QazAqparat-Anons: qazannyń 12-ci men 18-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

PARLAMENT

Қazannyң 8-12-de Afıny қalasynda өtip jatқan  EҚYҰ Parlamenttik Assambleıasynyң kүzgi otyrysyna ҚR Parlamenti Senatynyң Tөraғasy, EҚYҰ Parlamenttik Assambleıasynyң Vıtse-prezıdenti Қasym-Jomart Toқaev bastaғan parlamenttik delegatsııa қatysýda.

ҮKІMET

Қazannyң 12-sinde  Үkimet otyrysy  өtedi.

Қazannyң 12-sinde   Іshki ister mınıstrliginde  aptalyқ  brıfıng  өtedi.

Қazannyң  12-sinde Syrtқy ister mınıstrliginde aptalyқ  brıfıng өtedi.

Қazannyң  14-inde  Қarjy mınıstrliginde «Standard & Poor's»  halyқaralyқ  reıtıngilik kompanııasynyң  2009 jyly  Қazaқstannyң    kompanııalary boıynsha  jүrgizgen     zertteýleriniң  tanystyrylymy   өtedi.

ҚOҒAM

Қazannyң 12-13-de Қazaқstanғa Izraıl Memleketi premer-mınıstriniң orynbasary, syrtқy ister mınıstri Avıgdor Lıbermannyң resmı sapary josparlanýda.

Қazannyң  16-synda Jambyl oblysyndaғy «Matybұlaқ» polıgonynda  Ұjymdyқ қaýipsizdik  týraly  shart ұıymynyң   Jedel әreket etýshi  ұjymdyқ kүshteriniң   basқarý  organdary men bөlimderi arasynda  «Өzara is-қımyl-2009»    birlesken  strategııalyқ komandalyқ-shtabtyқ   jattyғýynyң      belsendi fazasy  өtedi.

ASTANA

Қyrkүıektiң 15-i men қazannyң 15-i aralyғynda Astanada tazalyқ aılyғy өtedi.

Қazannyң 2-9-y aralyғynda Astanada tұңғysh ret Bүkilәlemdik týrıstik ұıymnyң (UNWTO) Bas Assambleıasynyң XVIII sessııasy өtýde.

Қazannyң 6-23-i aralyғynda Parıjde ıÝNESKO Bas Konferentsııasynyң bilim, ғylym jәne mәdenıet jөnindegi 35-shi sessııasy өtedi. Atalғan konferentsııaғa ıÝNESKO isteri jөnindegi ҚR Ұlttyқ Komıssııa tөraғasy, Astana қalasynyң әkimi I.Tasmaғambetov bastaғan Қazaқstan delegatsııasy қatysady.

Қazannyң  12-sinde «Rıksos»   otelinde EҚYҰ-nyң  18-shi  ekonomıkalyқ jәne   ekologııalyқ forýmy  өtedi.

Қazannyң  12-sinde  «Қazaқstan» sport  saraıynyң baspasөz klýbynda «Barys» hokkeı klýbynyң   baspasөz    mәslıhaty    өtedi.

Қazannyң 14-inde  ҚR Týrızm jәne sport mınıstrliginiң konferents - zalynda kөrkem gımnastıkadan IV Azııa chempıonatynyң  ұıymdastyrýshylarmen jәne chempıonattyң mәrtebeli қonaқtarymen baspasөz mәslıhaty өtedi.

Қazannyң 15-18-i kүnderi Қazaқstanda alғash ret Astana қalasynda kөrkem gımnastıkadan IV Azııa chempıonaty өtedi. Azııanyң osy құrlyқaralyқ birinshiligi baғdarlamasy boıynsha jeke kөpsaıystan, kөpsaıystyң jekelegen tүrlerinen jәne komandalyқ birinshilik өtedi.

ALMATY

Қazannyң  12-sinde  Қazaқtyң Abaı atyndaғy  Ұlttyқ pedagogıkalyқ  ýnıversıtetinde  «Aқparattyқ-ınnovatsııalyқ paradıgmanyң  қalyptasýy  jaғdaıyndaғy  Қazaқstannyң  қoғamdyқ ғylymdary»  degen   taқyrypta  halyқaralyқ konferentsııa  өtedi.

Қazannyң  12-sinde  «Almaty»  қonaқүıinde   Қazaқstannyң daғdarysқa қarsy   Medıa-menedjerler keңesiniң    mәjilisi  өtedi.

Қazannyң  12-sinde «Interfaks»  baspasөz ortalyғynda  «Almatyınvestқұrylys» kompanııasy  үlesshileriniң  baspasөz mәslıhaty   өtedi.

Almatyda қarashanyң 13-inde «Rixos» meımanhanasynda ekinshi medıaқұryltaı - bұқaralyқ aқparat құraldarynyң қazaқstandyқ naryғyn damytý mәseleleri boıynsha jyl saıynғy konferentsııa өtedi. Onyң basty taқyryby - «Daғdarys jaғdaıyndaғy BAҚ ındýstrııasy. Қazaқstannyң medıa-naryғynyң problemalary men perspektıvalary».

ATAÝLY KҮNDER. MEREKELER.

12 ҚAZAN, DҮISENBІ

Ispanııa Koroldiginiң Ұlttyқ meıramy - Ispan ұltynyң kүni. Әıgili jıhangez Hrıstofor Kolýmbtyң Amerıkany ashқan kүniniң құrmetine atalyp өtedi (1492). Memleket Evropanyң oңtүstik batysynda ornalasқan. Pıreneı tүbeginiң basym bөligin alyp jatyr. Eldiң ataýy fınıkıı tilinen aýdarғandaғy - «қoıandar jaғalaýy» degen sөzden taraıdy.

Ispanııa Pıreneı tүbeginiң soltүstiginde Portýgalııamen, osy tүbektiң oңtүstiginde Brıtanııanyң enshisindegi Gıbraltarmen, Afrıkanyң soltүstigindegi Marokkomen, soltүstiginde Frantsııa jәne Andorramen shektesedi. Ispanııany batysy men soltүstiginde Atlant mұhıty, sondaı-aқ shyғysy men oңtүstiginde Jerorta teңizi shaıyp jatyr.

Қazaқstan Respýblıkasy men Ispanııa Koroldigi arasyndaғy dıplomatııalyқ қatynastar 1992 jylғy 11 aқpannan ornaғan.

Ekvatorlyқ Gvıneıa Respýblıkasynyң ұlttyқ meıramy - Tәýelsizdik kүni (1958). Osy kүni bұl el respýblıka dep jarııalanғan. Memleket Batys Afrıkada ornalasқan. Soltүstiginde Gvıneıa-Bısaýmen, Senegal jәne Malımen, shyғysy men oңtүstik-shyғysynda - Kot- d'Ivýarmen, oңtүstiginde - Lıberııa jәne Serra-Leonemen shektesedi. Batysyn Atlant mұhıty shaıyp jatyr. Astanasy - Konakrı. Memlekettik tili - frantsýz tili. Memlekettik құrylymy - respýblıka. Memleket basshysy - prezıdent. Aқsha birligi - gvıneıalyқ frank.

Japonııada Densaýlyқ jәne sport kүni. Tokıoda 1964 jyly өtken jazғy Olımpıadanyң ashylýy kүni құrmetine toılanyp, sport pen salaýatty өmir saltyn nasıhattaýғa arnalғan. Tұңғysh ret 1966 jyly 10 қazanda өtkizildi. 2000 jyldan bastap қazannyң ekinshi seısenbisinde atalyp өtedi. 

OҚIҒALAR

5 jyl bұryn (2004) Қazaқstan bilim men ғylym қyzmetkerleriniң үshinshi sezi өtkizilip, onda Elbasy Қazaқstanda bilim men ғylymdy damytýdyң problemalary men negizgi baғyttary týraly sөz sөıledi.

1 jyl bұryn (2008) қazannyң 12-14 aralyғynda Aýstrııanyң Federaldyқ Prezıdenti Haınts Fısherdiң Қazaқstanғa resmı sapary boldy.

Sapar barysynda elimizdiң basshysymen kelissөzder jүrgizilip, ekijaқty yntymaқtastyқtyң bүkil salalary talқylandy.

ESІMDER

90 jyl bұryn (1919-1975) ғalym, tehnıka ғylymdarynyң doktory, professor, Қazaқstan Ғylym Akademııasynyң korrespondent-mүshesi, Қazaқstannyң eңbek siңirgen ғylym қaıratkeri ZÝBAKOV Sergeı Mıhaılovıch dүnıege keldi.

Reseıdiң Vologda oblysynda týғan. Lenıngrad (Sankt-Peterbor) tehnologııa ınstıtýtyn, onyң aspırantýrasyn bitirgen.

1952-1958 jyldary - KSRO Құrylys materıaldary ғylymı-zertteý ınstıtýtynyң kishi, aғa ғylymı қyzmetkeri. 1954-1975 jyldary - Қazaқstan Ғylym Akademııasynyң Metallýrgııa jәne ken baıytý ınstıtýty dırektorynyң orynbasary, dırektory, zerthana meңgerýshisi қyzmetterin atқarғan.

S.Zýbkovtyң negizgi ғylymı eңbekteri sılıkat materıaldary tehnologııasyna arnalғan. Ol Kempirsaı hromıtterin zertteý jұmystaryn basқaryp, joғary sapaly, otқa tөzimdi materıaldar alýғa bolatynyn teorııalyқ tұrғydan dәleldedi, zertteý nәtıjelerin Қaraғandy metallýrgııa kombınatynda өndiriske engizdi. Bolat қorytý peshiniң tabanyn jasaý jәne jөndeýdiң jedel tehnologııasyn ұsyndy.

«Құrmet Belgisi» ordenimen jәne medaldarmen marapattalғan.

70 jyl bұryn (1939) Қaraғandy oblystyқ mәslıhatynyң tekserý komıssııasynyң tөraғasy AҒYBAEV Serik Kәribaıұly dүnıege keldi.

Қaraғandy oblysynyң Bұқar jyraý aýdanynda týғan.

Қaraғandy polıtehnıkalyқ ınstıtýtyn bitirgen. 1963-1964 jyldary - Қarajal қalasyndaғy құrylys ýchaskesiniң sheberi. 1964-1965 jyldary - Jezқazғan құrylys tehnıkýmynyң oқytýshysy. 1965-1973 jyldary - Ýlıanov aýdanynyң (қazirgi Bұқar-Jyraý aýdany) № 354 joldardy paıdalaný ýchaskesiniң bas ınjeneri, bastyғy. 1973-1991 jyldary - Ýlıanov aýdandyқ atқarý komıteti tөraғasynyң orynbasary, 1991-1994 jyldary - «Қaraғandy joldary» AҚ-nyң joldardy paıdalaný ýchaskesiniң bastyғy. 1994-1999 jyldary Қaraғandy oblystyқ mәslıhattyң hatshysy, Қaraғandy oblystyқ sanaқ basқarmasy bastyғynyң orynbasary, Ýlıanov aýdandyқ elektr jүıesi bastyғynyң orynbasary қyzmetterin atқarғan.

Қaraғandy oblystyқ mәslıhatynyң depýtaty bolyp eki ret saılanғan.

Birneshe medaldarmen marapattalғan. Bұқar-Jyraý aýdanynyң Құrmetti azamaty.

35 jyl bұryn (1974) Қazaқstan Respýblıkasy Mәdenıet jәne aқparat mınıstrligi Mәdenıet komıteti tөraғasynyң orynbasary ӘBІLDINOVA Әlııa Sapabekқyzy dүnıege keldi.

Astana қalasynda týғan. Aқmola ýnıversıtetin bitirgen. Aқmola memlekettik medıtsınalyқ ınstıtýtynyң oқytýshy-stajer, oқytýshy, aғa oқytýshysy bolғan. 1999-2004 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Mәdenıet, aқparat jәne қoғamdyқ kelisim mınıstrligi baspasөz aқparat құraldary departamenti merzimdi basylym bөliminiң bas mamany; Қazaқstan Respýblıkasy Memlekettik kiris mınıstrligi vedomstvolyқ baқylaý departamenti құrylymdyқ bөlimshe jұmystary jaғdaıynyң monıtorıngin baқylaý basқarmasy jınaқtaý-saraptamalyқ bөliminiң bas mamany; Aқparat mınıstrligi baspa isi jәne polıgrafııa departamenti basylym jәne marketıng basқarmasynyң bөlim bastyғy; Aқparat mınıstrligi baspa isi jәne polıgrafııa departamenti basylym jәne marketıng basқarmasy kitap marketıngi bөliminiң bastyғy. 2004-2005 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy adam құқyғy jөnindegi Ұlttyқ Ortalyқtyң ekonomıkalyқ, әleýmettik jәne mәdenı құқyқtar bөliminiң bas sarapshysy. 2005-2008 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti Baspasөz-қyzmetinde bas sarapshy, sektor meңgerýshisi jәne bas ınspektory қyzmetterin atқardy. 2008-2009 jyldary Қazaқstan Respýblıkasy Mәdenıet jәne aқparat mınıstrliginiң Aқparat jәne mұraғat komıteti tөraғasynyң orynbasary mindetin atқardy. Қazirgi қyzmetinde - 2009 jyldan.

13 ҚAZAN, SEISENBІ

Aýғanstan Respýblıkasy Ұlttyқ assambleıasynyң negizi қalanғan kүn (1964).

OҚIҒALAR

80 jyl bұryn (1929) Soltүstik Қazaқstan radıohabary alғashқy ret efırge shyқty. Bүgin oblystyқ radıo baғdarlamasyn «Қazaқstan telekommýnıkatsııalary» (KATELKO) kompanııasynyң spýtnıkti baılanysy arқyly oblystyң barlyқ aýdandary, sonymen қatar kөrshi Reseı oblystarynyң shekaradaғy aýdandary қabyldaıdy. Әr jyldary respýblıkamyzdyң jәne Soltүstik Қazaқstan oblysynyң maңyzdy oқıғalary týraly Taısııa Ivanova, Lıýdmıla Maltseva, Dүısen Әýelbekov, ıÝrıı Toropkın, Ermek Құsaıynov, Ғazız Balғojın, Galına Býshlanova syndy jýrnalıster, Valentına Malıýka, Valentına Benıýh jәne de «қazaқstandyқ Levıtan» atanyp ketken Bүrkit Bekmaғambet sııaқty dıktorlar jaңalyқtar, baғdarlamalar, ocherkter jasaғan.

10 jyl bұryn (1999) Prezıdent N.Nazarbaev Saýd Arabııasynyң Өnerkәsip jәne energetıka mınıstri H.A.ıAmanıdi қabyldady. Kezdesý barysynda taraptar ekijaқty yntymaқtastyқty odan әri keңeıtýdiң keleshegin қarastyrdy. Saýd mınıstri Қazaқstan Prezıdenti N.Ә.Nazarbaevқa Saýd Arabııasynyң patshasy Fahdtyң eki memleket arasyndaғy қarym-қatynastardy nyғaıtқany үshin alғys bildirgen jeke joldaýyn tapsyrdy.

10 jyl bұryn (1999) Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Nazarbaevtyң Jarlyғymen Қazaқstan Respýblıkasy Energetıka, ındýstrııa jәne saýda mınıstrligi Atom energetıkasy jөnindegi komıteti құryldy. Қazaқstan Respýblıkasy Үkimetiniң 2001 jylғy 25 қaңtardaғy Қaýlysymen Қazaқstan Respýblıkasy Energetıka jәne mıneraldy resýrstar mınıstrliginiң Atom energetıkasy jөnindegi komıteti bolyp қaıta құryldy.

5 jyl bұryn (2004) Pavlodarda «Ertistiң aқyn-jyraýlary» kitaby jaryқ kөrdi. Kitapty қazaқ jәne orys tilinde S.Toraıғyrov atyndaғy oblystyқ kitaphana қyzmetkerleri shyғarғan. Bұl basylymnyң betterinde elimizdegi aқyndardyң kәsibı mektebin ornatýshy, belgili aқyn Bұhar jyraý týraly aıtylady jәne de өlketaný mұrajaıynyң қyzmetkeri Edýard Sokolkınniң «Mýzykaly Pavlodar» atty tarıhı ocherki jarııalanғan.

ESІMDER

110 jyl bұryn (1899-1984) kompozıtor, dırıjer, Қazaқstan Respýblıkasynyң eңbek siңirgen өner қaıratkeri IVANOV-SOKOLЬSKII Mıhaıl Mıhaılovıch dүnıege keldi.

Reseı Federatsııasynyң Sankt-Peterbor қalasynda týғan.

1937-1938 jyldary Қazaқ fılarmonııasynyң Ұıғyr mýzykalyқ-drama sımfonııalyқ orkestriniң dırıjeri қyzmetin atқarғan. 1942 jyldan Almaty қalasynda tұrғan.

«Amangeldi batyr» (batyrlyқ jyr) shyғarmasynyң, Mәnshүk Mәmetovaғa arnalғan kөtereңki kүıdegi fortepıonalyқ trıo, «Jambyl neni jyrlady», «Ұly sәýletshi» (vokaldyқ-sımfonııalyқ poema), «Jetisýdyң saıyn dalasynda» kөpshilik әnder toptamasynyң, «Jastyқ jelisi», t.b. týyndylardyң, sahna қoıylymdary mýzykalarynyң avtory.

Қyzyl Jұldyz ordenimen jәne medaldarmen marapattalғan.

85 jyl bұryn (1924-ө.j.b.) ғalym, ekonomıka ғylymdarynyң doktory, professor ҚAIYMOV Baıan dүnıege kelgen. Ұly Otan soғysyna қatysқan.

Almaty oblysy Raıymbek aýdanynyң Saryjaz aýylynda týғan.

ҚazMÝ (Әl-Farabı atyndaғy Қazaқ ұlttyқ ýnıversıteti) ekonomıka fakýltetin, Mәskeý memlekettik ýnıversıtetiniң aspırantýrasyn bitirgen.

Қyzylorda oblysynyң aýdandyқ bankinde, Қyzylorda pedagogıka ınstıtýtynda, Almaty zootehnıkalyқ-maldәrigerlik ınstıtýtynda, respýblıkanyң Ғylym akademııasy Ekonomıka ғylymı-zertteý ınstıtýtynda, VASHNIL-diң Қazaқ bөlimshesinde, respýblıkamyzdyң Josparlaý komıteti janyndaғy ғylymı-zertteý ınstıtýtynda қyzmetter atқarғan.

1984 jyldan - Almaty halyқ sharýashylyғy ınstıtýtynyң kafedra meңgerýshisi. Ғylymı jұmystary ekonomıkalyқ jәne әleýmettik damýdyң қolaıly da үılesimdilik sıpatқa ıe nұsқalarynyң maңyzyn zertteýge arnalғan. 100-ge jýyқ ғylymı eңbegi jarııalanғan.

2-dәrejeli Ұly Otan soғysy ordenimen, birneshe medaldarmen marapattalғan.

85 jyl bұryn (1924) general-maıor ıAKÝBETs Fedor Maksımovıch dүnıege keldi. Ұly Otan soғysyna қatysқan.

Soltүstik Қazaқstan oblysy Aıyrtaý aýdany Petropavl aýylynda týғan.

1942 jyly Aıyrtaý aýdandyқ әskerı komıssarıaty arқyly Қyzyl Armııa қataryna shaқyrylғan. Tashkent әskerı pýlemetshiler ýchılışesin, Lenın atyndaғy saıası-әskerı akademııany bitirgen.

Әskerde kýrsant, vzvod komandıri, batalon komandıriniң orynbasary, polk komandıriniң orynbasary, armııanyң saıası bөliminiң ınspektory, Soltүstik Қazaқstan Әskerı Okrýg shtab bastyғynyң saıası bөlim jөnindegi orynbasary қyzmetterin atқarғan. 1983 jyly zapasқa shyққan. Қazir Dondaғy Rostov қalasynda tұrady.

1-dәrejeli Otan soғysy, 2 mәrte Қyzyl Jұldyz ordenderimen jәne medaldarmen marapattalғan.

60 jyl bұryn (1949) pıanıst, Қazaқstannyң halyқ әrtisi, halyқaralyқ konkýrstar men festıvalderiniң laýreaty ҚADYRBEKOVA Gүljamıla Yқsanқyzy dүnıege keldi.

Almaty қalasynda týғan. P.I.Chaıkovskıı atyndaғy Mәskeý memlekettik konservatorııasynyң arnaýly fortepıano fakýltetin jәne aspırantýrasyn bitirgen. Қazaқ fılarmonııasynyң solo-pıanısi, Almaty konservatorııasynyң (қazirgi Қazaқ ұlttyқ konservatorııasy) oқytýshysy bolyp қyzmet atқarғan. 1994 jyldan - Қazaқ ұlttyқ konservatorııasynyң professory.

G.Қadirbekovanyң repertýarynda I.Bahtyң, V.Motsarttyң, L.Bethovennyң, F.Lısttiң shyғarmalary bar. Ol - N.Meңdiғalıev, T.Қajyғalıev sııaқty қazaқ kompozıtorlarynyң shyғarmalaryn tұңғysh oryndaýshylardyң biri.

Talantty oryndaýshy retinde G.Қadyrbekova gastroldik saparmen Italııada, Avstrııada, Vengrııada, t.b. elderde bolғan. 1980 jyly Italııanyң Verechellı қalasynda өtken baıқaýda 1-dәrejeli syılyққa ıe bolyp, pıanısterdiң Dj.Vıottı atyndaғy halyқaralyқ baıқaýynyң laýreaty atandy. Joғaryda atalғan memleketterden basқa Frantsııa, Tүrkııa, Týnıs, Chehııa, Estonııa, t.b. elderde kontsert berdi.

«Құrmet Belgisi» ordenimen marapattalғan.

14 ҚAZAN, SӘRSENBІ

Halyқaralyқ apatty zilzalalardyң қaýpin azaıtý jөnindegi kүni. 1989 jylғy 22 jeltoқsanda BҰҰ-nyң Bas Assambleıasy 44/236 қararymen қazannyң ekinshi sәrsenbisin Apatty zilzalalardyң қaýpin azaıtý jөnindegi halyқaralyқ kүni dep jarııalaғan қaýly shyғardy. Bұl Halyқaralyқ kүn 1990-1999 jyldarғy Apatty zilzalalardyң қaýpin azaıtý jөnindegi halyқaralyқ onjyldyқ kezeңinde jyl saıyn atalyp otyrdy.

Standarttaýdyң halyқaralyқ kүni. 1946 jylғy қazannyң 14-inde Halyқaralyқ standarttaý ұıymyn құrý týraly sheshim shyқty.

OҚIҒALAR

70 jyl bұryn (1939) Jambyl oblysy құryldy. Қazaқstan Respýblıkasynyң oңtүstiginde ornalasқan. Oblystyң әkimshilik ortalyғy - Taraz қalasy.

Құramyna 10 aýdan, 1 oblystyқ deңgeıdegi, 3 aýdandyқ deңgeıdegi қalalar kiredi. Oblys tүsti metaldarғa, barıtke, kөmirge, қaptaıtyn, tөseıtin jәne tehnıkalyқ maқsattaғy tastarғa, құrylys materıaldaryna baı.

Oblysta қazaқ jәne orys drama teatrlary, fılarmonııa, 5 mұraғat, kitaphanalar, klýbtar men mәdenıet үıleri bar. Taraz қalasynyң aýmaғynda b.e.d. X-XI ғasyrlardan saқtalғan Aısha-Bıbi jәne Babaja қatyn saғanalary, X-XIII ғasyrlardan қalғan Қarahan men Dәýitbek saғanalary ornalasқan.

15 jyl bұryn (1994) Қazaқstan Respýblıkasynyң prezıdenti N. Ә. Nazarbaev Қazaқstandaғy Reseıdiң Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi V. Dolgovtan jәne Қazaқstan Respýblıkasyndaғy Vatıkannyң Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi, Әýlıeli taқtyң apostoldyқ nýntsııi Marıan Olleden senim gramotalaryn қabyldady.

15 jyl bұryn (1994) Astananyң Revolıýtsııa kөshesinde (қazirgi Seıfýllın k-si) aқyn Sәken Seıfýllınniң 100-jyldyқ mereıtoıyna oraı eskertkishi ashyldy.

15 jyl bұryn (1994) Қazaқstan Respýblıkasy BҰҰ-nyң Shөlge aınalýmen kүres jөnindegi konventsııasyna (BҰҰ ShKK) қol қoıyp, 1997 jyldyң 7 shildesinde bekitti. Sol jylғy 9 shildede Қazaқstan Konventsııa Tarapy boldy.

10 jyl bұryn (1999) «Қazaқstan Respýblıkasy memlekettik organdary құrylymyn jetildendirý jөnindegi jәne olardyң құzyretterin anyқtaý sharalary týraly» Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Nazarbaevtyң Jarlyғy basylym betine shyқty.

ESІMDER

110 jyl bұryn (1899-1974) saıası қaıratker SKVORTsOV Nıkolaı Aleksandrovıch dүnıege keldi.

Reseıdiң Astrahan oblysynda týғan.

Mәskeý josparlaý komıteti janyndaғy joғary ekonomıkalyқ kýrsty bitirgen. 1917-1922 jyldary Қyzyl gvardııa қataryna kirip, keңes өkimetin ornatýғa belsene қatysty. 1922-1933 jyldary Astrahan, Rostov oblystarynda jaýapty partııa, keңes қyzmetterinde boldy. 1933-1938 jyldary BK(b)P Ortalyқ Komıtetiniң apparatynda jұmys istedi. 1938-1945 jyldary Қazaқstan Kommýnıstik partııasy Ortalyқ Komıtetiniң 1-hatshysy boldy. N.A.Skvortsov bıligi kezinde Қazaқstandy keңestendirý odan әri kүsheıdi. Soғys bastalysymen respýblıkaғa қýғynғa ұshyraғan ұlt өkilderi kөshirip әkelindi. Mәdenıet pen өner salasynda biraz shұғyl sharalar jүzege asyryldy. Қazaқ әnderi men mýzykasy tүgelge jýyқ notaғa tүsirilip, Қazaқ memlekettik fılarmonııasynda sımfonııalyқ orkestr, hor kapellasy ashyldy. Ұlttyқ mýzykanttardy Mәskeý, Lenıngrad konservatorııalarynda, GITIS-te oқytý ұıymdastyryldy.

Ұsaқ eldi-mekender irilendirilip, ұjymsharlar biriktirildi. 2047 shaқyrym temir jol salynyp, қysқa merzimde Aқmola - Қartaly joly iske қosyldy. Soғys kezinde ұrlyққa қarsy қataң kүres jүrgizildi.

N.Skvortsov 1945-1966 jyldary Mәskeýde odaқtyқ dәrejedegi jaýapty қyzmetter atқarғan.

2 ret Lenın ordenimen, 1-dәrejeli Otan soғysy, Eңbek Қyzyl Tý, «Құrmet Belgisi» ordenderimen, medaldarmen marapattalғan.

45 jyl bұryn (1964) jazýshy-dramatýrg MҰҚANOVA Roza dүnıege keldi.

Shyғys Қazaқstan oblysy Үrjar aýdanynda týғan.

Қazaқ memlekettik ýnıversıtetiniң (әl-Farabı atyndaғy Қazaқ ұlttyқ ýnıversıteti) jýrnalıstıka fakýltetin bitirgen.

Ortalyқ mұrajaıdyң Әdebıet jәne өner bөliminde, Қazaқstan Jazýshylar odaғynyң Aýdarma kollegııasynyң aғa redaktory, ҚR Aқparat mınıstrliginiң jaýapty қyzmetkeri bolғan.

«Jaryқ dүnıe», «Қyz jylaғan», «Dүnıe kezek», «Құdiret-Kıe», «Mәңgilik bala beıne» әңgimeleri men dramalyқ shyғarmalardyң avtory. 2001 jyly Rabғұzıdiң «Қıssa-sүl-Әnbıı-ıa» kitabyn қazaқ tiline tәrjimalaғan.

1996 jyly Қazaқtyң memlekettik M.Әýezov atyndaғy akademııalyқ drama teatrynda «Mәңgilik bala beıne» pesasy қoıyldy. 1997 jyly Ғ.Mүsirepov atyndaғy memlekettik akademııalyқ jastar men balalar teatrynda M.Әýezovtyң «Қaraly sұlý» әңgimesiniң jelisinde jazylғan dramalyқ қoıylymy sahnalandy. 2001 jyly Sh.Aımanov atyndaғy «Қazaқfılm» kınostýdııasy «Қyz jylaғan» әңgimesiniң jelisimen kıno tүsirildi.

Қazaқstan Jastar odaғy syılyғynyң, «Jalyn» jýrnalynyң T.Aıbergenov atyndaғy syılyғynyң, Halyқaralyқ «Alash» әdebı syılyғynyң laýreaty.

15 ҚAZAN, BEISENBІ

Aýyl әıelderiniң bүkilәlemdik kүni. Atalmysh kүndi atap өtý ıdeıasy 1995 jyly Beıjiңde өtken Birikken Ұlttar Ұıymynyң 4-shi әıelder konferentsııasynda ұsynyldy jәne sol jyldan bastap atap өtiledi.

Aýyl әıelderi jer shary tұrғyndarynyң shırekten astamyn құraıdy jәne azyқ-tүlik өnimderin өndirýde, sondaı-aқ aýyldyқ jerlerdiң damýyna, tұraқtylyғyna kөp septigin tıgizedi. Degenmen olardyң өmirlik maңyzy zor nesıe alý, bilim alý sııaқty қyzmet tүrlerin paıdalanýғa mүmkindikteri az. Әlemde 500 mıllon aýyl әıelderi kedeıshilikte өmir sүredi.

OҚIҒALAR

10 jyl bұryn (1999) Oңtүstik Қazaқstan oblysy Tүlkibas aýdany Tұrar Rysқұlov atyndaғy aýylda Mұhamed Haıdar Dýlatıғa eskertkish ornatyldy.

10 jyl bұryn (1999) Oңtүstik Қazaқstan oblysy Tүrkistan қalasynyң Maıakovskıı kөshesi aқyn Sabyrhan Asanovtyң atyna өzgertildi.

10 jyl bұryn (1999) қalalyқ әkimshilik sheshimimen Almaty қalasynyң kitaphanalar kүni belgilendi.

6 jyl bұryn (2003) Қazaқstanda alғashқy Azamattyқ forým bolyp өtti. Bұl bılik pen «үshinshi sektor» arasyndaғy alғashқy syndarly dıalog bolatyn. Osy ýaқyt aralyғynda үkimettik emes ұıymdar sany artty. Olar tolyқ ornyғyp aldy, sondaı-aқ olar da basқa zaңdy tұlғalar syndy memlekettiң bolashaғy үshin қyzmet etedi. Bүginde bılikpen birlese jұmys isteý aңyz emes, shyndyққa aınaldy.

5 jyl bұryn (2004) Bashқұrtstan Respýblıkasynyң Prezıdenti Mұrtaza Rahımov saparmen Қazaқstan Respýblıkasyna keldi.

5 jyl bұryn (2004) belgili jýrnalıst Aıaғan Sandybaıdyң «Chem poradovat serdtse» kitaby jaryқ kөrdi. Kitapta Қazaқstanda soңғy jyldary bolyp jatқan қoғamdyқ maңyzdy oқıғalardyң mәni zerdelengen.

ESІMDER

115 jyl bұryn (1894-1938) қazaқtyң ataқty aқyny, jalyndy jazýshysy, daryndy dramatýrg, bilikti ұstaz, memlekettik қaıratkeri SEIFÝLLIN Sәken dүnıege kelgen.

Қaraғandy oblysy Aқadyr aýdany Қarashilik қystaғynda týғan. Nildidegi orys-қazaқ, Aқmoladaғy bastaýysh prıhod mektebinde, қalalyқ үsh klasty ýchılışede oқyғan. 1914 jyly Қazan қalasynda «Өtken kүnder» dep atalғan tұңғysh өleңder jınaғyn bastyryp shyғarғan. Ombydaғy қazaқ jastarynyң «Birlik» қaýymy basshylarynyң biri bolғan. 1917 jyly Bұғylyda mektep ashyp, orys tilinen sabaқ bergen. 1918 jylғy sәýirde «Jas қazaқ marselezasyn» jazyp, 1 mamyrda «Baқyt jolynda» atty pesasynyң betashar қoıylymyn kөrsetken.

Osydan bir aı өtpesten, maýsymnyң 4-de aқtar kөterilis jasap, Aқmola sovdepshilerin tұtқynғa alғan. Sәken ataman Annenkovtyң «azap vagonynda» 47 kүn ajalmen arpalysyp, 1919 jylғy sәýirdiң 3-de admıral Kolchaktyң Ombydaғy tүrmesinen қashyp shyққan. 1920 jylғy mamyrdyң 7-de Aқmolaғa қaıtyp oralyp, atқarý komıteti tөraғasynyң orynbasary jәne әkimshilik bөliminiң meңgerýshisi bolғan. Osy jylғy қazannyң 4-de Қazaқ Keңes Avtonomııalyқ Respýblıkasyn jarııalaғan Keңesterdiң Birinshi Құryltaı sezi delegaty bolyp қatysқan, Ortalyқ Atқarý Komıteti Prezıdıýmynyң mүshesi bolyp saılanғan. Jer-sý komıssııasynyң jұmysyna jәne baspasөz isine basshylyқ jasaғan.

«Eңbekshi қazaқ» gazetiniң redaktory, halyқ aғartý komıssarynyң orynbasary, Қazaқ KASR Halyқ Komıssarlary Keңesiniң Tөraғasy, Halyқ aғartý komıssarıaty janyndaғy ғylym Ortalyғynyң tөraғasy, Қazaқstan proletar jazýshylary assotsıatsııasynyң basshysy, BK(b)P Қazaқstan Өlkelik Komıtetiniң partııa tarıhy bөliminiң meңgerýshisi, Қyzylordadaғy halyқ aғartý ınstıtýtynyң, Tashkenttegi қazaқ pedagogıkalyқ ınstıtýtynyң dırektory, «Jyl құsy» almanaғy, «Jaңa әdebıet» jýrnaly basshysy, Қazaқtyң memlekettik ınstıtýtynyң dotsenti, «Әdebıet maıdany» jýrnalynyң redaktory, Қazaқtyң kommýnıstik jýrnalıstıka ınstıtýtynyң professory қyzmetterin atқarғan. Osy kezde jaңa өmir jolynda kүreske shaқyrғan «Asaý tұlpar» өleңder jınaғy, «Baқyt jolyna», «Қyzyl sұңқarlar» atty pesalary jaryқ kөrgen. «Dombyra», «Ekspress», «Tұrmys tolқynynda» atty poetıkalyқ jınaқtarynda Қazan tөңkerisiniң jeңisi jyrlandy. Jaңashyl aқyn poezııa men dramatýrgııaғa kөp jaңalyқtar engizdi. Өleңniң tүri men mazmұnynda tүbegeıli өzgeris jasap, қazaқ halқynyң poetıkalyқ dәstүrin damytty.

S.Seıfýllın өmirde de, әdebıette de belsendi kүresker boldy. «Kөkshetaý», «Қyzyl at» dastandarynda zamanalyқ mәseleler kөrsetilgen. «Қyzyl atta» 30-jyldardyң bas kezinde Kazaқstannyң aýyl sharýashylyғynda oryn alғan asyra silteý oқıғalary synalady. «Aқsaқ kıik», «Aққýdyң aırylýy» shyғarmalarynda týғan dalanyң tabıғatyn, adamnyң ishki sezim kүılerin sýretteıdi.

S.Seıfýllın proza, dramatýrgııa, әdebı syn, әdebıettaný salalarynda kөrnekti eңbek etti. «Jұbatý» әңgimesi - Sәkenniң қazaқ әıeline arnalғan alғashқy prozalyқ, shyғarmasy. «Jemister, «Bizdiң tұrmys», «Sol jyldarda» týyndylarynda zamandastar өmiri beınelengen. S.Seıfýllın қazaқ halқynyң patshalyқ ezgige қarsy kүresin «Tar jol, taıғak, keshý» atgy tarıhı-memýarlyқ romanynda kөrsetedi. Pýblıtsıstıka salasynyң damýyna қosқan eңbegi baғa jetpes. Қazaқtyң eski әdebıet nұsқaýlaryn jınaý, zertteý, bastyrý isimen de shұғyldandy. Onyң қatysýymen «Қazaқtyң eski әdebıet nұsқaýlary», «Batyrlar», «Aқan seri - Aқtoқty», «Lәıli - Mәjnүnniң» қazaқsha aýdarmasy jaryқ kөrdi. «Қazaқ әdebıeti» kitaby - osy saladaғy alғashқy zertteý eңbekteriniң biri. Halyқ әdebıeti materıaldaryn mol jınap, paıdalanғan bұl zertteýinde қazaқ aýyz әdebıeti үlgilerin janrlyқ jaғynan jiktep, ıdeıalyқ-kөrkemdik taldaýlar jasaıdy. S.Seıfýllın қazaқ әdebıetinen mektepterge oқýlyқ jazý isine de қatysқan. Қazaқ әdebıetiniң kadrlaryn daıarlaýғa, alғashқy kitaptaryn bastyrýғa kөp kүsh saldy.

1936 jyly қazaқ әdebıeti men өneriniң Moskvada өtken birinshi onkүndigine қatysty. Қazaқ jazýshylary ishinen tұңғysh ret Eңbek Қyzyl Tý ordenimen marapattalyp, shyғarmashylyқ eңbegine 20 jyl tolýy keңinen merekelendi. 1938 jyly jolsyz jazaғa ұshyrady.

Ol týraly S.Mұқanovtyң «Sәken Seıfýllın» pesasy, Ғ.Mүsirepovtyң «Kezdespeı ketken bir beıne» povesi, poemalar, әdebıettanýshylyқ zertteýler jazyldy.

70 jyl bұryn (1939) әdebıet zertteýshisi, professor, jazýshy ҚALIҰLY Әýelhan dүnıege keldi.

Қytaıdyң Shyңjaң-Altaı aımaғy Býyrylshyn aýdanynda týғan. Shyңjaң pedagogıkalyқ ınstıtýtyn bitirgen. 1959-1978 jyldary Shyңjaң pedagogıkalyқ ınstıtýtynda, 1978-1995 jyldary Shyңjaң ýnıversıtetinde sabaқ berdi. 1995 jyldan Shyңjaң oқý-aғartý ınstıtýtynyң  rektory қyzmetin atқarady.

Onyң қazaқ tili men әdebıeti mәselelerin zertteýge arnalғan «Jazýshylyқtyң negizderi», «Қazirgi қazaқ tiliniң stılıstıkasy», «Қazaқ aýyz әdebıetine sholý» atty monografııalary jәne «Әdebıetimiz týraly keıbir oılar», «Bıiktegen tam» әңgimeler men esseler jınaғy, «Aýyrlyқty jer kөteredi» pesalar jınaғy jaryқ kөrgen. «Қazaқtyң baıyrғy tұrmys-salty jyrlary» degen kitaby aғylshyn tilinde jarııalandy.

70 jyl bұryn (1939-1996) akter, rejısser, Қazaқstannyң eңbek siңirgen өner қaıratkeri OMAROV Jaқyp dүnıege kelgen.

Aқmola oblysy Mәdenıet aýylynda týғan.

Қazaқ akademııalyқ drama teatrynyң stýdııasyn, Almaty өner ınstıtýtyn (қazirgi Қazaқ ұlttyқ konservatorııasy) bitirgen.

Қaraғandy oblystyқ drama teatrynyң akteri, Қazaқ akademııalyқ teatrynyң rejısseri қyzmetterin atқarғan. Jambyl oblystyқ drama teatrynyң, Қaraғandy oblystyқ drama teatrynyң, Shymkent oblystyқ drama teatrynyң bas rejısseri. 1990 jyldan өmiriniң soңyna deıin Astana қalasyndaғy mýzykalyқ drama teatrynyң kөrkemdik jetekshisi boldy.

J.Omarov sol kezdegi Keңester Odaғyna keңinen tanymal klassıkterdiң týyndylaryn ғana emes, әlemdik klassıka shyғarmalaryn da sahnalap, laıyқty baғasyn alғan. 1972 jyly Қaraғandy oblystyқ drama teatrynda Mұstaı Kәrimniң «Aı tұtylғan tүn» spektaklin қoısa, 1978 jyly әıgili Ýılıam Shekspırdiң «Makbet» spektakli үshin Bүkilodaқtyқ baıқaýda 1-inshi dәrejeli dıplommen marapattaldy. Shymkent oblystyқ drama teatrynda 1981 jyly қoıғan Ғabıt Mүsirepovtyң «Aқan seri - Aқtoқty» қoıylymy үshin 1983 jyly KSRO Mәdenıet mınıstrliginiң dıplomyn ıelendi, 1982 jyly sahnalaғan Әljappar Әbishevtiң «Mәdıi» de қalyң өnersүıer қaýym jүreginen jol tapty. Al, 1996 jyly Astana teatrynda қoıylғan Shahmet Құsaıynovtyң «Aldar kөse» spektakli Ýfa қalasynda өtken «Týғanlyқ» festıvaliniң jүldesin jeңip aldy.

60 jyl bұryn (1949) sәýletshi-ғalym, fılosofııa ғylymdarynyң doktory, Sәýletshiler odaғynyң mүshesi, Қazaқstan Respýblıkasynyң құrmetti sәýletshisi AHMETJANOV Abaı Қapanұly dүnıege keldi.

Soltүstik Қazaқstan oblysy Jambyl aýdanynda týғan.

Қazaқ memlekettik polıtehnıkalyқ ınstıtýtyn (Қ.Sәtbaev atyndaғy Қazaқ ұlttyқ tehnıkalyқ ýnıversıtet) bitirgen.

Tselınograd (Aқmola) ınjenerlik-құrylys ınstıtýty arhıtektýra kafedrasynyң oқytýshysy bolғan. Instıtýtta stýdentterdiң jobalaý-konstrýktorlyқ bıýrosynyң bastyғy bolғan. Қazir Almaty oblysy Talғar aýdanynyң bas sәýletshisi.

1997 jyly Eýropa ýnıversıtetinde sәýletshi mamandyғy boıynsha doktorlyқ dәrejesin alғan. 1998 jyly Tabıғat jәne қoғam jөnindegi Halyқaralyқ ғylymı akademııanyң tolyқ mүsheligine saılandy (Mәskeý bөlimshesi), Tabıғat jәne қoғam jөnindegi Halyқaralyқ ғylymı akademııanyң «Ғylym men өner serisi» ataғyna ıe boldy, ordenmen marapattaldy. 2005 jyly Tabıғat taný ғylymı Eýropa Akademııasynyң құrmetti doktory ataғyn aldy. 2005 jyldan Gannover қalasyndaғy Tabıғat taný ғylymı Eýropa Akademııasynyң tolyқ mүshesi, osy Akademııanyң «Zolotoı Koronovannyı Orel» ordenimen marapattalғan. «Қazaқstan Konstıtýtsııasynyң 10-jyldyғy» merekelik medalimen marapattalғan.

50 jyl bұryn (1959) Қazaқstan Respýblıkasy Ortalyқ saılaý komıssııasynyң hatshysy

MELDEShOV Baқyt Sarsenbaıұly dүnıege keldi.

Oңtүstik Қazaқstan oblysy Kırov aýdanynyң Maқtaly aýylynda týғan.

S.M.Kırov atyndaғy Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

1985-1986 jyldary - Almaty temir joly basқarmasy zaң bөliminiң ıýrıskonsýlty. 1986-1989 jyldary - Қazaқ SSR Joғarғy Sotynyң azamattyқ ister jөnindegi sot alқasynyң aғa konsýltanty. 1989-1995 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Joғarғy Keңesi hattar jәne azamattardy қabyldaý bөliminiң konsýltanty, қabyldaý bөlmesiniң meңgerýshisi. 1995-1996 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Ortalyқ saılaý komıssııasy ұıymdastyrý-zaң bөliminiң aғa konsýltanty, Parlament Senaty apparaty zaң shyғarý bөliminiң konsýltanty. 1996-1997 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti Әkimshiliginiң zaң shyғarý jәne sot jүıesi jөnindegi bөliminiң aғa sarapshysy. 1997-1998 jyldary - «Қazaқtelekom» AAҚ-y Basқarmasy shart-taldaý bөliminiң bastyғy. 1998-2001 jyldary - «Қazaқtelekom» AAҚ-y Basқarmasy shart-taldaý bөliminiң meңgerýshisi. 2001-2003 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Ortalyқ saılaý komıssııasy Zaң bөliminiң meңgerýshisi. 2003-2007 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Ortalyқ saılaý komıssııasynyң mүshesi. Қazirgi қyzmetinde - 2007 jyldan.

16 ҚAZAN, JҰMA

Bүkilәlemdik azyқ-tүlik kүni. BҰҰ Azyқ-tүlik jәne aýyl sharýashylyғy ұıymynyң құrylғan kүnine oraı, ұıym sheshimimen toılanady (1945 jylғy қazannyң 16-y).

OҚIҒALAR

75 jyl bұryn (1934) Semeı orys drama teatry құrylғan. Ol jergilikti basқarý organdarynyң sheshimi boıynsha Jұmysshy jastar teatry negizinde құrylyp, 1935 jyly sahna shymyldyғyn alғash ashty. 1937-1940 jyldary orys jәne shetel jazýshylarynyң pesalaryn sahnaғa shyғarғan. Akterlar Қazaқstannyң eңbegi siңirgen artısi N.Batýrın, Қazaқstannyң Halyқ artısteri I.Zagvozdıkına, E.Orel, t.b. өzderiniң sahnalyқ өner jolyn osy teatrdan bastaғan. 1970-2000 jyldary orys jәne shetel dramatýrgııasynyң taңdaýly týyndylary teatr sahnasynan tұraқty oryn aldy. 1975 jyly teatrғa jazýshy F.Dostaevskııdiң esimi berilgen. 1987 jyly teatr Қazaқ KSR Joғary Keңesiniң Құrmet gramotasymen marapattalғan.

15 jyl bұryn (1994) 16-17 қazanda N. Ә. Nazarbaev Tүrkııaғa resmı saparmen bardy. Sapar barysynda Tүrkııa men Қazaқstan arasyndaғy Dostyқ pen yntymaқtastyқ týraly kelisim-shartқa қol қoıyldy.

9 jyl bұryn (2000) Semeıde Ertis өzenine kөpir salyndy. Ol Japonııa Halyқaralyқ ekonomıkalyқ yntymaқtastyқ fondynyң jәne Қazaқstan Respýblıkasynyң қarjysyna salyndy. Bұl kөpirdiң ereksheligi - 50 gradýs sýyқtyқta da, tipti jazdyң shyjyғan ystyғynda da selt etpeıdi.

1 jyl bұryn (2008) Astanada Parlament Mәjilisiniң Halyқaralyқ ister, қorғanys jәne қaýipsizdik komıtetiniң ұsynysymen «Қazirgi jaғdaı jәne tұraқtylyқ pen қaýipsizdikti қamtamasyz etýge Қazaқstannyң үlesi» taқyrybynda Halyқaralyқ ғylymı-praktıkalyқ konferentsııa өtti.

Forýmғa Belgııa, Chehııa, Frantsııa, Germanııa, Tүrkııa jәne Moңғolııa sııaқty elderden, sondaı-aқ Reseıden saıasatkerler, sarapshylar, jýrnalıster, әskerı mamandar қatysty.

ESІMDER

65 jyl bұryn (1944) jazýshy, Қazaқstan Jýrnalıster odaғynyң mүshesi AMANTAI Boranқұl dүnıege keldi.

Batys Қazaқstan oblysy Қaratөbe aýdanynda týғan.

Abaı atyndaғy Қazaқ memlekettik pedagogıkalyқ ınstıtýtyn, S.M.Kırov atyndaғy Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

Jympıty (қazirgi Syrym) aýdandyқ «Қyzyl tý» (қazirgi «Қaınar») gazetiniң tilshisi, jaýapty hatshysy, redaktordyң orynbasary, bөlim meңgerýshisi, «Oral өңiri» gazetiniң tilshisi boғan. 1994-2001 jyldary - Syrym aýdandyқ zeınetaқy қorynyң meңgerýshisi, aýdandyқ mұraғattyң dırektory. 2001-2002 jyldary - Bөrli aýdandyқ «Bөrli jarshysy» gazetiniң jaýapty hatshysy, redaktordyң orynbasary. 2002-2003 jyldary - oblystyқ «Ұstaz» jýrnalynyң jaýapty redaktory, tәýelsiz «Edil-Jaıyқ» gazetiniң jaýapty hatshysy. 2005-2007 jyldary aralyғynda Oral қalalyқ «Jaıyқ үni» gazetiniң tilshisi, redaktordyң orynbasary қyzmetterin atқarғan.

«Jazyқsyz jazalanғan bozdaқtar», «Alashorda - tәýelsizdik bastaýy», «Tәýelsizdik tiregi - Alashorda» kitaptarynyң avtory. Amantaı Boranқұl 1990 jyldan beri Alashorda, onyң ishinde kүnbatys Alashordanyң beımәlim betterin zerttep, jaryққa shyғarýda өnimdi eңbek etýde.

1974 jyldan KSRO jәne Қazaқstan jýrnalıster odaғynyң mүshesi.

17 ҚAZAN, SENBІ

Kedeıshilikti joıý jolyndaғy halyқaralyқ kүres kүni. Bұl kүn «ATD-Eourth World» atty frantsýz қaıyrymdylyқ қozғalysynyң jәne BҰҰ-nyң bұrynғy Bas hatshysy Haver Peres de Kýelıardyң bastamasymen atap өtiledi.

AҚSh-taғy negr nәsildiler poezııasynyң kүni. Amerıkada қara nәsildiler arasynan shyққan tұңғysh aқyn ıÝpıter Hemmondy eske alý maқsatynda jyl saıyn atap өtiledi.

OҚIҒALAR

5 jyl bұryn (2004) 17-18 қazanda Dýshanbede «Ortalyқ Azııa Yntymaқtastyғy» (OAY) Ұıymyna mүshe Memleketter basshylarynyң otyrysy өtti.

1 jyl bұryn (2008) 17-nen 19-shy қazan kүnderi Tүrkııa Respýblıkasy Rıze қalasynyң ýnıversıtetinde Mahmýd Қashқarıdyң týғanyna 1000-jyl tolýyna arnalғan «Ata sөzdigimiz, rýhanı kenishimiz» halyқaralyқ sımpozıými bolyp өtti.

1 jyl bұryn (2008) Astanada «Ortaқ әlem: әr tүrlilik arқyly progreske» Halyқaralyқ forýmy өtti. 56 eldiң SІM basshylary men 10-nan astam halyқaralyқ ұıymdardyң өkilderi қatysty.

Forýmnyң basty maқsaty - mұsylman әlemi men Batys arasyndaғy jaғymdy қarym-қatynastardy қalyptastyrý jәne nyғaıtý.

ESІMDER

70 jyl bұryn (1939) ғalym, fılologııa ғylymdarynyң doktory, Jazýshylar odaғy oblystyқ bөlimshesiniң tөralқa mүshesi, Gýmanıtarlyқ Ғylymdar akademııasynyң akademıgi SYZDYҚOV Kerimbek dүnıege keldi.

Oңtүstik Қazaқstan oblysy Sozaқ aýdanynda týғan.

Қazaқ memlekettik ýnıversıtetiniң (әl-Farabı atyndaғy Қazaқ ұlttyқ ýnıversıteti) fılologııa fakýltetin, aspırantýrasyn bitirgen.

1961-1964 jyldary - Shymkent pedagogıkalyқ ınstıtýtynyң oқytýshysy. 1967-1974 jyldary - Қazaқstan Ғylym Akademııasy Әdebıet jәne өner ınstıtýtynyң ғylymı қyzmetkeri. 1974-1994 jyldary - M.Әýezov atyndaғy Shymkent pedagogıkalyқ ınstıtýtynyң dotsenti, professory, kafedra meңgerýshisi, fakýltet dekany, prorektory, rektory, Shyғystaný ınstıtýty rektorynyң keңesshisi. 1996-1999 jyldary - Oңtүstik Қazaқstan memlekettik ýnıversıtetiniң professory, kafedra meңgerýshisi. 1999-2002 jyldary - Қazaқ-Kýveıt ýnıversıtetiniң rektory. 2003 jyldan Halyқaralyқ қazaқ-tүrik ýnıversıtetiniң professory қyzmetterin atқarғan.

Қazaқ әdebıeti men mәdenıetiniң, ғylymynyң keleli mәseleleri, onyң basty өkilderiniң shyғarmashylyғy jaıly zertteý eңbekteriniң, «Әýezovtiң shyғarmashylyғyna baılanysty bıblıografııalyқ kөrsetkish» (avtorlar ұjymy), «Mұhtar Әýezov - әdebıet synshysy», «Ýaқyt jәne қalamger» (avtorlar ұjymy), «Ata қonys» (S.Joldasovpen birge) atty ұjymdyқ eңbekterdiң, «Jibek joly», «Mұhtartanýdyң beımәlim betteri», «Ұstazdyқ ұlaғat» atty monografııalardyң avtory.

Қazaқstan Respýblıkasy Joғarғy Keңesiniң Құrmet gramotasymen, «Қazaқstan Respýblıkasy Tәýelsizdiginiң 10-jyldyғy» medalimen marapattalғan.

70 jyl bұryn (1939) sәýletshi, Қazaқstannyң eңbek siңirgen sәýletshisi BAIMYRZAEV Orysbaı Jұbaıұly dүnıege keldi.

Қaraқalpaқstannyң Nүkis қalasynda týғan. Mәskeý arhıtektýra ınstıtýtyn bitirgen. 1967 jyldan bastap Қaraқalpaқstan құrylys jәne sәýlet isteri jөnindegi basқarmasynyң aғa sәýletshisi, Berýnı қalasynyң bas sәýletshisi boldy. 1970-1982 jyldary - Almaty қala құrylysyn jobalaý ınstıtýtynyң sәýletshiler tobynyң jetekshisi, jobalaý sheberhanasynyң jetekshisi. 1982-1983 jyldary - Almaty құrylys jobalaý bas basқarmasynyң bastyғynyң orynbasary, қalanyң bas sәýletshisiniң orynbasary. 1983-1993 jyldary - Almaty құrylys jobalaý bas basқarmasynyң bastyғy, 1993 jyldan «Rahat» birikken kәsiporny bas dırektorynyң orynbasary қyzmetterin atқarғan.

O.Baımyrzaev - Қazaқ drama teatry, «Baılanys» kөrme pavılony, Jer serikterimen baılanys jasaıtyn zerthanasy men «Rahat» қonaқ үıi ғımarattarynyң avtory.

Қazaқstan Memlekettik syılyғynyң laýreaty.

50 jyl bұryn (1959) Қazaқstan Respýblıkasynyң Jer resýrstaryn basқarý jөnindegi agenttigi tөraғasynyң orynbasary RAIYMBEKOV Kanalbek Өtjanұly dүnıege keldi.

Oңtүstik Қazaқstan oblysynda týғan. Moskva jerge ornalastyrý ınjenerleri ınstıtýtyn, «Tұran» ýnıversıtetin bitirgen.

«Kazgıprozem» Қazaқ memlekettik jobalaý ınstıtýty keshendi izdestirý bөlemshesiniң nnjener-jerge ornalastyrýshy, aғa jerge ornalastyrýshy, jetekshi ınjener-jerge ornalastyrýshy, Қazaқstan Respýblıkasy jer қatynastary men jerge ornalastyrý memlekettik komıtetiniң bas mamany, bөlim bastyғy, Қazaқstan Respýblıkasynyң Jer resýrstaryn basқarý jөnindegi agenttiginiң Jerge ornalastyrý jәne jer kadastry basқarmasynyң bastyғy қyzmetterin atқarғan. Қazirgi қyzmetinde - 2002 jyldan.

18 ҚAZAN, JEKSENBІ

Azyқ-tүlik өnerkәsibi қyzmetkerleriniң kүni. Azyқ-tүlik өnerkәsibi қyzmetkerleriniң kүni 1966 jyly bekitilgen jәne қazannyң үshinshi jeksenbisinde toılanady. Azyқ-tүlik jәne қaıta өңdeý өnerkәsibiniң kәsiporyndary bүkil әlemde halyқty azyқ-tүlik taýarlarymen қamtamasyz etýde jetekshi oryn alady, өıtkeni nan taýyp berýge қamқorlyқ - қaı kezde de adamzattyң basty қajettiliginiң biri. Azyқ-tүlik өnerkәsibiniң қyzmetkerleri өzderi өndiretin өnimderiniң sapasyn ұdaıy jaқsartyp, tүrlerin keңeıtýdi basty nazarda ұstaıdy.

Әzirbaıjan Respýblıkasynyң Memlekettik meıramy - Tәýelsizdik kүni (1991). Әzirbaıjan - Azııanyң batysynda Kavkaz aımaғynda ornalasқan memleket. Soltүstiginde Reseımen, soltүstik-batysynda Grýzııamen, oңtүstiginde Iranmen, batysynda Armenııamen, shyғysynda Kaspıı teңizimen shektesedi. Astanasy - Baký қalasy. Memlekettik tili - azerbaıjan tili. Aқsha birligi - manat.

Қazaқstan Respýblıkasy men Әzirbaıjan Respýblıkasy arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy tamyzdyң 27-inde ornatyldy.

Rýhanı kelisim kүni. 1992 jyly қazanda Қazaқstannyң sol kezdegi astanasy Almaty қalasynda Rýhanı kelisimniң 1-inshi әlemdik kongresi өtti. Kongreske қatysýshylar қazannyң 18-in rýhanı kelisim kүni - қaқtyғystar men janjaldarғa toқtam salý kүni, tatýlyқ izdeý kүni, jaқynғa қaıyrymdylyқ jәne kөmek kүni  dep jarııalaý týraly manıfest қabyldady.  1992 jyldan bastap bұl kүn Қazaқstanda ataýly kүn retinde atap өtiledi.

OҚIҒALAR

70 jyl bұryn (1939) Қaraғandy oblysynyң Ұlytaý aýdany құrylғan. Aýdan ortalyғy - Ұlytaý selosy. Aýdan jeri Saryarқanyң tөbeli-қyrқaly, alasa taýly (Ұlytaý, Kishitaý, Arғanaty, Jeldiadyr) batys bөligin қamtıdy. Aýdan құramyna 15 aýyldyқ okrýg jәne 25 eldi meken kiredi.

15 jyl bұryn (1994) 18-19 қazan kүnderi Қazaқstan Respýblıkasynyң Prezıdenti N.Nazarbaev Stambýlda өtken tүrkitildes memleketter (Қazaқstan, Әzirbaıjan, Қyrғyzstan, Tүrkmenstan, Өzbekstan, Tүrkııa) basshylary joғary dәrejedegi ekinshi basқosýlaryna қatysty. Kezdesý barysy Stambýl deklaratsııasyn қabyldaýmen aıaқtaldy.

5 jyl bұryn (2004) Almatyda «Derekti fılmnen kөrkem kınoғa deıin» kitabynyң tұsaý keser rәsimi өtti. Avtory - iskerlik әkimshilik basқarýdyң doktory, Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti syılyғynyң, «Daryn» jastar syılyғynyң laýreaty Maқat Sadyқ. Kitap tek kәsibı kınematografısterge ғana emes, sonymen қatar қazirgi zamanғy қazaқ mәdenıetiniң damýyna қyzyғýshylyқpen қaraıtyn bұқaralyқ oқyrmandarғa arnalғan.

ESІMDER

30 jyl bұryn (1979) armreslıngten halyқaralyқ dәrejedegi sport sheberi JAҚYPOV Rýslan Mұratұly dүnıege keldi.

Shyғys Қazaқstan oblysynda týғan.

Alғashқy bapkeri - S.Қydyrhanov. 1996 jyldan Қazaқstan Respýblıkasynyң құrama komandasynda. 1997 jyly Eýropa chempıonatynda (Slovakııanyң Poprad қ-sy) 4 oryn, әlem chempıonatynda (Үndistannyң Gývakatı қ-sy) 5 oryn alғan. 1999 jyly Vladıkavkazda өtken әlem chempıonatynda қola medal ıelengen. 2003 jylғy әlem chempıonatynyң (Reseı Federatsııasynyң Sýzdal қ-sy) kүmis jүldegeri.

85 jyl bұryn (1924-1979) kөrnekti jazýshy jәne aýdarmashy DҮZENOV Mұhamedjan dүnıege keldi.

Қostanaı oblysynyң Jangeldın aýdanynda týғan.

M.Gorkıı atyndaғy Әdebıet ınstıtýtyn bitirgen. Қazaқ radıosynda, Abaı atyndaғy opera jәne balet teatrynyң әdebıet bөliminiң meңgerýshisi, Қostanaı oblystyқ gazetiniң menshikti tilshisi, mәdenıet bөliminiң meңgerýshisi, Қazaқstan Jazýshylar odaғynyң әdebı keңesshi, Қazaқ radıosy komıtetiniң bas redaktory, Қazaқ KSR Mәdenıet mınıstrligi repertýar-redaktsııa alқasynyң bas redaktor қyzmetterin atқarғan.

Alғashқy өleңderi men әңgimeleri 1949 jyldan baspa betterinde jaryқ kөre bastaғan. «Aқ әje», «Ұzaқtyң joly», «Syn Tlektesa» povesteriniң, «Әke bolғym keledi», «Ant» romandarynyң avtory.

1967 jyly bir aktili pesalar konkýrsynda «Araldyң altyn balyғy» týyndysy ekinshi bәıge aldy. Prozalyқ shyғarmalary birneshe dүrkin bүkilodaқtyқ «Sovetskıı pısatel» baspasynda da jaryқ kөrdi. Ol V.Vasılevskaıanyң «Plamıa na bolotah» romanyn, S.Marshaktyң «Ýmnye veşı» pesasyn, L.Kassıldiң «Hod beloı korolevy» týyndysyn қazaқshaғa aýdarғan.