QazAqparat-Anons: qańtardyń 5-i - 10-y aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET
QR Úkimetiniń qaýlysymen jumysshylardyń tynyǵýyna qolaıly jaǵdaı jasaý jáne jumys ýaqytyn tıimdi paıdalaný úshin demalys kúni 2010 jylǵy qańtardyń 10-yndaǵy jeksenbiden qańtardyń 8-indegi juma kúnine aýystyryldy.

QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM

2010 jyldyń qańtar aıynda Venada Qazaqstannyń Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyndaǵy (EQYU) tóraǵalyǵyna arnalǵan saltanatty tanystyrylym ótedi.

2010 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Oman Sultandyǵyndaǵy Elshiligi ashylady.

2010 jyly qańtardyń 1-inen bastap Belarýs, Qazaqstan jáne Reseı elderi Biryńǵaı kedendik tarıfti engizedi. Tarıfti qalyptastyrý jónindegi ókildik Kedendik odaq Komıtetine beriledi.

Qańtardyń 5-inen bastap Qazaqstannyń EQYU-daǵy tóraǵalyǵyna arnalǵan nomınaldary 1 myń teńgelik jańa banknottar aınalymǵa shyǵarylady.

QOǴAM

Qańtardyń 1-inen bastap Qazaqstanda memlekettik satyp alýlar tek elektrondyq ádispen jasalatyn bolady.

Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń Qaýlysymen Áleýmettik saqtandyrýdyń memlekettik qorynan tólenetin áleýmettik tólemaqylardyń kólemi qańtardyń 1-inen bastap kóteriledi.

SPORT

Qańtardyń 6-sy men 10-y aralyǵynda Qaraǵandyda fýtzaldan 2009/2010 jylǵy Qazaqstannyń ashyq chempıonatynyń úshinshi týry ótedi,

Qańtardyń 9-10-ynda Astanada rallı-sprıntten «Samuryq-2010» Qazaqstan chempıonatynyń І kezeńi ótedi. Rallı-sprıntten bolatyn Qazaqstannyń ashyq chempıonatynyń birinshi kezeńi jalpy uzyndyǵy 80 shaqyrymdy quraıtyn arnaıy ýchaskelerde ótetin jarystardy qamtıdy.

ASTANA

Jeltoqsannyń 4-i men qańtardyń 10-y aralyǵynda Qazirgi zaman óneri murajaıynda Qalıolla Ahmetjannyń Qazaqstannyń Táýelsizdik kúnine arnalǵan derbes kórmesi ótýde.

Qańtardyń 6-synda Astana qalasy Іshki ister departamentinde aptalyq brıfıng ótedi.

Qańtardyń 6-synda Daryndy balalarǵa arnalǵan arnaıy mektep-ınternatynda (Zataevıch kóshesi, 14) ózge ult oqýshylarynyń arasynda qazaq tilinen ótetin IV respýblıkalyq olımpıadanyń ashylý rásimi bolady.

Qańtardyń 9-10-ynda Astanada rallı-sprıntten «Samuryq-2010» Qazaqstan chempıonatynyń І kezeńi ótedi.

ALMATY

Qańtardyń 2-10-y kúnderi aralyǵynda Almatyda Azııalyq mýltfılmderdiń «Anımatsııa» festıvali ótedi. Sharaǵa áıgili «Alǵashqy top» mýltfılminiń rejısseri Ioshıharý Asıno arnaıy kelmek. Festıval kúnderi ol 2 kún arnaıy sheberlik synybyn ótkizedi.

Qańtardyń 6-da Almatyda Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵyna arnalǵan sharalar aıasynda Tóraǵalyq logotıpi kórsetilgen poshtalyq markanyń tanystyrylymy bolady.

Qańtardyń 6-synda Jetisý aýdanyndaǵy «Kókjıek» yqshamaýdanynda jańa emhananyń ashylý rásimi bolady.

ATAÝLY KÚNDER. ELEÝLІ OQIǴALAR. MEREITOILAR.

Qurmetti jazylýshylar!

«QazAqparat» ulttyq kompanııasy» aktsıonerlik qoǵamy

Aqparattyq jobalar bólimi sizderdi Jańa jyldaryńyzben quttyqtaıdy !

Jańa 2010 jyl jańa baqyt ákelsin !

Jeltoqsannyń 31-i men qańtardyń 1-ne qaraǵan túni álemniń kóptegen elderi Jańa Jyldy qarsy alady. Bıyl shyǵys kúntizbesi boıynsha Sıyr jylynyń aıaqtalyp, Barys jylynyń bastalatyny mezgili.

Shyǵys kúntizbesi boıynsha 2010 jyly Barys jyly jáne ol 2010 jyldyń aqpan aıynyń 14-nen bastalady. Bul shyǵys kúntizbesindegi janýarlardyń on ekinshi aınalymynyń úshinshi jyly. Azııa qurlyǵynda barys beınesi maqtanysh pen qorqynysh týdyrady. Barys alapat kúsh, energııanyń belgisi. Shyǵysta barys jer shary men barlyq jer energııasyn quraýshy kúshterdiń sultany degen túsinik qalyptasqan. Sondyqtan da Azııanyń kóptegen memleketterindegi halyqtar barys beınesin ózderiniń táý etýshi kúshi retinde qoldanady.

Kele jatqan 2010 jyl óte ashyq-jarqyn beıneli, myqty da qaýipti jyrtqysh barystyń jyly. Onyń ústine tuǵyrǵa jaı ǵana barys emes er adamnyń aıbyndy da susty beınesin pash etetin aq nemese metall barys otyrady.

2010 jyly kúmis metall belgisinde beınelenedi. (Bıylǵy jyldyń kelbetiniń túsi kúmis metall bolady).

Metalldyń tabıǵı túrde paıda bolýy: metall - tabandylyq pen utqyrlyq, sýyq ta tazalyq, ádildik pen máńgilik. Bıylǵy jyldyń eń basty erekshelikteri de erjúrektik pen batyldyq. Sondyqtan da bul jyly qıyndyqtan qoryqpaıtyn, jalǵan dúnıeniń qubylmaly qubylystaryna tótep bere alatyn rýhy myqty adamdar jaqsy jetistikterge jetedi. Bul jyly jańa bastamalar úshin sátti jyl. Eń bastysy iske asyrylatyn sharýany myqtap oılastyryp alý qajet, asyǵys sheshimder qabyldaýdan aýlaq bolǵan jón. Bul bizdiń ómirimizdiń laýazymynyń ósýi, jeke ómir, qarjy men densaýlyq sııaqty salalaryna baılanysty.

Eger sizdiń náresteńiz batys pen shyǵystyń arasynda dúnıege kelse, onyń qorǵaýshysy kún bolady.

Barys beınesindegi 2010 jyl áleýmettik máselelerge, toly, ıaǵnı ol jaqyndaryńyzǵa degen qamqorlyqtyń belgisi. Onyń ústine barys tek bir adamdy ǵana jaqsy kórgendi unatady. Sondyqtan da jeke jáne otbasylyq ómirde azamattardy baqyt pen úılesimdilik kútip tur. Barys tek alǵa júrgendi unatady. Ol sharttylyq pen aqyl oıdyń konservatıvti bolýyn unatpaıdy. Barys ádetten tys is-qımyldar men oılamaǵan jaǵdaılardyń jáne qaıtalanbas taǵdyrdyń belgisi. Qalaı bolǵan kúnde de barys daryndy tulǵalardyń jyly. Ol adamzattyń eń bıik maqsattarynyń qaqtyǵysy. Ol jetistikter men synnyń búkil jyldyń tabandylyǵynyń ólshemi. 2010 jyl aq nemese metall barys jyly tehnıka men ǵylymdaǵy jańalyqtar úshin sátti jyl. Ol jahandyq deńgeıdegi máseleler boıynsha jańasha, revolıýtsııalyq ıdeıalar jyly.

Barys jylyn qalaı qarsy alý qajet. Eger sizdiń bıylǵy jyldyń ıesimen ortaq til tapqyńyz kelse, jańa jyldy atap ótetin túni siz mindetti túrde teriden tigilgen nemese júnnen toqylǵan kıim kıip júrýińiz kerek. Eger siz barystyń terisindeı ala-qula kıim kıseńiz tipti jaqsy. Onda barys sizdi jaqsy qabyldap, jyl boıyna jaqsy jańalyqtarymen qýantyp, pále-jaladan aýlaq ustap júredi. Al áshekeıler men sándik zattardy tabıǵı buıymdardan, ıaǵnı tastardan jınaǵan abzal. Mysaly, metalldan daıyndalǵan júzikter men bilezikter, altyn, kúmis, jez jáne platınadan jasalǵan syrǵa jaqsy áser etedi. Al kıimderdiń tabıǵı materıaldar, teri men jún jáne maqtadan tigilgeni durys.

Bıylǵy jyly merekelik dastarhanda ne bolǵany jón?

2010 jyldy qarsy ala otyryp, dastarhanǵa sary, nemese sary jolaqty (eki túrli túske boıalǵan) shyraq qoıǵan durys. Al dámge etten daıyndalǵan kez kelgen taǵamdy qoıýǵa bolady. Sýsyndardyń múmkindiginshe, sary, qyzyl tústi, ıaǵnı jarqyn bolǵany durys. Apelsın nemese mandarın shyryny bolsa tipti jaqsy.

Jańa Jyldaryńyzben!

2010 jyl

Halyqaralyq bıoalýandylyq jyly

Táýelsiz memleketter dostastyǵy uıymynda ǵylym men ınnovatsııa jyly

Malerııa indetiniń damýshy elderde taraýyn azaıtýdyń ásirese atalmysh aýrýdyń Afrıkadaǵy aýqymyn taryltýdyń onjyldyǵy

Halyqaralyq mádenıetterdi jaqyndastyrý jyly

Bas Assambleıa 2007 jyldyń jeltoqsan aıynyń 17-inde 2010 jyldy halyqaralyq mádenıetterdi jaqyndastyrý jyly dep jarııalady. Qazaqstandyq delegatsııanyń usynysymen halyqaralyq mádenıetterdi jaqyndastyrý jyly dep jarııalaý jónindegi qararda «Bas Assambleıa 2010 jyldy halyqaralyq mádenıetterdi jaqyndastyrý jyly dep jarııalaý jóninde qaýly etedi jáne osy jyl sońyna deıin beıbitshilik pen yntymaqtastyq jolyndaǵy dinaralyq, mádenıetaralyq dıalogqa baǵyttalǵan tıisti sharalar uıymdastyrýdy, sonymen qatar azamattyq qoǵam ókilderimen birlese otyryp, resmı nemese ınteraktıvti tyńdaýlar ótkizýdi usynady» delingen. Aldaǵy jyldardyń birin mádenıetterdi jaqyndastyrý jyly dep jarııalaý bastamasyn Birikken Ulttar Uıymy Bas Assambleıasynyń 2009 jyldyń qyrkúıek aıynda ótken jalpy pikir almasýlar barysynda Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev bildirgen bolatyn.

2010 jyly Qazaqstan Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy, Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary keńesi (AÓІSShK), OIK, Shanhaı yntymaqtastyq uıymy, EýrAzEQ, jáne TÚRKSOI sııaqty uıymdarǵa tóraǵalyq etedi. Sondaı-aq 2010 jyldyń basty jańalyǵy qazaqstandyq delegatsııanyń ıÝNESKO-nyń Bas konferentsııasynyń 35-shi sessııasyna qatysýy bolady. Onda atalmysh uıymnyń 2010-2011 jyldarǵa arnalǵan basymdyqtary aıqyndalmaq.

2010 jyly Qazaqstan postkeńestik elder arasynda alǵash bolyp Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyn basqaratyn bolady. 2010 jyldyń qańtar aıynda Venada Qazaqstannyń atalmysh uıymǵa tóraǵalyǵyna arnalǵan saltanatty tusaýkeser rásimi ótedi. EQYU Qazaqstanǵa óziniń ulttyq múddeleri men basymdyqtaryn joǵary deńgeıde kórsetýge múmkindik berip otyr, al uıymnyń ınstıtýttary men qurylymdary olardy tıimdi júzege asyrýǵa múmkindik beredi. Bul óz kezeginde Qazaqstannyń halyqaralyq deńgeıdegi bedelin arttyryp, elimizdiń álemdegi jańa bet-beınesin aıqyndaıdy.

Tarıhı anyqtama: Qazaqstan Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyq etý jónindegi ótinishin 2003 jyly berip, elde demokratııa men azamattyq qoǵam ornatýda moıynyna úlken jaýapkershilik aldy.

2010 jyly Qazaqstannyń Ońtústik Koreıadaǵy, al 2011 jyly Ońtústik Koreıanyń Qazaqstandaǵy jyly bolyp jarııalandy. «Biz ózimizdiń ekonomıkamyzben jáne mádenıetimizben keńirek tanysý úshin 2010 jyldy Qazaqstannyń Koreıadaǵy, al 2011 jyldy Koreıanyń Qazaqstandaǵy jyly dep jarııalaǵandy jón dep sheshtik», dedi Elbasy Nursultan Nazarbaev 2009 jyldyń mamyr aıynyń 3-indegi sapary barysyndaǵy Ońtústik Koreıa Prezıdenti Lı Men Bakpen birge bergen baspasóz máslıhatynda. Eki eldiń astanalary baýyrlas bolyp keledi. Mundaı sheshim Memleket basshysynyń osy elge 2003 jyly jasaǵan sapary barysynda qabyldandy. Baýyrlas qatynastar sonymen qatar Almaty oblysy men Koreıanyń Kengı provıntsııasynyń arasynda da jarııalandy.

2010 jyly Germanııa jyly Qazaqstanda toılanady. Bul sheshim Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen GFR federaldyq Prezıdenti Horst Kellerdiń 2009 jyldyń qyrkúıek aıynyń 3-degi kelissózderi barysynda qabyldandy.

2010 JYLY:

ESІMDER

500 jyl buryn (1510-1580) 1538-1580 jyldardaǵy qazaq hany, qazaq halqyn biriktirýge, memlekettigin nyǵaıtýǵa aıryqsha eńbek sińirgen memleket qaıratkeri, qolbasshy, Qasym hannyń uly AQNAZAR HAN, Haqnazar dúnıege keldi.

285 jyl buryn (1725-1820) bı, sheshen BAIDALY Beksheuly dúnıege keldi.

100 jyl buryn (1910-1982) qazaq halqynyń ór tulǵalarynyń jalǵasy, Otan qorǵaǵan qaharman uldarynyń biri - Keńes Odaǵynyń Batyry, Qazaqstannyń Halyq Qaharmany, jazýshy BAÝYRJAN Momyshuly dúnıege keldi.

OQIǴALAR

55 jyl buryn (1955) Baıqońyr kosmodromy ashyldy.

15 jyl buryn (1995) Qazaqstan halqy assambleıasy quryldy.

Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń «Qazaqstan halyqtary Assambleıasyn qurý týraly» Jarlyǵymen eldegi qoǵamdyq turaqtylyq pen ultaralyq kelisimdi nyǵaıtý maqsatynda 1995 jyly 1-shi naýryzda qurylǵan.

Búginde Assambleıa quramynda 450 ulttyq-mádenı ortalyqtar bar. Qazaqstanda 130 ult ókilderi turyp jatyr.

10 jyl buryn (2000) burynǵy Semeı ıadrolyq polıgonynda ıadrolyq synaqa arnalǵan sońǵy uńǵyma joıyldy.

2010 JYLDYŃ QAŃTAR AIYNDA:

OQIǴALAR

90 jyl buryn (1920) «Kazahstanskaıa pravda» respýblıkalyq qoǵamdyq-saıası gazettiń alǵashqy sany jaryq kórdi. 1920 jyldyń qańtarynan maýsymyna deıin «Izvestııa Kırgızskogo kraıa», 1921 jyldyń 1 shildesinen 1923 jyldyń qarashasyna deıin «Stepnaıa pravda», 1923 jyldyń jeltoqsanynan 1931 jyldyń aıaǵyna deıin «Sovetskaıa step» ataýymen jaryq kórdi. 1932 jyldyń qarashasynan «Kazahstanskaıa pravda» atymen shyǵyp keledi. Respýblıkanyń saıası, áleýmettik, ekonomıkalyq jáne mádenı ómirindegi jańalyqtardy jıi jarııalap turady. Aptasyna 5 ret orys tilinde shyǵady.

80 jyl buryn (1930) «Ekpindi jas» balalar jýrnaly shyqty. Qazaqstan ólkelik pıonerler bıýrosynyń quryltaıshylyǵymen aı saıyn shyǵyp turdy. Redaktory Á.Mámetova boldy. Shyǵarýshylar alqasynda M.Joldybaev, B.Maılın bolǵan. Taralymy 5 myń dana. Jýrnaldyń 7 sany saqtalǵan.

40 jyl buryn (1970) «Aqbóte táttileri» AQ kondıter fabrıkasy ashyldy. Búgingi tańda óz ónimderin Qazaqstannyń barlyq oblystary men Reseıge jóneltedi.

18 jyl buryn (1992) «Azııa» respýblıkaaralyq aptalyq gazettiń alǵashqy sany jaryq kórdi. 30 myń danamen Orta Azııa respýblıkalaryna, Ázirbaıjanǵa tarady. Negizgi taqyryptary - ekonomıkalyq saıasat, ortaazııalyq memleketter ıntegratsııasy máseleleri boldy. Gazet 1995 jyly jabyldy.

ESІMDER

315 jyl buryn (1695-1770) ESKELDІ Jylkeldiuly - bı, sheshen, týǵan jerin jońǵar shapqynshylarynan azat etýde aıanbaı kúresken qolbasshy.

Almaty oblysynyń Іle men Qaratal ózeni aralyǵynda týǵan. Uly júz quramyndaǵy jalaıyr taıpasynyń sıyrshy rýynan shyqqan.

Eskeldi bı «Aqtaban shubyryndy, Alqakól sulama» jyldary Turlybet Bekenuly, Jaınaq, Táttibaı mergen, Maltabar, Quljan sııaqty batyrlardy óz mańyna jınap, jońǵar shapqynshylyǵyna qarsy qandy shaıqastarda qaharmandyq kórsetti. Keıin Eskeldi bı bastaǵan jalaıyr qoly Ańyraqaı shaıqasyna, Aıagóz, Taskesken men qazirgi Tekeli qalasynan áridegi Jolbarys saıy, Baldyrǵandy, Qyzqulaǵan degen jerlerde ótken shaıqastarǵa qatysyp, qazaq jerin jaýdan azat etýge eleýli úles qosty. Eskeldi bıdiń Abylaı hannyń senimdi serigi bolǵany jaıynda da ańyzdar saqtalǵan. Sonyń biri - Eskeldi bıdiń qalmaq hany Qaldan Serenmen kelissóz júrgizýge baryp, sońynda «sýdyń túbin shym bekitedi, daýdyń túbin qyz bekitedi» dep, qalmaq hany qyzyn Eskeldi bıge bergendigi týraly ańyz. Biraq Eskeldi bı «Ata saltty sanasyz buzady. Ton jaǵasyz, el aǵasyz bolmas» dep, jolyn Abylaı hanǵa bergen eken.

Halyq arasynda «Eskeldi bı aıtty» degen ulaǵatty sózder keń taralyp, ol jóninde Baqtybaı Jolbarysuly, Sara Tastanbekqyzy, t.b. jyr joldaryn arnady. Eskeldi bı týraly jazýshy U.Dospanbetı «Qyzyl jolbarys» atty 2 tomdyq tarıhı roman jazdy.

Almaty oblysynyń Taldyqorǵan aýdany 1929 jylǵa deıin «Eskeldi bı» aýdany atalyp, 2000 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Jarlyǵymen bul ataý qalpyna keltirildi.

135 jyl buryn (1875-1921) aqyn, qoǵam qaıratkeri ǴUMAR Qarash dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysy Jánibek aýdanynda týǵan.

Jastaıynan jetim qalyp, aǵaıyn-týystarynyń qamqorlyǵymen aýyl moldasynan oqyp, saýat ashady.

1902 jyldan óz aýylynda bala oqytqan. 1911-1913 jyldary «Qazaqstan» gazetiniń júmysyna atsalysqan. Sol jyldary Orynbor qalasynda, Sháńgereı Bókeevtiń qamqorlyǵymen, el aýzynan jınaǵan ádebı muralardy qurastyryp, «Shaıyr», «Kóksilder» atty eki jınaq jarııalaǵan.

Ǵumar Qarashtyń «Bala tulpar, «Qarlyǵash», «Týmysh», «Aǵatulpar», «Turymtaı» dep atalatyn bes poezııalyq, «Oıǵa kelgen pikirlerim», «Órnek», «Bádel qajy» deıtin úsh zertteý kitaby jaryq kórgen. Aqyn óleń-tolǵaýlarynda, kósemsózderi men maqalalarynda zaman, ómir, din-sharıǵat, tabıǵat, mahabbat, t.b. máseleler týraly tolǵanady, patsha úkimetiniń otarlaýshylyq saıasatyn, jergilikti ákimderdiń eki júzdiligin synap, halyqqa adal qyzmet etýge úndeıdi. Óz tili men mádenıetin saqtaı otyryp, ǵylym, bilimge umtylýdy, mádenıetti elderden úlgi alýdy nasıhattaıdy.

Ǵumar Qarash 1917 jylǵy Aqpan tóńkerisinen keıin uıymdasqan «Alash» partııasyna, Alashorda úkimetine úlken úmitpen qarap, «Alashtyń azamattaryna», «Neden qorqam?», «Kún týdy» atty arman men úmitke toly óleńderin jarııalaıdy. 1917 jylǵy mamyrda Ordada ótken Bókeı qazaqtarynyń jalpy sezine, sol jyly 5-13 jeltoqsanda Orynborda ótken 2-jalpyqazaq sezine qatysyp, baıandama jasaıdy. Bókeı gýbatkom muǵalimderiniń 1-sezine, 1918-1920 jyldary ótken Bókeı gýbatkom keńesteriniń 1-, 2-, 3-, 4-sezderine delegat bolyp qatysady.

1919 jyly Bókeı gýbatkomynda qyzmet isteıdi, kommýnıstik partııa músheligine ótedi. Qazaqtyń tuńǵysh pedagogıkalyq jýrnaly «Muǵalimge basshylyq etedi, sol jýrnalda «Pedagogıka» atty eńbegin jarııalaıdy. 1920 jyly Bókeı gýbatkomynda bólim basqarady. 1921 jylǵy 12 sáýirde Qunanshapqan degen jerde qaraqshylar qolynan qaza tabady.

Ǵumar shyǵarmalary mektep oqýlyqtarynda, orys tilinde jaryq kórgen «Kazaq poezııasynyń antologııasy» men «Qazaqstan aqyndary» jınaǵynda, merzimdi baspasóz betterinde jarııalanǵan. Óleń, tolǵaýlary men fılosofııalyq oı-tolǵamdary jáne áńgime, maqalalary 1994 jyly jaryq kórdi («Zamana», Almaty, «Ǵylym» baspasy, 1994).

QAŃTARDYŃ 6-SY, SÁRSENBІ

ıAmaıkada marýndar kúni. Bul mereke kapıtan Kýdjoeniń týǵan kúninde atap ótedi. Kapıtan Kýdjoe marýn boldy. Marýndar - bul Brıtandyq kolonııaǵa qarsy azattyq úshin kúreskerler.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Qazaqstanda «KADA» Qazaq dızaın, sáýlet jáne jobalyq ister qaýymdastyǵy quryldy.

Onyń maqsaty dızaınerlik, sáýlettik, jobalyq, shyǵarmashylyq-óndiristik uıymdardy biriktirý, olardyń qoǵam ómirinde áleýmettik rólin kúsheıtý jáne qurylys-jobalyq isterdiń mádenıetin joǵarylatý bolyp tabylady.

5 jyl buryn (2005) Almatyda Ismatully Maqsumnyń «Quran qazynalarynyń álippesi» atty kitabynyń tusaý keser rásimi ótti.

Kitap zertteýiniń basty nazary - adam júregi. Quran kitabyn taný sananyń tereń qabatynda bolyp jatatyn ishki úderisterdiń tabıǵatyn túsindirý arqyly adamnyń rýhanı tolyq jetilýi týraly ǵylym retinde berilgen.

Kitap Quran men paıǵambar hadısteriniń mańyzdy anyqtamalarynan quralǵan.

4 jyl buryn (2006) Astanada «Foto. Teleradıo.» atty jańa respýblıkalyq jýrnalynyń birinshi sany jaryq kórdi.

Baspa Qazaqstannyń memlekettik saıasatyna, kıno men teleradıohabarlardyń ereksheligine, álem mádenıetiniń oqıǵalaryna qyzyqqan oqyrmandarǵa arnalǵan. Redaktsııa jýrnalynyń alqa músheleri - mádenıet pen ǵylymnyń belgili qaıratkerleri - Ákim Tarazı, Ábish Kekilbaev, Myrzataı Joldasbekov. Jýrnal qazaq jáne orys tilinde shyǵady. 5 myń danamen eki aıda 1 ret basylady.

ESІMDER

150 jyl buryn (1860-1917) Abaıdyń shyǵarmalaryn jınap, óz qolymen kóshirip, el arasyna taratýshy BІKEULY Múrseıit dúnıege keldi.

Ol Semeıde tórt jyldyq orys mektebin bitirdi. Orys, qazaq, arab ádebıetimen birshama tanys boldy.

Biraz jyl Semeı oıazynyń keńsesinde tilmash ári pısar bolyp jumys istedi. El ishinde mektep ashyp, bala oqytady. Keıin uly aqynnyń ádebı hatshysy bolǵan.

Múrseıit Abaı shyǵarmalarynyń 1909 jyly shyqqan tuńǵysh basylymynyń túpnusqasyn qurastyrýǵa qatysyp, oǵan korrektorlyq etken. Bizge Abaı eńbekteriniń túpnusqasy Bikeulynyń 1905, 1907, 1910 jyldardaǵy úsh qoljazbasy arqyly jetken. Qazir bul qoljazbalar Qazaqstan Ulttyq Ǵylym akademııasynyń sırek kezdesetin qoljazbalar qorynda saqtaýly. Múrseıittiń Abaıtaný ǵylymyna qosqan úlesin M.Áýezov «Jalpy, Abaı muralaryn kóshirip taratýshylar arasynda Múrseıit Bikeulynyń eńbegin aıryqsha atap ótý kerek» dep joǵary baǵalady.

45 jyl buryn (1965) Qostanaı oblysy Qarasý aýdanynyń ákimi AHMETOV Qaırat Jumashuly dúnıege keldi.

Qostanaı oblysy Borovoı aýdanynyń Tólengit aýylynda týǵan.

Tselınograd aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn bitirgen.

2000-2002 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Qostanaı oblystyq aýmaqtyq basqarmasynyń bastyǵy. 2002-2006 jyldary - Qostanaı oblysy Meńdiqara aýdanynyń ákimi. 2006-2007 jyldary Qostanaı oblysy aýyl sharýashylyǵy departamentiniń dırektory qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2007 jyldyń 7 qyrkúıeginen.

QAŃTARDYŃ 7-SІ, BEISENBІ

OQIǴALAR

18 jyl buryn (1992) «Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵylym jáne memlekettik ǵylymı-tehnıkalyq saıasaty týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy jaryq kórdi.

18 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik qoımasyna asyl metaldardyń birinshi partııasy - «tórt toǵyzdyq» jáne 2 kúmistik sapasymen 5 altyn kesek qabyldandy. Memlekettik qundylyqtar qoımasynyń tarıhy 1991 jylǵy tamyzdyń 31-inde Elbasy N.Nazarbaevtyń «Qazaq SSR altyn valıýtaly jáne almas qordyń jasaý týraly» Jarlyǵynan bastaý alady.

4 jyl buryn (2006) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti sózin Jumeken Nájimedenov pen Nursultan Nazarbaev, ánin Shámshi Qaldaıaqov jazǵan «Meniń Qazaqstanym» óleńi negizge alynǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Memlekettik án-urany bekitilgen Zańǵa qol qoıdy.

ESІMDER

105 jyl buryn (1905-1973) qazaqtyń ataqty ánshisi, Qazaqstannyń halyq ártisi, rejısser, KSRO Memlekettik syılyǵynyń ıegeri JANDARBEKOV Qurmanbek dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysy Saıram aýdanynda týǵan.

Tashkent pedagogıkalyq ýchılışesin, Máskeýdegi Búkilodaqtyq kınematografııa ınstıtýtynyń akterlik bólimin jáne Memlekettik teatr óneri ınstıtýtyn bitirgen.

Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynyń, M.Áýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq drama teatrynyń bas rejısseri, Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynyń oqytýshysy qyzmetterin atqarǵan.

Bekejan (E.Brýsılovskıı «Qyz Jibek»), Tarǵyn («Er Tarǵyn»), Jalbyr («Jalbyr») partııalaryn oryndap, ánshilik sheberligin tanytty. Rejısser retinde E.Brýsılovskııdiń «Er Tarǵyn», «Jalbyr», «Gvardııa, alǵa», A.Jubanov pen L.Hamıdıdiń «Abaı», M.Tólebaevtyń «Birjan-Sara» operalaryn qoıdy. Kınoǵa túsip, Jaqas («Amangeldide»), Qadyrbaı («Jambylda»), Sadyq («Biz Jetisýdanbyzda») beınelerin somdady.

Jıyrmasynshy jyldarda Tashkent qalasynda ótken bir kontsertte qazaqtyń jetpisten astam ánin shyrqaǵan.

Lenın, Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet belgisi» ordenderimen marapattalǵan. Almaty qalasynda bir kóshege aty berilip, ómiriniń sońǵy jyldarynda turǵan úıine eskertkish taqta ornatylǵan.

45 jyl buryn (1965) Qaraǵandy oblysy Sátbaev qalasynyń ákimi MEDEBAEV Sovetbek Tursynuly dúnıege keldi.

Jezqazǵan oblysy Qarsaqpaı aýylynda týǵan.

O.Baıqońyrov atyndaǵy Jezqazǵan ýnıversıtetin, Ortalyq-Azııa ýnıversıtetin bitirgen.

1988-1992 jyldar aralyǵynda Jezqazǵan geologtar ekspedıtsııasynda jumys atqarǵan. 1992-1995 jyldary Jezqazǵan oblystyq tutynýshylar odaǵynyń kólik jáne materıaldy-tehnıkalyq jabdyqtaý, kúrdeli qurylys bóliminiń bas mamany, bastyǵy qyzmetterin atqarǵan. 1995 jyldyń mamyr aıynan bastap Jezqazǵan qalasy ákimshilik apparatynyń basshysy, 1995 jyldyń qazan aıynan Jezqazǵan qalasy ákim apparatynyń basshysy. Jezqazǵan qalalyq máslıhatynyń hatshysy qyzmetin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2008 jyldyń 11 qyrkúıeginen.

«Nur Otan» halyqtyq-demokratııalyq partııasynyń múshesi.

«Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 10 jyl» mereıtoılyq medalimen, «Jezqazǵanǵa 50 jyl» kúmis medalimen, «Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamentine 10 jyl» mereıtoılyq medalimen marapattalǵan.

QAŃTARDYŃ 8-І, JUMA

Gretsııadaǵy Gınaıkratııa. Gretsııada qańtardyń 8-in maǵynasy bizdiń 8-i naýryzdaǵy merekemizge uqsaıtyn kún dep aıtýǵa bolady. Bul kúni áıelderdiń Gınaıkratııa festıvali ótedi. Áıelder januıadaǵy úı mashaqattarynan bosap, demalys oryndarynda kóńil kóteredi. Osy ýaqytta kúıeýleri úı sharýalarymen shuǵyldanady.

OQIǴALAR

146 jyl buryn (1864) Torǵaıda (Orynbor bekinisi) qazaq balalaryna arnalǵan alǵashqy mektep ashyldy. Ybyraı Altynsarın osy oqıǵaǵa baılanysty qýanyshyn N.Ilmınskııge jazǵan hatynda bólisti.

13 jyl buryn (1997) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaevtyń Jarlyǵymen Jambyl qalasynnyń aty Taraz bolyp ózgertildi. Bizdiń dáýirimizge deıingi І ǵasyrdyń ortasyndaǵy Qytaı derekterindegi eskertýlerde saqtalǵan qalanyń tarıhı ataýy qaıtaryldy.

7 jyl buryn (2003) Qazaqstan Respýblıkasynyń «Investıtsııalar týraly» Zańy qabyldandy.

3 jyl buryn (2007) Parıjde Mustafa Shoqaı atyndaǵy qazaq-frantsýz dostyǵynyń qoǵamy ashyldy.

Mustafa Shoqaı (1889-1941) - ótken júz jyldyqtyń birinshi jartysyndaǵy ulttyq tarıhtyń tanymal qoǵam jáne saıasat qaıratkeri, Orta Azııanyń bostandyǵy men táýelsizdigine kúresken pýblıtsıst, ıdeolog, «Alash Orda» partııasy jetekshileriniń biri.

3 jyl buryn (2007) Batys Qazaqstan oblysynda «Jyr ózegi - Jympıty» atty ujymdyq jınaq jaryq kórdi. Kitapqa Syrym aýdany aqyndarynyń týyndylary engen.

ESІMDER

100 jyl buryn (1910-1998) balet ártisi, pedagog, Qazaq KSR-niń jáne KSRO halyq ártisi, Sotsıalıstik Eńbek Eri ÝLANOVA Galına Sergeevna dúnıege keldi.

Reseıdiń Sankt-Peterbor qalasynda týǵan.

1928-1944 jyldary S.M.Kırov atyndaǵy Lenıngrad opera jáne balet teatrynyń ártisi boldy. Uly Otan soǵysy jyldary Qazaq opera jáne balet teatrynda (Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatry) qyzmet atqardy. 1944-1960 jyldary KSRO Úlken teatrynyń solo-bıshisi, baletmeıster-repetıtory boldy.

Odetta-Odıllııa (P.Chaıkovskııdiń «Aqqý kóli»), Marııa (B.Asafevtiń «Baqshasaraı burqaǵy»), Jızel (A.Adananyń osy attas operasy), Djýletta (S.Prokofevtiń «Romeo men Djýletta») jáne t.b. partııalardy oryndady.

Onyń bıshilik óneri horeografııalyq elementteriniń jáne mánerleý tásilderiniń aıryqsha úılesim tabýymen, tańǵajaıyp oryndaýshylyq sheberligimen erekshelendi jáne óz shyǵarmashylyǵymen orys horeografııalyq mektebiniń prıntsıpi men dástúrin ilgeri damytty.

KSRO Memlekettik, Lenın syılyqtarynyń ıegeri.

Parasat, 3 márte Lenın, 2 ret Eńbek Qyzyl Tý, 2 ret «Qurmet belgisi» ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

70 jyl buryn (1940) aýdarmashy, Ońtústik Qazaqstan oblysy Otyrar aýdanynyń qurmetti azamaty NUSQABAIULY Jarylqasyn dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysy Otyrar aýdanynda týǵan.

Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen.

Eńbek jolyn qazaq teledıdarynda bastap, bas redaktory bolǵan. Qazaq telegraf agenttiginiń («Qazaqparat» UQ» AK) aýdarmashy-redaktory, «Jalyn» baspasynyń bólim meńgerýshisi, «Mektep» baspasynyń bas redaktory, dırektory qyzmetterin atqarǵan.

Balalarǵa arnalǵan kitapshalardyń, «Qazaq jýrnalıstıkasynyń tarıhy», «Kóne basylymdar, aıaýly esimder», «Alty alashtyń ardaqtylary» atty ǵylymı-pedagogıkalyq eńbekterdiń avtory.

H.Andersenniń «Ertegiler jınaǵyn», «Slovak halyq ertegileri», «Sibir halyqtarynyń ertegilerin», Sh.Álimbaevtyń «Danalyq sýbstantsııasy» romanyn, E.Kobalevtiń «Ho Shı Mın» ǵumyrnamasyn, «Shańqaı túste kóleńkeler qalmaıdy» dep atalatyn 7 serııaly kórkem fılmdi, «Alasurtqan aqsha» kórkem fılmin, túrikmen jazýshylary H.Hallyevtiń «Jol», Sh.Charyevtyń «Saz syrnaıshy», belarýs, qyrǵyz, tájik, orys, armıan jazýshylarynyń áńgime, povesterin aýdarǵan.

QAŃTARDYŃ 9-Y, SENBІ

Memlekettik mereke - Serb Respýblıkasynyń kúni. 1992 jylǵy qańtardyń 9-da Bosnııa men Gertsegovınanyń Serb Respýblıkasy jarııalandy.

1992 jyldyń sáýirdiń 5-de Bosnııa men Gertsegovına ıÝgoslavııadan táýelsizdigin jarııalaǵan soń, Bosnııa men Gertsegovınanyń Serb Respýblıkasy 1992 jylǵy sáýirdiń 7-de Bosnııa men Gertsegovınadan bólinetini týraly jáne ıÝgoslavııanyń quramynda qalatyny týraly jarııa etti. 1992 jylǵy tamyzdyń 12-nen bastap respýblıka Serb Respýblıkasy dep atalatyn boldy.

Taılandta balalar kúni. 1-i maýsym kúni atap ótetin Halyqaralyq balalar kúninen aıyrmashylyǵy, Taılandta osy oqıǵany qańtardyń ekinshi senbisinde atap ótedi.

OQIǴALAR

10 jyl buryn (2000) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń kezekti otyrysy bolyp ótti. Onda «Qazaqstan Respýblıkasynyń zańsyz kóship-qoný máseleleri jónindegi keıbir zańnamalyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý» jáne «Qazaqstan Respýblıkasy táýelsizdiginiń 10 jyldyǵyna baılanysty raqymshyldyq jasaý týraly» zań jobalary maquldandy.

8 jyl buryn (1992) Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń «Iman» gazeti shyǵa bastaǵan.

7 jyl buryn (1993) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Jarlyǵymen Germanııa Federatıvti Respýblıkasynda, Frantsýz Respýblıkasynda, Iran Islam Respýblıkasynda, Ázirbaıjan, Armenııa, Belarýs, Qyrǵyzstan, Moldova, Túrikmenstan, Ózbekstan Respýblıkalarynda, Ýkraınada jáne Reseı Federatsııasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń elshiligi ashyldy.

3 jyl buryn (2007) tanymal Qaraǵandy marafonshy Pavel Sırotın «Álemniń elshisi» ataǵyn aldy. 2006 jylǵy jeltoqsanda 70 jasqa tolý mereıtoıyn atap ótken sportshy óz ómiriniń jartysyn marafon júgirisine arnaǵan. Onyń esebinde birneshe 100-shaqyrymdyq dıstantsııalar bar. P.Sırotın óziniń mereıtoıyn Temirtaýdan Qaraǵandyǵa deıin 32 shaqyrym kezekti júgirispen atap ótti. Oǵan bul ataqty Búkilálemdik dostyq federatsııasy men Dinıaralyq jáne halyqaralyq federatsııalary taǵaıyndady.

«Álem elshisi» ataǵyn ıelengen adamdar BUU-nyń erekshe qamqorlyǵynda bolady.

3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaev Iordanııa Hashımıttik Koroldiginde Qazaqstan Respýblıkasynyń elshiligi ashylýy týraly Jarlyqqa qol qoıdy.

ESІMDER

160 jyl buryn (1850-1902) orys geology jáne geografy, Túrkistan ólkesin alǵash zertteýshilerdiń biri MÝShKETOV Ivan Vasılevıch dúnıege keldi.

Reseıdiń Volgograd oblysynda týǵan.

Sankt-Peterbor taý-ken ınstıtýtyn bitirgen.

Túrkistan general-gýbernatorynyń janyndaǵy erekshe tapsyrmalar bóliminde qyzmet istegen. 6 ret ǵylymı-zertteý ekspedıtsııalaryna qatysyp, Tıan-Shan, Jońǵar (Jetisý) Alataýy, Pamır-Alaı taýlaryn zerttedi. Túrkistan ólkesiniń kartasyn túzetip, tolyqtyrýǵa at salysty. Orta Azııa taý tizbekteriniń orografııalyq kurylysy týraly burynǵy túsinik ózgertilip, Tıan-Shan men Pamır-Altaı taýlarynyń soltústikke qaraı ıilgen endik doǵalardan turatyndyǵyn anyqtady. 1884 jyly G.Romanovskıımen birge Túrkistannyń tuńǵysh geologııalyq kartasyn jasady. Aral Qaraqumynyń shyǵý tegin, Kaspıı teńizi deńgeıiniń kóterilý mólsherin zerttep, Batys Qazaqstanda geologııalyq jáne geografııalyq baqylaýlar júrgizdi. 1887 jyly Vernyıǵa (qazirgi Almaty) kelip, jer silkiný sebepterin jáne onyń zardaptaryn anyqtady. Ólkedegi zertteýlerin 2 tomdyq «Túrkistan» dep atalatyn eńbeginde qorytyndylady. Bul eńbekte aımaqtyń tuńǵysh geolog jáne orografııalyq tolyq sıpattamasy berildi.

Ár jyldary Ońtústik Oralda, Kavkazda geologııalyq jáne ken barlaý jumystarymen aınalysty.

2 tomdyq «Fızıkalyq geologııa» atty teorııalyq eńbegi jarııalanǵan.

Mýshketov qurmetine Sibirdegi taý, Tıan-Shandaǵy muzdyq atalǵan.

50 jyl buryn (1960) Qazaqstan Respýblıkasynyń Aqparattandyrý jáne baılanys agenttigi Baılanys salasyndaǵy taldaý jáne tarıftik retteý departamentiniń dırektoryNAMETShAEV Talǵat Qasqyruly dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynda týǵan.

Almaty energetıkalyq ınstıtýtyn, Eýrazııalyq naryq ınstıtýtyn bitirgen.

Qazaqstan Respýblıkasy Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttiginiń Jalpy ádisteme, lıtsenzııalaý jáne retteý basqarmasynyń bastyǵy bolǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2008 jyldan.

QAŃTARDYŃ 10-Y, JEKSENBІ

OQIǴALAR

86 jyl buryn (1924) «Tilshi» gazetinde I.Jansúgirovtyń isqaǵazdy qazaq tilinde júrgizý týraly maqalasy shyqty. Qazaq tiliniń taǵdyry jáne búginde de ózektiligin joǵaltpaǵan máseleler týraly sóz boldy.

76 jyl buryn (1934) qazaq ádebıeti men ónerine arnalǵan «Qazaq ádebıeti» atty aptalyq gazeti shyǵa bastady. Gazettiń shyǵarmashylyǵynda qazaq ádebıetiniń klassıkteri S.Seıfýllın, B.Maılın, M.Áýezov, Á.Tájibaev, kórnekti memlekettik jáne qoǵam qaıratkerleri O.Isaev, J.Sádýaqasov, I.Qabylov, O.Jandosov jáne t.b. jumys istedi. Alǵashqy redaktory Ǵ.Músirepov boldy.

18 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasynyń Qaýipsizdik Keńesi Respýblıkalyq ulandy qurý týraly sheshim qabyldady.

18 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaevtiń «Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki áskerleri týraly» Jarlyǵy shyqty.

15 jyl buryn (1995) Polshanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Marek Gaventskıı Elbasy N.Á.Nazarbaevqa Senim gramotasyn tapsyrdy.

12 jyl buryn (1997) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti Qaýlysyna sáıkes 1997 jylǵy qańtardyń 10-da Almaty energetıkalyq ınstıtýttynyń (AEI) negizinde Almaty energetıka jáne baılanys ınstıtýty (AEBI) quryldy. Bul ınstıtýt - Ortalyq Azııadaǵy energetıka jáne telekommýnıkatsııalar salasyndaǵy mamandandar daıyndaý boıynsha jalǵyz oqý orny.

11 jyl buryn (2003) Óskemende «AVTOVAZ» AQ-nyń tehnıkalyq kómegimen qurylǵan «Azııa Avto» zaýytynyń ashylý saltanaty ótti. Jańa qurastyrýshy kásiporyn «Nıva» avtokólikterin óndirip shyǵarady.

ESІMDER

95 jyl buryn (1915-1983) tanymal jazýshy, Qazaqstan Memlekettik syılyǵynyń ıegeri ESENBERLIN Іlııas dúnıege keldi.

Uly Otan soǵysyna qatysqan.

Aqmola oblysy Atbasar qalasynda týǵan.

Qazaq taý-ken jáne metallýrgııa ınstıtýtyn bitirgen.

1942-1947 jyldary - Kazaqstan KP OK-niń nusqaýshysy. 1947-1951 jyldary - Qazaq fılarmonııasynyń dırektory. 1953-1957 jyldary - Qazaqstan Geologııa mınıstrliginiń aǵa ınspektory, Aqtóbe oblysyndaǵy Bersúgir shahta basqarmasynyń bastyǵy, Qazaq memlekettik kórkem ádebıet baspasynyń aǵa redaktory. 1958-1975 jyldary «Qazaqfılm» kınostýdııasynyń aǵa redaktory, stsenarıı redkollegııasynyń múshesi, «Jazýshy» baspasynyń dırektory, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń 2-hatshysy qyzmetterin atqardy.

Alǵashqy shyǵarmalary baspasóz betinde 1940 jyldan bastap jaryq kórdi. Ol poezııa, proza, dramatýrgııa, kınodramatýrgııa salasynda jemisti eńbek etti. Alǵashynda aqyn retinde tanyldy. «Adamgershilik týraly jyr» óleńder jınaǵy, «Juldyzdar» atty poemalar jınaǵy, «Bolshevık týraly poema», «Birjan sal tragedııasy», «Sultan», «Aısha» dastandary jarııalandy. 20 ǵasyrdyń 60-jyldary proza janryna qalam tarta bastady. «Ózen jaǵasynda», «Tolqıdy Esil», orys tilinde jazylǵan «Adam týraly án» povesteri jaryq kórdi. Jazýshy qazaq ádebıetinde roman janryn damytýǵa, ásirese, tarıhı taqyrypty ıgerýge eleýli úles qosty. «Aıqas», «Qaterli ótkel», «Ǵashyqtar», «Qahar», «Almas qylysh», «Altyn qus», «Jantalas», «Kóleń-keńmen qorǵaı júr», «Mańǵystaý maıdany», «Amanat», «Mahabbat meıramy», «Alystaǵy araldar», «Aqqý qustyń qýanyshy» romandary, «Kóshpendiler», «Altyn Orda» trılogııasy jarııalandy. Dramatýrgııa salasynda da qyzmet etip, «Taýdaǵy tartys» pesasyn jazdy.

40-tan astam án mátinderiniń avtory.

Shyǵarmalary orys, ýkraın, latysh, lıtva, ózbek, altaı, bashqurt, qaraqalpaq, bolgar, vengr, polıak, aǵylshyn, frantsýz, qytaı, nemis, arab, ıspan tilderinde jarııalandy.

Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet belgisi» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan. Atbasar qalasyndaǵy, Almatydaǵy mektepterge, kóshelerge jazýshynyń esimi berilgen.

55 jyl buryn (1955) ǵalym, aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń doktory, professor ÁLІBAEV Nuradın Nájimedınuly dúnıege keldi.

Túrikmenstanda týǵan.

Máskeýdegi K.Skrıabın atyndaǵy maldárigerlik akademııasyn bitirgen.

1977-2003 jyldary kazirgi Ońtústik-Batys aýyl sharýashylyǵy ǵylymı-óndiris ortalyǵynyń kishi, jetekshi ǵylymı qyzmetkeri, zerthana meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. 2003 jyldan osy mekeme dırektorynyń ǵylym jónindegi orynbasary.

Qarakól qoıyn selektsııalaýdyń jańa ádisterin taýyp óndiriske engizgen jáne qarakól qoılary embrıondaryn transplantatsııalaýdyń ǵylymı negizin salyp, praktıkalyq ádistemesin oılap tapty.

35-ten asa ǵylymı eńbekterdiń avtory, onyń ishinde 11 avtorlyq kýálik pen 5 usynys bar. Qazaqstan komsomoly syılyǵynyń jáne Qazaqstan Memlekettik syılyǵynyń ıegeri.