) rejısser, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri TÁPENOV Ersaıyn Qanderjanuly dúnıege keldi.

Semeı qalasynda týǵan. Máskeý qalasyndaǵy Memlekettik teatr óneri ınstıtýtyn (qazirigi Reseıdiń teatr óneri akademııasy) bitirgen.

1968-1974 jyldary - Semeı oblystyq drama teatrynyń (qazirigi Semeı mýzykalyq drama teatry) rejısseri. 1976-1979 jyldary - burynǵy Torǵaı oblystyq mýzykalyq drama teatrynyń, 1979-1990 jyldary - Qaraǵandy oblystyq qazaq drama teatrynyń bas rejısseri boldy. 1990 jyldan bastap J. Aımaýytov atyndaǵy Pavlodar oblystyq qazaq mýzykalyq-drama teatrynyń bas rejısseri.

M.Áýezovtiń «Aıman - Sholpan», «Dos - Bedeldos», Ǵ.Músirepovtiń «Aqan seri - Aqtoty», «Qozy Kórpesh - Baıan sulý» («Mahabbat týraly poema» degen atpen), E.G. Brýsılovskıı men Ǵ.Músirepovtiń «Qyz Jibek», B. Maılınniń «Shuǵa», Q.Muhamedjanovtyń «Bóltirik bórik astynda», T.Ahanovtyń «Mahabbat muńy» men «Kúshik kúıeý», Á. Tarazıdiń «Jaqsy kisi», D. Isabekovtyń «Ápke», O. Súleımenov pen B. Muqaıdyń «Zamaqyr», M.Shahanovtyń «Otyrar dastany», N.V. Gogoldiń «Úılený», A.P. Chehovtyń «Shaǵala», Evrıpıdtiń «Medeıa», Ý. Shekspırdiń «Asaýǵa tusaý», «Korol Lır», t.b. avtorlardyń shyǵarmalaryn sahnaǵa shyǵardy.

Poezııaǵa, plastıkalyq jáne birtutas sahnalyq áserli sheshimge den qoıý onyń rejıssýrasyna tán qasıet. 1986 jyly oǵan S.Júnisovtiń «Óliara» spektakliniń qoıylymy (1982) úshin Qazaq KSR-niń Memlekettik syılyǵy berildi.

QAZANNYŃ 17-І, JEKSENBІ

Halyqaralyq qaıyrshylyqty joıý úshin kúres kúni

Halyqaralyq qaıyrshylyqty joıý úshin kúres kúniniń tarıhy 1987-inshi jylǵy qazannyń 17-simen tyǵyz baılanysty. Sol - 1948-inshi jyly Jalpyǵa ortaq adam quqy deklaratsııasyna qol qoıylǵan - kúni asqan qaıyrshylyq, kúsh kórsetý jáne ashtyq qurbandaryn eske alý maqsatymen Parıjdegi Trokadero alańyna júz myńnan astam adam jınaldy. Jınalǵandar qaıyrshylyq adam quqyn buzý bolyp tabylady dep málimdedi jáne osy quqyqtardy saqtaýǵa birlesken qımyl tanytý qajettigin atap kórsetti. Osy mazmundaǵy tıisti málimdeme sol kúni ashylǵan Estelik tasyna qashap jazyldy.

1992-nshi jylǵy jeltoqsannyń 22-sinde qabyldanǵan qararynda Bas Assambleıa qazannyń 17-sin Halyqaralyq qaıyrshylyqty joıý úshin kúres kúni dep jarııalady jáne barlyq memleketterdi, ár eldiń óz ózgeshilikterine qaraı, osy kúni qaıyrshylyq pen kedeıshilikti joıýǵa baılanysty naqty sharalar ótkizýge jáne nasıhat jumystaryn júrgizýge arnaýǵa shaqyrdy.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Memleket basshysy «Qazaqstan Respýblıkasynda jer qoınaýyn paıdalaný jáne munaı operatsııalaryn júrgizý jónindegi Qazaqstan Respýblıkasynyń birqatar zańnamalyq aktilerine ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa qol qoıdy.

Zań jer qoınaýy salasy boıynsha memlekettik retteý tetikterin jetildirýge baǵyttalǵan.

3 jyl buryn (2007) Qazaqstannyń fýtboldan qurama komandasynyń www.sbornaya.kz. atty saıtynyń tusaýkeseri ótti. Jobanyń maqsaty - jas qazaqstandyq komanda jaıynda aqparat taratý, Qazaqstanda fýtboldy jurtshylyqqa áıgileý, jankúıerlerdi biriktirý. Saıt qurama komanda jaıyndaǵy jańalyqtar jáne saraptama aqparattarynan turady. Joba QR Fýtbol federatsııasynyń qoldaýymen qurama komanda jankúıerleriniń bastamasy boıynsha quryldy.

3 jyl buryn (2007) QHR-ǵy QR Elshiligi Beıjińde Qytaıdaǵy Qazaqstannyń Mádenıet kúnderiniń aıasynda shyǵarylǵan kórkem ıllıýstratsııalyq jýrnaldyń tusaýkeseri ótti.

Jýrnaldyń 4 bóliminde Qazaqstan tarıhyn baıandaıtyn sýretter men materıaldar bar, qazaq jáne qytaı tilinde ózara qarym-qatynastar, mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyq pen eki el arasyndaǵy baılanystardyń damýy, qazaqstandyq mádenıettiń tarıhy men dástúri qamtylǵan. Arnaıy bólimde ejelgi jáne qazirgi zamanǵy qazaq halqynyń mýzyka aspaptary kórsetilgen.

1 jyl buryn (2009) Pavlodarda soǵys ardageri, saıası qaıratker Ýaqap Syzdyqov (1924-1992) turǵan úıge memorıaldyq taqta ornatyldy. Saltanatty sharaǵa qatysqan onyń týystary, dostary jáne qyzmettesteri Ýaqap Syzdyqovtyń uıymdastyrýshylyq darynyn, sheksiz eńbeksúıgishtigin eske aldy.

Ýaqap Syzdyqov Lebıaji aýdanynyń Tilektes aýylynda dúnıege kelgen, sonda toǵyzynshy synyptan keıin balalarǵa ózi sabaq bere bastaǵan. 1942 jyldyń qyrkúıeginde, áskerı kýrsty támamdaǵannan keıin, kishi leıtenant Ýaqap Syzdyqov Brıansk maıdanyna attanady, onda 235-shi atqyshtar dıvızııasynda vzvod komandıri bolady. Eki ret jaralanady, jaýyngerlik erlikteri úshin «Erligi úshin» medalimen marapattalady. Ý.Syzdyqovtyń eńbegi Oktıabr Revolıýtsııasy, «Qurmet belgisi», Otan soǵysy, Eńbek Qyzyl tý ordenderimen jáne birneshe medalmen atap ótilgen.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstannyń Germanııadaǵy jylynyń aıasynda Qazaqstannyń Berlındegi Elshiliginiń jáne Frankfýrttegi Bas konsýldyqtyń qoldaýymen,

Frankfýrt kitap jármeńkesinde Oljas Súleımenovtyń «Jer shegindegi bir mınýttyq únsizdik» kitaby nemis basylymynyń tanystyrylymy ótti.

«Jer shegindegi bir mınýttyq únsizdik» kitabynyń tanystyrylymynda avtor Oljas Súleımenov qaýymdy óz týyndylarymen qysqasha tanystyryp ótip, óleńderinen úzindi oqydy.

Oljas Súleımenovtyń «Jer shegindegi bir mınýttyq únsizdik» kitaby Qazaqstannyń Germanııadaǵy Elshiligi nemistiń «J&D Dagyeli Verlag», «Önel Verlag&Druck» jáne «Schiler Verlag» basylymdarymen birlesip júzege asyryp otyrǵan «Qazaq kitaphanasy» jobasynyń aıasynda tanystyrylyp otyr. Osynaý yntymaqtastyqtyń arqasynda búginde nemis oqyrmandarynyń kitap sórelerinde Abaı Qunanbaevtyń, Muhtar Áýezovtyń, Ábdijámil Nurpeıisovtyń, Ábish Kekilbaevtyń, Tahaýı Ahtanovtyń nemis tiline aýdarylǵan týyndylary tur.

1 jyl buryn (2009) Atyraýda ýkraınanyń uly aqyny Taras Shevchenkoǵa arnalǵan eskertkish taqta ornatyldy.

Eskertkish taqta Shevchenko kóshesindegi úıdiń aldyńǵy jaǵynda ornalasqan. Bul ǵımarat Atyraý (Gýrev) qalasynyń eski ortalyǵynda ornalasqan, onda 1850 jyly Taras Shevchenko Mańǵyshlaq túbegine jer aýdarý kezinde osy kóshede bolǵan.

ESІMDER

40 jyl buryn (1970) qazaq estradasynyń ánshisi ZABIROVA Tolqyn Toqtaýbaıqyzy dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Aıagóz qalasynda týǵan. Qurmanǵazy atyndaǵy Almaty memlekettik konservatorııasyn (qazirgi Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasy) jáne onyń aspırantýrasyn (2000) bitirgen.

1993-1995 jyldary - Jambyl atyndaǵy Qazaq memlekettik fılarmonııasynda qyzmet atqardy. 1995 jyldan qazirgi ýaqytqa deıin Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynyń vokaldyq óner kafedrasynda vokaldyq-pedagogıkalyq praktıka pániniń oqytýshysy.

«ıAntarnyı soloveı» (Kalınıngrad qalasy, 1996), jáne «Álibek Dinishevtyń teatry» (Almaty qalasy, 1998) atty Halyqaralyq konkýrstardyń laýreaty. Sonymen qatar, birneshe Halyqaralyq estrada konkýrstarynyń laýreaty.