QazAqparat-Anons: qarashanyń 25-i men 29-y aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi
ELBASY
Qarashanyń 25-26-synda Elbasy Nursultan Nazarbaev Belarýs Respýblıkasyna resmı sapar jasaıdy. Al qarashanyń 27-sinde Mınskide ótetin Eýrazııalyq ekonomıkalyq qoǵamdastyq (EýrAzEQ) memleketaralyq keńesiniń májilisine qatysady. Resmı sapary aıasynda N. Nazarbaev Belarýs basshylyǵymen kezdesip, kelissózder júrgizedi. Onyń barysynda eki eldiń ekonomıkalyq jáne ǵylymı-tehnıkalyq yntymaqtastyq salalaryndaǵy ózara is-qımylynyń keń aýqymdy máseleleri talqylanatyn bolady. Kelissózderdiń qorytyndysy boıynsha birqatar ekijaqty qujattarǵa qol qoıylady dep josparlanyp otyr.
Úkimet
Qarashanyń 25-inde QR SІM-de QR Memlekettik hatshysy-Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaevtyń Norvegııa Koroldiginiń Syrtqy ister mınıstrimen kezdesýi ótedi.
QOǴAM
QR Memlekettik hatshysy-Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev jeltoqsannyń 1-i men 2-si aralyǵynda Grekııanyń Afıny qalasynda ótetin Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń 17-shi májilisiniń jumysyna qatysady.
Qarashanyń 23-24-i kúnderi AQSh-tyń Nıý-Iork qalasynda kezekti qazaq-amerıkan ınvestıtsııalyq forýmy ótedi. Oǵan qazaqstandyq delegatsııany Qarjy mınıstri Bolat Jámishev bastap bardy. Atalmysh ınvestıtsııalyq forým Qazaqstannyń ınvestıtsııalyq áleýeti týraly álemdik ınvestorlardy aqparattandyrýdaǵy, sondaı-aq ekonomıkanyń shıkizattyq emes sektoryna ekpin sala otyryp ınvestıtsııany odan ári tartý úshin bizdiń elimizdiń tartymdylyǵyn arttyrýdaǵy tıimdi qural bolyp tabylady.
Qarashanyń 25-inde Astanada «Bolashaq» baǵdarlamasy túlekteriniń forýmy ótedi.
Qarashanyń 25-inde Astanada «2010 - 2020 jyldarǵa arnalǵan ishki kóshi-qon boıynsha Memlekettik baǵdarlama tujyrymdamasynyń jobasyn talqylaý» dóńgelek ústeli ótedi.
Qarashanyń 25-inde Astanada «Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyq etýi: genderlik aspekti» degen taqyrypta halyqaralyq konferentsııa ótedi.
Qarashanyń 25-inde Astanada «Qazaqstandyq quqyqtyq sot júıesindegi halyqaralyq normalardy qoldaný salasynda tájirıbe almasý» atty semınar bolady.
ASTANA
Qarashanyń 24-i men 26-sy aralyǵynda Astanada «HIGHRISE SAFETY - 2009» ІІ halyqaralyq konferentsııasy ótedi.
Qarashanyń 25-inde Astanada «Bolashaq» túlegi-2009: áleýetti ıgerý» forýmy ótedi. Forýmnyń maqsaty: «Bolashaq» baǵdarlamasy túlekteri men áleýetti jumys berýshiler arasynda dıalog qurastyryp, bolashaqtyqtarǵa eńbekke ornalasý jóninde aqparat berý.
Qarashanyń 25-inde «Memlekettik jastar saıasaty: damýdyń jaı-kúıi jáne perspektıvasy» degen taqyrypta dóńgelek ústel ótedi.
Qarashanyń 25-inde «Alashańqaý» jáne «Baqty» saýda óńirleriniń ashylýyna oraı tanystyrylymy ótedi.
Qarashanyń 25-inde «Jolaýshylar tasymaly» AQ-daǵy jaǵdaı» atty baspasóz máslıhaty ótedi.
Qarashanyń 25-inde Kongress-holl saraıynda Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq memlekettik halyq aspaptary akademııalyq orkestriniń 75 jyldyǵyna arnalǵan kontsert ótedi.
ALMATY
Qarashanyń 25-i kúni Almatyda «Belarýs, Qazaqstan jáne Reseıdiń Kedendik odaǵy: búgini men keleshegi» taqyrybynda halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferentsııa bolady. Bul shara QR Prezıdentiniń janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty men «Turan» ýnıversıtetiniń uıymdastyrýymen ótpek.
Qarashanyń 25-i kúni Almatyda «Belarýs, Qazaqstan jáne Reseıdiń Kedendik odaǵy: búgini men keleshegi» taqyrybynda halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferentsııa ótedi
Qarashanyń 25-inde Rixos Almaty, Ball Room qonaq úıinde Medıa-quryltaı ótedi.
Qarashanyń 25-inde Dostyq qonaq úıinde «Ortalyq Azııadaǵy adam saýdasyna qarsy kúreste shaqyrýlar, úrdister jáne múmkindikter» úkimettik emes uıymdar jelileri forýmy ótedi.
Qarashanyń 25-inde Holiday Inn qonaq úıinde Qazaqstan-koreı ınvestıtsııalyq forýmy ótedi.
Qarashanyń 25-inde «Belarýsııa, Qazaqstan jáne Reseı Kedendik odaǵy: qazirgi jaǵdaıy men perspektıvasy» halyqaralyq konferentsııa ótedi.
Qarashanyń 25-inde Ulttyq baspasóz klýbynda «Ulttyq birtutastyq» doktrınasyna oraı málimdeme týraly» M.Shahanovtyń baspasóz máslıhaty ótedi.
Qarashanyń 25-inde Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýnıversıtetinde quqyqtyq tártip stýdenttik jasaqtarynyń qalalyq sleti ótedi.
Qarashanyń 25-inde Respýblıkalyq sport kolledjinde (Tımırıazev, 41) «Sport - esirtkige qarsy» mını-fýtboly ótedi.
Qarashanyń 25-inde Áskerıler úıinde «Vivat, Jeńis!» án festıvali ótedi.
25 QARAShA, SÁRSENBІ
Halyqaralyq áıelderge qatysty kúsh kórsetýdi joıý úshin kúres kúni. 1961 jyly osy kúni Domınıkan Respýblıkasynda el bıleýshisi Rafael Trýhılo buıryǵymen saıası belsendiler, apaly-sińlili Mırabaldar, aıýandyqpen óltirilgen. 2000 jyly BUU-nyń Bas Assambleıasy 25 qarashany «Halyqaralyq áıelderge qatysty kúsh kórsetýdi joıý úshin kúres kúni» dep jarııalap, úkimetterge, halyqaralyq uıymdar men úkimettik emes uıymdarǵa bul kúni osy máselege qoǵam nazaryn aýdarýǵa baǵyttalǵan sharalar ótkizýdi usyndy.
Bosnııa memlekettigi kúni. 1943 jylǵy 25 qarashada Vartsar Vakýf, Mrkonıch Grad qalalarynda áskerı parlament dárejesindegi Bosnııa men Gertsegovınany halyqtyq azat etýdiń Memlekettik antıfashıstik vechasynyń (ZAVNOBIH) quryltaı májilisi ótti. ZAVNOBIH Qarary jáne Bosnııa men Gertsegovınany jáne olardyń halqyn tanýda tek ZAVNOBIH pen AVNOıÝ - ıÝgoslavııany halyqtyq azat etýdiń Antıfashıstik vechasy ǵana - ýákildik ete alatynyn bekitken Bosnııa men Gertsegovına halyqtaryna Málimdeme qabyldandy.
OQIǴALAR
5 jyl buryn (2004) 25-27 qarashada Bishkekte (Qyrǵyzstan) Halyqaralyq ǵylym akademııalary assotsıatsııasy (MAAN), ıÝNESKO, Azııa ǵylym akademııalary assotsıatsııasy (AANA) jáne Halyqaralyq máseleler jónindegi Akademııalararalyq keńesi qoldaýymen Qyrǵyz Respýblıkasy Ulttyq ǵylym akademııasy uıymdastyrǵan «Postkeńestik keńistiktegi ǵylym men bilim máseleleri» halyqaralyq konferentsııasy ótti. Qazaqstan Respýblıkasynyń delegatsııasyn Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Ǵylym Akademııasynyń prezıdenti Murat Jurynov basqardy.
5 jyl buryn (2004) Aqtóbede tuńǵysh qalalyq bos oryndar jármeńkesi ótti.
3 jyl buryn (2006) Almatyda Qazaqstan ǵalymdar odaǵynyń tuńǵysh quryltaıy bolyp ótti. Oǵan parlamenttik delegatsııa jáne ózge de qoǵam qaıratkerlerinen quralǵan 350 delegat ǵalymdar qatysty. Ǵylymı-tehnologııalyq damýda ekologııa, tabıǵı qazba baılyqtardy tıimdi paıdalaný, densaýlyq saqtaý jáne aýyl sharýashylyq salasyndaǵy zertteýlerge basymdylyq berý jaıy talqylandy. Jıyn sońynan eldegi ǵylymdy damytý týrasynda rezolıýtsııa qabyldandy.
1 jyl buryn (2008) Elbasy «Joǵary sot Keńesin qurý jáne onyń quramy týraly» jarlyqqa qol qoıdy.
ESІMDER
100 jyl buryn (1909-1992) Qazaqstan Respýblıkasynyń qurmetti munaıshysy, Atyraý qalasynyń qurmetti azamaty ISENOV Muhambet Aıtýuly dúnıege keldi. Uly Otan soǵysyna qatysqan.
Atyraý oblysynda týǵan.
I.M.Gýbkın atyndaǵy Máskeý munaı ınstıtýtyn bitirgen.
Eńbek jolyn balyq kásipshiliginde qara jumysshy bolyp bastaǵan. 1937-1941 jyldary KSRO Aýyr ónerkásip mınıstrligi Halyqkomatynyń Orta Azııa boıynsha tobynyń ınjeneri, dıspetcheri, bólim bastyǵy, top jetekshisi qyzmetterin atqarǵan. 1944-1947 jyldary - KSRO Munaı mınıstrliginde aǵa ınjener, bólim bastyǵynyń orynbasary. 1947-1952 jyldary - Atyraý oblystyq partııa komıteti hatshysynyń orynbasary. 1952-1960 jyldary - Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıteti qurylys jáne qurylys materıaldary bólimi, ónerkásip-kólik bólimi, aýyr ónerkásip bólimi meńgerýshisiniń orynbasary. 1960-1962 jyldary - Qazaq Keńes Halyq sharýashylyǵy otyn ónerkásibi basqarmasynyń bastyǵy. 1962-1963 jyldary - Qazaq Kásipodaqtar keńesiniń hatshysy. 1963-1964 jyldary - Batys Qazaqstan ólkelik partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy - ónerkásip jáne qurylys boıynsha bıýrosynyń tóraǵasy. 1964-1970 jyldary Atyraý oblystyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy qyzmetterin atqarǵan.
KSRO Joǵarǵy Keńesi 7-shaqyrylymynyń depýtaty.
Lenın, eki márte Eńbek Qyzyl Tý, 2-dárejeli Otan soǵysy, «Qurmet Belgisi» ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.
75 jyl buryn (1934-1993) ǵalym, tehnıka ǵylymynyń doktory, professor, KSRO Memlekettik syılyǵynyń laýreaty BÁITENOV Noıan Ahmedııaruly dúnıege keldi.
Almaty qalasynda týǵan.
Qazaq ken-metallýrgııa ınstıtýtyn, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń Metallýrgııa jáne ken baıytý ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen.
1957-1959 jyldary - Shyrshyq qatty qorytpalar kombınatynyń (Ózbekstan) ınjeneri. 1969-1993 jyldary Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń Metallýrgııa jáne ken baıytý ınstıtýtynyń zerthanasynyń meńgerýshisi qyzmetin atqarǵan.
Báıtenovtiń negizgi ǵylymı zertteýleri quramynda tıtany bar shıkizatty jáne pıgmentti tıtan qos oksıdin alýǵa, tıtan tetrahlorıdi kondensatsııasyn jetildirýge jáne ony qospalardan tazartýǵa, qyshqylmen shaımalaý ádisi arqyly ılmenıt kontsentratynan rýtıldi, kómir vanadıı kekterin shaımalaýǵa, sondaı-aq, tselestın kontsentratynan strontsıı tuzyn alýǵa, tıtan óndirisindegi úımelerdi paıdalaný maqsatynda hlorıdti termolızdeý máselelerine arnalǵan. Ol shıkizatty keshendi paıdalanýdyń jańa tehnologııasyn jasady, sondaı-aq, hlorly metallýrgııa salasynda jańa ǵylymı baǵyttyń negizin qalady.
55 jyl buryn (1954) ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Bilim berý salasynyń úzdigi, «Turan» ýnıversıtetiniń birinshi prorektory TAZABEKOV Qýanysh Ámirqululy dúnıege keldi.
Taldyqorǵan oblysynda týǵan.
S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtet), Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen.
1979-1992 jyldary Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtynyń oqytýshysy, aǵa oqytýshysy, dotsenti. 1992-1994 jyldary «Turan» ýnıversıteti bıznes jáne menedjment fakýltetiniń dekany qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 1994 jyldan.
1999 jyldan - Qazaqstan aqparattyq-entsıklopedııalyq anyqtamalyǵynyń (KINES) bas redaktory. 2000 jyldan - Qazaqstan marketıng assotsıatsııasynyń prezıdenti, Qazaqstan Respýblıkasy Qoǵamdyq marketıng akademııasynyń prezıdenti.
40-tan astam ǵylymı jarııalanymdardyń avtory.
26 QARAShA, BEISENBІ
Arafat kúni. Zýl-Hıdjanyń 9 juldyzynda atap ótiledi. Mekkeniń qasyndaǵy qajylyqqa barǵandar Arafat taýynyń bókterinde namaz oqıtyn kún. Arafat kúni - Allanyń eń este qalar kúni. Іzgi is-áreketter istegeni úshin bul kúngi aqy san márte arta túsedi. Áste, kúná salmaǵy da bul kúni birneshe ese óse túsedi.
Búkilálemdik aqparat kúni. BUU-nyń Ekonomıkalyq jáne Áleýmettik keńesterinde bas konsýltatıvtik mártebesi bar - Halyqaralyq aqparattandyrý akademııasynyń usynysy boıynsha «Búkilálemdik aqparat kúni» atap ótiledi.
Abhazııada Konstıtýtsııa kúni. 1994 jylǵy 26 qarashada Abhazııa Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesi «Egemendi, demokratııalyq, quqyqtyq memleket - Abhazııa Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasyn» qabyldady.
AQSh-ta alǵys aıtý kúni. Tuńǵysh ret 1961 jyly Plımýt kolonııasynda turatyn, aǵylshyn otarshylary meıramdaǵan. Ótken qys óte aýyr jáne azyqqa jutań bolady, keler qys ta otarshylarǵa shamaly jaqsylyq ákeleri seziledi. Sonda gýbernator Ýılıam Bredford óz baǵynyshtylarynyń rýhyn kóterýge sheshim qabyldap, alǵashqy Alǵys aıtý kúnin uıymdastyrady. Meıramdy brıtandyq otarshylar men kórshileri úndister birge atap ótedi, solardyń kómegimen Plımýt kolonııasy alǵashqy ash-jutań qystan aman shyǵady. Pýrıtandar bul meıramǵa tereń dinı maǵyna beredi - olar muny Joǵary mártebeli Táńirdiń raqymy úshin alǵys aıtý dep qabyldaıdy.
Qarashanyń tórtinshi beısenbisinde atalyp ótedi.
OQIǴALAR
15 jyl buryn (1994) Qazaqstan baspasóz klýby qurylǵan. Bul - Qazaqstandaǵy BAQ-tar, memlekettik jáne bıznes júıeler, halyqaralyq uıymdar úshin kommýnıkatıvtik jáne aqparattyq qyzmetterdiń keshendi túrlerin kórsetetin uıym. Jumys isteı bastaǵan kezeńnen beri 3000-nan astam baspasóz máslıhattaryn jáne basqa da aýqymdy sharalar ótkizgen. Joǵary deńgeıdegi kásibı qyzmetteri úshin kóptegen nagradalarmen jáne gramotalarmen marapattalǵan.
5 jyl buryn (2004) Almatyda, «Sýretshiler úıiniń vernısajynda», Elena Beısembınovanyń «Meniń álemim terezesi» jeke kórmesi ótti. Ekspozıtsııaǵa sýretshiniń keskindeme óneri men qoldanbaly óner týyndylary qoıyldy.
E. Beısembınova - dekoratıvtik-qoldanbaly óner jáne mýltıplıkatsııalyq kıno janrlarynyń sheberi.
Bir jyl buryn (2008) Nıý-Iorktegi Lınkoln ortalyǵynda «Keń baıtaq qazaq dalasynyń áýenderi» dep atalǵan folklorlyq-etnografııalyq «Otyrar sazy» orkestriniń kontserti boldy. Nıý-Iorktegi dıplomatııalyq korpýstyń, qazaq dıasporasynyń kóptegen ókilderi jáne qazaq mádenıeti men Qazaqstandy tanyǵysy kelgen qyrýar amerıkalyqtar orkestr ónerine tánti bolyp, shattanǵan qýanyshpen dúrkirete qol soqty.
ESІMDER
130 jyl buryn (1879-1940) ǵalym, geologııa-mıneralogııa ǵylymdarynyń doktory, professor, KSRO Ǵylym Akademııasynyń akademıgi ARHANGELЬSKII Andreı Dmıtrıevıch dúnıege kelgen.
Reseı Federatsııasynyń Rıazan qalasynda týǵan. Arhangelskıı KSRO Ǵylym Akademııasynyń qazaqstandyq bazasyn uıymdastyrýǵa belsene qatysty. Osy baza Qazaq fılıalyna (qazirgi Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Ǵylym Akademııasy) aınalǵannan keıin onyń tóraǵasy boldy.
Negizgi ǵylymı eńbekteri Edil syrtynyń, Aral oıysynyń, Orta Azııanyń paleogen jáne bor shógindileriniń stratıgrafııasyn, lıtologııasyn, paleontologııasyn, boksıt, temir, marganets kenderiniń paıda bolýynyń geologııalyq jaǵdaılaryn zertteýge arnalǵan. Salystyrmaly lıtologııa ádisiniń negizin salǵan.
50 jyl buryn (1959) qarjy magıstri, ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty JANGELDIN Erlen Toqtaǵalıuly dúnıege keldi.
Almaty qalasynda týǵan.
S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti), KSRO ǴA Shyǵystaný ınstıtýtynyń aspırantýrasyn, London ýnıversıtetin bitirgen.
1985-1990 jyldary Qazaq KSR Syrtqy ister mınıstrliginiń baspasóz jáne aqparat bóliminiń ekinshi hatshysy, hattama bóliminiń ekinshi hatshysy, syrtqy ekonomıkalyq baılanystar bóliminiń birinshi hatshysy. 1990-1991 jyldary - Qazaq KSR Mınıstrler keńesiniń Іs basqarmasy syrtqy baılanystar bóliminiń jetekshi mamany. 1991-1992 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Apparaty men Mınıstrler Kabınetiniń syrtqy baılanystar bóliminiń referenti, aǵa referenti. 1992-1993 jyldary «Alemsıstem» korporatsııasynyń vıtse-prezıdenti bolyp jumys istegen. 1993-1996 jyldary - Eýropalyq qaıta qurý jáne damý bankiniń (EBRR) keńesshisi, bank qyzmetkeri. 1997-1998 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik eksporttyq-ımporttyq banki basqarmasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary. 1998-2000 jyldary - «Kedentransservıs» Respýblıkalyq memlekettik kásiporny bas dırektorynyń orynbasary, «Global Kazkommerts» Investıtsııalyq banki» JAQ basqarma tóraǵasy orynbasarynyń mindetin atqarýshy, «Ortalyq-Azııalyq yntymaqtastyq jáne damý banki» JAQ vıtse-prezıdenti, prezıdentiniń mindetin atqarýshy. 2000-2003 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq banki tóraǵasynyń orynbasary. 2003-2006 jyldary «Ulttyq úderistik ortalyq» AQ basqarmasynyń tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan.
27 QARAShA, JUMA
Qurban aıt meıramy. Eń mańyzdy musylman meıramdarynyń biri - Qurban aıt qasıetti oraza ustaýdan 70 kún ótkennen keıin keledi. Qurban aıt musylmandyq kúntizbesi boıynsha, Zýl-Hıdjanyń 10 juldyzynda bastalady. Qurban - arab tilinde «jaqyndaý» degendi bildiredi, ıaǵnı jasaǵan saýap ister arqyly júrekti tazartyp, Allaǵa jaqyndaı túsý. Al sharıǵattaǵy termındik maǵynasy - «sharttarymen sanasa otyryp qulshylyq nıetimen mal baýyzdaý» degenge saıady. Musylmandar toqty, qoı, sıyr nemese túıe soıyp, qurbandyqqa shalady. Qurban aıttyń birinshi kúni - musylmandar úshin eń mańyzdy kún. Meshitterde bul kúni aıt namaz oqylady,
Qasıetti meıram - Qurban aıtynyń birlik pen beıbitshilik, yntymaq pen yrys bastaýy bolyp sanalýynyń bir syry: bul kúni jer júzindegi búkil musylman qaýymy ony bir mezgilde atap ótip, bir mezgilde Aıt namazyn oqıdy. Qurban aıt dastarhany shaqyrylǵan da, shaqyrylmaǵan da qonaqtarǵa jaıýly bolyp, arazdasqan aǵaıyn renishin umytady.
Teńiz jaıaý áskerleri kúni. Reseıde І Petr patshanyń tuńǵysh «teńiz soldattary polkyn» (1705 j.) qurý týraly jarlyǵyn este qaldyrý maqsatymen 1995 jylǵy 19 qarashada RF Áskerı-teńiz floty Bas qolbasshysynyń buıryǵyna sáıkes atap ótiledi.
Reseı baǵalaýshysy kúni. 1996 jylǵy Reseı Federatsııasy Eńbek jáne áleýmettik damý mınıstrliginiń Qaýlysymen «Baǵalaýshy» (múlikti baǵalaý jónindegi sarapshy) qyzmeti boıynsha kásiptik sıpattama bekitilgen kúnnen bastap atap ótiledi.
OQIǴALAR
5 jyl buryn (2004) Tarazda áıelderdiń qoǵamdyq is-sharalarǵa qatysýy jónindegi «Demokratııa is júzinde» halyqaralyq jobanyń tanystyrylymy ótti. Uıymdastyrýshylar - AQSh Memlekettik departamentiniń qoldaýymen Qazaqstan qoǵamdyq birlestigi, EQYU Demokratııa jáne adam quqyqtary jónindegi bıýrosy. Jobany júzege asyrýdaǵy maqsat - turǵyndardy jergilikti deńgeıde sheshim qabyldaý úderisine tartý, jergilikti ókiletti organdar janyndaǵy qoǵamdyq komıtetterdegi áıelder rólin kúsheıtý.
3 jyl buryn (2006) Aqtaýda «Mańǵystaý oblysynyń ınvestıtsııalyq ahýaly men múmkindikteri» taqyrybynda tuńǵysh Kaspıı ınvestıtsııalyq forýmy bolyp ótti. Forýmda álemniń toǵyz elinen iri eýropalyq jáne azııalyq qarjy ınstıtýttarynyń top-menedjerleri, jetekshi reıtıngilik agenttikterdiń, ınvestıtsııalyq qorlardyń, qurylys-ınjenerlik kompanııalardyń ókilderi qatysty. Olardyń arasynda Qazaqstannan, TMD elderinen jáne alys shetelderden júzden astam kompanııalar boldy.
Bir jyl buryn (2008) Pavlodardaǵy ǵalym Fedor Boıko (1920-2007) turǵan úıde memorıaldyq taqta ornatyldy.
F. Boıko - qaladaǵy tuńǵysh elektr stansasynyń qurylysy basshylarynyń biri, keıinnen osynda ashylǵan Pavlodar ındýstrıaldy ınstıtýtynyń rektory bolyp taǵaıyndalǵan. Ǵalym 25 tehnıka ǵylymdarynyń kandıdatyn, 3 ǵylym doktoryn, búginde oblystyń kásiporyndarynda eńbek etip júrgen júzdegen mamandar tárbıelep shyǵarǵan. Onyń tehnıka salasynda oılap tapqan jańalyqtary men patentteri Qazaqstan men Reseıde keńinen qoldanylady.
ESІMDER
80 jyl buryn (1929) ǵalym-zootehnık KARBOVSKII Edýard Semenovıch dúnıege keldi.
Belarýs Respýblıkasynyń Vıtebsk oblysynda týǵan.
ıAroslav aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn bitirgen.
1960-1972 jyldary - Shyǵys Qazaqstan oblystyq partııa komıtetiniń bólim meńgerýshisi, hatshysy. 1972-1980 jyldary - Qazaqstan Kompartııasy OK aýyl sharýashylyǵy bóliminiń meńgerýshisi. 1980-1982 jyldary Qazaq KSR Mınıstrler Keńesi Tóraǵasynyń orynbasary. 1983-1989 jyldary - Qazaq KSR Josparlaý komıteti tóraǵasynyń orynbasary, birinshi orynbasary. 1990-1992 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Mınıstrler Kabıneti janyndaǵy tirshilik álemin saqtaý bas basqarmasynyń ekonomısi. 1992-1997 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ekonomıka mınıstrliginiń, Memlekettik komıtetiniń keńesshisi qyzmetterin atqarǵan.
Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń 8-11-shaqyrylymdarynyń depýtaty.
Lenın, Oktıabr Revolıýtsııasy, 3 márte Eńbek Qyzyl Tý ordenimen, medaldarmen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.
45 jyl buryn (1964) fılologııa ǵylymynyń doktory, professor, A.Baıtursynov atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń dırektory QURMANBAIULY Sherýbaı dúnıege keldi.
Almaty oblysy Narynqol aýdanynda týǵan.
Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen.
1991-1996 jyldary - Qazaqstan Ǵylym Akademııasy Til bilimi ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri, ǵalym hatshysy. 1996-2005 jyldary - ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti shyǵys tilderi kafedrasynyń meńgerýshisi, qazaq tili kafedrasynyń meńgerýshisi. 2005-2009 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Tilder jónindegi komıtetiniń tóraǵasy. Qazirgi qyzmetinde - 2009 jyldyń tamyzynan.
1 monografııa men 60 asa ǵylymı basylymdardyń avtory.
28 QARAShA, SENBІ
At-Tashrık kúnderi. At-Tashrık kúnderi - Zýl-Hıdjanyń 11-13 juldyzdary, Qurban aıt meıramynyń jalǵasy. Qajylyqqa kelgender At-Tashrıktyń birinshi kúniniń túninde Mına eldi mekenine baryp, túneıdi. Tashrık kúniniń tańǵy namazynan bastap Tashrık úshinshi kúniniń tústen keıingi namazyna sheıin, jappaı namazdardan soń, Tashrık takbar dep atalatyn takbır oqylady. At-Tashrıktyń birinshi kúni Az-Zýhr ýaqyty kelgende úsh baǵanaǵa tastar laqtyrylady. Áýeli kishkentaıyna (djamrat al-ýla) - 7 tas, sosyn ortadaǵy baǵanaǵa (djamrat al-výsta) - 7 tas, endi úlken baǵanaǵa (djamrat al-akaba) - 7 tas. Laqtyryp jatqanda: «Allah Akbar» dep aıtqan abzal. At-Tashrıktyń ekinshi kúni, birinshi kúngideı, sol yrym taǵy qaıtalanady. Sonan soń, eger qajylyqqa kelýshi ekinshi kúni Kúnniń uıasyna qonar sátin Mınada qarsy alar bolsa, onda ol osynda qalyp, úshinshi kúni de tas laqtyrýǵa mindetti. Eger kimde-kim adam nópirinen qorqar bolsa, ol tas laqtyrýdy sońǵy, úshinshi kúnge qaldyrýyna bolady, al egerde táni kemistiginen bolsa, basqa bireýge júkteıdi. Alaıda, eger ózi oryndaı alar bolsa, bireýdi mindetteýge bolmaıdy.
Albanııa týy kúni. Albanııanyń memlekettik týy - qyzyl tústi, eltańbasy ortasynda ornalasqan. Týdyń qyzyl túsi - túrik qanaýshylaryna qarsy kópǵasyrlyq kúreste tógilgen albandyq patrıottar qanynyń sımvoly. Osy kúıindegi beınesin tý 1945 jyldan saqtap keled.
OQIǴALAR
3 jyl buryn (2006) Almatyda Qazaqstannyń belgili qoǵam qaıratkeri, Qazaqstan halyqtary Assambleıasynyń múshesi, Uly Otan soǵysynyń ardageri Leonıd Gırshtiń «Ómir úshin» atty jańa kitabynyń tusaý keser rásimi bolyp ótti. Kitapta ardager maıdangerdiń jas tolqyndy elin, jerin, halqyn súıip, ony qorǵaýǵa úndeıtin áskerı jáne beıbit taqyryptaǵy birqatar óleńderi men maqalalary keltirilgen.
Bir jyl buryn (2008) Taldyqorǵanda Qazaqstan halqy assambleıasy Almaty oblystyq bóliminiń Dostyq úıi ashyldy.
Búgingi kúni munda barlyq 23 aýdandyq ulttyq-mádenı ortalyqtardyń keńseleri ornalasqan. Bul ǵımaratta memlekettik tildi ǵana emes, basqa da ulttar tilin úırenýge múmkindik beretin mýltımedıalyq jáne lıngofondyq ortalyq, dybys jazý stýdııasy, bı zaly, 200 oryndyq májilis zaly, 50 oryndyq «dóńgelek ústelder» ótkizetin konferents zaly, 70 oryndyq kafe bar.
Bas sáýletshisi - Qazaqstan Sáýletshiler odaǵynyń múshesi Nurken Beldibaev. Ǵımarattyń jalpy kólemi - 4207 sharshy metr.
ESІMDER
85 jyl buryn (1924-2008) taý-ken ınjeneri, Memleket jáne qoǵam qaıratkeri OMAROVA Zaýre Sádýaqasqyzy dúnıege keldi.
Qaraǵandy oblysynyń Ulytaý aýdanynyń Qarsaqpaı kentinde týǵan.
Dnepropetrovsk taý-ken ınstıtýtyn bitirgen.
Eńbek jolyn Qaraǵandy shahtalarynda bastap, shahta aýysymynyń bastyǵy, shahta bastyǵy qyzmetine deıin kóterilgen. 1954 jyldan bastap 2 ret KSRO Joǵary Keńesiniń, 6 ret Qazaq KSR Joǵary Keńesiniń depýtaty bolyp saılanǵan.1958-1963 jyldary - Qazaq KSR Mınıstrler Keńesi tóraǵasynyń orynbasary. 1963-1966 jyldary - Almaty oblystyq atqarý komıtetiniń tóraǵasynyń orynbasary, tóraıymy. 1966-1980 jyldary - Qazaq KSR Áleýmettik qamsyzdandyrý mınıstri, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń bólim meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan.
«Otan», Lenın, 2 ret Eńbek Qyzyl Tý jáne «Qurmet belgisi» ordenderimen, kóptegen medaldarmen marapattalǵan.
50 jyl buryn (1959) Qazaqstan Respýblıkasy Parlament Májilisiniń depýtaty HOChIEVA Lıýdmıla Hısaevna dúnıege keldi.
Jambyl oblysy Qordaı aýdanynda týǵan.
Qyrǵyz memlekettik ulttyq ýnıversıtetin bitirgen.
Shamalǵan keńsharynda, «Azer K» shaǵyn kásipkerliginiń zańgeri, sharýa qojalyǵynyń basshysy qyzmetterin atqarǵan. 1996 jyldyń naýryz aıynan - «Mıngı-Taý» Qarashaı-balqar ulttyq-mádenı ortalyǵynyń tóraıymy. 2007 jyldyń 2 qyrkúıeginen - Qazaqstan Respýblıkasy Parlament Májilisiniń depýtaty.
Qazaqstan Respýblıkasy Parlament Májilisi Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń, Qazaqstan Halyqtary assambleıasy keńesiniń múshesi.
«Qurmet» ordenimen, «Astana», «Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigine 10 jyl», «Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 10 jyl» medaldarymen marapattalǵan.
45 jyl buryn (1964) Qostanaı oblysy ákiminiń orynbasary SÁDÝAQASOV Nuraly dúnıege keldi.
Qostanaı oblysynda týǵan.
K.A.Tımırıazev atyndaǵy Moskva aýyl sharýashylyq akademııasyn bitirgen.
1998-2000 jyldary Qostanaı oblysy Áýlıekól aýdanynyń ákimi, 2000-2004 jyldary Qostanaı aýdanynyń ákimi, 2004-2006 jyldary Qostanaı qalasynyń ákimi qyzmetterin atqarǵan.
Qazirgi qyzmetinde - 2006 jyldyń maýsym aıynan.
35 jyl buryn (1974) Qazaqstan Respýblıkasy Aqparatandyrý jáne baılanys agenttigi tóraǵasynyń orynbasary ARIFHANOV Aıdar Abdrazaquly dúnıege keldi.
Almaty qalasynda týǵan.
Qazaq memlekettik basqarý akademııasyn, Kolýmbııa ýnıversıtetiniń Halyqaralyq jáne qoǵamdyq qatynastar mektebin bitirgen. 1998-2000 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń Dıplomatııalyq akademııasynyń tyńdaýshysy boldy.
Eńbek jolyn 1997 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrliginiń Syrttan qaryzdar tartý komıteti baǵdarlamalyq jáne áleýmettik qaryzdar bóliminiń bas mamany qyzmetinen bastady. 1998-2004 jyldary - baǵdarlamalyq jáne áleýmettik qaryzdar, memlekettik syrtqy qaryzdar jáne memlekettik kepildemeler basqarmasynyń qaryzdardy iske asyrý bóliminiń, Úkimettik qaryzdar men memlekettik kepildemeler basqarmasynyń bastyǵy, Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrliginiń Memlekettik qaryz jáne nesıeleý departamenti dırektorynyń orynbasary. 2004-2006 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy vıtse-mınıstri. 2006 jylǵy aqpan-qarasha aılary aralyǵynda - Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Keńsesi Basshysynyń orynbasary. 2006 jylǵy qarashadan bastap 2007 jylǵy mamyr aıy aralyǵynda - Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıtse-mınıstri. 2009 jylǵy qańtar-naýryzǵa aralyǵynda Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstriniń keńesshisi qyzmetinde boldy. Atalǵan qyzmetinde - 2009 jyldyń sáýir aıynan.
29 QARAShA, JEKSENBІ
Halyqaralyq Palestına halqymen yntymaq kúni. 1947 jyldyń osy kúni BUU Bas assambleıasy Palestınany bólý týraly qarar qabyldady. 1977 jyly BUU-nyń Bas assambleıasy jyl saıyn 29 qarashany «Halyqaralyq Palestına halqymen yntymaq kúni» retinde atap ótýge qaýly qabyldaıdy.
Albanııa azattyǵy kúni. Eldiń fashıst basqynshylarynan azat etilýi qurmetine atap ótiledi. Ekinshi Dúnıejúzilik soǵys jyldarynda Albanııany fashıstik Italııa áskerleri jaýlap alady. 1944 jylǵy 11 qyrkúıekte olarǵa fashıstik Germanııa áskerleri qosylady. Osylaısha, nemister odaqtastarǵa Grekııa aýmaǵynan ıÝgoslavııaǵa ótip ketýge kedergi jasaımyz dep úmittendi. Kommýnıster kósemi E.Hodja bastaǵan partızandar armııasy 1944 jylǵy 28 qarashada Shkoder qalasyn azat etedi, al eldiń búkil aýmaǵy basqynshylardan erteńgi kúni tolyqtaı tazartylady.
Reseıde Analar kúni. 1998 jylǵy 30 qańtarda Reseı Federatsııasynyń Prezıdenti bekitken. Qarashanyń sońǵy jeksenbisinde atap ótiledi.
OQIǴALAR
5 jyl buryn (2004) Jambyl oblysynda baıytylǵan belokty azyqtyq ónim óndiretin zaýyt ashyldy. Ol qazirgi zamanǵy tehnologııa boıynsha salynǵan jáne álemdik aldyńǵy qatarly óndirýshilerdiń avtomattandyrylǵan jabdyqtarymen jaraqtanǵan. Zaýyt óniminiń quramyna dymqyl proteın, azotsyz ekstrabelsendi zattar, maı, kletchatka, kúl, dárýmender men mıkrobólshekter kiredi. Mundaı azyq qus-janýarlarǵa mol qýatty qorek berip, múıizdi iri qaranyń salmaq qosýyna tıimdi áserin tıgizedi, sút saýynyn 10-18 paıyzǵa, taýyqtardyń jumyrtqalaýyn - 15 paıyzǵa arttyrady.
3 jyl buryn (2006) qarashanyń 29-y men 30-y aralyǵynda Astanada «Qazaqstandyq astyq forýmy - 2006» atty halyqaralyq konferentsııa bolyp ótti.
3 jyl buryn (2006) Almatyda Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynda Qazaqstandaǵy Pýshkın jylyna oraı «Sóıleıdi Pýshkın qazaqsha» atty respýblıkalyq konferentsııa bolyp ótti. Sharany uıymdastyrýshy - Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıteti. Onda uly orys aqynnyń qazaq ádebıetiniń klassıkteri Abaı, Shákárim, І.Jansúgirov, Á.Tájibaev pen Q. Bekhojınniń aýdarma týyndylarymen qatar jas-aqyn jazýshylardyń A.S.Pýshkınge arnalǵan shyǵarmalary qoıyldy.
ESІMDER
100 jyl buryn (1909-1985) ǵalym, aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń kandıdaty ǴALIAQBEROV Najıb Zakıruly dúnıege kelgen.
Petropavl qalasynda týǵan. Almaty zootehnıkalyq-mal dárigerlik ınstıtýtyn bitirgen. 1934-1951 jyldary Qazaq mal ósirý ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda aǵa ǵylymı qyzmetker, bólim meńgerýshisi, dırektordyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary, 1951-1964 jyldary Búkilodaqtyq aýyl sharýashylyǵy akademııasynyń qazaq fılıalynda sektor meńgerýshisi, 1964 jyldan ómiriniń sońyna deıin Qazaq KSR Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginde bólim bastyǵy qyzmetterin atqardy. Qazaqtyń sıyry men kalmaqtyń gerefordtyq buqasyn býdandastyrý arqyly et alýǵa baǵyttalǵan «Kazaqtyń aqbas sıyryn» shyǵarǵany (1930-1950) úshin bir top ǵalymdarmen birge KSRO Memlekettik syılyǵyn aldy.
3 ret «Qurmet belgisi» ordenimen marapattalǵan.
100 jyl buryn (1909-1986) ǵalym, hırýrg-ortoped, medıtsına ǵylymynyń doktory, Qazaqstannyń eńbek sińirgen dárigeri ORAZAQOV Estóre Orazaquly dúnıege kelgen.
Mańǵystaý oblysynyń Shetpe aýylynda týǵan. Qazaq medıtsına ınstıtýtyn bitirgen. 1936-1953 jyldary - Ońtústik Qazaqstan, Almaty oblystarynda dáriger. 1953-1980 jyldary Qazaq klınıkalyq jáne eksperımenttik hırýrgııa ǵylymı-zerttteý ınstıtýtynda aǵa ǵylymı qyzmetker, dırektordyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary, ǵylymı konsýltant boldy.
Negizgi ǵylymı eńbekteri ishten týa bitken ortopedııalyq aýrýlardy emdeý máselesine arnalǵan. Ol reslýblıkada balalar ortopedııasynyń negizin saldy. Polıomıelıt, júıke júıesi aýrýlaryna shaldyqqan, jaraqattanǵan balalardy saýyqtyrý júıesin jasap, gıps ornyna «Kollosılıkat» qospasyn usyndy.
85 jyl buryn (1924) ǵalym, geologııa-mıneralogııa ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri ABDÝLIN Aıtmuhamed Abdollauly dúnıege keldi. Qazaqstannyń Memleket syılyǵynyń, KSRO Memlekettik syılyǵynyń laýreaty.
Uly Otan soǵysyna qatysqan.
Qaraǵandy oblysynyń Ulytaý aýdanynda týǵan.
1953-1964 jyldary Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń Geologııalyq ǵylymdar ınstıtýtynyń laboranty, ınjeneri, kishi, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, laboratorııa meńgerýshisi, ǵylymı hatshy. 1964-1974 jyldary - Geologııalyq ǵylymdar ınstıtýty dırektorynyń orynbasary. 1974-1995 jyldary - Geologııalyq ǵylymdar ınstıtýtynyń dırektory, Qazaqstan Ǵylym Akademııasy Prezıdıýmynyń akademık-hatshysy, vıtse-prezıdenti. 1995 jyldan Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym Akademııasy Geologııa ǵylymdary ınstıtýtynyń qurmetti dırektory.
Ǵylymı zertteýleriniń negizgi baǵyttary: jalpy jáne aımaqtyq geologııa, tektonıka, metallogenııa, munaı jáne gaz geologııasy. A.Abdýlın Ortalyq Qazaqstanda altyn, mys, týrmalın kenderin zertteýmen shuǵyldandy. Muǵaljar keshendi ekspedıtsııasyn basqardy. Birneshe ken oryndaryn (Samar altyn mys keni, Qumkól, Arysqúm, Nuraly munaı kenderi, t.b.) ashty. Ǵalymnyń tapqan naqty málimetteri boıynsha respýblıkanyń tektonıkalyq kartasy jasaldy. Oral, Tıan-Shan jáne Ortalyq Kazaqstannyń tektonıkalyq qurylymdarynyń baılanysy jónindegi teorııalyq máseleler jańa turǵydan sheshildi, geologııalyq damýynyń erekshelikteri aıqyndaldy.
Oktıabr revolıýtsııasy, 1-dárejeli Otan soǵysy, 2 ret Qyzyl Juldyz, Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet» ordenderimen, Halyqaralyq geologııalyq kongrestiń altyn belgisimen, akademık S.I.Vavılov medalimen marapattalǵan.
