QazAqparat-Anons: qarashanyń 19-y men 22-si aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi
ÚKІMET
Qarashanyń 19-da Qarjy mınıstrliginde MOAKAM aktsııalaryna jazylý naýqanynyń nátıjelerine arnalǵan brıfıng ótedi.
PARLAMENT
Qarashanyń 19-da Parlament Senatynyń jalpy otyrysy bolady.
QOǴAM
Qarashanyń 18-24-i aralyǵynda QR Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Qaırat Omarovtyń Vashıngtonǵa sapary josparlanýda. Onda AQSh Prezıdenti Ákimshiliginde, Kongreste, Memlekettik departamentte, Ulttyq qaýipsizdik keńesinde, energetıka jáne qorǵanys mınıstrlikterinde kezdesýler josparlanǵan. Kelissózder barysynda QR men AQSh arasyndaǵy strategııalyq áriptestikti nyǵaıtý, ekijaqty qatynastardy ınstıtýtsııalyq negiznge kóshirý, aımaqtyq qaýipsizdik, sondaı-aq QR Prezıdenti N.Nazarbaevtyń 2010 jylǵy sáýirde AQSh-ta ótetin ıAdrolyq qaýipsizdik jónindegi ǵalamdyq sammıtke qatysý máseleleri talqylanbaq.
SPORT
Qarashanyń 21-de Gennadıı Golovkın Germanııanyń Kıle qalasynda Búkilálemdik boks uıymynyń (WBO) nusqasy boıynsha qurlyqaralyq chempıony ataǵyn qorǵaıdy. Gennadııdiń bul jolǵy qarsylasy amerıkandyq Ishe Smıt.
ASTANA
Qarashanyń 18-19-y kúnderi L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde Halyqaralyq tózimdilik kúnine oraı «BAQ etnosaralyq tózimdilikti nyǵaıtý jolynda» taqyrybynda semınar ótedi.
Qarashanyń 19-21-i aralyǵynda Astanada «ıAdrolyq zertteýler birlesken ınstıtýty halyqaralyq úkimetaralyq uıymynyń Ókiletti ókilderi komıtetiniń alǵashqy kóshpeli sessııasy ótedi.
Qarashanyń 19-da QR Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi, Astana qalalyq bilim basqarmasy jáne «Ynsap» qoǵamdyq qorynyń uıymdastyrýymen «Adamdyq boryshyń..» degen taqyryppen Shákárim muralaryn oqýshylar arasynda jatqa aıtýshylar baıqaýy ótedi.
Qarashanyń 19-da «Redısson» otelinde «Qazaqstan Respýblıkasynda aqparatqa qoljetimdilik» taqyrybyna arnalǵan halyqaralyq konferentsııasy ótedi.
Qarashanyń 19-da «Nur Otan» partııasynyń ortalyq keńsesinde Memlekettik qarjynyń paıdalanylýyn baqylaý jónindegi komıssııa qyzmetiniń qorytyndysy boıynsha brıfıng ótedi.
Qarashanyń 19-da Ulttyq baspasóz ortalyǵynda «Korporatıvtik jáne derbes áleýmettik jaýapkershilik» taqyrybynda baspasóz máslıhaty ótedi.
Qarashanyń 19-da «Nur Otan» partııasynyń ortalyq keńsesinde partııa janyndaǵy Quqyqtyq keńestiń birinshi otyrysy bolady.
ALMATY
Qarashanyń 19-da Qazaqstannyń Strategııalyq zertteýler ınstıtýtynda «Ortalyq Azııa - Úndistan: tarıh pen mádenıet tamyrlastyǵynan zamanaýı yntymaqtastyqqa» degen taqyrypta halyqaralyq konferentsııa ótedi.
Qarashanyń 19-da Qorǵanys mınıstrliginiń Áskerı-ınjenerlik ınstıtýtynda shtabtyq kelissózderdiń úshinshi kezeńiniń qorytyndysy boıynsha hattamaǵa qol qoıý rásimi bolady.
Qarashanyń 19-da Oqýshylar saraıynda «Qazaqstan - ortaq shańyraǵymyz» atty etno-festıval ótedi.
Qarashanyń 19-da Qazaqtyń Jambyl atyndaǵy memlekettik fılarmonııasynda Úndi mýzykasy men bıiniń gala-kontserti ótedi.
AIMAQ
QARAǴANDY
Qaraǵandyda qarashanyń 20-22-si kúnderi «Jastar» sport kesheninde dzıýdodan erler men áıelder arasyndaǵy Qazaqstan chempıonaty ótedi,
ATAÝLY KÚNDER. ELEÝLІ OQIǴALAR. MEREKELER.
19 QARAShA, BEISENBІ
Halyqaralyq temeki shegýden bas tartý kúni. 1977 jyly Amerıka onkologııalyq qoǵamy bekitken. Jyl saıyn qarashanyń árbir úshinshi beısenbisinde atap ótiledi.
Halyqaralyq fılosofııa kúni. ıÝNESKO-nyń ereje-tártibimen 2002 jyldan bastap qarashanyń úshinshi beısenbisinde ótkiziledi.
Reseı zymyran áskerleri men artıllerııa kúni. 1942 jylǵy 19 qarashada Qyzyl Armııanyń qarsy shabýylǵa shyǵýyn qamtamasyz etken, Stalıngrad túbinde gıtlershilerdi talqandaýdaǵy artıllerııa jetistikteriniń qurmetine atalyp ótedi.
Reseı áınek ónerkásibi qyzmetkeriniń kúni. Glazýrdiń, áınektiń, farfordyń hımııalyq óndirisin oılap shyǵarǵan Mıhaıl Vasılevıch Lomonosovtyń týǵan kúninde atap ótiledi.
Ýkraına gıdrometeorologııalyq sala qyzmetkerleriniń kúni. Ýkraına Prezıdentiniń 2003 jylǵy 11 naýryzdaǵy Jarlyǵymen bekitilgen.
OQIǴALAR
5 jyl buryn (2004) Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynda kompozıtor, KSRO halyq ártisi, professor Erkeǵalı Rahmadıevtyń «Abylaı han» operasynyń premerasy bolyp ótti. Spektaklde teatrdyń beldi jeke oryndaýshylary - Gúlzat Dáýirbaeva, Balapan Jubaeva, Dına Hamzına, Baqytjan Sqaqov, Shahımardan Ábilov, Talǵat Kúzembaev, t.b. oınady. Horeografııalyq kórinisterdi QR halyq ártisi Gúljan Tútkibaeva qoıǵan, dırıjerleri - Nurlan Jarasov pen QR halyq ártisi Bazarǵalı Jamanbaev.
5 jyl buryn (2004) Londondaǵy Jaratylystaný tarıhy murajaıynda «Stýdentter bıznespen kezdesedi» arnaıy taqyryptyq kezdesýi ótti. Uıymdastyrýshy -Ulybrıtanııadaǵy QR Elshiliginiń qatysýymen jáne qoldaýymen Brıtandyq-Qazaqstandyq qoǵam (BQQ). Pikirsaıystarǵa brıtandyq JOO-da oqıtyn júzge jýyq qazaqstandyq stýdentter men birqatar Qazaqstanda jumys isteıtin brıtandyq kompanııalardyń ókilderi, sondaı-aq BG Group, FMC (Qazaqstanda jumys istep jatqan ınjınırıngtik kompanııa) kompanııalarynyń, Redıng ýnıversıtetiniń ókilderi qatysty. Jahandyq energetıkalyq naryqty uzaq merzimdi keleshekke deıin damytý, energııanyń balamaly kózderin izdestirý, jahandaný úderisiniń máseleleri men onyń halyqaralyq qarym-qatynastarǵa áseri jaıyndaǵy máseleler talqylandy.
3 jyl buryn (2006) 19-21 qarashada Kýveıtte joǵary bilim máselelerine arnalǵan Islam Konferentsııasy Uıymy (IKU) janyndaǵy Bilim, ǵylym jáne mádenıet jónindegi Islam uıymynyń (ISESKO) 3-inshi sessııasy ótti. Oǵan 56 musylman memleketteriniń ókilderi qatysty. Jınalys maqsaty - olardy álemdegi neǵurlym ataqty JOO-ry tizimine engizý maqsatymen IKU-ǵa múshe elderdiń úzdik 20 ýnıversıtetin anyqtaý. ISESKO-nyń Bas hatshysy Abdel Azız al-Týeıgrı qazaqstandyq taraptyń Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin IKU-ǵa múshe memleketterdiń aldyńǵy qatarly ýnıversıtetteri qataryna qosý týraly usynysyn qoldady.
1 jyl buryn (2008) Astanada «Kásiptik bilim berý jáne bıznes: áriptestik suhbat» atty I halyqaralyq forým bolyp ótti. Forýmdy óz sózimen Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym mınıstri J.Túımebaev ashty. Májiliske memlekettik organdar, halyqaralyq jáne qoǵamdyq uıymdardyń ókilderi qatysty. Forýmda bıznes salasyna maman daıyndaý jáne jumys berýshi qurylymdardyń qatysýymen ulttyq biliktilik júıesin damytý problemalary talqylandy.
ESІMDER
80 jyl buryn (1929-1999) jýrnalıst, ǵalym, fılologııa ǵylymynyń kandıdaty, Qazaqstannyń eńbek sińirgen mádenıet qyzmetkeri, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy syılyǵynyń laýreaty BAIJANOV Sapar dúnıege kelgen.
Jambyl oblysynyń Jambyl aýdanynda dúnıege kelgen.
Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen.
1950-1958 jyldary «Lenınshil jas» («Jas Alash») gazetinde ádebı qyzmetker, bólim meńgerýshisi, bas redaktordyń orynbasary. 1958-1965 jyldary - «Mádenıet jáne turmys» («Parasat») jýrnalynyń jaýapty hatshysy, redaktordyń orynbasary, bas redaktor. 1965-1973 jyldary - Qazaqstan Kommýnıstik Partııasy Ortalyq Komıtetiniń jaýapty qyzmetkeri. 1973-1983 jyldary - «Sotsıalıstik Qazaqstan» («Egemen Qazaqstan») gazetiniń bas redaktory. 1983-1994 jyldary Qazaqstannyń Bas muraǵat basqarmasynyń bastyǵy qyzmetterin atqarǵan.
«Halyqtar dostyǵy», «Qurmet belgisi» ordenderimen, medaldarmen jáne Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.
70 jyl buryn (1939-2004) toǵyz qumalaqtan sport sheberi, respýblıkalyq birinshiliktiń chempıony AITMAǴANBETOV Ábdibek dúnıege keldi.
Qostanaı oblysy Jangeldi aýdanynda týǵan.
«Qaırat» sport qoǵamynyń tóraǵasy qyzmetin atqarǵan.
Toǵyz qumalaqtan Orta Azııa men Qazaqstan sportshylary arasynda ótken jarysta úshinshi oryndy ıelengen. Baýyrjan Momyshuly qurmetine toǵyz qumalaqtan ótken respýblıkalyq birinshilikte bas júldeni jeńip alǵan.
Qostanaı oblysynda sport jáne dene shynyqtyrýdy damytýda zor úles qosqan.
20 QARAShA, JUMA
Dúnıejúzilik balalar kúni. 1954 jyly BUU-nyń Bas Assambleıasy búkil álemde balalardyń aman-saýlyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan ıgi is-qımyldarǵa arnalǵan balalardyń búkilálemdik baýyrlastyǵy pen ózara túsinistigi kúni retinde «Dúnıejúzilik balalar kúnin» merekeleý úrdisin barlyq elderde engizýdi usyndy. Qarashanyń 20-sy - Bas assambleıanyń 1959 jyly Balalar quqy deklaratsııasyn, al 1989 jyly - Balalar quqy Konventsııasyn qabyldaýymen erekshelenedi.
Afrıkany ındýstrııalandyrý kúni. Afrıkany ónerkásiptik jolmen damytýdyń Ekinshi onjyldyǵy aıasynda BUU-nyń Bas Assambleıasy 20 qarashada jarııalaǵan.
Meksıkada Revolıýtsııa kúni. Revolıýtsııa kúnine - 1910 jylǵy 20 qarashada, Meksıka táýelsizdiginiń 100 jyldyǵyn merekeleý boıynsha saltanattar ótken soń, Frantsısko Madero bastaǵan Dıas rejımine qarsy qarýly qaqtyǵystar bastalǵan kúnge oraılastyrylǵan.
OQIǴALAR
5 jyl buryn (2004) Pavlodarda qazaq tilin úıretetin tegin jeksenbilik mektep ashyldy.
3 jyl buryn (2006) Oralda Alfred Shnıtke atyndaǵy Saratov oblystyq fılarmonııasynyń «Volga-Bend» úrmeli aspaptar kontserttik orkestri ónerin kórsetti. Kontsert M. Ótemisov atyndaǵy Batys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetinde ótti. Shyǵarmashylyq ujymǵa Saratov konservatorııasynyń professory, Reseı Federatsııasynyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri Anatolıı Selıanın jetekshilik etedi. Sahnada sondaı-aq tanymal jeke oryndaýshy, «Slavıan bazary» festıvaliniń laýreaty Irına Levına óz ónerin pash etti.
ESІMDER
70 jyl buryn (1939) qoǵam qaıratkeri KÁRІBAIULY Jandar dúnıege keldi.
Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Túlkibas aýdanynda dúnıege kelgen.
Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin, Almaty Joǵary partııa mektebin, Halyqaralyq quqyq akademııasyn (1999) bitirgen.
Eńbek jolyn Jambyl aýdanynyń ortalyǵy Asa aýylyndaǵy B.Momyshuly atyndaǵy mektep-ınternatynda nemis tili pániniń muǵalimi qyzmetinen bastaǵan. 1966-1969 jyldary - Jambyl aýdandyq «Shuǵyla» gazetiniń redaktsııasynyń ádebı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi, jaýapty hatshysy, redaktordyń orynbasary. 1969-1976 jyldary - aýdandyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy, bólim meńgerýshisi, aýdandyq «Shuǵyla» - «Radýga» gazetiniń redaktory. 1976-1984 jyldary - Jambyl aýdandyq partııa komıtetiniń hatshysy. 1984-1992 jyldary - Jambyl oblystyq partııa komıtetiniń ıdeologııa, keıinnen uıymdastyrý jáne kadrlarmen jumys bólimderiniń bastyǵy. Jambyl oblystyq Mádenıet basqarmasynyń bastyǵy boldy. 1995-2002 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty boldy. Senattyń Aımaqtyq damý jáne ózin-ózi basqarý máseleleri jónindegi turaqty komıteti tóraǵasynyń orynbasary qyzmetin atqarǵan.
100-den astam kólemdi pýblıtsıstıkalyq maqalalardyń avtory. Olardyń tandaýlylary «At tuıaǵyn qyzdyrǵan Atameken» degen atpen jeke kitap bolyp shyqty.
«Qurmet» ordenimen, «Eńbektegi erligi úshin», «Astana» medaldarymen, TMD elderi Parlamentaralyq Assambleıasynyń kúmis medalimen, «Altyn Barys» belgisimen marapattalǵan. Sondaı-aq baýyrlastyqty nyǵaıtýǵa qosqan úlesi úshin Mońǵol Halyq Respýblıkasynyń «Dostyq» ordenimen marapattalǵan.
55 jyl buryn (1954) tarıh ǵylymynyń doktory, professor, Halyqaralyq tarıh ǵylymdary akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasy Baspa jáne polıgrafııa isiniń qaıratkeri AıAǴAN Búrkitbaı Ǵelmanuly dúnıege keldi.
Soltústik Qazaqstan oblysynyń Esil aýdanynda týǵan.
Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen.
Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýty komsomol uıymynyń hatshysy, aǵa oqytýshysy bolǵan. 1990-1996 jyldary - Qazaq KSR-i Joǵarǵy bilim mınıstrliginde jetekshi ǵylymı qyzmetkeri, Prezıdent ákimshiligi men Mınıstrler Kabınetiniń baspasóz qyzmetiniń keńesshisi, sektor meńgerýshisi, ishki saıasat bólimi meńgerýshisiniń orynbasary. 1996-1998 jyldary - Qazaq memlekettik zań ýnıversıtetiniń syrtqy baılanystar ortalyǵynyń dırektory. 1998-1999 jyldary - Aqparat jáne qoǵamdyq kelisim mınıstrligi BAQ departamenti dırektorynyń orynbasary. 1999-2003 jyldary - Almaty kalalyq aqparat pen qoǵamdyq kelisim basqarmasynyń bastyǵy boldy. 2003-2008 jyldary «Qazaq entsıklopedııasynyń» baspasynyń dırektory qyzmetterin atqarǵan. 2008 jyldyń qazan aıynan - Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Memleket tarıhy ınstıtýtynyń dırektory - Qazaqstan Respýblıkasy tarıhshylary jáne qoǵamtanýshylary lıgasynyń tóraǵasy.
Negizgi ǵylymı eńbekteri Qazaqstan Respýblıkasynyń qazirgi zamanǵy (qoǵamnyń áleýmettik qurylymynyń evolıýtsııasy, saıası ózgerister, halyqtyń demografııalyq qurylymyndaǵy ózgerister) tarıhı máselelerin zertteýge arnalǵan. «Qazaqstan memleketi: qoǵamdyq júıelerdiń evolıýtsııasy», «Keńestik sotsıalızmniń sharyqtaý shegi men batýy. Qazaqstan polıgony», «Qyzyldar men qaralar» kitaptarynyń, kóptegen ǵylymı maqalalardyń avtory. Mektep okýshylary men joǵary oký oryndarynyń stýdentterine arnalǵan oqýlyqtardy jazýǵa qatysty.
«Qazaqstan Respýblıkasy táýelsizdiginiń 10 jyldyǵy», «Eren eńbegi úshin» medaldarymen marapattalǵan.
21 QARAShA, SENBІ
Búkilálemdik sálemdesý kúni. 1973 jyldan atalyp ótedi. Bul kúndi ótkizý ıdeıasyn Amerıkanyń Nebraska shtatynda turatyn aǵaıyndy Maıkl men Braıan Makkormak «qyrǵıqabaq soǵys» órship turǵan kezde, halyqaralyq teketiresti kúsheıtýge qarsylyq pen narazylyq belgisi retinde qabyldaıdy. «Qarapaıym da tıimdi amal tabý qajet», - dep sheshken jigitter aqjarqyn kóńilmen álemniń túpkir-túpkirine sálem hattar jóneltedi. Olar búkil álemde beıbitshilik ornatyp, sol úshin jurttyń bárin kúreske shaqyrý ıdeıalaryn eshkimge tyqpalamaıdy. Tek qana ózderiniń sálemderin alǵandar taǵy bireýlerge túzý sálem berse bolǵany. ıdeıa qoldaý tabady. Sodan bastap jyl saıyn 21 qarashada Búkilálemdik sálemdesý, qýanyshty sezimder men kóterińki kóńil-kúıler kúni atap ótiledi.
Dúnıejúzilik televıdenıe kúni. 1996 jyly 21 qarashada BUU shtab-páterinde ótken tuńǵysh Dúnıejúzilik televızııalyq forým qurmetine sol jyly BUU-nyń Bas Assambleıasy jarııalaǵan.
Bosnııa men Gertsegovınadaǵy beıbitshilik týraly ortaq kelisim kúni. 1995 jylǵy 21 qarashada Ogaıo shtatynyń Deıton qalasy mańyndaǵy Raıt-Paterson amerıkalyq áskerı bazasynda, Deıton beıbitshilik kelisimi retinde keńirek tanymal - Bosnııa men Gertsegovınadaǵy beıbitshilik týraly Ortaq ramalyq kelisim jasaldy. Sóıtip, 1991 jyly Bosnııa men Gertsegovına arasynda tutanǵan azamattyq soǵys resmı túrde aıaqtaldy. Beıbitshilik konferentsııasy 1995 jylǵy qarashanyń 1-inen 21-ne deıin sozylyp, Bosnııa men Gertsegovına prezıdenti Alııa Izetbegovıch, ıÝgoslavııa Odaqtyq Respýblıkasynyń prezıdenti Slobodan Mıloshevıch, Horvatııanyń prezıdenti Frano Týdjman, sondaı-aq basty amerıkandyq bitistirýshi Rıchard Holbrýk pen amerıkandyq general Ýeslı Klark kelisimderdiń basty keıipkerleri boldy. Resmı kelisimderge Parıjde sol jyldyń 14 jeltoqsanynda qol qoıyldy.
Italııada Madonna della Salıýte. Venetsııadaǵy úlken kanal jaǵasynda hram turǵyzylǵan Madonna della Salıýte qurmetine jyl saıyn atap ótiledi. Shirkeý obadan qutylýdy este qaldyrý maqsatynda 1630 jyly salynǵan.
OQIǴALAR
3 jyl buryn (2006) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Ulybrıtanııaǵa resmı sapary barysynda Ulybrıtanııanyń patshaıymy ІІ Elızavetamen, eldiń Premer-mınıstri Tonı Blermen, qarjy mınıstri Gordon Braýnmen jáne Anglııanyń isker toptary ókilderimen kezdesti.
3 jyl buryn (2006) 21-22 qarashada Almatyda «Iran jáne Ortalyq Azııa halyqtarynyń tarıhy men mádenıetindegi kitap jáne jazba sóz» halyqaralayq konferentsııasy ótti. Uıymdastyrýshy - QR Ulttyq kitaphanasy janyndaǵy Iran jáne Ortalyq Azııa mádenıetin zertteý jónindegi ortalyq. Konferentsııa jumysyna Qazaqstan, Iran, Reseı, Ózbekstan, Tájikstan jáne Qyrǵyzstannyń mamandary men ǵalymdary qatysyp, tarıh ǵylymdaryn damytýdaǵy jazý men jazba kózderdiń róli qalyptasýynyń tarıhy, sondaı-aq Qazaqstanda, Iranda jáne de basqa elderde qazirgi kezdegi kitap basyp shyǵarý isterindegi problemalardyń kókeıkesti máselelerin talqylady.
3 jyl buryn (2006) Jıdebaı shatqalynda Semeı oblysyndaǵy Abaı Qunanbaevtyń memlekettik ádebı-memorıaldyq kesheniniń qurylymdy bóliginiń biri - ataqty fılosof, talantty kompozıtor Shákárim Qudaıberdıevtyń respýblıkadaǵy tuńǵysh murajaıy ashyldy. Ekspozıtsııa «Ańshy úıi» dep atalyp, ótken ǵasyrdyń 30-ynshy jyldarynda qýǵyn-súrginge ushyraǵan jazýshynyń ómirbaıany men shyǵarmashylyǵyn tolyqtaı ashatyn materıaldar jınaǵyn toptastyrǵan. Kópshilik nazaryna onyń Mekkege saparyn rastaıtyn qujattar tuńǵysh ret usynylyp otyr. Sonymen qatar ekspozıtsııaǵa batys jáne shyǵys fılosoftarynyń, tarıhshylarynyń eńbekteri, qazaq jáne orys klassıkteriniń shyǵarmalary qoıylǵan.
ESІMDER
105 jyl buryn (1904-1986) orys ádebıettanýshy, qoǵam qaıratkeri, KSRO ǴA akademıgi, KSRO ǴA ádebıet pen til bóliminiń akademık-hatshysy, KSRO ǴA Prezıdıýmynyń múshesi HRAPChENKO Mıhaıl Borısovıch dúnıege keldi.
RF Smolensk oblysynda týǵan.
Smolensk ýnıversıtetiniń túlegi.
1924-1928 jyldary - Soltústik-Kavkaz temirjolynyń Krylovskaıa stantsııasyndaǵy jeti jyldyq temirjol mektebiniń muǵalimi. 1928-1929 jyldary - Máskeýdegi ıA.M.Sverdlov atyndaǵy Kommýnıstik ýnıversıtettiń tarıh jáne ádebıet pánderiniń oqytýshysy. 1929-1931 jj. - Voronej ýnıversıtetiniń dotsenti. 1931-1932 jyldary bastap Kommýnıstik akademııanyń ádebıet pen óner ınstıtýtynyń oqý bóliminiń meńgerýshisi. 1932-1938 jyldary bastap qyzyl professýra Instıtýtynyń orys ádebıeti bóliminiń meńgerýshisi, professor. 1938-1948 jyldary - KSRO HKK janyndaǵy óner isteri jónindegi Komıtet tóraǵasynyń orynbasary, tóraǵa. 1948-1957 jyldary - M.Gorkıı atyndaǵy álemdik ádebıet ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri. 1954-1957 jyldary - «Oktıabr» jýrnalynyń bas redaktory. 1957-1963 jyldary - KSRO ǴA ádebıet jáne til bóliminiń akademık-hatshysynyń orynbasary. 1963-1974 jyldary - KSRO Mınıstrler Keńesiniń janyndaǵy Joǵarǵy attestatsııalyq komıssııa Prezıdıýmynyń múshesi.
1967 jyldan - KSRO ǴA ádebıet jáne til bóliminiń akademık-hatshysy, orys tili men ádebıet pánderi oqytýshylarynyń Halyqaralyq assotsıatsııasynyń prezıdenti.
Orys ádebıettanýynyń damý tájirıbesin «Mırovozzrenıe ı tvorchestvo», «Lıteratýrnye teorıı ı tvorcheskıı protsess» zertteýlerinde toptaǵan. «Semıotıka ı hýdojestvennoe tvorchestvo», «Razmyshlenııa o sıstemnom analıze lıteratýry» maqalalarynda ádebı qubylystardy tarıhı-fýnktsıonaldyq jáne júıelik zertteýdiń qaǵıdalaryn jasap shyǵardy.
N.V.Gogol, L.N.Tolstoı týraly monografııalardyń avtory.
Oktıabr Revolıýtsııasy, Eńbek Qyzyl Tý, eki márte Lenın ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.
80 jyl buryn (1929) medıtsına ǵylymdarynyń doktory, professor, Reseı Medıtsına ǵylymdary akademııasynyń akademıgi SOKOLOV Evgenıı dúnıege keldi.
Máskeý qalasynda týǵan.
Máskeý medıtsına ınstıtýtyn bitirgen.
Ǵaryshty zertteý Ortalyǵynda ǵaryshkerlerdi ushý saparyna irikteý men daıyndaý jumystarymen aınalysyp, ishki aýrýlar kafedrasynyń meńgerýshisi, professor, oqý bóliminiń prorektory, N.A.Semashko atyndaǵy Máskeý medıtsına ınstıtýtynyń rektory qyzmettin atqarǵan.
Alǵashynda ǵaryshkerlerdi irikteý, keıinnen emhanadaǵy naýqastardy tekserý kezinde qoldanylǵan psıhovegetatıvti testileý qaǵıdasyn usynǵan. Qazirgi kezde kardıologııa men dıabetologııa, qant dıabeti dertine qatysty ishki organdardyń buzylý máselelerimen aınalysady. Kóptegen ǵylymı qaýymdastyqtardyń, sonyń ishinde Amerıkan dıabettik assotsıatsııasynyń múshesi. 6 monografııanyń avtory, onyń 4 shet tilderine aýdarylǵan. «Otan aldyndaǵy eren eńbegi úshin» III dárejeli ordenimen marapattalǵan.
65 jyl buryn (1944) amerıkandyq akter, rejısserjáne komedııalyq jazýshy REMIS Harold Allen dúnıege keldi.
AQSh-tyń Chıkago qalasynda týǵan.
Mıssýrı shtaty Sent-Lýıste qalasyndaǵy Vashıngton ýnıversıtetiniń túlegi.
Onyń uzaq ári jemisti shyǵarmashylyq qyzmetine kóz júgirtsek, «Ohotnıkı za prıvıdenııamı» fılmindegi Igon Spengler men «Nashıvkı» fılmindegi Rassel Zıskı beınelerin kórermender eń sátti dep tanydy. Sondaı-aq, Remıs atalǵan eki beınefılm stsenarııleriniń jazylýyna óz úlesin qosty.
Onyń jazýshylyq jáne rejısserlik qyzmetine keletin bolsaq, onyń basty jumystary - «Malchık dlıa golfa», «Den sýrka» jáne «Analızırýı eto» sııaqty komedııalar. Remıs rolderdiń birin ózi somdaǵan «SSTV» telehıkaıasynyń stsenarııin jazdy. Komedııalyq janr basym bolǵanymen, Remıstiń fılmderi jalpy qoǵam ómirindegi ózekti máselelerdi qozǵaıdy. Al onyń fılmderiniń negizinde jatqan tereń oı mysqyl jáne boı sergitetin urandarmen tustasyp jatyr. Sondaı-aq, Remıs eńbekteriniń basty ereksheligi sýyryp salma komedııany engizýinde jatyr. 2002 jyly Harold Remıs «Kak zarabotat 20 mıllıonov baksov» fılmin túsirý jumystaryn júrgizý kezinde prodıýserlik qyzmetti taǵy bir márte baıqap kórdi. 2005 jyly ol «Ledıanoı ýrojaı», al 2007 jyly - «S kem by otvedat syra» fılmine prodıýsserlik etti.
22 QARAShA, JEKSENBІ
Ulttyq meıram - Lıvannyń táýelsizdigi kúni (1943). Jerorta teńiziniń shyǵys jaǵalaýynda ornalasqan, Taıaý Shyǵystaǵy memleket. Shyǵysy men soltústiginde Sırııamen, ońtústiginde - Izraılmen shektesedi. Astanasy - Beırýt. Memlekettik qurylymy - parlamenttik respýblıka. Memleket basshysy - prezıdent. Zań shyǵarýshy bıligi - Ókilder assambleıasy - parlament. Ákimshilik bólinýi - 6 provıntsııa, 25 aýdan, okrýgter. Resmı tili - arab tili. Aqsha birligi - lıvan fýnty.
Ýkraınanyń azattyq kúni. 2005 jylǵy 19 qarashadan Ýkraına Prezıdentiniń Jarlyǵymen bekitilgen. Jyl saıyn demokratııa qundylyqtaryn bekitý jáne halyqty ulttyq abyroılylyq sezimde tárbıeleý maqsatynda atap ótiledi.
Armenııa bank qyzmetkeriniń kúni. 2003 jylǵy 22 qarashada Armenııa Úkimetimen bekitilgen.
Ázirbaıjan ádilet qyzmetkerleriniń kúni. 2000 jylǵy 11 qarashada Ázirbaıjan Prezıdentiniń Jarlyǵymen bekitilgen.
OQIǴALAR
5 jyl buryn (2004) Almatyda «Jemqorlyqqa qarsy turý negizderi» jańa oqý quralynyń
tanystyrylymy ótti. Bul oqýlyq Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııalyq Keńesiniń tóraǵasy Igor Rogovtyń, Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń tóraǵasy Qaırat Mámıdyń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Parlament Májilisiniń depýtaty Svetlana Bychkovanyń redaktorlyǵymen shyǵarylǵan. Sybaılas jemqorlyqqa qarsy áreket etý máseleleri jónindegi oqýlyq qazaq, orys jáne aǵylshyn tilinde tuńǵysh ret daıyndalyp, basyp shyǵarylyp otyr. Munda sybaılas jemqorlyq áleýmettik qubylys retinde sıpattalyp, jemqorlyqty joıýdaǵy sot júıesi men azamattyq qoǵamnyń róli ashyp kórsetilgen.
5 jyl buryn (2004) Tarazda 70-inshi jyldardaǵy Jambyl oblysynyń qoǵamdyq jáne memlekettik qaıratkeri Elýbaı Oljabaevty este qaldyrý maqsatynda memorıaldyq taqta ornatyldy.
5 jyl buryn (2004) Ońtústik Qazaqstan oblysy Saryaǵash aýdanynyń Úkibaı aýylynda Ǵanı Muratbaev atyndaǵy biregeı baqylaý-ótkizý pýnktiniń (BBÓP) ashylýy ótti. Mundaı pýnktterdi salý jáne jaraqtandyrýdaǵy negizgi maqsat - syrtqy ekonomıkalyq is-qımylmen aınalysatyndar úshin qolaılyraq jaǵdaılar jasaý, kedendik úderisterdi qarapaıymdandyrý, memlekettik shekara arqyly ótý ýaqytyn meılinshe qysqartý.
5 jyl buryn (2004) Qyzylordadaǵy kóshelerdiń birine oblysqa keń tanymal jazýshy jáne jýrnalıst Orman Nurqabaevtyń esimi berildi.
Ol Shıeli men Syrdarııa aýdandarynda shyqqan aýdandyq gazetterdiń redaktory bolǵan, oblystyq «Lenın joly» gazetiniń bólim meńgerýshisi, oblystyq baspahananyń dırektory qyzmetterin atqarǵan. O. Nurqabaev osy aımaqtaǵy jýrnalıstıka men polıgrafııa salasyn damytýǵa súbeli úles qosqan.
ESІMDER
95 jyl buryn (1914-1986) teatr jáne kıno sýretshisi, keskindemeshi, Qazaq KSR eńbek sińirgen óner qaıratkeri QOJYQOV Qulahmet Qońyrqojauly dúnıege kelgen.
Ońtústik Qazaqstan oblysynyńTúrkistan qalasynda týǵan.
Sankt-Peterbor úlken teatry janyndaǵy kórkemsýret stýdııasyn bitirgen.
Ónerdegi shyǵarmashylyq jolyn anasy Látıpa Qojyqova men aǵasy Qojahmet Kojyqovpen birge drama teatry sahnasyn kórkemdeýden bastaǵan. 1932-1938 jyldary M.Áýezov atyndaǵy Qazaq drama teatrynyń sýretshisi boldy. 1938-1954 jyldary Almaty kınostýdııasynda, Ortalyq Birikken kınostýdııa quramynda sýretshi, Qazaq memlekettik baspasynyń sýretshisi qyzmetin atqardy. 1970-1986 jyldary ózi uıymdastyrǵan Respýblıkalyq qolóner murajaıynyń tuńǵysh dırektory boldy. Qazaq drama teatrynda spektaklderdiń sahnalyq bezendirýin jasady. 1944 jyly qoıylǵan «Abaı» operasynyń dekoratsııasy men kostıýmderiniń úlgilerin daıyndap, kóptegen operalyq shyǵarmalardy sahnalaýǵa qatysty. Qojyqov qazaq kıno óneriniń damýyna da zor úles qosty.
«Dombyra sazymen», «Alyp týraly án», «Abaı áni», «Biz Jetisýdanbyz», «Meniń atym Qoja», «Aldar Kóse», «Atameken» jáne «Gaýhartas». Abaı, M.Áýezov, T.G.Shevchenko, Y.Altynsarın kitaptaryn, «Er Tarǵyn», «Qyz Jibek», «Qobylandy», t.b. epostardy bezendirdi. Onyń birqatar grafıkalyq týyndylary peızaj janryna arnalǵan: «Tanaptaǵy orman», «Shyrsha», «Úshqońyr jaılaýy», t.b. Ol «Qazaq qolóner sheberleri» ǵylymı-kópshilik fılmin túsirýge atsalysty.
80 jyl buryn (1929) ǵalym, fılologııa ǵylymynyń doktory, professor, Qazaq KSR Bilim berý isiniń úzdigi JUBANOV Eset Qudaıbergenuly dúnıege keldi.
Aqtóbe qalasynda týǵan.
Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn (Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtet), Til jáne ádebıet ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen.
1951-1957 jyldary - Petropavl pedagogıkalyq ýchılışesiniń oqytýshysy, Soltústik Qazaqstan oblystyq muǵalimder bilimin jetildirý ınstıtýtynyń bólim meńgerýshisi, oqý bóliminiń nusqaýshysy, «Qazaqstan muǵalimi» gazetiniń qyzmetkeri. 1957-1991 jyldary - Til jáne ádebıet ınstıtýtynyń kishi, aǵa ǵylymı qyzmetkeri bolǵan. 1991 jyldan - Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe memlekettik ýnıversıtetiniń professory, qazaq jáne jalpy til bilimi kafedrasynyń meńgerýshisi.
Negizgi ǵylymı-zertteý jumystary qazaq epostarynyń tilin, ádebı til tarıhyn taldaýǵa arnalǵan.
