QazAqparat-Anons: qańtardyń 12-si men 18-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ELBASYAstanada қaңtardyң 12-si kүni alғashқy ıntellektýaldyқ mektep ashylady. Oғan ҚR Prezıdenti Nұrsұltan Nazarbaev arnaıy қatyspaқ.Elbasy Nұrsұltan Nazarbaevtyң Үndistanғa resmı sapary barysynda қaңtardyң 23-i men 27-si aralyғynda Delıde «Қazaқstan-Үndistan» Іskerlik keңesiniң 4-shi otyrysy jәne eki el kәsipkerleriniң iskerlik kelissөzderi өtedi. ҮKІMET Қaңtardyң 12-sinde Үkimet үıinde selektorlyқ keңes өtedi. Қaңtardyң 12-sinde Mınıstrler үıinde Premer-Mınıstr K.Mәsimovtyң қatysýymen Aқparattandyrý jәne baılanys agenttigi alқasynyң keңeıtilgen mәjilisi өtedi. Қaңtardyң 12-sinde Aýyl sharýashylyғy mınıstrliginde «Sүt jәne sүt өnimderine қoıylatyn talaptarғa өzgertýler men tolyқtyrýlar engizý» mәselesine arnalғan «dөңgelek үstel» otyrysy өtedi. PARLAMENT Қaңtardyң 13-i, seısenbi kүni Mәjilistiң Halyқaralyқ ister, қorғanys jәne қaýipsizdik komıtetiniң otyrysy өtedi. Onda birқatar zaң jobalary boıynsha Қorshaғan ortany қorғaý, Indýstrııa jәne saýda, Mәdenıet jәne aқparat, sondaı-aқ Aýyl sharýashylyғy mınıstrleri orynbasarlarynyң baıandamalary tyңdalady.ҰLTTYҚ BANKҚR Ұlttyқ Bankiniң Basқarmasy 2009 jylғy қaңtardyң 1-inen bastap Ұlttyқ Bankiniң resmı қaıta қarjylandyrý jyldyқ stavkasyn 10 paıyz deңgeıinde belgileýge sheshim қabyldady.ҚOҒAM2009 jylғy aқpannyң 25-i men naýryzdyң 6-sy aralyғynda Қazaқstan Respýblıkasynda Ұlttyқ halyқ sanaғy өtkiziledi. 2009 jylғy қaңtardyң 1-inen bastap Қazaқstan Respýblıkasynda jaңa Salyқ jәne Bıýdjet kodeksteri kүshine endi. ASTANAҚaңtardyң 12-si kүni қalada alғashқy ıntellektýaldyқ mektep ashylady. Oғan ҚR Prezıdenti Nұrsұltan Nazarbaev arnaıy қatyspaқ.Қaңtardyң 12-sinde «Nұr Otan» partııasynyң ortalyқ keңsesinde «Nұr Otan» men Memlekettik tildi damytý prezıdenttik қorynyң arasynda birlesken қyzmet týraly memorandýmғa қol қoıý rәsimi өtedi. Қaңtardyң 15-i men 19-y aralyғynda Astanada fýtzaldan Қazaқstan chempıonatynyң besinshi týr oıyndary өtediҚaңtardyң 16-synda Astanada «Mass-medıa salasynda zııatkerlik menshikti қorғaý» taқyrybyna arnalғan semınar-trenıng өtedi. ALMATY Қaңtardyң 12-sinde «Mıllenıým» meıramhanasynda Қyzyl Krest pen «Қazaқstan-Koreıa» Dostyқ қoғamy қaıyrymdylyқ aktsııa өtkizedi. Қaңtardyң 19-ynda «Қazaқstan-Үndistan: yntymaқtastyқ perspektıvalary» dep atalatyn konferentsııa өtedi. Ony Үndistan elshiligi men Nıý-Delıdegi Syrtқy ister mınıstrliginiң aқparat bөlimi ҚR Prezıdenti janyndaғy Қazaқstannyң strategııalyқ zertteýler ınstıtýtymen yntymaқtasyp ұıymdastyryp otyr.AIMAҚTARALMATY OBLYSYӘkimderdiң jyl saıynғy esep berý naýқany bıyl қaңtardyң 28-inde bastalyp, aқpannyң 11-inde aıaқtalady. Osy eki aptanyң ishinde 16 aýdan әkimi men үsh қala әkimi byltyrғy jyl boıyna atқarylғan jұmystary boıynsha halyқ aldynda esep beredi. Al oblys әkimi Serik Үmbetovtyң қorytyndy esebi aқpannyң 11-ine josparlanyp otyr.BATYS ҚAZAҚSTAN OBLYSY Қaңtardyң 12-si men aқpannyң 14-i aralyғynda barlyқ deңgeıdegi әkimder esep beredi. Қoғamdy odan әri demokratııalandyrý, halyқty elimizde jүrgizilip jatқan reformalardan habardar etý, bılik organdarynyң el aldyndaғy jaýapkershiligin arttyrý maқsatynda өtkiziletin naýқan barysynda barlyғy 440 kezdesý bolmaқ. Aldymen aýyl әkimderi esep berse, aýdan әkimderiniң esebi қaңtardyң 19-ynda bastalmaқ. Қala әkiminiң қorytyndy kezdesýi қaңtardyң 30-yna belgilense, oblys basshysy aқpannyң 12-sinde өңir tұrғyndary aldynda esep beredi. PAVLODAR OBLYSYJergilikti atқarýshy organdarynyң basshylary halyқ aldynda esep berýge әzirlenýde. Atap aıtқanda, selolyқ okrýgterdiң, aýyldar men kentterdiң basshylary tұrғyndarmen қaңtardyң 12-si men 18-i aralyғynda kezdesýler өtkizse, қalalar men aýdandardyң basshylary қaңtardyң 19-y men aқpannyң 1-i aralyғynda kezdesedi. Oblys әkimi Baқytjan Saғyntaevtyң kezdesýi aқpannyң 6-synda halyқ өkilderiniң қatysýymen өtetin oblystyқ mәslıhattyң keңeıtilgen sessııasynda өtedi.ShYҒYS ҚAZAҚSTAN OBLYSYOblystyң barlyқ өңirlerinde қaңtardyң 12-sinen bastap barlyқ deңgeıdegi әkimderdiң halyқ aldyndaғy esep berý jınalystary bastalady. Birinshi kezekte jyl boıyna atқarғan jұmystary boıynsha selolyқ jәne kent okrýgteriniң 255 әkimi esep beredi. Olar barlyғy 680 kezdesý өtkizedi dep kүtilýde. Aýdandyқ maңyzdaғy alty қalanyң әkimi өz өңirleriniң tұrғyndarymen 22 kezdesý өtkizedi. Al қalalar men aýdandardyң 19 әkimi өz esep berý naýқandaryn қaңtardyң 16-synda bastaıdy. --------------------------------------------------------------------------------------------------ELEÝLІ OҚIҒALAR, ATAÝLY KҮNDER, ESІMDER ҚAҢTARDYҢ 12-І, DҮISENBІTүrikmenstan Respýblıkasynyң eske alý kүni. 127 jyl bұryn (1881) Geok-Tepın shaıқasy bastalyp, ol esepsiz қan tөgiske alyp keldi. Soғysta sheıit bolғandardyң құrmetine arnap, osy kүn arýaқtarғa bas ııý kүni bolyp sanalady.Tanzanııadaғy Zanzıbar tөңkerisi kүni. 1964 jyly Zanzıbar sұltany taқtan taıdyrylyp, әlem kartasynda jaңa memleket paıda boldy. Tanzanııa Afrıka құrylyғyndaғy eң bıik jer ? Kılımandjaro janartaýymen, Tanganıka, Vıktorııa, Nıasa atty ұly kөlderimen erekshelenedi. Astanasy ? Dar-as-Salam қalasy. ESTE ҚALAR OҚIҒALAR87 jyl bұryn (1922) Jetisýda alғashқy Қazaқ pedagogıkalyқ ýchılışesi ashyldy. 16 jyl bұryn (1993) Tүrkııa үkimeti resmı tүrde 1993 jyldy Қoja Ahmet ıAssaýı jyly dep jarııalady.8 jyl bұryn (2001) «Amanat» jýrnalynyң alғashқy sany jaryқ kөrdi.7 jyl bұryn (2002) Almatyda қoғam jәne memleket қaıratkeri Dinmұhamed Қonaevtyң mұrajaı үıi ashyldy.4 jyl bұryn (2005) Almatyda «Қazposhta» AҚ men «Ұlttyқ protsestik ortalyғy» Ұlttyқ banktiң қarjy mamandaryna arnap KazCart ұlttyқ tөlem kartochkasyn shyғardy. KazCart ұlttyқ tөlem kartochkasy el ishinde қolma-қol emes tөlemderdi jүzege asyrý үshin tıimdi tөlem құraly bolýғa beıimdelgen jәne bөlshek saýdada ұsaқ tөlemder naryғyn қamtýғa mүmkindik beredi. Atalғan kartochkanyң artyқshylyғy, onyң kөpjaқtylyғynda. ıAғnı, tұrғyndar bұl kartochka arқyly ekinshi deңgeıdegi banktermen az somadaғy tөlemderdi aýdarady, sondaı-aқ tүrli қosymsha қyzmet tүrlerin jүzege asyra alady.ESІMDER80 jyl bұryn (1929-2005) ekonomıka ғylymynyң doktory, professor, Қazaқstan Respýblıkasynyң eңbek siңirgen ekonomısi ISAEVA Mýza Gavrılovna dүnıege keldi. Reseıde týғan. Өzbek halyқ sharýashylyғy ınstıtýtyn bitirgen. Қazaқstan Ғylym akademııasy Ekonomıka ınstıtýtynda ғylymı қyzmetker, dırektordyң ғylym jөnindegi orynbasary, sektor, bөlim meңgerýshisi, bas ғylymı қyzmetkeri bolғan. Ғalymnyң 100-den astam ғylymı jarııalanymy bar. Medaldarmen, Қazaқ KSR Joғarғy Keңesiniң Құrmet gramotasymen marapattalғan. 60 jyl bұryn (1949) Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyң depýtaty, Әleýmettik-mәdenı damý komıtetiniң mүshesi AҚYLBAI Serik Baıseıitұly dүnıege keldi. Jezқazғan қalasynda týғan. Қaraғandy memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Torғaı oblystyқ advokattar alқasynyң advokaty, Torғaı oblystyқ soty tөraғasynyң orynbasary, Tselınograd қalalyқ sotynyң tөraғasy қyzmetterin atқarғan. 1997-1998 jyldary ? Aқmola oblystyқ sotynyң sýdıasy. 1998-2002 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Joғarғy sotynyң sýdıasy. 2002-2005 jyldary ? Қaraғandy oblysynyң prokýrory. 2005 jyly Қaraғandy oblysynan Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Senatyna depýtat bolyp saılanғan. ҚAҢTARDYҢ 13-І, SEISENBІEski Jaңa jyl. 13-inen 14-ine қaraғan tүni atap өtiledi.Reseı baspasөziniң kүni. 1991 jylғy jeltoқsan aıynda RF Joғarғy Keңesiniң Tөralқasy Reseı merzimdi baspasөziniң kөshbasshysy ? Mәskeýde shyққan eң alғashқy basylym ? «Vedomostı» gazetiniң 300 jyldyқ mereıtoıyna baılanysty osy kүndi mereke retinde atap өtý týraly sheshim қabyldady.ESTE ҚALAR OҚIҒALAR85 jyl bұryn (1924) aғartýshy, ұstaz Sұltanbek Қojanov «Aқ jol» gazetinde jarııalanғan maқalasynda demokratııa týraly pikirin bildirip, «Demokratııa partııa jasaý jolynda paıdalanylýy kerek. Demokratııa tilmashtar үshin emes, partııa jұrtshylyғy үshin, әsemdik үshin emes, jұrtshylyқty kөterý үshin», - dedi.83 jyl bұryn (1926) Қ.Kemeңgerovtyң «Altyn saқına» pesasymen қazaқtyң birinshi kәsibı ұlttyқ teatry ? Қazaқ drama teatrynyң (қazirgi M.Әýezov atyndaғy Қazaқ akademııalyқ drama teatry) resmı ashylý rәsimi өtti. Өner ұjymy alғash ret 1925 jyly Қyzylorda қalasynda ұıymdastyrylғan bolatyn. 1929 teatr trýppasy Almatyғa қonys aýdardy. 1937 jyly akademııalyқ mәrtebesin alsa, al 1961 jyly қazaқtyң zaңғar jazýshysy Mұhtar Әýezovtyң esimi berildi. Teatr sahnasynda halyқ shyғarmashylyғynyң tanymal sheberleri: I.Baızaқov, Ә.Қashaýbaev, S.Қojamқұlov, Қ.Қýanyshbaev, Z.Atabaeva, t.b. өner kөrsetken. 1926-1932 jyldary teatrғa akter jәne rejısser Jұmat Shanın basshylyқ jasaғan.75 jyl bұryn (1934) Almatyda Қazaқ mýzykalyқ drama teatry (қazirgi Abaı atyndaғy Қazaқ ұlttyқ pedagogıkalyқ ınstıtýty atyndaғy Қazaқ memlekettik akademııalyқ opera jәne balet teatry) құryldy. Teatr sahnasynda eң birinshi M.Әýezovtiң «Aıman-Sholpan» spektakli men B.Maılınniң «Shұғa» dramasy қoıyldy.17 jyl bұryn (1992) Baýyrjan Momyshұlynyң қaıyrymdylyқ қory құrylyp, respýblıkalyқ mәrtebe aldy.16 jyl bұryn (1993) «Қazaқstan Respýblıkasynyң memlekettik shekarasy týraly» Zaң қabyldandy.10 jyl bұryn (1999) Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Ә.Nazarbaevtyң «Tarıh tolқynynda» kitaby «Atamұra» baspasynan қazaқ jәne orys tilderinde jaryқ kөrdi.ESІMDER70 jyl bұryn (1939-1988) aқyn, aýdarmashy POSTNIKOV Oleg dүnıege keldi. Reseıdiң Týla oblysynda týғan. 1958 jyly Mıneralnye vody қalasynda tehnıkalyқ ýchılışeni bitirgennen keıin, Қazaқstanғa kelgen. M.Gorkıı atyndaғy Әdebıet ınstıtýtynyң poezııa bөlimin bitirgen. On jyldan astam ýaқyt қalalyқ, aýdandyқ jәne oblystyқ gazetterde eңbek etip, Қazaқstan Jazýshylar odaғy Shymkent oblysaralyқ bөlimshesiniң әdebı keңesshisi bolғan. Қalamgerdiң birneshe jyr kitaby, povesteri jaryқ kөrgen. Kөrkem aýdarma salasynda қazaқ aқyndarynyң týyndylaryn orys tiline tәrjimalaғan. 55 jyl bұryn (1954) Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Mәjilisiniң depýtaty, Halyқaralyқ ister, қorғanys jәne қaýipsizdik komıtetiniң mүshesi TEMІRBOLATOV Serik Ғabdollaұly dүnıege keldi. Қaraғandy қalasynda týғan. Қaraғandy memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1982-1983 jyldary ? Taldyқorғan oblystyқ prokýratýrasynyң tergeýshisi. 1983-1984 jyldary ? Almaty kөlik prokýratýrasynyң bөlim prokýrory. 1984-1985 jyldary ? Қazaқ KSR Prokýratýrasy Tergeý basқarmasynyң prokýrory. 1985-1990 jyldary ? Қazaқ KSR-niң erekshe tapsyrmalar jөnindegi prokýrorynyң kөmekshisi, bөlim bastyғy. 1990-1991 jyldary ? Қazaқ KSR Prezıdenti jәne Mınıstrler Kabıneti Apparatynyң konsýltanty, sektor meңgerýshisi. 1991-1994 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Әdilet mınıstriniң orynbasary. 1994-1995 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy vıtse-prezıdenti hatshylyғynyң meңgerýshisi, Қazaқstan Respýblıkasy Құndy қaғazdar jөnindegi ұlttyқ komıssııasynyң tөraғasy. 1996-1999 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Konstıtýtsııalyқ keңesiniң mүshesi, Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyң depýtaty, Zaңnama jәne sot-құқyқtyқ reforma komıtetiniң mүshesi. 2000-2002 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy nashaқorlyқpen jәne esirtki bıznesimen kүres agenttigi tөraғasynyң orynbasary, Қazaқstan Respýblıkasy Joғarғy soty janyndaғy komıtet tөraғasynyң orynbasary. 2002 jyldan Қazaқstan Respýblıkasy Bas prokýrory hatshylyғynyң basshysy, Ortalyқ өңirlik kөlik prokýrory қyzmetterin atқarғan. Depýtattyқ өkilettigi 2007 jylғy қyrkүıektiң 2-inde bastaldy. «Құrmet» ordenimen marapattalғan. ҚAҢTARDYҢ 14-І, SӘRSENBІESTE ҚALAR OҚIҒALAR17 jyl bұryn (1992) Қyzylorda pedagogıka ınstıtýtyna ejelgi tүrkilerdiң ұly aқyny, әri kompozıtory Қorқyt Ata esimi berildi.11 jyl bұryn (1998) Belarýs astanasy Mınsk қalasynyң bir kөshesine jazýshy Mұhtar Әýezovtyң esimi berildi.3 jyl bұryn (2006) Mәskeýdiң «Rýsskıı rarıtet» baspasy «Ғasyrlar danalyғy» serııasy aıasynda қazaқtyң ұly aқyny Jambyl Jabaevtyң өleңder jınaғyn shyғardy. Jınaқty baspaғa әdebıet zertteýshisi Sәýle Mansұrova daıyndady.ESІMDER105 jyl bұryn (1904-1974) sýretshi, KSRO-nyң halyқ sýretshisi, Өzbekstannyң Memlekettik syılyғynyң laýreaty TAҢSYҚBAEV Oral dүnıege keldi. Tashkent қalasynda týғan. 1929 jyly Penza kөrkemsýret ýchılışesin bitirgen. Қylқalam sheberiniң alғashқy shyғarmashylyқ eңbegi ? «Kөsh» kartınasy kompozıtsııalyқ tұtastyғymen erekshelenedi. Al «Týғan өlke», «Қaraқұm SES-indegi taң» jәne «Sharbaқ құrylystarynda» atty týyndylarynda өrkendegen өndiris pen өmir kөrinisin realıstik naқtylyқpen beınelegen. «Іle өzeniniң aңғarynda», «Taýdaғy kүz» peızajdyқ sýretterinde Қazaқstannyң әsem tabıғaty men өlke tynysyn syrly da қanyқ boıaýmen өrnektegen. Taңsyқbaev teatr dekoratsııalaryn da bezendirgen. Sýretshiniң kөptegen shyғarmalary Қazaқstan Memlekettik өner mұrajaıynda, Өzbekstannyң өner mұrajaıynda, Mәskeý қalasyndaғy Shyғys halyқtary өneri mұrajaıynda, Mәskeý қalasyndaғy bұrynғy KSRO Sýretshiler odaғy қorynda saқtaýly. Lenın ordenimen jәne medaldarmen marapattalғan.55 jyl bұryn (1954) tarıh ғylymynyң doktory, professor SYZDYҚOV Sataı Maқsұtұly dүnıege keldi. Қaraғandy oblysynda týғan. Қaraғandy memlekettik ýnıversıtetin jәne Қazaқ memlekettik ýnıversıtetiniң aspırantýrasyn bitirgen. 1995-2005 jyldary - Әl-Farabı atyndaғy Қazaқ ұlttyқ ýnıversıtetiniң professory, Shyғystaný fakýltetiniң dekany. 2005 jyldan Abaı atyndaғy Қazaқ ұlttyқ pedagogıkalyқ ýnıversıteti tarıh fakýltetiniң dekany bolғan. Қazir atalmysh ýnıversıtettiң kafedra meңgerýshisi қyzmetin atқarady. Ғalymnyң negizgi ғylymı eңbekteri kөne tүrki taıpalarynyң tarıhyna jәne «Alash» partııasy қaıratkerleriniң қyzmetine arnalғan. ҚAҢTARDYҢ 15-І, BEISENBІESTE ҚALAR OҚIҒALAR72 jyl bұryn (1937) Қazaқ mýzyka teatrynda (kazirgi Қazaқ akademııalyқ opera jәne balet teatry) «Er Tarғyn» operasynyң premerasy қoıyldy. Lıbrettosyn S.Kamalov, mýzykasyn E.Brýsılovskıı jazғan. Operada 60-tan astam halyқ әn-kүıleri paıdalanylғan. Operany alғash rejısser Қ.Jandarbekov қoıғan. Basty rөlderdi KSRO halyқ әrtisi K.Baıseıitova (Aқjүnis), Қazaқstannyң halyқ әrtisi Қ.Baıseıitov (Tarғyn) oınaғan.44 jyl bұryn (1965) Semeı ıadrolyқ polıgonynda, Shaғan өzeniniң keýip қalғan arnasynda, 178 metr tereңdikte қýaty 104 kılotonnalyқ atom bombasyna jarylys jasaldy. Jarylys saldarynan ұzyndyғy 408 metr, tereңdigi 100 metrge jetetin krater paıda boldy. Keıinirek atalmysh kraterdiң jaғalaýynan 20-35 metr jerde үlken kөl paıda boldy. Jer қazý tehnıkasynyң kөmegimen arna қazylyp, sý kraterge құıylғan. 15 jyl bұryn (1994) Elbasy Jarlyғymen Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң mұraғaty құryldy.ESІMDER90 jyl bұryn (1919) aktrısa, әnshi, өnertaný ғylymynyң kandıdaty ShӘÝKENBAEVA Nazeket Nұrғalıқyzy dүnıege keldi. Batys Қazaқstan oblysynyң Terekti aýdanynda týғan. Mәskeý қalasyndaғy teatr өneri ınstıtýtynyң akterler daıarlaıtyn қazaқ stýdııasyn bitirgen. Teatr sahnasynda Klarıche (K.Goldonı «Eki қojaıynғa bir қyzmetshi»), Dezdemona (Ý.Shekspır «Otello»), t.b. rөlderdi somdaғan. 1938-1976 jyldary Қazaқ akademııalyқ drama teatry құramynda aktrısa, Қazaқ akademııalyқ opera jәne balet teatrynda hor әrtisi, Әdebıet jәne өner ınstıtýtynda ғylymı қyzmetker boldy. Onyң zertteý maқalalary «Oblystyқ қazaқ teatrlary» atty ұjymdyқ jınaқtarda basylғan. «Қapan Badyrov» pen «Akterlik sheberlik» kitaptary jaryқ kөrgen.80 jyl bұryn (1929) tarıh ғylymynyң doktory, professor, Қazaқstan Ғylym akademııasynyң akademıgi ASYLBEKOV Mәlik-Aıdar Hantemirұly dүnıege keldi. Oңtүstik Қazaқstan oblysynyң Shardara aýdanynda týғan. Shymkent mұғalimder ınstıtýtyn, Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Қyzylқұm aýdanynda orta mektepte mұғalim, dırektor, aýdandyқ oқý bөliminiң meңgerýshisi қyzmetterin atқarғan. 1959 jyldan Қazaқstan Ғylym akademııasy Tarıh, arheologııa jәne etnologııa ınstıtýtynyң kishi ғylymı қyzmetkeri, aғa ғylymı қyzmetkeri, bөlim meңgerýshisi, dırektordyң orynbasary boldy. Қazir Sh.Ýәlıhanov atyndaғy Tarıh jәne etnologııa ınstıtýtynyң bas ғylymı қyzmetkeri bolyp isteıdi. Ғalymnyң ғylymı jұmystarynyң negizgi baғyty 19 ғasyrdyң 2-shi jartysy men 20-shy ғasyrdaғy әleýmettik-demografııalyқ protsester, ındýstrııa salasynda ұlttyқ mamandardyң қalyptasýy, 20-shy ғasyrdaғy agrarlyқ jәne ұlttyқ қozғalystar, saıası-ekonomıkalyқ jaғdaı, osy taқyryptarғa қatysty tarıhnamalyқ jәne derektaný mәselelerine arnalғan. Onyң 130-dan astam ғylymı eңbegi jaryқ kөrgen.65 jyl bұryn (1944) bıologııa ғylymynyң doktory, professor SABANShIEV Mәjıt dүnıege keldi. Almaty oblysynyң Panfılov aýdanynda týғan. Almaty zootehnıkalyқ-mal dәrigerlik ınstıtýtyn, Mәskeýdegi Epıdemıologııa jәne vırýsologııa ınstıtýtynyң aspırantýrasyn bitirgen. 1967-1968 jyldary ? Panfılov aýdanyndaғy «Krasnyı Vostok» sharýashylyғynyң bas mal dәrigeri. 1973-1996 jyldary Қazaқ vırýsologııa ғylymı-zertteý ınstıtýtynyң aғa ғylymı қyzmetkeri, zerthana meңgerýshisi boldy. 1996 jyldan Қazaқ ұlttyқ agrarlyқ ýnıversıtetinde қyzmet isteıdi. Ғalymnyң 60-tan asa ғylymı eңbegi jaryқ kөrgen.65 jyl bұryn (1944-2005) memleket қaıratkeri NҰRҚADІLOV Zamanbek Қalabaıұly dүnıege keldi. Almaty oblysynyң Ұıғyr aýdanynda týғan. Abaı atyndaғy Қazaқ ұlttyқ pedagogıkalyқ ýnıversıtetin bitirgen. 1968-1977 jyldary Almaty қalasynyң құrylys ұıymdarynda sheber, prorab, ýchastke bastyғy, bas ınjener, құrylys-montaj basқarmasynyң bastyғy қyzmetterin atқarғan. 1977-1981 jyldary ? Қazaқstan Kompartııasy Almaty oblystyқ komıtetiniң nұsқaýshysy, Almaty қalalyқ komıtetiniң bөlim meңgerýshisi. 1981-1985 jyldary ? Almaty қalalyқ atқarý komıteti tөraғasynyң orynbasary, Қazaқ KSR Mınıstrler Keңesi janyndaғy Selden қorғaý құrylystaryn salý jәne paıdalaný jөnindegi bas basқarmanyң bastyғy. 1985-1991 jyldary ? Almaty қalalyқ atқarý komıteti tөraғasynyң mindetin atқarýshy, tөraғasy. 1991-1994 jyldary ? Halyқ depýtattary Almaty қalalyқ keңesi atқarý komıtetiniң tөraғasy, Almaty қalalyқ әkimshiliginiң basshysy. 1995-1997 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Mәjilisiniң depýtaty. 1997-2001 jyldary ? Almaty oblysynyң әkimi. 2001-2004 jyldary Қazaқstan Respýblıkasy Tөtenshe jaғdaılar jөnindegi agenttiktiң tөraғasy қyzmetin atқarғan. ҚAҢTARDYҢ 16-Y, JҰMAESTE ҚALAR OҚIҒALAR17 jyl bұryn (1992) Shvetsııa Koroldigi Қazaқstan Respýblıkasynyң tәýelsizdigin moıyndady.17 jyl bұryn (1992) Mәskeý қalasynda TMD-ғa mүshe 6 memleket Reseı, Қazaқstan, Қyrғyzstan, Ýkraına, Belarýs jәne Armenııa basshylarynyң kezdesýi өtti. Kezdesý barysynda 7 kelisimge қol қoıyldy.85 jyl bұryn (1924) alғashқy tikұshaқ әýege kөterildi. Ispan ұshқyshy P.Peskara әýede 8 mınýt 13 sekýnd bolyp, 1 shaқyrymdaı ұshyp өtken.ESІMDER80 jyl bұryn (1929) bıologııa ғylymynyң doktory, professor, Қazaқstan Ғylym akademııasynyң akademıgi, Қazaқstannyң eңbek siңirgen ғylym қaıratkeri ILıALETDINOV Alfarıd Nızamұly dүnıege keldi. Қyzylorda oblysynyң Syrdarııa aýdanynda týғan. M.Lomonosov atyndaғy Mәskeý memlekettik ýnıversıtetin jәne aspırantýrasyn bitirgen. Қazaқstan Ғylym akademııasy Topyraқtaný ғylymı-zertteý ınstıtýtynyң ғylymı қyzmetkeri, Mıkrobıologııa jәne vırýsologııa ғylymı-zertteý ınstıtýtynyң ғylymı қyzmetkeri, zerthana meңgerýshisi, dırektory, Қazaқstan Ғylym akademııasy Bıologııa ғylymdary bөlimshesiniң akademık-hatshysy қyzmetterin atқardy. Onyң negizgi ғylymı eңbekteri tabıғattaғy organıkalyқ jәne mıneraldyқ zattardyң aınalymyndaғy mıkroorganızmderdiң rөlin zertteýge jәne olardy mal azyғyn өndirýge қoldanýғa arnalғan. Ғalym өnerkәsiptiң lastanғan sýlaryn aýyr metaldar ıonynan, tsıanıdterden jәne organıkalyқ lastanýlardan tazartý үshin mıkroorganızmderdi paıdalaný jөninde irgeli ғylymı-zertteý jүrgizip, bұryn ғylymda anyқtalmaғan fakýltatıvti anaerobty bakterııalardy tapty. Ol kөp jylғy jүrgizilgen ғylymı-zertteýlerdiң nәtıjesinde shyryndy mal azyғy ? sүrleminiң құnarlyғyn arttyrý maқsatynda құrғaқ bakterııalyқ ashytқylardy, fızıologııalyқ maқsattaғy bentobak ? probıotıkterdi taýyp, olardy өndiriske engizýge tikeleı basshylyқ etti. Ғalymnyң jetekshiligimen aýyl sharýashylyқ maldarynyң tөlderinde jәne құs balapandarynda kezdesetin kolıbakterıoz aýrýyn emdeý үshin sүt jәne propıon қyshқyly bakterııalarynan daıarlanғan ? lakotovıt preparatyn veterınarlyқ tәjirıbege engizý jolғa қoıyldy. Jalpy ғalymnyң 220-ғa jýyқ ғylymı eңbegi, onyң ishinde 4 monografııasy jәne 24 avtorlyқ kýәligi bar. «Құrmet belgisi» ordenimen marapattalғan. ҚAҢTARDYҢ 17-І, SENBІESTE ҚALAR OҚIҒALAR17 jyl bұryn (1992) Joғarғy Keңes «Қazaқstan Respýblıkasynyң Prokýratýrasy týraly» Zaң қabyldady.17 jyl bұryn (1992) «Zaman ? Қazaқstan» gazetiniң alғashқy sany jaryқ kөrdi.17 jyl bұryn (1992) Almatydaғy № 9 mektep-ınternat negizinde alғashқy tүrik kolledji ashyldy.13 jyl bұryn (1996) Қazaқstan Respýblıkasynyң Prezıdenti N.Ә.Nazarbaevtyң Belarýs Respýblıkasyna resmı sapary bastaldy. Sapar barysynda birneshe құjatқa қol қoıyldy. Olardyң ishinde «Dostyқ pen yntymaқtastyқ týraly» sharttyң orny erekshe.8 jyl bұryn (2001) Oralda өrt sөndiretin mashına shyғaryla bastady.ESІMDER70 jyl bұryn (1939) fılologııa ғylymynyң doktory, professor BAIJANOV Tүzelbaı dүnıege keldi. Oңtүstik Қazaқstan oblysynyң Tүlkibas aýdanynda týғan. Shymkent pedagogıkalyқ ınstıtýtyn bitirgen. Arқalyқ pedagogıkalyқ ınstıtýtynda қyzmet istep, orys tili kafedrasynyң meңgerýshisi, Jambyl pedagogıkalyқ ınstıtýtynda oқytýshy boldy. 1993 jyly «Қazaқ tilindegi әskerı leksıkanyң tarıhy» degen taқyrypta doktorlyқ dıssertatsııa қorғady. Ғalym әskerı leksıkanyң etımologııalyқ sөzdigin құrastyrýmen aınalysyp jүr. Onyң birneshe ғylymı eңbekteri jaryқ kөrgen. ҚAҢTARDYҢ 18-І, JEKSENBІDinderdiң Dүnıejүzilik kүni. BҰҰ-nyң bastamasymen 1950 jyldan bastap, қaңtardyң үshinshi jeksenbisinde atap өtiledi.ESTE ҚALAR OҚIҒALAR40 jyl bұryn (1969) Қ.Jandarbekov atyndaғy Jetisaı қazaқ drama teatry B.Maılınnyң «Jalbyr» spektaklimen өz shymyldyғyn ashty. Teatrғa 1978 jyly akter, rejısser, Қazaқstannyң halyқ әrtisi Құrmanbek Jandarbekovtyң esimi berildi. Birinshi bas rejısseri ? Қ.Shanın, dırektory ? T.Bәıimbetov.31 jyl bұryn (1978) «Jұldyz» jýrnaly «Halyқtar dostyғy» ordenimen marapattaldy.17 jyl bұryn (1992) «Sөzdiң piri ? Sүıinbaı» atty jaңa ғylymı-tanymdyқ telefılm jaryқ kөrdi.17 jyl bұryn (1992) Almatydaғy Kıno үıinde Talғat Temenovtyң «Қyzғysh құs» atty kөrkem fılminiң premerasy өtti.17 jyl bұryn (1992) Avstrııa Қazaқstan Respýblıkasynyң tәýelsizdigin moıyndady.15 jyl bұryn (1994) Oңtүstik Қazaқstan oblysynyң өner ұjymy Tүrkııada өtken tүrki tildes elder қýyrshaқ teatrlary halyқaralyқ festıvalinde bas jүldege ıe boldy.13 jyl bұryn (1996) Semeı қalasynda әdebıettanýshy ғalym, abaıtanýshy, jazýshy, dramatýrg, Қazaқstannyң tұңғysh әnұranynyң avtory, ғalym Қaıym Mұhamedhanұlynyң 80 jasқa tolғany atalyp өtildi.10 jyl bұryn (1999) Elbasy N.Ә.Nazarbaev Astanadaғy «Mıras» halyқaralyқ Қazaқstan-Amerıka mektebiniң irgetasyn қalaý rәsimine қatysty. 3 jyl bұryn (2006) Almatydaғy M.Әýezov atyndaғy Қazaқ akademııalyқ drama teatrynda tarıhı-taғylymdyқ «Қazaқtar» dramasynyң premerasy boldy. Қoıylymda қazaқ halқynyң өz aldyna memleket bolyp қalyptasý kezeңi sөz bolyp, al negizgi ıdeıasy ? tүbi de, tegi de bir tүrki әleminiң alasapyran myna zamanda қaıta tұtasý maқsatyn kөzdeıdi. Jәnibek hannyң rөlinde ҚR Memlekettik syılyғynyң laýreaty Tұңғyshbaı әl-Tarazı, Kereı sұltandy - Қazaқstanғa eңbek siңirgen әrtis Aıdos Bektemir, Mұhammed Shaıbanıdi - Қazaқstan jastar odaғy syılyғynyң laýreaty Erlan Bilәl, Қasym tөreni - Қazaқstan Jastar odaғy syılyғynyң laýreaty Asylbek Boranbaı, Қoıgeldi batyrdy - әrtis Baýyrjan Қaptaғaı somdady. Қoıylym sýretshisi ? Erkin Әdisbek, kompozıtory ? Әdil Bestibaev. 75 jyl bұryn (1934) aғylshyn polıtsııasy қylmys týraly mәlimet almasatyn қalta radıoқabyldaғyshtarmen қamtamasyz etildi. Radıoқabyldaғyshtyң kөmegimen eң alғash tұtқynғa tүsken қylmysker dүkennen үsh palto ұrlap shyққan soң 15 mınýttan keıin қolғa tүsken.45 jyl bұryn (1964) amerıkandyқ dәrigerler AҚSh kongresin temeki shyғaratyn kompanııalardy қorap syrtyna «temeki tartý sizdiң densaýlyғyңyzғa zııandy» degen eskertý engizýge mindetteýge shaқyrdy.ESІMDER105 jyl bұryn (1904-1975) ataқty akter BABOChKIN Borıs Andreevıch dүnıege keldi. Ol Bүkilodaқtyқ kınematografıster ınstıtýtynda қazaқ kıno akterleriniң bir tobyn tәrbılep shyғardy. Shәkirtteriniң arasynda Jambyl Құdaıbergenov, Janna Kerimtaeva, Meңtaı Өtepbergenov sekildi tanymal kıno өneriniң sheberleri bar.