QazAqparat-Anons: qarashanyń 15-i men qarashanyń 21-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi
ELBASY
15 qarasha kúni QR Prezıdenti N.Á.Nazarbaev Almaty qalasynda jumys saparynda bolady.
ÚKІMET
15 qarasha kúni Astana qalasynyń ákimdiginde Densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bastyǵy D.Esimovtyń qatysýymen densaýlyq saqtaý nysandarynyń, jedel medıtsınalyq kómek qyzmeti men sanıtarlyq epıdemıologııalyq baqylaý sharalarynyń daıyndyǵy týraly baspasóz máslıhaty ótedi
15 qarasha kúni QR Syrtqy ister mınıstrliginiń aptalyq brıfıngisi ótedi.
15-17 qarasha aralyǵynda Vashıngtonda energetıkalyq áriptestik jónindegi qazaqstandyq-amerıkandyq birlesken komıssııanyń 7-shi otyrysy bolady.
QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM
12-27 qarasha aralyǵynda Gýanchjoý qalasynda XVI jazǵy Azıada oıyndaryn ótýde. Onda 393 sportshydan turatyn Qazaqstan quramasy sporttyń 32 túri boıynsha saıysqa túsedi.
16-17 qarasha kúnderi TMD Atqarýshy komıtetinde sarapshy jumys tobynyń otyrysynda bolady.
PARLAMENT
15 qarasha kúni QR Parlamenti májilisinde Úkimettik saǵat ótip, onda Tótenshe jaǵdaılar mınıstri V.Bojko «Azamattyq qorǵanys júıesin jetildirý jónindegi sharalar týraly» baıandama jasaıdy.
EKONOMIKA
1 qarashadan bastap bastap Qazaqstan Halyqaralyq valıýta qorynyń jáne Dúnıejúzilik bank tobynyń Shveıtsarııalyq kishi tobyna aýysady.
15 qarasha kúni Qazaqstannyń Ulttyq valıýta kúni atalyp ótiledi.
QOǴAM
16 qarasha kúni Qasıetti Qurban aıttyń alǵashqy kúni bastalady.
ASTANA
15 qarasha kúni Astana qalasy ákimdiginde qala ákimi EQYU sammıti týraly másele boıynsha jýrnalıstermen kezdesedi.
ALMATY
15 qazan men 15 jeltoqsan aralyǵynda Almatyda «Úzdik ınvestor» konkýrsy ótedi. Bul sharany «CAIFC», «Centras Securities», «Halyk Finance», «Seven Rivers Capital», «Premier Capital brokerlik kompanııalary uıymdastyryp otyr.
15 qarasha kúni Almatyda «Qazaqstannyń bolashaǵy ımandy jastar» atty Qurban aıt merekesine arnalǵan saltanatty is-shara bolady.
15 qarasha kúni Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ultttyq ýnıversıtetinde qalalyq ardagerler keńesiniń múshesi, podpolkovnık G.M. Vızırıakonyń qatysýymen Uly Otan soǵysy ardagerlerimen kezdesý ótedi.
MAŃǴYSTAÝ OBLYSY
Qarashanyń 1-inen bastap Mańǵystaý oblysynyń Beıneý aýdanyndaǵy Boranqul kentinde «Bıznes-Keńesshi» bıznes-oqytý baǵdarlamasyn júzege asyrýdyń ІІІ kezeńi bastalady.
ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER
QARAShANYŃ 15-І, DÚISENBІ
Ulttyq valıýta kúni (Qarjygerler kúni)
Teńgeniń aınalymǵa engen kúni. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 1997-inshi jylǵy qarashanyń 13-degi Jarlyǵymen Ulttyq valıýta kúni, elimizdegi qarjy júıesi qyzmetkerleriniń kásibı merekesi bolyp jarııalandy. Ulttyq valıýtany teńge dep ataýdy usynǵan - Halyqaralyq Injenerler akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń belgili ǵalymy, KSRO Memlekettik syılyǵynyń ıegeri, «Qurmet» ordeniniń ıegeri Saýyq Tákejanov edi.
2006-ynshy jyly qarashanyń 15-inde ulttyq valıýtamyzdyń jańa dızaınmen árlengen 200, 500, 1000, 2000, 5000 jáne 10000 teńgelik banknottary aınalymǵa shyqty.
Dızaın memlekettik rámizderdi, elimizdiń sáýlet nysandary men tabıǵı landshaftaryn beıneleı otyryp, Qazaqstannyń osy zamanǵy beınesin beredi. Qolaılylyq úshin nomınaldardy sandyq jáne jazbasha belgileý iri qariptermen basylǵan. Nashar kóretin adamdar úshin banknottarda ár jeke nomınalǵa tán joǵary bederli arnaýly elementter paıdalanylǵan.
Dúnıejúzilik geografııalyq aqparattyq júıe kúni (Dúnıejúzilik GAJ kúni)
Birqatar amerıkandyq iri kompanııalar men uıymdardyń (Ulttyq geografııalyq qoǵam, USGS, Sun Microsystems, Hewlett-Packard, ESRI jáne t.b.) sheshimimen GAJ kúni jyl saıyn atalyp ótedi. Meıram tóńireginde, apta ishinde ár túrli merekelik sharalar ótedi.
Arafa kúni
. «Arafa» sóziniń maǵynasy «tanysý» degendi bildiredi. ıAǵnı adamzattyń atasy Adam men Haýa ananyń jer betine túsip, Arafat taýynda tabysqan kúni. Zúlhıja aıynyń 9 juldyzyn Arafa kúni deımiz. Bul kúni qajylyq rásimderin atqaryp jatqan jandar úshin Mekkeden 20 shaqyrym jerde ornalasqan Arafat taýynda bir mezet bolsa da turý paryz bolyp esepteledi. Qasıetti taýǵa aıaǵy tıgen ár pende Jaratqanǵa barynsha jaqyndaǵandaı, júzdeskendeı kúı keshedi. Alla taǵala da olardyń tilek-duǵalaryn qabyl alady, kúnálaryn keshiredi delinedi.
Al Paıǵambarymyz Muhammed (s.ǵ.s) bir hadısinde: «Qajylyq degenimiz - Arafat.
Kimde-kim Arafatqa úlgerse, qajylyqqa úlgergen bolady», - degen. Demek, kimde-kim Arafat taýynda bir sát te turmasa, qajylyq ǵıbadatyn oryndamaǵan bolyp sanalady eken. Arafa kúninen keıin, Zúlhıja aıynyń 10 juldyzynda Mekkege barǵan táýapshylar qajylyq paryzdyń sońǵy mindetin - Qurban aıt meıramynyń sharttaryn oryndaýǵa kirisedi. Bul kúnderi qajylarmen birge, bútin musylman qaýym Alla razylyǵy úshin qurbandyq shalady. Bıylǵy jyly Qazaqstannan 4000 myń adam qasıetti Mekkege qajylyqqa attanbaqshy.
OQIǴALAR
3 jyl buryn (2007) Astanadaǵy Halyqaralyq baspasóz-ortalyǵynda «HH ǵasyrdaǵy álem jýrnalıstıkasy» atty kitabynyń tanystyrylymy ótti. Kitaptyń avtory belgili saıası sholýshy jáne jýrnalıst Qýandyq Shamahaı.
Qýandyq Shamahaı - Mońǵolııanyń Baıan-Ólgıı aımaǵynda dúnıege keldi. Mońǵolııanyń Jastar odaǵy jáne Jýrnalıstter odaǵy syılyǵynyń laýreaty. 2005 jyldan bastap L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka kafedrasynyń dotsenti.
ESІMDER
110 jyl buryn (1900-1974) aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń kandıdaty, Qazaq KSR aýyl sharýashylyǵy akademııasynyń korrespondent-múshesi, Qazaq KSR-iniń Eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri BÓRІBAEV Shynqoja Baıekenuly dúnıege keldi.
Qostanaı oblysynda týǵan. Orynbor jumysshy fakýltetin, K.A.Tımırıazev atyndaǵy Máskeý aýylsharýashylyǵy akademııasyn bitirgen.
1962-1972 jyldary - Qazaq KSR Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi ǵylym jónindegi bas basqarmasynyń mamany, bas mamany, ekonomıka bóliminiń bastyǵy bolǵan. 1972 jyldan zeınet demalysyna shyqqan. Ol Qazaqstannyń shyǵys aýdandarynyń keń jaıylymyn paıdalanyp, etti iri qara sharýashylyǵyn órkendetýge jáne KSRO-ǵa shetelderden asyl tuqymdy mal ákelýge zor eńbek sińirgen. «Nagýl krýpnogo rogatogo skota», «Nagýl ı otkorm skota v Kazahstane», «Zımnıı otkorm skota na sılose», «Kombınırovannyı nagýl ı otkorm krýpnogo rogatogo skota» (birlesip shyǵarǵan), «Intensıvnyı otkorm krýpnogo rogatogo skota» (birlesip shyǵarǵan) atty ǵylymı eńbekteri jarııalanǵan.
Eki ordenmen jáne medaldarmen marapattalǵan.
100 jyl buryn (1910-1999) taý-ken ınjeneri, Sotsıalıstik Eńbek Eri, KSRO Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, Sátbaev qalasynyń Qurmetti azamaty BÓPEJANOV Muhıt Kuljanuly dúnıege keldi.
Aqtóbe oblysynda týǵan. Máskeý tústi metall jáne altyn ınstıtýtyn bitirgen. 1936-1961 jyldary - Jezqazǵan Ken basqarmasynyń kezekshi ınjeneri, shahta bastyǵy, shahtaqurylys mekemeleriniń ınjeneri, shahta basqarmasynyń bas ınjeneri, kómir shahtasynyń dırektory, aǵa ınjeneriniń orynbasary, aǵa ınjeneri, dırektory. 1961-1963 jyldary - Ońtústik Qazaqstan oblystyq Aýyl sharýashylyǵy keńesi tóraǵasynyń birinshi orynbasary. 1963-1965 jyldary - Ońtústik Qazaqstan oblystyq Aýyl sharýashylyǵy keńesiniń tóraǵasy. 1965-1973 jyldary - Qazaq KSR Tústi metallýrgııa mınıstriniń birinshi orynbasary qyzmetterin atqarǵan. 1973 jyldan zeınet demalysyna shyqqan.
95 jyl buryn (1915-1973) pedagog-ǵalym, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, KSRO Pedagogıka ǵylymdary akademııasynyń akademıgi, Keńes Odaǵynyń Batyry, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri, Qazaq KSR Ǵylym akademııasynyń Sh.Ýálıhanov atyndaǵy syılyǵynyń laýreaty ǴABDÝLLIN Málik dúnıege keldi.
Qazirgi Aqmola oblysy Zerendi aýdanynda týǵan. 14 jasynan bastap ataqty jazýshy Sábıt Muqanovtyń tárbıesin alǵan. Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen. Instıtýttan keıin 1935-1937 jyldary áskerı boryshyn ótegen.
1937-1983 jyldary - «Sotsıalıstik Qazaqstan» gazetiniń ádebı qyzmetkeri, «Qazaqstan pıoneri» gazeti redaktorynyń orynbasary, KSRO Ǵylym Akademııasynyń Qazaqstandyq Fılıalyndaǵy Til jáne Ádebıet Instıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri qyzmetterin atqarǵan. 1938-1946 jyldary Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtynyń aspıranty bolǵan. 1941-1945 jyldary - General I.V.Panfılov bastaǵan dańqty 28-shi gvardııa dıvızııasy quramynda Uly Otan soǵysyna bastan-aıaq qatysqan. 1942 jyly Novgorod oblysyna qarasty Holm qalasynyń mańynda bolǵan urysta Málik soldattardyń birazyna basshylyq etedi. Ol basqarǵan sarbazdar fashısterdiń tisine deıin qarýlanǵan áskerine toıtara soqqy beredi. Keskilesken urystyń nátıjesinde jaýdyń eki tańkisin granatamen jaryp, jaýdyń 12 soldatyn tutqynǵa alady. Urys kezinde Málik Ǵabdýllın jaraqat alady. alaıda alǵan jaraqatyna qaramastan jaýǵa qarsy oq boratady. Osy erligi úshin KSRO Joǵarǵy Keńesi Prezıdıýmynyń Jarlyǵymen (№ 1035) Málik Ǵabdýllınge 1943 jyldyń 30-qańtarynda Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyn berilip, Lenın ordeni jáne «Altyn juldyz» medalimen marapattalǵan. Soǵystan keıingi jyldary ǵylymı-pedagogıkalyq salada qyzmet atqarǵan. 1946-1951 jyldary - Qazaq KSR Ǵylym akademııasynyń Til jáne ádebıet ınstıtýty dırektorynyń orynbasary, dırektory. 1951-1963 jyldary - Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtynyń rektory, 1963 jyldan ómiriniń sońǵy kúnine deıin Qazaq KSR ǴA-nyń M.O.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýty folklor bóliminiń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. 1947 jyly «Qobylandy batyr» jyryn ǵylymı zertteýdiń problemalary» degen taqyrypta kandıdattyq dıssertatsııa qorǵady. «Qazaq halqynyń aýyz ádebıeti» degen monografııasynda halqymyzdyń lıro-eposy, batyrlyq jyrlary, ertegi-ańyzdary, turmys-salt óleńderi, jumbaqtar, maqal-mátelder, jańyltpashtar, sýyrypsalma óneri týraly ǵylymı zertteýler men qorytyndylar jasady. Onyń qazaq folklory men ádebıeti týraly jazǵan 100-den astam maqalalary respýblıkamyzdyń gazet, jýrnaldarynda jarııalandy.
Málik Ǵabdýllınniń zerttegen negizgi eńbekteri - qazaq halqynyń batyrlyq epostary, maqal-mátelderi, aıtystary, ergeshileri men halyq ánderi bolady. Qazaq ádebıetiniń kóptomdyq tarıhyn shyǵarýǵa at salysady. Onyń «Qazaqtyń batyrlyq epostary» zertteý eńbegi 1972 jyly Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy syılyqqa ıe bolady. KSRO Joǵarǵy Keńesiniń 2-4-shaqyrylymdarynyń depýtaty.
«Meniń maıdandas dostarym», «Altyn Juldyz», «Maıdandyq ocherkter (Frontovye ocherkı)», «Býdnı voıny», «Dostar, joldastar jaıly», «Yzǵarly jyldar (Groznye gody)» atty kórkem ádebı shyǵarmalardyń avtory. Ádebı týyndylary I. P. Şegolıhın kómegimen orys tiline aýdarylǵan. Málik Ǵabdýllınniń Almatyda turǵan úıi men qyzmet atqarǵan Instıtýtynda batyrǵa arnap memorıaldy taqta ornatylǵan. Ózi týyp-ósken aýdandaǵy mektep pen kóshe attary Málik Ǵabdýllınniń esimimen atalady. Kókshetaýda batyrǵa arnalyp arnaıy murajaı ashylǵan. Almaty, Astana jáne Kókshetaý qalalaryndaǵy kóshelerge esimi berilgen.
Lenın ordenimen, «Qyzyl Tý» ordenimen, Birinshi dárejeli Otan soǵysy ordenimen jáne eki ret «Qyzyl juldyz» ordenimen, kóptegen medaldarmen marapattalǵan.
80 jyl buryn (1930-2000) Qazaqstannyń qoǵam jáne saıası qaıratkeri, Qazaq KSR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty BEKTEMІSOV Ánet Imanaqyshuly dúnıege keldi. Almaty oblysy Jambyl aýdanynda týǵan. Máskeý tamaq ónerkásibi tehnologııasy ınstıtýtyn bitirgen.
1955-1958 jyldary - «Donprodstroı» tresti qurylys basqarmasynyń bólim bastyǵy, proraby, masteri. 1958-1960 jyldary - «Almatyturǵynqurylys» tresti ýchaskesiniń bastyǵy, qurylys-montajdaý basqarmasynyń proraby. 1960-1961 jyldary - Qazaq KSR Mınıstrler Keńesi Іs basqarmasynyń referenti. 1961-1963 jyldary - Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq komıtetiniń nusqaýshysy. 1963-1964 jyldary - Almaty oblystyq partııa komıteti óndiris bóliminiń meńgerýshisi. 1964-1971 jyldary - Almaty qalalyq partııa komıtetiniń hatshysy, ekinshi hatshysy. 1971-1977 jyldary - Qazaq KSR Aýyr ındýstrııa kásiporny qurylysy mınıstriniń orynbasary. 1977-1988 jyldary - Qazaq KSR-iniń Qurylys isi jónindegi memlekettik komıtetiniń tóraǵasy. 1988-1990 jyldary - Qazaq KSR Memlekettik qurylys tóraǵasynyń birinshi orynbasary. 1990-1993 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesi Qurylys jáne sáýlet máseleleri jónindegi komıtetiniń tóraǵasy. 1993-1996 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń Ákimshilik-qarjy basqarmasynyń bastyǵy. 1996-1997 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstriniń keńesshisi qyzmetterin atqarǵan. 1997 jyldan eńbek demalysyna shyqqan.
Almaty qalasyndaǵy Aqbulaq yqsham aýdanyndaǵy kóshege Bektemisov Ánettiń esimi berilgen. Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń 8-9 shaqyrylymynyń depýtaty. Eńbek Qyzyl Tý, eki ret «Qurmet belgisi» ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.
60 jyl buryn (1950) jazýshy, dramatýrg, KSRO jáne Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi BORANBAEV Ómirbek dúnıege keldi.
Shyǵys Qazaqstan oblysy Abaı aýdanynda týǵan. Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaqtyń memlekettik óner ınstıtýtynyń teatr fakýltetin bitirgen.
1973-1985 jyldary - Qazaqstan LKJO Ortalyq komıtetinde, Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet mınıstrliginde jaýapty qyzmetter atqarǵan. 1985-1995 jyldary Respýblıkalyq estrada-tsırk ýchılışesiniń dırektory boldy. 1978 jyly «Jalyn» baspasynan «Órimtal» atty áńgimeler jınaǵy jaryq kórdi. 1989 jyly KSRO Jazýshylar odaǵynyń músheligine qabyldanǵan. Dramatýrg retinde «Oń jambas» (komedııa), «Dymyń ishińde bolsyn» (komedııa), «Bárinen kúshti - qorqaq kójek» (ertegi), «Qańbaq shal» (ertegi), «Sotanaıdyń sońǵy úılenýi» (vodevıl), «Bizdiń aýyldyń kóktemi» (drama), «Sháýken» (komedııa), «Kók bóri» (mıstıkalyq drama), «Dúnıe jalǵan» (fars) sııaqty eki aktili pesalar jazǵan. Bul shyǵarmalardyń barlyǵy respýblıka teatrlarynda sahnalanǵan. Qazirgi ýaqytta shyǵarmashylyq jumystarmen aınalysýda. Kóptegen respýlıkalyq baıqaýlardyń júldegeri atanyp, Qazaqstan Respýblıkasynyń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.
QARAShANYŃ 16-Y, SEISENBІ
Tózimdiliktiń (toleranttyqtyń) halyqaralyq kúni
Bul halyqaralyq kún «Tózimdilik prıntsıpter Deklaratsııasy» ıÝNESKO saltanatty túrde jarııalanǵan. 1995 jylǵy ıÝNESKO 28-shi Bas konferentsııasynda Deklaratsııa bekitilgen (№5.61 qarar). Tózimdilikpen (toleranttyq) Deklaratsııada bylaı túsindirilgen « biz álemniń baı san túrli mádenıetine qurmet kórsete otyryp, durys túsinip, qabyldaý kerek, bizdiń jekelengen ózin-ózi aıtý tásilin kórsetetin formany keltirý» Deklaratsııada jarııalanǵan «adamdar qoǵamda óziniń túrimen, ál-aýqatymen, tilimen, minez-qulqymen, óz qundylyqtarymen, ózin-ózi saqtap osy qoǵamda ómir súrýge quqyly» Deklaratsııa adamzattqa qaýip tóngenin anyqtap baqylaıdy,onyń tózimsiz bolýyna jáne tózimsizdike qarsy ádis pen programmalardy usynys jasaıdy.
1997 jyly BUU Bas Assambleıasy (№A/RES/51/95 qarary) taǵy da BUU múshe-memleketterge bul Halyqaralyq kúndi toılaýyna usynys berdi Bas Assambleıa bul qararda óziniń sheshimin silteı otyryp Biriken Ulttar Uıymynyń jyldyǵyn ótkizilýi, tózimdilikke arnaıdy, BUU jarǵysyna siltenedi, onda belgilengen, qaqtyǵastardyń aldyn alý úshin tózimdilik prıntsıpterin qoldaný kerek, tózimdilik prıntsıpter Deklaratsııasynyń bekitilýiniń sheshimi ıÝNESKO nazaryn aýdarady.
Qurban aıt meıramy.
Álemdik deńgeıde mártebesi bıik dinı mereke sanalatyn Qurban aıt barsha musylman qaýymyna ortaq ulyq meıram. Táýelsizdik alǵan ýaqyttan bergi kezeńde elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵynan jańǵyrýymen birge, rýhanı jáne mádenı óremiz de kóterilip keledi. Qudaıǵa shúkir, halyqtyń talap-tilegi, Elbasynyń ulttyq merekelerdiń mártebesin kóterý bastamasynyń arqasynda Qurban aıt memlekettik deńgeıde atalyp ótiletin boldy. ıAǵnı, 2005 jylǵy 28 jeltoqsanda Májilistiń jalpy otyrysynda depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy eńbek týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn qabyldap, soǵan sáıkes Qurban aıt pen Rojdestvo merekesiniń birinshi kúni elimizde demalys kúnderi bolyp jarııalandy. Tarıhı qujattardan belgili bolyp otyrǵan derekterge júginsek, 1926 jylǵa deıin Oraza aıt 3 kún, Qurban aıt 3 kún, Naýryz 1 kún resmı mereke retinde toılanyp kelgen. Oǵan negiz 1921 jylǵy 5 naýryzda Orynbor qalasynda ótken Qazaqstan Avtonomııaly Respýblıkasy Ortalyq atqarý komıteti Tóralqasynyń «Musylmandar merekesi» týraly qabyldaǵan sheshimi. Oǵan Ceıitqalı Meńdeshev tóraǵalyq jasasa, Alash arystary Ahmet Baıtursynuly pen Álıhan Bókeıhanovtar Tóralqa májilisine qatysqan eken. Endi minekı, 1926 jyldan kúshtep toqtatylǵan musylmandar merekesine resmı mártebe berilip, tarıhı ádilettilik qaıta ornyǵyp, qasıetti merekemen elimiz qaýyshty. Qurban aıt meıramy jyl saıyn hıjra - musylman (aı) kúntizbesi boıynsha zýl-hıdja aıynyń onynshy juldyzynda bastalady. Bul musylmandardyń qajylyq aıy. Qurban shalý meıramy kóp ǵasyrlar burynǵy oqıǵalarmen baılanysty jáne osy kúni adamdar dostyq, tynyshtyq jáne kelisim týraly duǵa qylady. Ulyq meıramda qurbandyq shalýdyń eń izgi amaly - jetim-jesirlerge qol ushyn sozý, izgi tilekter tileý degen tárizdi adamı uǵymdarmen astasyp jatyr.
Ǵasyrlar boıy halqymyzdyń ulyqtap kelgen Qurban aıt meıramy úsh kúnge (16,17,18 qarasha) sozylady.
OQIǴALAR
5 jyl buryn (2005) Túrkistanda toqymalyq emes maqta talshyqtaryn jáne kosmetıkalyq maqta sponjdaryn shyǵaratyn zaýyt iske qosyldy. «Farab» ındýstrıaldyq kesheni - qazir ońtústikte jasalyp jatqan maqta-tekstıl klasteri tizbegindegi jańa býyn bolyp tabylady. Kombınat aǵartylǵan maqta talshyǵyn, medıtsınalyq maqta, toqymalyq emes maqta talshyǵyn, kosmetıkalyq jáne gıgıenalyq maqta sponjdaryn shyǵarýǵa beıimdelgen. Kásiporyn Germanııanyń, Ulybrıtanııanyń, Italııanyń, Ońtústik Koreıanyń jetekshi óndirisshileriniń qazirgi zamanǵy tehnıkalarymen jabdyqtalǵan.
3 jyl buryn (2007) Sarqan qalasynda aty ańyzǵa aınalǵan temirjolshy, Túrksibtiń Shoqpar nusqasyndaǵy jobasynyń avtory men oryndaýshysy Muhamedjan Tynyshbaevqa eskertkish qoıyldy. M.Tynyshbaevtyń eskertkishin ashýǵa baılanysty saltanatty shara teatrlyq qoıylymmen bastaldy. Aýdandyq mádenıet bóliminiń ártisteri daıyndaǵan shaǵyn kórinisten keıin Almaty oblysynyń ákimi Serik Úmbetov pen M.Tynyshbaevtyń qyzy Eńlik Muhamedjanqyzy qyzyl lentany qıdy. Saltanatty bólimnen keıin oblys ákimi, aty ańyzǵa aınalǵan temirjolshynyń urpaǵy jáne saıası qaıratkerler eskertkish janyna jas shyrshalar otyrǵyzdy.
Muhamedjan Tynyshbaev (1879-1937) - qoǵam qaıratkeri, qazaqtyń tuńǵysh temirjol ınjeneri, tarıhshy ǵalym, Qoqan avtonomııasynyń basshysy, Alashorda úkimetiniń múshesi. Burynǵy Jetisý oblysynyń Lepsi ýezine qarasty Maqanshy - Sadyr bolysyndaǵy Jylandy taýynyń etegi, qazirgi Almaty oblysy Qabanbaı aýdanynda dúnıege kelgen. 1989 jyly Vernyı qalasyna oqýǵa ketedi. Ony úzdik bitirip, Aleksandr І atyndaǵy temirjol ınjenerleri Sankt-Peterbor Imperatorlyq ınstıtýtyna túsedi. Saıası ómirge belsene qatysa otyryp, ol týǵan óńirinen Reseı Memlekettik Dýmasyna ІІ shaqyrylymnyń depýtaty bolyp saılanady 1917 jylǵy aqpan tóńkerisinen keıin M.Tynyshbaev saıası qyzmetke kiristi. 1938 jyly M.Tynyshbaevtyń ómiri qaıǵyly úzildi. Ol halyq jaýy retinde eki ret sottalyp, odan keıin atý jazasyna kesilgen. 2009 jyly Muhamedjan Tynyshbaevtyń 130 jyldyq mereıtoıy keń kólemde atalyp ótildi.
1 jyl buryn (2009) Astanada Bógenbaı batyr dańǵylynda ornalasqan kópir tolyqtaı iske qosyldy. Kópirdiń qurylysy 4 jylǵa sozyldy, onyń jalpy uzyndyǵy 1825 metrdi quraıdy jáne onda 13 myńnan astam metall jáne 8 myńǵa jýyq beton qurylymdary paıdalanylǵan. Sondaı-aq estakadaǵa 1361 dińgek qosymsha qaǵyldy. «Bizdiń qalada mundaı uzyndyqtaǵy kópirler áli salynǵan joq jáne ol táýligine 100 myńnan astam avtokólikti ótkizýge qabiletti. Bul kópirmen Bógenbaı dańǵyly men Ýálıhanov kósheleri arqyly Aqjol kóshesine, Pavlodar kúre jolyna jáne Aǵash zaýyty shaǵynaýdanyna túsýge bolady.
Estakadanyń eni 47 metr, ol 8 jolaq qozǵalysqa eseptelgen. Al 2009 jyldyń shildesinde estakadanyń sol jaq bóligi iske qosylǵan bolatyn.
1 jyl buryn (2009) Almatydaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kitaphanasynda belgili qazaq aqyny Ábdilda Tájibaevtyń 100 jyldyǵyna arnalǵan poshta markasynyń tanystyrylymy ótti. Sharaǵa aqynnyń týystary, áriptesteri aqyn-jazýshylar, Almaty qalasynyń ákimshiliginiń qyzmetkerleri qatysyp, estelikterimen bólisti
Ábdilda Tájibaev (1909-1998) - kórnekti aqyn, dramatýrg, ádebıet, teatr zertteýshisi, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, qoǵam qaıratkeri, Qazaqstannyń halyq jazýshysy, Qazaqstannyń Memlekettik syılyǵynyń laýreaty. S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti), Máskeýdegi M.Gorkıı atyndaǵy Ádebıet ınstıtýty janyndaǵy joǵary ádebı kýrsty bitirgen. 30-jyldary aqynnyń «Jańa yrǵaq», «Lırıkalar» dep atalǵan tuńǵysh jınaqtary jaryq kóredi. Belgili «Orkestr», «Abyl», «Tolaǵaı» syndy romantıkalyq poemalary men M.Áýezovpen birigip jazǵan «Aq qaıyń» dep atalatyn tuńǵysh pesasy da sol jyldardyń jemisi. 1964 jyly aqynnyń «Júrektiler» atty pesalar jınaǵy jaryqqa shyqqan. Bul eńbekte «Maıra», «Jalǵyz aǵash orman emes», «Kóńildester», «Qyz ben soldat», «Monologtar» sııaqty dramalyq týyndylary, «Toı bolarda», «Dýbaı Shýbaevıch» tárizdi komedııalary jınaqtalǵan. Onyń «Ómir men poezııa» «qazaq dramatýrgııasynyń damýy men qalyptasýy» atty monografııalyq zertteýleri, kóptegen syn maqalalary jarııalanǵan. «Jadannyń hattary», «Hattar sóılegende», «Ómir men erlik» atty syn, esse, prozalyq kitaptarynda ádebıet pen ónerge qatysty tolymdy pikirler aıtqan. Á.Tájibaev jazýshylyǵyna qosa biraz jyldar M.O.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynda ǵylymı-zertteý jumystarymen shuǵyldanyp, ómiriniń sońǵy jyldaryn biryńǵaı shyǵarmashylyqqa arnaǵan.
1 jyl buryn (2009) Belarýsta Qazaqstan stýdentteriniń keńesi quryldy.
Keńestiń negizgi maqsaty - Belarýsta shoǵyrlanǵan qazaqstandyq stýdentter qaýymdastyǵyn qalyptastyrý.
Keńes otansúıgishtik rýhty nyǵaıta túsetin qazaq mádenıetin, ulttyq salt-dástúrleri men ádet-ǵuryptaryn dáripteýge arnalǵan is-sharalardy Belarýsta uıymdastyrýdy josparlap otyr.
ESІMDER
120 jyl buryn (1890-1983) ǵalym-ornıtolog, bıologııa ǵylymdarynyń doktory, professor HAHLOV Vıtalıı Andreevıch dúnıege keldi.
Shyǵys Qazaqstan oblysy Zaısan qalasynda týǵan. M.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Ákesi Andreı Stepanovıch Hahlov belgili ólketanýshy, ańkós adam bolǵan. Ólke tarıhyn zertteýmen aınalysyp, Zaısan arqyly ótken ǵylymı ekspedıtsııalarǵa únemi kómek kórsetip otyrǵan. Gımnazııadaǵy kezinen bastap Vıtalıı Hahlov Máskeý akademııasynyń bolashaq akademıgi, dotsent P. Sýshkınniń qustar toptamasyn jınaý jaıly tapsyrmalaryn oryndaǵan. 1917 jyly Máskeý ýnıversıtetin aıaqtaǵannan keıin V.A.Hahlov burynǵy bastaǵan isin jalǵastyrý úshin Ońtústik Altaıǵa Zaısan qazanshuńqyry men Tarbaǵataı óńirindegi qustardy zerttep, dıssertatsııa daıarlaý úshin issaparǵa jiberildi. 1921 jyly Tomsk ýnıversıtetinde qyzmet ete júrip, Sibir ornıtologııalyq qoǵamynyń qyzmetin qalpyna keltirip, stýdentterdiń qalyń tobyn ornıtologııalyq qyzmetke tartty. Qoǵam zoologııalyq toptamalardy satýdan túsken qarajatqa arnaıy ornıtologııalyq «Ýragýs» jýrnalyn shyǵardy. 1926-1929 jyldary Sibir ornıtologııalyq qoǵamnyń tóraǵasy jáne «Ýragýs» jýrnalynyń redaktory boldy.1928 jyly «Izvestııa Tomskogo gosýdarstvennogo ýnıversıteta» basylymynda onyń ómirdegi eń úlken eńbegi «Zaısan qazanshuńqyry jáne Tarbaǵataı. Qustar.» zoogeografııalyq ocherkiniń birinshi bólimi basylyp shyqty. 1930 jyly Almatyǵa qonys aýdardy. Keıinnen Perm, ıAroslavl qalalarynda, taǵy da Almatyda ártúrli ınstıtýttar men ýnıversıtetterde qyzmetter atqarǵan.
Medaldarmen marapattalǵan.
105 jyl buryn (1905-1980) fızık, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaq KSR Ǵylym akademııasynyń akademıgi, KSRO Memlekettik syılyǵynyń laýreaty NEMENOV Leonıd Mıhaılovıch dúnıege keldi.
Dnepropetrovsk qalasynda týǵan. Lenıngrad memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.
1929-1943 jyldary - KSRO Ǵylym akademııasy Fızıka-tehnıka ınstıtýty zerthanasynyń meńgerýshisi, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, assıstenti. 1943-1962 jyldary - KSRO Ǵylym akademııasy I.V.Kýrchatov atyndaǵy Atom energııasy ınstıtýtynyń sektor meńgerýshisi. 1962-1968 jyldary - Qazaq KSR ǴA ıAdrolyq fızıka ınstıtýtynyń bólim jetekshisi. 1963-1967 jyldary - Qazaq KSR fızıka-matematıka bólimshesiniń akademık hatshysy. 1967-1968 jyldary - Qazaq KSR Ǵylym akademııasy Tóralqasynyń akademık-hatshysy qyzmetin atqarýshy. 1968-1980 jyldary - Búkilodaqtyq fızıka-tehnıka jáne radıo-tehnıka ólsheýler ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń údetkishter ortalyǵynyń bastyǵy qyzmetterin atqarǵan.
Negizgi ǵylymı eńbekteri dıelektrıkter men jartylaı ótkizgishter fızıkasyna, ıadrolyq fızıkaǵa jáne údetkishter tehnıkasyna arnalǵan. «Tverdye vyprıamıtelı ı fotoelementy» atty kitaby jaryq kórgen.
2 ret Lenın ordenimen, Eńbek Qyzyl Tý, 2 ret «Qurmet belgisi» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.
QARAShANYŃ 17-І, SÁRSENBІ
Stýdentterdiń halyqaralyq kúni
1946 jyly Praga qalasynda ótken Stýdentterdiń dúnıejúzilik kongresinde bekitilgen. 1939 jylǵy qarashanyń 17-inde fashısterdiń qolynan qaza tapqan otan súıgish cheh stýdentterin eske alý maqsatynda atap ótiledi.
OQIǴALAR
5 jyl buryn(2005) Qazaqstannyń ortalyq sport klýbynyń alpınızm jáne shyńǵa órmeleýshiler komandasy Antraktıdada Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik týy men demeýshilerdiń týyn kóterip, saltanatty túrde negizdik lager ashty. «Qazaqstan - Antarktıda-2005» sporttyq-alpınızm jáne shyńǵa órmeleýshiler komandasy Ońtústik polıýstegi osy ýaqytqa deıin eshkim shyǵyp kórmegen bes quzar bıiktiktiń tóbesine taban tiredi. Sóıtti de, bul bıiktikterge «Qazaqstan shyńy», «Astana shyńy», «Qazaqstan halyqtary Assambleıasy shyńy», «Ál-Farabı shyńy», «Ońtústik Olımp bıiktigi» degen at berip, sóıtip Antraktıda kartasynda jańadan shyńdar paıda boldy.
5 jyl buryn (2005) «Epoha sozıdanııa» atty kitap jaryq kórdi. Avtory zań ǵylymdarynyń doktory professor Vladımır Kım. Ol ótken ǵasyrdaǵy jetpisinshi jyldardan beri Nursultan Nazarbaevtiń ıdeıalaryn zertteýmen aınalysyp keledi. Bul kitap Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtiń áleýmettik-saıası jáne konstıtýtsııalyq-quqyq kózqarastaryn taldaýǵa arnalǵan. Avtordyń 2000 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdentiniń saıası jáne konstıtýtsııalyq-quqyq kóz qarastaryn taldaý týraly «Gody sozıdanııa» atty eńbegi jaryq kórgen.
3 jyl buryn (2007) Almatyda sazger Baqytjan Baıqadamov shyǵarmalarynyń mereıtoılyq aýdıo -CD albomynyń tusaýkeseri boldy. Ol «Asyl mura» jobasy aıasynda jaryq kórgen 14-shi CD dısk.
Baqytjan Baıqadamuly (1917-1977) - qazaq ulttyq ánderin jınaqtaýshy hor kompozıtory ǵana emes, hor sıýıtasynyń negizin salǵan ulttyq mýzyka ǵylymynyń jańashyl ókili retinde de tarıhta qaldy. 1957 jyly Búkilálemdik jastar festıvalinde altyn medalmen marapattalǵan B. Baıqadamov áıgili «Aıgúl» án-bı ansambli men ǵylymı-eksperımentaldy mýzykalyq sheberhanany uıymdastyrdy. Ulttyq mýzyka salasyndaǵy sińirgen eńbegi úshin 1957 jyly «Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen qaıratkeri» atanyp, «Eńbek Qyzyl tý» ordenimen jáne birneshe medaldarmen marapattaldy. 1997 jyly oǵan Halyq kompozıtory ataǵy berildi.
1 jyl burynt (2009) Belgili aqyn, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy Batys Qazaqstan oblystyq bólimshesiniń tóraıymy Aqushtap Baqtygereevanyń Oraldaǵy «Aǵartýshy» baspasynan «Gúldeste» atty jańa jınaǵy jaryq kórdi.
Bul - «Aq Jaıyq qalamgerleriniń kitaphanasy» serııasymen shyǵarylyp otyrǵan kezekti kitap. «Aq Jaıyqtyń aq shaǵalasy» atanǵan aqynnyń «Gúldestesine» onyń shyǵarmashylyǵy týraly qalamdastarynyń ár jyldary jazǵan maqala, oı-pikirleri, arnaý óleńderi engizilgen. Sondaı-aq kitaptan aqynnyń óziniń de suhbattary men maqalalaryn, keıingi kezde jazǵan jyrlaryn da oqýǵa bolady.
ESІMDER
85 jyl buryn (1920-1991) ǵalym, dermatolog-venerolog, medıtsına ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen dárigeri MAQAShEVA Raısa Kárimqyzy dúnıege keldi.
Jambyl oblysy Moıynqum aýdanynda týǵan. Qazaq medıtsına ınstıtýtyn (S.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq Ulttyq medıtsına ýnıversıteti) bitirgen.
1946-1952 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasynyń Ólkelik patologııa ınstıtýtynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri. 1952-1978 jyldary - Almaty memlekettik medıtsına ınstıtýty teri jáne venerologııa aýrýlary kafedrasynyń assıstenti, dotsenti, professory, meńgerýshisi. 1978-1981 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Teri-venerologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory qyzmetterin atqarǵan.
Negizgi ǵylymı eńbekteri dermatologııa jáne venerologııa máselelerine arnalǵan. Ol aýrý týdyratyn sańyraýqulaq qozdyrǵyshtarynyń aýrý barysynda da nemese syrtqy ortada da óte turaqty bolatynyn anyqtaǵan. Osynyń nátıjesinde aýrý týdyratyn ár túrli sańyraýqulaqtarǵa qarsy zararsyzdandyrý ádisin, sondaı-aq, temekiden bolatyn teri aýrýlarynan jazylý úshin jergilikti kýrorttyq emderdiń paıdasy men zııanyn dáleldep berdi.
II dárejeli Otan soǵysy, Eńbek Qyzyl Tý ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.
70 jyl buryn (1940) ǵalym, tarıhshy-arheolog, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi, Berlındegi Nemis arheologııalyq ınstıtýtynyń korrespondent múshesi, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen ǵylym jáne tehnıka qaıratkeri, Álkeı Marǵulan atyndaǵy arheologııa ınstıtýtynyń dırektory BAIPAQOV Karl Moldahmetuly dúnıege keldi.
Almaty oblysy Talǵar qalasynda týǵan. Lenıngrad memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1963-1989 jyldary - Qazaq KSR Ǵylym akademııasy Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh, arheologııa jáne etnografııa ınstıtýtynyń aspıranty, ǵylymı qyzmetkeri, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi, dırektordyń orynbasary boldy. 1989-1991 jyldary - Qazaq KSR Ǵylym akademııasy Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh, arheologııa jáne etnografııa ınstıtýty Arheologııalyq ortalyǵynyń jetekshisi qyzmetterin atqarady. 1991 jyldyń qyrkúıek aıynan - Álkeı Marǵulan atyndaǵy Arheologııa ınstıtýtynyń dırektory qyzmetin atqarady.
Qazaqstannyń orta ǵasyrlyq tarıhyn, qala men dala arasyndaǵy baılanysty zerttep, ǵylymda jańa baǵytty damytty. 40-tan asa monografııa, arheologııaǵa baılanysty 4 oqý quraly, 4 mektep oqýlyǵy, 12 albom jáne 500-den asa ǵylymı maqalalardyń avtory. Birneshe halyqaralyq konferentsııalarǵa qatysyp, ıÝNESKO uıymdastyrǵan «Jibek joly» halyqaralyq ekspedıtsııasyna Qazaqstan tarapynan jetekshilik etti. ıÝNESKO-nyń Orta Azııa tarıhymen aınalysatyn halyqaralyq ǵylymı komıteti men «Uly Jibek joly» Qazaqstan ulttyq komıtetiniń múshesi, Sh.Ýálıhanov atyndaǵy syılyqtyń laýreaty. «Parasat» ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.
QARAShANYŃ 18-І, BEISENBІ
Búkilálemdik fılosofııa kúni
2005 jylǵy qarashada ótken ıÝNESKO-nyń 33- sessııasynda qarashanyń 3-shi beısenbisi Búkilálemdik fılosofııa kúni dep jarııalandy.
Búkilálemdik ókpeniń sozylmaly obstrýktıvtik aýrýyna qarsy kúni.
Dúnıejúzindegi osy aýrýmen aýyratyn adamdarǵa málimet berý kerek jáne de jasalatyn kómektiń kólemin keńeıtý maqsatymen ókpeniń sozylmaly obstrýktıvtik aýrýyna qarsy kúres Jahandyq bastamamen uıymdastyrylǵan Búkilálemdik ókpeniń sozylmaly obstrýktıvtik aýrýyna qarsy kúni jyl saıyn atap ótiletin oqıǵa bolyp tabylady.
DDU ókpeniń sozylmaly obstrýktıvtik aýrýyna dúnıejúzilik qoǵamnyń nazaryn aýdaratyn osy bastamany qoldaıdy. Ókpeniń sozylmaly obstrýktıvtik aýrýy búkil álemde adam ólimine ákeletin mańyzy boıynsha tórtinshi sebep bolyp tabylady.
OQIǴALAR
5 jyl buryn (2005) Almatyda Qazaq memlekettik Qyzdar pedagagogıka ınstıtýtynda jazýshy, ǵalym Nemat Kelimbetovtyń «Ejelgi dáýir ádebıeti» jáne «Úmit úzgim kelmeıdi» degen kitaptarynyń tanystyrylymy boldy.
Atamura» baspasynan shyqqan kitap qazaq ádebıetiniń ejelgi dáýir kezeńi boıynsha joǵary oqý oryndarynyń fılologııa fakýltetiniń stýdentteri úshin oqýlyqqa jarııalaǵan baıqaýynda І-oryndy jeńip alǵan N. Kelimbetovtyń qoljazbasyn «Ejelgi dáýir ádebıeti» degen atpen bastyryp shyǵarǵandaryn aıtyp ótti. Kitaptyń taralymy 2 myń dana. Kitaptyń qundylyǵy saqtar men ǵundar dáýirinde ómirge kelgen qaharmandyq dastandardan bastap qazaq handyǵy qurylǵan kezeńge deıingi ejelgi túrki ádebı jádigerlikterine taldaý jasalǵan. N. Kelimbetovtyń «Úmit úzgim kelmeıdi» povesinde aýyr naýqasqa shaldyǵyp, jyldar boıy tósek tartyp jatqan múgedek jannyń ómirge degen qushtarlyǵy, qaısarlyǵy sóz bolady. Bul kitap «Rarıtet» baspasynan 2 myń danamen shyqty.
1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýratýrasy men AQSh Ádilet mınıstrliginiń Federaldyq Tergeý Bıýrosy arasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Qujat taraptardyń qylmystyq quqyq salasyndaǵy quqyqtyq qatynastardyń ózekti máselelerin sheshýdegi eki jaqty yntymaqtastyq múddesin tereńdetýge yqpal etedi, uıymdasqan qylmyspen jáne qylmystyq is-áreketterden túsken kiristerdi zańdastyrýmen kúres tóńireginde ózara quqyqtyq kómek kórsetýdi kózdeıdi. Memorandýmda prokýrorlardy daıyndaý men olardyń kásibı biliktiligin arttyrý salasynda jumys tájirıbesimen, sondaı-aq ulttyq zańnama, zań shyǵarýshylyq qyzmet, sot tóreligi, tergeýdiń ozyq ádisteri boıynsha aqparat almasý qarastyrylǵan.
ESІMDER
65 jyl buryn (1945) ánshi, Qazaqstannyń halyq ártisi, professor, Qazaq ulttyq óneri ýnıversıtetiniń oqytýshysy QALILAMBEKOVA Horlan Yqsanqyzy dúnıege keldi. Qaraǵandy oblysy Balqash qalasynda týǵan. Qaraǵandy mýzyka ýchılışesin, Almaty memlekettik konservatorııasynyń vokaldyq fakýltetin bitirgen.
Eńbek jolyn Qazaqtyń opera jáne balet teatrynda ánshi bolyp bastaǵan. 1972-1999 jyldary - Abaı atyndaǵy Qazaqtyń opera jáne balet teatrynyń ánshisi bolǵan. 1977-1978 jyldary Bolgarııa astanasy Sofııanyń memlekettik halyqtyq opera teatrynda taǵlymdamadan ótip, ánshilik ónerin shyńdaǵan. 1999 jyldan Kúlásh Báıseıitova atyndaǵy Ulttyq opera jáne balet teatrynyń ánshisi. Ol negizinen qazaq kompozıtorlary men shet el klassıkteriniń operalarynda basty arııalardy oryndady. E.Rahmadıevtiń «Qamar sulý», «Alpamys» operalaryndaǵy Qamar men Qarakózdiń, Ǵ.Jubanovanyń «Eńlik - Kebek» operasynda Eńliktiń, S.Muhamedjanovtyń «Aqan seri - Aqtoqty» operasynda Aqtoqtynyń, t.b. beınelerin somdady. Ol sondaı-aq shet el jáne orys kompozıtorlarynyń qazaq sahnasynda qoıylǵan operalarynyń arııalaryn oryndady. 1975-1980 jyldary Chehoslavakııa, Polsha, Rýmynııa, Portýgalııa, Fınlıandııa, Úndistanda óner kórsetti. Qazirgi ýaqytta Qazaq ulttyq óneri ýnıversıtetinde sabaq beredi.
«Qurmet» ordenimen, «Astanaǵa 10 jyl», Ybyraı Altynsarın atyndaǵy medaldarmen marapattalǵan.
60 jyl buryn (1950) «Elektr energııasy men qýaty rynogynyń qazaqstandyq operatory» aktsıonerlik qoǵamy aqparattyq-tehnologııalyq qosý jáne satyp alý bóliminiń bastyǵy BAITENOV Serik Nurashuly dúnıege keldi. Aqmola (Astana) qalasynda týǵan. Tselınograd aýylsharýashylyǵy ınstıtýtyn (S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq ýnıversıteti), Almaty ekonomıka jáne statıstıka akademııasyn bitirgen. 1971-1978 jyldary - Esil aýdandyq elektr jelileri mekemesiniń elektromonteri, ýchaske masteri, Torǵaı oblystyq elektr jelileri mekemesiniń masteri, tehnıka qáýipsizdigi jáne jabdyqtaý boıynsha aǵa ınjener-ınspektory. 1978-1988jyldary - «Tselınenergo» elektr jelileri mekemesiniń aǵa ınjeneri, ekonomıkalyq-josparlaý bólimi bastyǵynyń orynbasary. 1988-1990 jyldary - «Gýrevenergo» elektr jelileri mekemesiniń dırektory. 1990-1996 gody - «Gýrevenergo» elektr jelileri birlestigi bas dırektorynyń ekonomıkalyq, kommertsıalyq suraqtary jónindegi orynbasary. 1996-1997 jyldary - «KEGOC» aktsıonerlik qoǵamy Sarybaı magıstraldyq elektr jelileri fılıalynyń dırektory. 1997-2001 jyldary - «Qostanaıenergo» aktsıonerlik qoǵamynyń ekonomıka jónindegi vıtse-prezıdenti, prezıdenti. 2001-2005 jyldary - «KEGOC» aktsıonerlik qoǵamy Aqmola magıstraldyq elektr jelileri mekemesi dırektorynyń ekonomıkalyq jáne jalpy suraqtary jónindegi orynbasary. 2005-2006 jyldary - «KEGOC» aktsıonerlik qoǵamynyń bas mamany. 2006- 2009 jyldary - «Elektr energııasy men qýaty rynogynyń qazaqstandyq operatory» aktsıonerlik qoǵamynyń ekonomıka jáne qarjy jónindegi bas menedjeri qyzmetterin atqarǵan. 2009 jyldyń qazan aıynan - qazirgi qyzmetinde.
QARAShANYŃ 19-Y, JUMA
Dúnıejúzilik týalet kúni
2001 jyly Sıngapýrda ótken, ájethana máselelerine arnalǵan Halyqaralyq konferentsııasynda qarashanyń 19-yn «Dúnıejúzilik týalet kúni» dep jarııalady. Azııanyń, Eýropanyń jáne Soltústik Amerıkanyń 200-den astam delegattary, 17 ulttyq týalet odaǵynyń ókilderi ájethana isteriniń damýy týraly jańa kontseptsııasyn qarap talqylady. Dúnıejúzilik ájethana uıymynyń kezdesýi osy erekshe meıramdy qurýdyń bastamasy boldy.
OQIǴALAR
3 jyl buryn (2007) Atyraý-Aqtaý avtojolynda Qarabatan-Dossor taraýyndaǵy qozǵalys ashyldy.
Bul avtokólik joly halyqaralyq tranzıttik dáliz bolyp tabylady.
ESІMDER
50 jyl buryn (1960) «Báıterek birlesken kásiporny» aktsıonerlik qoǵamy bas dırektorynyń birinshi orynbasary - atqarýshy dırektory KÝMAMBETOV Vladımır Romanovıch dúnıege keldi.
Almaty qalasynda týǵan. Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn (Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti) bitirgen.
1982-2004 jyldary - «Granıt» arnaıy konstrýktorlyq-tehnologııalyq bıýrosynyń ınjener-retteýshisi, aǵa ınjener-retteýshisi, І-dárejeli ınjener-elektr retteýshi, bas ınjeneri, Arnaıy konstrýktorlyq bıýro bastyǵynyń birinshi orynbasary, Arnaıy konstrýktorlyq bıýronyń bastyǵy, dırektordyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary, departament bastyǵy, Prezıdenttiń keńesshisi, Bas dırektordyń damytý jónindegi orynbasary. 2004-2008 jyldary - «Kadar» saýda ortalyǵy JShS-niń bas dırektory qyzmetterin atqarǵan.
2008 jyldyń qańtarynan bastap -qazirgi qyzmetinde.
QARAShANYŃ 20-Y, SENBІ
Afrıkanyń ındýstrııalandyrý kúni
1990 jylǵy qarashanyń 20-ynda jyl saıyn atap ótiledi. Afrıkanyń ındýstrııalandyrý isine halyqaralyq birlestikterdiń demeý bolýyna ýádesin alý maqsatynda BUU Bas Assambleıasymen jarııalanǵan (№A/RES/44/237 qarary).
Búkilálemdik balalar kúni
1954 jylǵy (836 qararda (IX) Bas Assambleıa barlyq memleketterge Búkilálemdik balalar kúnin bar álemdegi balalardyń amandyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan balalar týystyǵy men ózara túsinistiginiń álemdik kúni retinde atap ótýdi ózderiniń tájirıbesine engizý týraly usynys jasady.
1959 jylǵy qarashanyń 20-ynda Assambleıa Balalar quqyǵy deklaratsııasyn qabyldady, al 1989 jyly- Balalar quqyǵy Konventsııasyn qabyldady.
OQIǴALAR
1 jyl buryn (2009) Elbasy Nursultan Nazarbaev «Astana-Býrabaı» avtomagıstral qurylysynyń aıaqtalýyna baılanysty saltanatty rásimge qatysty.
Uzaqtyǵy 224 shaqyrym bolatyn elimizdegi alǵashqy úlken jyldamdyqty Astana-Býrabaı avtomagıstraliniń qurylysy 2006 jyly bastalǵan bolatyn. Alty jolaqty jańa jol tehnıkalyq sanaty 1-A parametrlerine sáıkes keledi. Joldyń esepti jyldamdyǵy saǵatyna 150 shaqyrymdy quraıdy. Taratylǵan málimetterge qaraǵanda jobanyń quny 115 mlrd. teńgege jýyq qarjy kóleminde. Jobany júzege asyrýǵa 5 jol-qurylys kompanııalary qatysty. Nysandaǵy jumystarǵa 1,4 myń dana tehnıka jáne 3,5 myń adam jumyldyryldy. Olardyń 500-i shetel adamdary. Qazirgi ýaqytta Astana-Býrabaı jolynda jobany júzege asyrý boıynsha barlyq jumystar tolyq aıaqtalǵan. Jol júrý qaýipsizdigin qamtamasyz etý, paıdalanýshy qyzmet tarapynan jaǵdaıdy shapshań baqylaý jáne júrgizýshilerge únemi habarlap turý maqsatynda atalǵan jolda aýa raıy men jol qozǵalysy jaǵdaıyn baqylaıtyn júıemen qamtylǵan sońǵy býyndy zııatkerlik-elektrondy jabdyqtar ornatylatyn bolady.
1 jyl buryn (2009) Astanada Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrligi, Energetıka jáne mıneraldyq resýrstar mınıstrligi jáne «Atameken» odaǵy» ulttyq ekonomıkalyq palatasy Qazaqstan Respýblıkasy Kásiptik bilim berýdi qoldaý qoryn qurý týraly memorandýmǵa qol qoıdy.
Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýdi qoldaý qoryn qurý - Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasy. Áriptesterdiń jospary boıynsha, qordyń qarajaty tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý júıesin damytýǵa arnalǵan jekelegen baǵdarlamalarǵa, salalardyń biri úshin kadrlardy daıyndaý boıynsha naqty tapsyrmalardy sheshýge jáne jańa oqý baǵdarlamalaryn jasaýǵa jumsalady.
Sonymen qatar osy forým barysynda Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrligi men Saýd Arabııasy Koroldiginiń kásiptik-tehnıkalyq bilim berý jónindegi korporatsııasynyń, GEMCO INTERNATIONAL BV gollandyq kompanııanyń jáne FONTYS Qoldanbaly ǵylymdar ýnversıtetiniń ( Gollandııa) arasynda kelisimderge, nıet hattamalaryna jáne memorandýmǵa qol qoıyldy.
1 jyl buryn (2009) Qazaqstan men Reseı ártúrli salalardaǵy birqatar ekijaqty qujattarǵa qol qoıdy.
Temir jol, energetıka, munaı jáne atom ónerkásiábi, avtomobıl ındýstrııasy salalaryndaǵy eki eldiń áriptestigin tereńdetýge qatysty qujattarǵa qol qoıý Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Kárim Másimov pen Reseı Federatsııasy Úkimetiniń basshysy Vladımır Pýtınniń qatysýymen ótti.
Qol qoıylǵan qujattar arasynda: Reseı Federatsııasy men Qazaqstan Respýblıkasy úkimetteri arasynda Reseı aýmaǵyndaǵy qazaqstandyq júkterdi jáne Qazaqstan aýmaǵyndaǵy reseı júkterin tasymaldaýǵa qolaıly jaǵdaılar týǵyzý týraly kelisim; «Sollers» JAQ pen «AzııaAVTO» JShQ arasynda Qazaqstan aýmaǵynda birlesken avtomobıl óndirisin qurý nıeti týraly memorandým; Reseı Federatsııasy men Qazaqstan Respýblıkasy úkimetteri arasyndaǵy Reseı men Qazaqstan biryńǵaı energııa júıesiniń jaryspaly jumysyn qamtamasyz etý jónindegi sharalar týraly kelisim; Ekibastuzdyq GRES-2 úshinshi energııa blogynyń qurylysyn qarjylandyrýdyń ındıkatıvtik sharttary týraly kelisim; jáne basqa da mańyzdy qujattar bar.
ESІMDER
90 jyl buryn (1920-2010) aqyn, aýdarmashy, KSRO jáne Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, Qarqaraly qalasynyń Qurmetti azamaty ÓMІRBEKOV Jappar dúnıege keldi. Qaraǵandy oblysy Qarqaraly aýdanynda týǵan. Jambyl muǵalimder ınstıtýtyn, Qazaq memlekettik ýnıversıtetin jáne aspırantýrasyn bitirip, M.Gorkıı atyndaǵy Ádebıet ınstıtýtynda jáne KSRO Jazýshylar odaǵynyń joǵary ádebı kýrsynda bilim alǵan.
1944-1951 jyldary - «Sotsıalıstik Qazaqstan» (qazirgi Egemen Qazaqstan) gazetiniń Qaraǵandy oblysyndaǵy tilshisi. «Ádebıet jáne óner» jýrnaly redaktsııasy bóliminiń meńgerýshisi. 1951-1952 jyldary ? jaýapty hatshysy. 1952-1957 jyldary - «Jazýshy» baspasynyń aǵa redaktory, poezııa redaktsııasynyń meńgerýshisi. 1959-1965 jyldary - Almaty televızııa stýdııasynyń, Qazaq KSR Televızııa men radıohabar jónindegi memlekettik komıtetiniń bas redaktory. 1965-1977 jyldary - «Juldyz» jýrnaly ǵylym jáne óner bóliminiń meńgerýshisi. Qazaqstan Jazýshylar odaǵy balalar men jasóspirimder ádebıeti keńesiniń jaýapty hatshysy. 1977-1981 jyldary - «Jazýshy» baspasy KSRO halyqtary ádebıeti redaktsııasynyń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. Óleńderi men poemalary orys tilinde birneshe ret jeke kitap bolyp basylyp shyqqan «Alǵashqy sóz», «Jıyrma tórt saǵat», «Myń tereze», «Erlik pen mahabbat» (dastan), «Jer ushqyndary», «Atyńnan aınalaıyn», «Shýaqty kúnder», «Batyrdyń qalyńdyǵy» jyr, dastan, poemalarynyń, «Eleýsiz», «Zamandas syrlasym», «Kóńilimniń qustary», «Qyzyl sý», «Perzentterim», «Tas túıin» atty áńgimeleri men povesteriniń avtory. «Nevesta geroıa», «Pro tetıý Anıý», «Golýbınnyı svet» atty eńbekteri orys tilinde jaryq kórgen. . Sonymen qatar Baıron, Pýshkın, Lermontov, Nekrasov, Maıakovskııdiń shyǵarmalaryn qazaq tiline aýdarýǵa qatysqan. «Tyń jáne tyńaıǵan jerlerdi ıgergeni úshin», «Erlik eńbegi úshin» medaldarymen jáne 2 ret Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.
65 jyl buryn (1945) jazýshy, pýblıtsıst, tarıh ǵylymynyń kandıdaty, «Alash» tarıhı-zertteý ortalyǵynda ǵylymı qyzmetkeri QOIShYBAEV Beıbit dúnıege keldi. Jambyl oblysy Sarysý aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn bitirgen. Sol jyly Baıqadam selolyq kásiptik-tehnıkalyq ýchılışesinde sabaq berdi. 1969-1971 jyldar Qazaq KSR Mınıstrler Keńesiniń respýblıkalyq «Qazaýylsharýashylyqtehnıka» birlestiginde jańa tehnıka engizý basqarmasynyń ratsıonalızatorlyq pen ónertapqyshtyq boıynsha ınjeneri, jańa tehnıka engizý jónindegi aǵa ınjeneri qyzmetterin atqarǵan. 1971-1975 jyldary Almaty oblystyq komsomol komıteti kásiptik-tehnıkalyq bilim berý sektorynyń meńgerýshisi, Qazaqstan LKJO Ortalyq Komıteti nasıhat bóliminiń lektory bolǵan. 1975-1980 jyldary «Qazaqstan pıoneri» (Ulan) gazetiniń jaýapty hatshysy, redaktory, 1980-1983 jyldary «Bilim jáne eńbek» (Zerde) jýrnalynyń bas redaktory, 1983-1985 jyldary «Sotsıalıstik Qazaqstan» (Egemen Qazaqstan) gazetiniń bólim meńgerýshisi, 1985-1987 jyldary Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi Tóralqasynyń apparatynda aǵa redaktor, 1987-1988 jyldary shyǵarmashylyq jumysta, 1988-1989 jyldary «Qazaq ádebıeti» gazetinde aǵa tilshi, bólim meńgerýshisi, 1990-1991 jyldary «Densaýlyq» jýrnalynyń bas redaktory, 1991-1996 jyldary Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń hatshysy, Qazaqstan ádebı qory basqarmasynyń tóraǵasy, «Tirshilik» jýrnalynyń bas redaktory. 1996-1998 jyldary - «Ádebı qor jarshysy» gazetiniń bas redaktory, «Zaman-Qazaqstan» gazeti bas redaktorynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Ekonomıka jáne saýda mınıstrligi Avtor quqyqtaryn qorǵaý agenttiginiń bas basqarmasynyń bastyǵy. 1998-2001 jyldary - «Dil» gazetiniń tilshisi. 2002-2003 jyldary - Qazaq entsıklopedııasy Ǵylymı baqylaý redaktsııasynyń jetekshi mamany, áleýmettik jáne gýmanıtarlyq ǵylymdar ortalyǵynyń basshysy, «Tarıh jáne saıasat» gazeti bas redaktorynyń orynbasary. 2003-2005jyldary - «Zańger» jýrnalynyń jaýapty redaktory, 2006-2008 jyldary - «Jańa ǵasyr» jýrnaly bas redaktorynyń orynbasary, «Qazaq ádebıeti» gazeti bas redaktorynyń orynbasary, bas redaktordyń mindetin atqarýshy, «Juldyz» jýrnalynyń jaýapty hatshysy, «Ana tili» gazetiniń bólim meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. 2009 jyldan «Alash» tarıhı-zertteý ortalyǵynda ǵylymı qyzmetkeri qyzmetin atqarady.
Qoǵamdyq jumystarǵa qatysyp, ulttyq qozǵalystar («Azat», «Ult taǵdyry») qyzmetine atsalysýda. Qazaqstan «Ádilet» tarıhı-aǵartý qoǵamynyń basqarma múshesi, prezıdenti, qoǵam tóraǵasynyń birinshi orynbasary. Jambyl oblysy Sarysý aýdanynyń Qurmetti azamaty
«Lenın ósıetterine berikpiz», «Jastardyń Kommýnıstik ınternatsıonaly jáne onyń revolıýtsııalyq dástúrleri», «Internatsıonalızm - bizdiń týymyz», «Taltúske deıin», «Ar - Qýat», pýblıtsıstıkalarynyń, «Kempirqosaq kók aspan», «Baqytty bolǵym keledi», «Aı nury», «Altyn dińgek», «Komsomol ordenderi», «Kıeli mura», «Qara altyn qaıdan shyǵady?», «Shag k lıýbvı», «Jaqsy kórem», «Jas qalam», «Dúnıe-kilt», «Biz tabysar qıyrlar», «Sattar Erýbaev», «Álıhan Bókeıhanov» «Sen ǵana», «1905 jyl», «Ult teatry shańyraǵyn kóterýshi» romandary, povesteri men áńgimeleri men «Jazyqsyz japa shekkender», «Rýh» zertteýleriniń, «Baqytjan Qarataev», tarıhı mınıatıýralarynyń, «Rýh-Saraı», tanymdy týyndylar toptamasy-3 kitabynyń, «Sultanbek Qojanov» ǵumyrnamalyq derekti hıkaıattyń avtory.
Olga Gýmırova, Tatıana Aladınalardyń, taǵy basqalardyń týyndylaryn qazaq tiline aýdarǵan.
«Qurmet» ordenimen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.
QARAShANYŃ 21-І, JEKSENBІ
Aýyl sharýashylyǵy qyzmetkerleriniń kúni
Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń 2003-inshi jylǵy qarashanyń 20-daǵy Jarlyǵyna sáıkes jyl saıyn qarashanyń úshinshi jeksenbisinde atap ótiledi.
Jol-kólik oqıǵalary qurbandaryn eske alýdyń búkilálemdik kúni
BUU Bas assambleıasynyń 2005 jylǵy qazannyń 26-daǵy usynysy boıynsha jyl saıyn qarashanyń úshinshi jeksenbisinde atap ótiledi.
Bul kúniń maqsaty jol-kólik oqıǵalary qurbandaryn eske alyp jáne onyń otbasyna kóńil aıtý, taǵy da jol qozǵalysynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý týraly memlekettiń esine túsirý bolyp tabylady.
Telearnalardyń búkilálemdik kúni
BUU Bas Assambleıa (A/RES/51/205 qararynyń) usynysymen jyl saıyn qarashanyń 21-inde atap ótiledi.
1997 jylǵy aqpannyń 28-inde Bas Assambleıa óziniń qararynda Búkilálemdik telearna kúnin telebaǵdarlamalardyń almasýyna qoldaý kórsetý, eń aldymen beıbitshilik, qaýipsizdik jáne mádenıet almasýynyń damýy men keńeıtilý máselelerine arnalǵan maqsatta atap ótýdi usyndy.
Qarashanyń 21-i kúni 1996 jylǵy BUU-da alǵash ret ótken búkildúnıejúzilik teleforýmnyń qurmetine sáıkes tańdalǵan.
Dúnıejúzilik quttyqtaý kúni
1973 jyldan bastap atap ótiledi. Merekeni jer betinde halyqaralyq shıelenistiń kúsheıip ketýine tosqaýyl sharasy retinde Amerıkanyń Nebraska shtatynyń turǵyndary aǵaıyndy Maıkl men Braıan Makkormaktar oılap tapqan.
Dúnıejúzilik ımmıgranttar kúni
Jyl saıyn qarashanyń úshinshi jeksenbisinde toılanady.
OQIǴALAR
5 jyl buryn (2005) Tarazda jerlesimiz ıslam oıshyly, din zertteýshisi, aqyn, aǵartýshy Saıd Mahmud at-Tarazıdi este qaldyrý sharalary bolyp ótti.
Ǵalym turǵan úıge eskertkish taqta ornatý jáne oblys ortalyǵynda bir kósheniń atyn berý týraly sheshim 1995 jyly qarashada Saıd Mahmud at-Tarazıdiń týǵanyna 100 jyl tolýyna arnalyp Taraz qalasynda Qazaqstan jáne Ózbekstan ǵalymdarynyń qatysýymen ótken ǵylymı-praktıkalyq konferentsııada qabyldanǵan bolatyn. Ataqty ǵalym 1923-1930 jyldary turyp eńbek etken Tarazdaǵy medrese men Ábdiqadyr kóne meshitinde saltanatty jaǵdaıda eskertkish taqta ornatyldy. Qaladaǵy burynǵy Proletar kóshesi endi Saıd Mahmud at-Tarazıdiń esimimen atalady. Ǵalymdy este qaldyrý sharalaryn ótkizýge qaladaǵy ózbek ulttyq ortalyǵy atsalysty.
3 jyl buryn (2007) Elbasy Nursultan Nazarbaev Slovakııa Respýblıkasynyń І-dárejeli «Qos aq krest» ordenimen marapattaldy. Bul ordendi Bratıslavada N. Nazarbaevtyń atalǵan elge memlekettik sapary aıasynda Slovakııa Prezıdenti Ivan Gashparovıch tabys etti.
Bul orden basqa memleketterdiń azamattaryna Slovakııamen ártúrli salalarda yntymaqtastyqty ornatyp, damytýǵa qosqan aıryqsha eńbekteri úshin beriledi. Ordenniń azamattyq jáne áskerı eki túri bar. Olardyń árqaısysy ártúrli dárejeden turady. Eń joǵarǵysy І-dárejeli bolyp tabylady. Óz kezeginde Slovakııa Prezıdenti I. Gashparovıch te Qazaqstannyń І-shi dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattaldy.
3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Kárim Másimov Mańǵystaý oblysy Munaıly aýdanynda Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵyn ashty.
3 jyl buryn (2007) Elbasy Nusultan Nazarbaevtyń Slovakııaǵa sapary aıasynda eki eldiń Úkimetteri arasynda birqatar eki jaqty qujattarǵa qol qoıyldy.
Atap aıtqanda, Qazaqstan Úkimeti men Slovakııa Úkimeti arasynda ınvestıtsııany yntalandyrý jáne ózara qorǵaý týraly kelisimge, Qazaqstan Úkimeti men Slovakııa Úkimeti arasynda uıymdasqan qylmyspen, lańkestikpen, esirtki zattarynyń zańsyz aınalymymen, psıhotropty zattarmen jáne olardyń prekýrsorlarymen jáne basqa da qylmys túrlerimen kúrestegi yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıyldy. Sondaı-aq QR Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi men Slovakııanyń Mádenıet mınıstrligi arasynda mádenı yntymaqtastyq boıynsha ózara túsinistik týraly memorandýmǵa, QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligi men Slovakııanyń Densaýlyq saqtaý mınıstrligi arasynda medıtsına salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly birlesken málimdemege qol qoıyldy.
3 jyl buryn (2007) Bratıslavada Qazaqstan men Slavakııa arasynda Qaraǵandy oblysyndaǵy bıoetanol óndiretin zaýyt qurylysy týraly kelisimge qol qoıyldy.
Bul qujatqa «Saryarqa» Áleýmettik kásipkerlik korporatsııasy» UK» aktsıonerlik qoǵamy men «Korleıa ınvest» slovakııalyq kompanııasy «Qazaqstan - Slovakııa: ınvestıtsııalyq yntymaqtastyqtyń jańa perspektıvalary» atty bıznes-forýmda qol qoıdy.
3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N. Nazarbaev Slovakııa Respýblıkasynyń «Altyn Bıatek-2007» qurmetti mereıtoılyq nagradasymen marapattaldy.
Elbasyǵa bul nagradany búgin Bratıslavada ótken qazaq-slovak isker toptarynyń bıznes forýmynnyń barysynda saltanatty jaǵdaıda tabys etildi.
1 jyl buryn (2009) Mınskidegi orta mektepke Muhtar Áýezovtyń esimi berildi.
M.Áýezov atyndaǵy №143 orta mektep Mınskiniń Zavodskoı aýdanyndaǵy qazaq jazýshysynyń atyndaǵy kóshede ornalasqan. 2005 jyly mektep aýmaǵyna Belarýs elinde qaza tapqan qazaqstandyq jaýyngerlerge arnalǵan eskertkish ornatylǵan bolatyn.
2009 jyldyń maýsym aıynda Qazaqstan Premer-Mınıstri Kárim Másimovtyń Belarýs Respýblıkasyna jasaǵan resmı saparynyń barysynda osy mektepte M.Áýezovke arnalǵan bareleftiń saltanatty ashylý rásimi ótti.
Áýezov Muhtar Omarhanuly (1897-1961) - qazaq ádebıetiniń klassıgi, jazýshy, qoǵam qaıratkeri, fılologııa ǵylymynyń doktory, professor, Qazaq KSR Ǵylym akademııasynyń akademıgi, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri. Shyǵys Qazaqstan oblysy Abaı aýdanynda týǵan.
Jazýshy óziniń shyǵarmashylyq jolynda talaı janrǵa, taqyrypqa iz salyp, qyrýar, ocherk, áńgime, pesalar jazǵan, tamasha aýdarmalar jasaǵan, ádebı synǵa, ádebıet tarıhyn zertteý jumysyna belsene at salysyp, kóptegen maǵynaly maqalalar jarııalaǵan, baıandamalar jasaǵan, oqýlyqtar quraǵan, joǵary oqý oryndarynda dáris berip, teorııalyq bilimin jetildirip otyrǵan.
ESІMDER
100 jyl buryn (1910-1996) tiltanýshy-ǵalym, fılologııa ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Ulttyq ǵylym akdemııasynyń korrespondent múshesi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri YSQAQOV Ahmedı Ysqaquly dúnıege keldi. Shyǵys Qazaqstan oblysy Abaı aýdanynda týǵan. Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn, KSRO Ǵylym akademııasy KSRO halyqtarynyń tili jáne jazba ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. Eńbek jolyn bastaýysh mektepte muǵalimdikten bastap, «Lenın týy» gazetiniń ádebı qyzmetkeri, pedagogıkalyq ýchılışeniń oqytýshysy boldy. 1942-1947 jyldary - Qazaq pedagogıkalyq jáne muǵalimder ınstıtýttarynyń oqytýshysy. 1947-1951 jyldary Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýtynyń oqytýshysy. 1951-1953 jyldary -Qazaq KSR Ǵylym akademııasy Til, ádebıet ınstıtýtynyń dırektory. 1953-1955 jyldary - Qazaq memlekettik qyzdar ınstıtýtynyń kafedra meńgerýshisi. 1955-1961 jyldary - Qazaq SSR Aǵartý Mınıstrligi Pedagogıka ǵylymdarynyń Qazaq KSR Aǵartý mınıstrligi Pedagogıka ǵylymdarynyń Ybyraı Altynsarın atyndaǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory. 1961-1996 jyldary - Qazaq KSR Ǵylym akademııasy Til bilimi ınstıtýtynyń bólim meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. Ǵylymı-zertteý eńbekteri negizinen qazaq tiliniń morfologııalyq qurylymyn zertteý máselelerine arnalǵan. «Abaı tili sózdigi» men 10 tomdyq «Qazaq tiliniń túsindirme sózdiginiń» jalpy redaktsııasyn basqarǵan. Oryssha-qazaqsha, Qazaqsha-oryssha sózdikteriniń avtory jáne birlesip shyǵarǵan redaktory.
Halyqtar dostyǵy, Qyzyl Tý, «Qurmet belgisi» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.
40 jyl buryn (1970) Qazaqstan Respýblıkasy Kásipkerleriniń forýmy keńesiniń tóraǵasy, «Raimbek Group» holdıngi kompanııalarynyń Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy BATALOV Raıymbek Ánýaruly dúnıege keldi. Almaty qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik sáýlet-qurylys akademııasyn bitirgen.
1992-1998 jyldary - «Raıymbek» kompanııasy dırektorynyń orynbasary, bas dırektory. 1998-2004 jyldary -- «Raıymbek» kompanııasynyń prezıdenti, «Raıymbek» kompanııalar toby Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy, «Raimbek Group» JShS prezıdenti qyzmetterin atqarǵan. 2001-2003 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Kásipkerler keńesiniń múshesi bolǵan. 2004 jyldan - qazirgi qyzmetinde.
