QazAqparat-Anons: qańtardyń 25-i men 31-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi
ÚKІMET
Qańtardyń 25-inde Úkimet úıinde kezekti selektorlyq keńes ótedi.
Qańtardyń 25-inde Syrtqy ister mınıstrliginde aptalyq brıfıng ótedi.
Qańtardyń 25-inde Prezıdenttik mádenıet ortalyǵynda Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginde keńeıtilgen alqa májilisi ótedi.
QAZAQSTAN JÁNE EQYU
Qańtardyń 26-da EQYU-nyń qazirgi tóraǵasy - QR Memlekettik hatshysy-Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev Brıýsselde ótetin mınıstrler deńgeıindegi Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy-Eýropalyq odaq birlesken májilisiniń jumysyna qatysady .
PARLAMENT
Qańtardyń 25-inde Parlament Májilisinde «Úkimet saǵaty» ótedi.
SPORT
Qańtardyń 29-31 kúnderi Reseıdiń Krasnoıarsk qalasynda erkin jáne áıelder kúresinen "Ivan ıArygındi" eske túsirýge arnalǵan halyqaralyq týrnır ótedi. Bul sharaǵa jarys qojaıyndarynan basqa, Qazaqstan, Ýkraına, Mońǵolııa jáne taǵy basqa elderdiń balýandary qatyspaq.
ASTANA
Qańtar aıynda Prezıdenttik mádenıet ortalyǵynyń «Qazaq álemi» zalynda, sondaı-aq I. Tasmaǵambetovtyń jeke kollektsııasynyń kórmesi ótedi.
Qańtardyń 20-27-si aralyǵynda Astana qalasyndaǵy Saryarqa, Esil jáne Almaty aýdandarynyń ákimderi 2009 jyldyń qorytyndysy boıynsha halyq aldynda esep berýde.
Qańtardyń 25-26-synda Astanada QR Úkimeti ókilderiniń jáne sheteldik ınvestorlardyń qatysýymen Islamdyq qarjylandyrý boıynsha forým ótedi.
Qańtardyń 27-sinde Prezıdenttik mádenıet ortalyǵynda QR Halyq sýretshisi Gúlfaırýz Ismaılovanyń mereıtoılyq kórmesiniń ashylý rásimi bolady.
ALMATY
Qańtardyń 25-inde Qazaqstandyq baspasóz klýbynda Gemofılııamen aýyratyn múgedekterdiń qazaqstandyq Qaýymdastyqtyń baspasóz máslıhaty ótedi.
Qańtardyń 25-inde Almaty qalasyndaǵy Tarıh murajaıynda NKVD-KGB lagerleriniń (GÝLAG) jabylýynyń 50 jyldyǵyna arnalǵan «dóńgelek ústel» otyrysy ótedi.
ATAÝLY KÚNDER. ELEÝLІ OQIǴALAR. MEREITOILAR.
QAŃTARDYŃ 25-І, DÚISENBІ
Áskerı-teńiz floty shtýrmany kúni. 1997 jyldyń qańtardyń 25-inde Reseı floty shtýrman qyzmetiniń negizdelgen kúnine oraı atap ótedi.
Stýdentter kúni (Tatıana kúni). Dál Tatıana kúni, 1755 jyly qańtardyń 12-inde Elızaveta Petrovna patshaıym «Máskeý ýnıversıtetin qurý týraly» jarlyqqa qol qoıdy. Qańtardyń 25-i resmı túrde ýnıversıtet kúni boldy. Sodan bastap áýlıe Tatıana stýdentterdiń qamqorshysy bolyp sanalady. «Tatıana» esimi grek tilinen aýdarǵanda «jasaýshy» degen maǵynany bildiredi.
OQIǴALAR
44 jyl buryn (1966) Ǵ.Qurmanǵalıev atyndaǵy Batys Qazaqstan oblystyq fılarmonııasy ashyldy. Fılarmonııanyń quramyna «Oral sazy» folklorlyq ansambli, halyqtyq bıler «Nazerke» ansambli, jastar ansambli jáne taǵy da basqa ansamblder kirdi. Fılarmonııada Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen ártisteri K.Qojaqov, J.Raqymova, S.Taýdaeva jumys atqarady.
18 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaev «Ekonomıkanyń turaqtanýy men naryqtyq qaıta qurylý merzimine Qazaqstan Respýblıkasynyń syrtqy ekonomıkalyq qyzmetin uıymdastyrý týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.
18 jyl buryn (1992) Almatyda Qazaqstan Respýblıkasy men Frantsııa arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynasty ornatý týraly hattamaǵa qol qoıyldy
1 jyl buryn (2008) Búkilálemdik kedendik uıymnyń bas hatshysy Mıshel Dane halyqaralyq keden birlestiginiń qyzmetine, Qazaqstanmen ózara birlestigin damytý jáne kúsheıtýine qosqan úlken úlesi úshin 2-dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattaldy.
Marapattaý rásimi Brıýsselde, Búkilálemdik keden uıymynyń shtab-páterinde Halyqaralyq keden kúnin toılaý sheńberinde ótti. Merekelik sharada Búkilálemdik kedendik uıymnyń hatshy qyzmetkerleri, Brıýsselde tirkelgen dıplomatııalyq korpýstyń jáne halyqaralyq uıymdardyń keden ákimshiliginiń ókilderi qatysty. Mıshel Danege Qazaqstan Respýblıkasynyń joǵarǵy memlekettik syılyǵyn Qazaqstannyń Brıýsseldegi Tótenshe Ókiletti Elshisi Konstantın Jıgalov tapsyrdy.
ESІMDER
110 jyl buryn (1900-1976) ǵalym, medıtsına ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri GLOZMAN Osıp Sergeevıch dúnıege keldi.
Lıtvanyń Vılnıýs qalasynda týǵan.
Saratov ýnıversıtetin bitirgen.
1946 jyldan Almatyda Kazaq medıtsınalyq ınstıtýtynyń (S.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medıtsınalyq ýnıversıteti) patofızıologııa kafedrasyn, Ólkelik patologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń (Gıgıena jáne epıdemıologııa ǵylymı-zertteý ortalyǵy) patofızıologııa zerthanasyn basqardy.
Negizgi ǵylymı eńbekteri gematologııa, jalpy patologııa, patologııa-fızıologııa máselelerine arnalǵan. Glozman jedel ótetin toksıkozdardy emdeý ádisterin tapty. «Qurmet belgisi» ordenimen marapattalǵan.
75 jyl buryn (1935-1998) eńbek sińirgen sport sheberi, Eýropanyń, KSRO-nyń birneshe dúrkin chempıony, KSRO jáne Reseıdiń muzda syrǵanaýdan eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy JÝK Stanıslav Alekseevıch dúnıege keldi.
Reseı Federatsııasynyń Ýlıanovsk qalasynda týǵan.
1958-1960 jyldar aralyǵynda Eýropa birinshiliginiń kúmis júldegeri atanǵan. Olımpıada oıyndary men Álem, Eýropa birinshilikterinde S.Jýktyń tárbıelenýshileri birneshe márte jeńis tuǵyryna kóterilip, 138 ret marapattalyp, 67 altyn, 36 kúmis, 35 qola medaldarǵa ıe bolǵan.
QAŃTARDYŃ 26-SY, SEISENBІ
Keden qyzmetkerleriniń halyqaralyq kúni. 1983 jyldan bastap atap ótiledi. Bul merekeni búkil álemde 800 myń adam toılaıdy. Óıtkeni, keden qyzmetinde osynsha qyzmetker bar. 1950 jylǵy jeltoqsannyń 15-inde Kedendik yntymaqtastyq keńesin qurý týraly konventsııanyń negizinde Búkildúnıejúzilik keden uıymy (WCO) quryldy. Búginde uıymǵa 162 memleket múshe.
Úndistan Respýblıkasynyń memlekettik meıramy - Respýblıka kúni (1950).
Qazaqstan Respýblıkasy men Úndistan arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy aqpannyń 23-de ornatyldy.
OQIǴALAR
17 jyl buryn (1993) Almaty qalasynda Ónerkásipshiler men kásipkerlerdiń halyqaralyq kongresiniń assambleıasy ótti. Elbasy N.Á.Nazarbaev osy kongreske kelgen Japon-Reseı saýda qaýymdastyǵynyń prezıdenti, shet eldermen ekonomıkalyq jáne mádenı baılanystar japon qaýymdastyǵynyń turaqty múshesi Tetsýo Satony qabyldady. Kezdesý barysynda Qazaqstan-Japon saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyǵyn keńeıtý máseleleri talqylandy.
5 jyl buryn (2005) Almatyda eki jaqty kásipkerlik forýmda qala ákimshiligi men Koreıa kishi jáne orta kásipkerligi federatsııasynyń arasyndaǵy Ózara yntamaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyldy.
5 jyl buryn (2005) Pavlodarlyq soǵys jáne eńbek ardagerleriniń «Pavlodarlyqtar erligi halyq jadynda» («Podvıg pavlodartsev v pamıatı narodnoı») atty kitaby jaryq kórdi.
Bul jınaqta ardagerlerdiń Uly Otan soǵysy jyldaryndaǵy bastan keshken aýyr azaptaryn beınelegen áńgimeler men estelikteri sýrettelgen.
3 jyl buryn (2007) Almatyda qalalyq juqpaly aýrýlar aýrýhanasyna respýblıkanyń eńbek sińirgen dárigeri, densaýlyq saqtaý úzdigi Izatıma Jekenovanyń esimin taǵaıyndaý rásimi saltanatty túrde ótti.
I.Jekenova - qalalyq juqpaly aýrýlar aýrýhanasynda bas dárigeri bolyp 30 jyl qyzmet atqardy. Úsh márte «Eńbek Qyzyl Tý» ordenimen, «Qajyrly eńbegi úshin» medalimen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotalarymen marapattalǵan.
ESІMDER
120 jyl buryn (1890-1950) keńes radıohımıgi, KSRO ǵylym akademııasynyń akademıgi, Sotsıalıstik Eńbek Eri, KSRO-da alǵashqy radıohımııalyq mekteptiń negizin qalaýshylardyń biri, KSRO Memlekettik syılyǵynyń úsh márte ıegeri HLOPIN Vıtalıı Grıgorevıch dúnıege keldi.
Reseı Federatsııasynyń Perm qalasynda týǵan.
Gettıngen jáne Peterbor ýnıversıtetterin bitirgen.
Reseı Ǵylym akademııasynyń Radıologııalyq zerthanalarynda jumys istegen. Akademık V.Vernadskıımen birge Radıı ınstıtýtyn quryp, osy ınstıtýt dırektorynyń orynbasary, dırektory boldy. 1941-1945 jyldar aralyǵynda KSRO Ǵylym akademııasy Hımııalyq ǵylymdar bóliminde akademıktiń orynbasary-hatshysy, 1942-1950 jyldary «Ýspehı hımıı» jýrnalynyń bas redaktory qyzmetterin atqarǵan.
KSRO-da Radıı jáne gelıı ónerkásibin quryp, sáýlelengen ýrannan plýtonııdi bólý boıynsha alǵashqy radıohımııalyq tehnologııany jasaý jumystarynynyń jetekshisi bolǵan.
1950 jyly KSRO Mınıstrler Keńesi V.Hlopın atyndaǵy syılyq taǵaıyndady.
Eki ret Lenın ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.
50 jyl buryn (1960) reseı jýrnalısi, telejúrgizýshi, birqatar tanymal telejobalardyń avtory PARFENOV Leonıd Gennadevıch dúnıege keldi.
Reseı Federatsııasynyń Vologda oblysynda týǵan.
Jdanov atyndaǵy Sankt-Peterbor ýnıversıtetin bitirgen.
KSRO Memlekettik teleradıo Ortalyq komıteti jastar baǵdarlamasy redaktsııasynyń arnaıy tilshisi, «Mır ı molodej», «Press-klýb» baǵdarlamalarynda, «Avtorskoe televıdenıede» (ATV), «Telekompanııa NTV» AQ-nyń bas prodıýseri bolǵan.
ORT telekanalynda «Starye pesnı o glavnom» jáne «Starye pesnı o glavnom-2», «NTV - Novogodnee televıdenıe» jańa jyldyq baǵdarlamalary stsenarııleriniń, ATV-daǵy «Namednı» baǵdarlamasynyń, reseı aqsha kýpıýralarynyń avtory.
1994 jyly «Eń ádemi júrgizýshi» bolyp tanylǵan.
Reseı Federatsııasy Jýrnalıster odaǵy syılyǵynyń ıegeri.
QAŃTARDYŃ 27-SІ, SÁRSENBІ
Reseı áskerı dańq kúni - Lenıngradtyń qorshaýdan bosaǵan kúni. 1944 jyly lenıngradtyqtar nemis-fashısterdiń 900 kúndik qorshaýyna asqan erlikpen tótep berdi. Jyr alyby Jambyl óziniń «Lenıngradtyq órenderim» óleńimen qorshaýdaǵylardyń rýhyn kóterdi. Dál osy kúni Lenıngrad qalasy jaýdan azat etildi.
Ultshyldyqtyń qurbandaryn eske alýdyń halyqaralyq kúni. 1945 jylǵy qańtardyń 27-inde Osventsım lageriniń tutqyndaryn bosatqan kúnine oraı birqatar elderde atalyp ótedi.
OQIǴALAR
18 jyl buryn (1992) Óskemendegi mys-qorǵasyn kombınatynda salmaǵy 10,5 kg Qazaqstannyń tuńǵysh altyn kesegi óndirildi.
15 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaev Davosta (Shveıtsarııa) ótken Búkilodaqtyq ekonomıkalyq forýmǵa qatysty. Forým barysynda bolyp ótken kóptegen kezdesýlerdiń arasynan Elbasynyń Eýropanyń birneshe memleketi, Amerıka, Azııa memleketteriniń basshylarymen jáne birneshe iri halyqaralyq qarjy uıymdarynyń basshylarymen kezdesýin atap ótýge bolady. Áńgimeler barysynda ózara tıimdi yntymaqtastyqty damytý joldary qarastyryldy.
5 jyl buryn (2005) Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy naryǵy men qarjylyq uıymdary retteý jáne qadaǵalaý agenttigi «Kaznacheıstvo» birinshi ashyq jarnaly qarjy salý qoryn tirkedi.
Onyń basqarý seriktestigi «Sentras Sekıýrıtıs».
Bul qor bastapqy salymy 100 myń teńge bolatyn kishi nomınaldy qunǵa teń keń aýqymdy ınvestorlarǵa qolaıly.
ESІMDER
210 jyl buryn (1800-1880) Orta júz rýy Arǵyn taıpasynyń ataqty bıi, sheshen CAQQULAQ BI dúnıege kelgen.
Aqmola oblysynyń Ereımentaý aýdanynda týǵan.
Shyn aty Sábden, Qanjyǵaly Bógenbaı batyrdyń shóberesi. Sheshendik ónerimen, ádil sheshimderimen syı-qurmetke ıe bolǵan. Jasynan zerdeli de zerek ósken ol 12-13 jasynan ákesi Bapan bıdiń qasynda júrip, sheshendik ónerin ushtaǵan, el bıleý isine aralasqan. Ol 16 jasynda sol óńirde sheshendik aty shyqqan Baıdaly bımen saıysqa túsip, Baıdalynyń «qulaǵyń netken saq edi» degen sózinen keıin «Saqqulaq» atanyp ketken.
Saqqulaq bıdiń «Saqqulaqtyń Shoqanǵa bergen batasy», «Aqyl týraly», «Shoqannyń Saqqulaq bıge qoıǵan saýaldaryna bergen jaýaby», «Tórt nárseden qashyq qyl», «Musanyń ólimine aıtqany», «Orman-toǵaı jer syny», «Jaqsy qatyn alsańyz dúr-shekerdi», «Qyz kúninde balań-balań», «Shoqannyń qaryndasyna aıtqany», Shoqan qazasyna oraı «Bul da bir ǵalymnyń biri edi-aý», «Shyńǵysqa óz aýzynan aıtqan kóńili», «Batyrdyń basy orda qalar», «Baıdaly bıge aıtqany», «Ǵylym týraly», «Musaǵa aıtqany», «Músetke aıtqany», taǵy basqa kóptegen sheshendik sózderi bar.
Onyń sheshendik naqyl sózderinen eldik pen erlik, ǵylym, bilim, jaqsylyq pen jamandyq týraly tereń fılosofııalyq oı-túıinderdi baıqaýǵa bolady.
Basqa bı-sheshenderdeı emes, Saqqulaq bı ózi aıtqan bılik sózderi men basqa bılerdiń ataly sózderin, baǵaly oılaryn únemi qaǵazǵa túsirip júrgen.
45 jyl buryn (1965) Qazaqstan Respýblıkasy Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstrliginiń vıtse-mınıstri QUSAIYNOV Marat Ápsemetuly dúnıege keldi.
Ońtústik-Qazaqstan oblysynyń Túrkistan qalasynda týǵan.
Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtyn, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Ulttyq memlekettik basqarý joǵary mektebin bitirgen.
Eńbek jolyn Qyzylorda qalalyq atqarý komıtetiniń ekonomısi, ekonomıka basqarmasynyń bastyǵy, ekonomıka bólimi meńgerýshisi bolyp bastady. Qazaqstan Respýblıkasy Strategııalyq resýrstardy baqylaý jónindegi agenttiginiń keńesshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstr keńsesiniń keńesshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Strategııalyq josparlaý jónindegi agenttigi strategııalyq josparlaý jáne baqylaý departamenti bastyǵynyń orynbasary, áleýmettik-ekonomıkalyq taldaý departamentiniń bastyǵy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstrligi memlekettik bıýdjet departamenti bastyǵynyń orynbasary, strategııalyq josparlaý jáne ınvestıtsııalyq saıasat departamentiniń bastyǵy, óńirlik saıasat jáne bıýdjetaralyq qatynas departamentiniń bastyǵy qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2006 jylǵy 6 aqpanynan.
QAŃTARDYŃ 28-І, BEISENBІ
ıAdrolyq qarýǵa jumyla qarsylyq kórsetýdiń halyqaralyq kúni. 1985 jyly Úndistan, Argentına, Grekııa, Meksıka, Tanzanııa jáne Shvetsııanyń memleket jáne úkimet basshylarynyń Delıde ótken kezdesýinde Delı deklaratsııasy qabyldandy. Onda ıadrolyq qarýy bar iri memleketterdi, basqa da elderdiń parlamentteri men úkimetin ıadrolyq qarýdy kóbeıtý isine qarsylyq bildirýge shaqyrdy.
OQIǴALAR
17 jyl buryn (1993) QR Joǵarǵy Keńesi táýelsiz Qazaqstan Respýblıkasynyń tuńǵysh Konstıtýtsııasyn qabyldady.
5 jyl buryn (2005) Almatyda reseıdiń tanymal jazýshysy Nıkolaı Anastasevtiń qazaqstandyq «Ólke» baspasynan shyqqan «Nebo v chashechke tsvetka» atty kitabynyń tusaý keser rásimi ótti.
Kitap qazaqtyń tanymal prozashysy Ábdijámil Nurpeısov shyǵarmashylyǵyna arnalǵan. N.Anastasev ár túrli halyqtyń ádebıetine arnalǵan 10-nan astam monografııanyń jáne 1000-nan astam maqalanyń avtory. Sonyń ishinde «Fenomen Nabokova», «Tvorchestva Ernesta Hemıngýeıa», «Vladelets Ioknapatofy», «Obnovlenıe tradıtsıı» jáne basqalaryn atap ótýge bolady.
1 jyl buryn (2009) Pavlodarda jýrnalıstıka ardageri ıÝrıı Kovhaevtiń «Krýshenıe mıfov» atty kitaby jaryq kórdi.
Onyń betterinde avtordyń óz zamandastary ómirindegi ekonomıkalyq, áleýmettik jáne adamgershiligi men ónegeliligi jaqtarynan syr shertetin kórkemdik prozalary men tanymdyq maqalalary oryn alǵan.
ıÝ.Kovhaev - oblystaǵy tanymal jýrnalıst, kóptegen povester men áńgimelerdiń avtory.
ESІMDER
75 jyl buryn (1935-2007) Qazaqstannyń ǵylym men tehnıkasyna eńbek sińirgen qaıratkeri, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Ulttyq Ǵylym Akademııasynyń akademıgi AITALIEV Shmıdt Musauly dúnıege keldi.
Respýblıkadaǵy jer asty qurylystary mehanıkasynyń ǵylymı mektebin qurýshylardyń biri.
Oral qalasynda týǵan.
S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtet) bitirgen.
Qazaqstan Ǵylym Akademııasy matematıka jáne mehanıka sektorynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri, Qazaqstan ǴA Matematıka jáne mehanıka ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, zerthana meńgerýshisi, Qazaqstan ǴA Seısmologııa ınstıtýtynyń zerthana meńgerýshisi, Qazaqstan ǴA Batys bólimshesiniń tóraǵasy, Qazaqstan ǴA fızıka-matematıka bólimshesiniń akademık-hatshysy, Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Ó.A.Joldasbekov atyndaǵy Mehanıka jáne mashınataný ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyzmetkeri bolyp jumys atqarǵan.
Negizgi ǵylymı eńbekteri taý jynystary mehanıkasyna arnalǵan. Birtekti jáne ártekti anızotroptyq serpimdi-plastıkaly tutqyr massıvtegi jer asty qurylystarynyń statıkalyq jáne dınamıkalyq kerneý kúıin, deformatsııalanýyn, qozǵalýyn, beriktiligi men ornyqtylyǵyn zerttegen. Jer asty bekitpeleriniń jańa quralymdaryn esepteý ádisterin jasady. 9-10 baldyq jer silkinisi kezindegi bolashaq Almaty metrosynyń seısmıkalyq ortalyǵyn anyqtady. Sondaı-aq tereń munaıgaz oqparyn burǵylaý dınamıkasynyń keıbir ózekti máselelerin de zerttedi.
«Seısmonaprıajennoe sostoıanıe podzemnyh soorýjenıı v anızotropnom massıve», «Optımalnoe proektırovanıe podzemnyh soorýjenıı», «Dınamıka tonneleı ı podzemnyh trýboprovodov», «Metod granıchnyh ıntegralnyh ýravnenıı v zadachah dınamıkı ýprýgıh mnogosvıaznyh tel», «Mehanıka prıhvata býrılnyh kolonı v neftegazovyh skvajınah» atty kitaptardyń, 260-den asa ǵylymı basylymdardyń avtory.
Qazaqstan Respýblıkasy Mınıstrler Kabıneti syılyǵynyń ıegeri.
Eki márte Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen, medaldarmen marapattalǵan.
55 jyl buryn (1955) memlekettik 2-shi dárejeli ádilet keńesshisi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstri TÚSІPBEKOV Rashıd Tóleýtaıuly dúnıege keldi.
Shymkent qalasynda týǵan.
E.A.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.
Qaraǵandy qalasy Sovet aýdandyq halyq sotynda 1981 jyly qarasha aıynda halyq sýdıasy bolyp taǵaıyndaldy. 1984-1999 jyldary - Qaraǵandy oblysy Nura aýdandyq soty tóraǵasy, Qaraǵandy oblysy sotynyń tóraǵasy. 1999 jyldyń sáýir aıynan Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵarǵy Soty qylmystyq ister jónindegi sot alqasynyń tóraǵalyǵyna taǵaıyndaldy. Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵarǵy Soty tóraǵasy mindetin atqardy. 2000 jyldyń qazan aıynan jeltoqsan aıyna deıin Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵarǵy Soty janyndaǵy Sot ákimshiligi jónindegi komıtettiń tóraǵasy boldy. 2000-2009 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýrory. Qazirgi qyzmetinde - 2009 jyldyń sáýirinen.
2 dárejeli «Barys» ordenimen, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń alǵys hatymen marapattalǵan.
QAŃTARDYŃ 29-Y, JUMA
Moldovada prokýratýra qyzmetkerleriniń kúni.
Ýkraınada órtten qorǵaý qyzmetkerleriniń kúni. Jyl saıyn qańtardyń 29-ynda atalyp ótedi.
OQIǴALAR
18 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy men Iran Islam Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatý týraly Hattamaǵa qol qoıyldy.
3 jyl buryn (2007) Rýmynııanyń Baıa Mare qalasynda qazaqstan-rýmyn birlesken «Romaltyn» seriktestiginiń tusaý keser rásimi ótti.
ESІMDER
150 jyl buryn (1860-1904) orys jazýshysy ChEHOV Anton Pavlovıch dúnıege keldi.
Reseı Federatsııasy Rostov oblysy Taganrog qalasynda týǵan.
Máskeý ýnıversıtetin bitirgen.
Ádebı jolyn 19 ǵasyrdyń 70-jyldary bastaǵan.
«Toska», «Stýdent», «Chelovek v fýtlıare», «Dama s sobachkoı», «Step», «V ovrage», «Dıadıa Vanıa», «Chaıka», «Vıshnevyı sad», «Ivanov», «Trı sestry», «Kryjovnık», «Palata №6», «Iz sıbırı» atty áńgime, povesterdiń, romandar, dramatýrgııalyq shyǵarmalardyń, ocherkterdiń avtory.
Áńgime, tańdamaly shyǵarmalary qazaq tilinde birneshe tom bolyp basylyp shyqqan.
80 jyl buryn (1930-1992) qoǵam jáne memleket qaıratkeri, ǵalym, ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ekonomısi JANDOSOV Sanjar Orazuly dúnıege keldi.
Almaty qalasynda týǵan.
Ózbekstandaǵy Qoqan munaı tehnıkýmyn, Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti), SOKP OK janyndaǵy Qoǵamdyq Ǵylym Akademııasyn bitirgen.
Atyraý oblysyndaǵy Qosshaǵyl, Qulsary munaı óndirý kásipshilikterinde, Qazaq KSR josparlaý komıtetiniń ekonomısi, Almaty qalalyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy, Almaty oblystyq partııa komıtetiniń nasıhattaý bóliminiń meńgerýshisi, Memlekettik tele-radıohabarlary komıteti tóraǵasynyń orynbasary, Qazaqstan KP OK-i nasıhattaý bólimi meńgerýshisiniń orynbasary, meńgerýshisi, Almaty qalalyq partııa komıtetiniń hatshysy, Qazaq KSR Memlekettik josparlaý komıteti janyndaǵy Ekonomıka ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory, Qazaqstan KP OK-niń ǵylym men oqý oryndary bóliminiń meńgerýshisi, Kásibı-tehnıkalyq bilim berý memlekettik komıtetiniń tóraǵasy, Shymkent oblystyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy, Eńbek jóne áleýmettik máseleler jónindegi memlekettik komıteti tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan.
Qazaq KSR-i Joǵarǵy Keńesi 3-shaqyrylym depýtaty. Qazaqstan kásipkerleri kongresiniń tuńǵysh prezıdenti. Qazaqstannyń demokratııalyq jańarýyna, respýblıka ekonomıkasynyń naryq qatynasyna aýysýyna jáne elimizde jeke kásipkerliktiń damýyna zor úlesin qosty.
«Prıntsıpy optımızatsıı regıonalnogo planırovanııa», «Sıstemnyı analız v regıonalnom planırovanıı», «Optımızatsııa otraslevyh ı regıonalnyh kompleksov Kazahstana» (birlesken avtorlyqta), «Ekonomıcheskıe problemy razmeşenııa selskogo hozıaıstva v Kazahstane» (birlesken avtorlyqta) atty kitaptardyń avtory.
Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet Belgisi» ordenderimen marapattalǵan.
QAŃTARDYŃ 30-Y, SENBІ
Ázirbaıjanda keden qyzmetkerleriniń kúni. 1997 jylǵy qańtardyń 10-daÁzirbaıjan Prezıdentiniń Jarlyǵymen bekitilgen. Jyl saıyn atalyp ótedi.
OQIǴALAR
10 jyl buryn (2000) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaev túrki tildes elderdiń mádenıet mınıstrleriniń Turaqty keńesi TÚRKІSOI-dyń XVII otyrysyna qatysýshylarmen kezdesti. Kezdesýde uıym aldynda turǵan maqsattar men mindetter talqylandy.
10 jyl buryn (2000) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik jónindegi komıtetiniń depýtattary Qazaqstan men Qyrǵyzstan úkimeti arasyndaǵy Shý jáne Talas ózenderiniń sý sharýashylyq qurylymdaryn eki memlekettiń teń paıdalanýy týraly kelisimin talqylady.
6 jyl buryn (2004) Reseı Federatsııasynyń Omby qalasynda qazaqtyń uly ǵalymy, etnograf Shoqan Ýálıhanovqa eskertkish ornatyldy.
Eskertkish Ombydaǵy Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy kóshege ornatyldy. Músin avtory - Qazaqstan Respýblıkasy Sýretshiler odaǵynyń múshesi, dotsent Azat Baıarlın.
3 jyl buryn (2007) Máskeýdiń «Veche» baspasynda shyǵysqazaqstandyq jýrnalıst, tarıhshy-zertteýshi, oblystyq «7 kún» gazetiniń bas redaktory Vadım Obýhovtyń «Shvatka shestı ımperıı. Bıtva za Sıntszıan» atty kitaby jaryq kórdi.
Jańa kitap «HH ǵasyrdyń áskerı qupııalary» toptamasymen basylyp shyqty.
ESІMDER
110 jyl buryn (1900-1955) keńes kompozıtory, Reseı halyq ártisi DÝNAEVSKII Isaak Osıpovıch dúnıege keldi.
Ýkraınanyń Poltava oblysynda týǵan.
Harkov konservatorııasyn bitirgen.
«I nashım, ı vashım», «Jenıhı», «Nojı», «Zolotaıa dolına», «Solomennaıa shlıapka», «Dorogı k schastıý», «Volnyı veter» operettalardyń, «Otdyh favna», «Mýrzılka», «Nevesta ı avtomat» baletteriniń, «Letıte, golýbı», «Vecher valsa», «Shkolnyı vals», «Molchanıe», «Ne zabyvaı» ánderiniń jáne kóptegen spektaklderge, mýltfılmderge, kınofılmderge arnalǵan mýzykalardyń avtory.
Eki márte Stalındik syılyqtyń ıegeri.
Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet belgisi», Qyzyl Juldyz ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.
Onyń esimimen Máskeý, Lıpetsk, Novosibir, Almaty qalalaryndaǵy kósheler atalǵan.
65 jyl buryn (1945-1990) qazaq aqyny JAQYPBAEV Jumataı Saǵadıuly dúnıege keldi.
Almaty oblysynda týǵan.
Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtet) bitirgen.
Taldyqorǵan oblystyq gazetinde, «Jalyn» baspasynda, «Jalyn» jýrnalynda, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynda qyzmet istegen.
Qazaq óleńine názik te syrbaz sezimge, syrly sýretke toly, ásem naqyshpen órnektelgen qanyq boıaýly jyrlar ákeldi. «Saratan», «Láılá», «Shuǵynyq gúl tórkini» jyr jınaqtarynda týǵan jerdiń kórkem tabıǵatyn, mahabbat pen sulýlyqty jyrlady. Aqyn dúnıe salǵannan keıin jaryq kórgen «Kóktemgi hattar» óleńder jınaǵy oqyrman qaýymynyń iltıpatyna bólendi.
QAŃTARDYŃ 31-І, JEKSENBІ
Búkildúnıejúzilik alapes aýrýymen aýyratyn adamdarǵa kómek kórsetý kúni. 1954 jyldan qańtardyń sońǵy jeksenbisinde atalyp ótiledi.
Úndistan táýelsizdigi úshin qurban bolǵandardy eske alý kúni. Mahatma Gandıdiń qaza tapqan kúnine (1869-1948) oraı atap ótiledi. Ol Úndistan ult-azattyq qozǵalysynyń basshysy, «gandızm» dep atalatyn ilimniń negizin qalaýshy retinde belgili. Qańtardyń sońǵy jeksenbisinde atap ótiledi.
OQIǴALAR
3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Germanııa Federatıvtik Respýblıkasyna resmı sapary barysynda Berlın qalasynda Nursultan Nazarbaevtyń «Eýrazııa júreginde» atty kitabynyń tusaý keseri boldy.
Saltanatty sharaǵa Býndestag depýtattary, GFR-daǵy qazaq ult ókilderi, Qazaqstanda buryn ómir súrgen nemister qatysty.
3 jyl buryn (2007) Almatyda Qazaqstan Ulttyq geografııa atlasy jáne «Qazaqstan Respýblıkasy» monografııasynyń tusaý keser rásimi ótti.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne Ǵylym Mınıstrliginiń Instıtýty daıyndaǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq geografııalyq atlasy úsh tomnan turady. Jınaqqa zertteý ınstıtýttary men ortalyqtardyń barlyq ǵylymı jáne ǵylymı-tájirıbelik jumystary engizilgen. Onda elimizdiń ekologııalyq qaýipsizdik kartasy alǵash ret jarııalanǵan.
Atlastyń birinshi tomy geologııalyq qurylymdarǵa, bederler, mıneraldy jáne sý qorlaryna, aýa raıy, flora men faýnaǵa arnalǵan, oǵan 118 karta engizilgen.
Atlastyń ekinshi tomyna elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıy jáne turǵyndary, áleýmettik salaǵa, aýyl sharýashylyǵy týraly aqparat jınaqtalǵan. Oblystyq ortalyqtar, syrtqy ekonomıkalyq baılanys, týrıstik nazar aýdaratyn jerler, tarıhı jáne arheologııalyq eskertkishter - bunyń barlyǵy 116 kartada kórsetilgen.
Atlastyń úshinshi tomy eldiń tabıǵı-sharýashylyq júıesine jáne ekologııalyq ahýalyna arnalǵan, bul tomda 89 karta kórsetilgen.
«Qazaqstan Respýblıkasy» monografııasy da úsh bólimnen turady: birinshisi - «Tabıǵat jaǵdaıy jáne qorlardaǵy» lıtosfera, gıdrosfera, atmosfera jáne bıosfera zerttelgen. Kitaptiń ekinshi bólimi Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasyn qabyldaǵannan keıin eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıyna, al úshinshi tom ekologııalyq qaýipsizdik suraqtaryna arnalǵan.
3 jyl buryn (2007) Semeıde tanymal aqyn jáne prozashy Nıkolaı Alekseevtiń «Svet Nezakatnyı» atty jańa kitaby jaryq kórdi. Kitapqa ocherkter, qysqa áńgimeler engizilgen. Baspanyń 7 taraýy avtordyń týǵan ólkesi Semeıdiń Ertis jaǵalaýyna arnalǵan.
ESІMDER
100 jyl buryn (1910-1988) qazaqstandyq geolog, metallogenııa salasynyń mamany, geologııa-mıneralogııa ǵylymdarynyń doktory, professor, KSRO Ǵylym akademııasynyń korrespondent múshesi, Sotsıalıstik Eńbek Eri SMIRNOV Vladımır Ivanovıch dúnıege keldi.
Reseıdiń Máskeý qalasynda týǵan.
Máskeý geologııalyq-barlaý ınstıtýtyn bitirgen.
Negizgi ǵylymı eńbekteri tereń qabattaǵy kenderdi izdeýdiń, barlaýdyń jáne qoryn baǵalaýdyń ádisterin zertteý men metallogenııa máselelerine arnalǵan. Ol endogendik faktorlardyń rýda túzýdegi mánin, Orta Azııa, Kavkaz aımaqtarynda rýdaly kender qalyptasýy men ornalasýynyń aımaqtyq zańdylyqtaryn ashty.
Úsh ret Lenın ordenimen, Oktıabr Revolıýtsııasy, Eńbek Qyzyl Tý ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.
45 jyl buryn (1965) ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty, Psıhologııa jáne menedjment Halyqaralyq Akademııasynyń korrespondent múshesi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Iran Islam Respýblıkasy Tegeran qalasyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi RÚSTEMOV Nurbah Turaruly dúnıege keldi.
Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Túrkistan qalasynda týǵan.
Almaty shetel tilderi ınstıtýtyn, BLKJO OK janyndaǵy Joǵary komsomol mektebin, L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııalyq Ulttyq ýnıversıtetiniń Dıplomatııalyq akademııasyn, Qazaqstan-Reseı ýnıversıtetin bitirgen.
Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń IV-shaqyrylym depýtaty. Qazaqstan Parlamenti Májilisi Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy boldy. Qazirgi qyzmetinde - 2009 jyldan.
