QazAqparat-Anons: aqpannyń 9-14-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

Aqpannyń 9-ynda Astanada Úkimet úıinde Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń otyrysy ótedi. Májiliste 2009 jylǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý qorytyndylary men 2010 jyldyń birinshi toqsanyna belgilenip otyrǵan mindetter, sondaı-aq Joldaý júktegen mindetterdi júzege asyrý jónindegi is-sharalardyń jalpyulttyq jospary qaralady.

Aqpannyń 12-16-sy aralyǵynda Shveıtsarııanyń Jeneva qalasynda adam quqyqtary salasyndaǵy Ámbebap kezeńdik sholý (ÁKSh) Jumys tobynyń 7-shi sessııasy sheńberinde Qazaqstan Respýblıkasynyń esebi tyńdalady. Elimizdiń delegatsııasyn Premer-Mınıstrdiń orynbasary Erbol Orynbaev bastap barady.

QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM

Aqpannyń 9-ynda Qazaqstanǵa Saýda máseleleri jónindegi Eýropalyq Komıssııanyń delegatsııasy keledi dep kútilýde. Sapar barysynda qonaqtar elimizdiń memlekettik mekemelerinde birqatar kezdesýler ótkizip, solardyń barysynda Qazaqstan men Eýropalyq Odaq arasyndaǵy eki jaqtyq saýda qarym-qatynastardyń ózekti máselelerin talqylaıdy

Aqpannyń 9-10-ynda Ulan-Batyrda Eýropalyq Qaýipsizdik jáne Yntymaqtastyq Uıymyndaǵy Qazaqstan tóraǵalyǵy aıasynda jáne Mońǵolııa úkimetiniń qoldaýymen «Quldyqtyń qazirgi túrlerimen kúrestegi ulttyq, aımaqtyq jáne halyqaralyq tájirıbe» atty semınar ótedi. Atalmysh sharaǵa ortaazııalyq jáne birqatar irgeles memleketterdiń sarapshylary qatysady.

Aqpannyń 9-y men 11-i aralyǵynda Nıderlandtyń Gaaga qalasynda ıAdrolyq qaýipsizdik jónindegi ǵalamdyq sammıttiń daıyndaý jónindegi ulttyq úılestirýshiler kezdesýi ótedi. Qazaqstan tarapynan ulttyq úılestirýshiniń mindetteri Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Qaırat Omarovqa júktelgen.

Aqpannyń 10-12-si aralyǵynda Memlekettik hatshy - Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaevtyń shaqyrýymen Túrkııa Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Ahmet Davýtoglýdyń Astanaǵa resmı sapary kútilýde. Sapar baǵdarlamasynda Túrkııalyq dıplomatııanyń jetekshisi Qazaqstan basshylyǵymen birqatar kezdesýleri belgilengen.

EQYU

Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń Venadaǵy shtab-páterinde, beısenbi, aqpannyń 11-i kúni basty energetıkalyq ınfraqurylymdardyń lańkestik shabýyldarǵa qarsy qaýipsizdigin qamtamasyz etý máselelerine arnalǵan ekikúndik semınary bastalady.

Aqpan aıynda QR Memlekettik hatshysy -syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaevtyń EQYU-nyń qazirgi tóraǵasy retinde Ońtústik Kavkaz elderine alǵashqy sapary ótedi. Sapar barysynda Q.Saýdabaev Ázirbaıjan, Armenııa jáne Grýzııa elderinde bolady.

SPORT

Aqpannyń 9-y men 13-i aralyǵynda Japonııada shaıbaly hokkeıden Qazaqstan quramasynyń qatysýymen «NAGANO-2010» kýbogynyń oıyndary ótedi.

Atyraýda aqpannyń 9-16 kúnderi voleıboldan Ulttyq lıgadaǵy erler komandalary arasynda XVIII Qazaqstan chempıonatynyń 4-shi týr oıyndary ótedi.

Aqpannyń 12-28-i aralyǵynda Vankýverde HHІ Qysqy Olımpıadalyq oıyndar ótedi. Olımpıada oıyndaryna Avstralııa, Avstrııa, Bagam araldary, Belorýs, Belgııa, Bolgarııa, Brazılııa, Ulybrıtanııa, Vengrııa, Gana, Germanııa, Gonkong, Grýzııa, Danııa, Izraıl, Úndistan, Iran, Ispanııa, Italııa, Qazaqstan, Kaıman araldary, Kanada, Qytaı, Soltústik Koreıa, Latvııa, Lıvan, Lıtva, Lıhtenshteın, Moldova, Monako, Mońǵolııa, Nıderlandy, Jańa Zelandııa, Norvegııa, Polsha, Reseı, Rýmynııa, Senegal, Slovakııa, Slovenııa, AQSh, Túrkııa, Ýkraına, Fınlıandııa, Frantsııa, Chehııa, Shveıtsarııa, Shvetsııa, Estonııa, OńtústikKoreıa, ıAmaıka, Japonııa elderi qatysady.

Aqpannyń 13-de qazaq boksshysy Qanat Kertenbaev Panazııalyq boksshylar qaýymdastyǵynyń (PABA) nusqasy boıynsha chempıon ataǵyn qorǵaıdy. Jerlesimizdiń qarsylasy - grýzındik boksshy Bekoı Sadjaıa.

BAIQOŃYR

2010 jylǵy aqpannyń 16-synda Astana ýaqytymen 6 saǵat 39 mınýtta «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵynan «Intelsat-16» ǵarysh apparaty bar «Proton-M» zymyrantasyǵyshy ushyrylady dep josparlanýda.

ASTANA

Aqpannyń 9-ynda elordada Delfıı oıyndary baǵdarlamasy boıynsha «Shattyq» konkýrsy bastalady. Osymen tórtinshi ret ótkizilip otyrǵan bul konkýrs Astananyń jarqyn is-sharalarynyń birine aınalyp otyr. Konkýrs hor vokaly, mánerlep oqý, horeografııa, aspapta oınaý, beıneleý óneri, fotosýret atalymdary boıynsha ótedi. Oǵan 10 men 15 jastyń aralyǵyndaǵy balalar jáne 16 jas jáne odan joǵary jasóspirimder qatysady.

Aqpannyń 9-yna Ulttyq bank keńsesinde G.Marchenkonyń qatysýymen «2009 jyldyń aldyn ala qorytyndysy. Qarjy sektoryndaǵy aǵymdaǵy jaǵdaı» degen taqyrypta baspasóz máslıhaty ótedi.

Aqpannyń 11-i kúni elordadaǵy K. Baıseıitova atyndaǵy Ulttyq opera jáne balet teatrynda VI Respýblıkalyq«Elim meniń» patrıottyq ánder baıqaýynyń jeńimpazdaryn marapattaý rásimi ótedi. Sharanyń negizgi maqsaty - keıińgi jas býyndy ulttyq rýhanı qundylyqtarǵa tárbıeleý, otandyq kompozıtorlar men aqyndardyń shyǵarmashylyǵyn qoldaý, oryndaýshylardyń kásibı sheberlikteriniń ósýine yqpal jasap, jas daryn ıeleriniń qataryn tolyqtyrý.

Aqpannyń 17-si men 19-y aralyǵynda Astanadaǵy Kongress-holl saraıynda «XXI ǵasyrdaǵy bilim men ǵylym» atty VII-shi qazaqstandyq halyqaralyq kórme ótedi. Kórmede Qazaqstannyń joǵary oqý oryndary, shet elderde bilim alý týraly aqparattar, sonymen qatar oqý-ádistemelik quraldar, aǵartý isine qajetti qural-jabdyqtar usynylatyn bolady. Sondaı-aq talapkerlerge arnalǵan aqysyz synaqtar júrgiziledi

ALMATY

Aqpannyń 9-ynda Almaty qala ákimi A.Esimov qonys toı ıelerine orderler tabys etedi.

Aqpannyń 9-ynda Qazaqstandyq baspasóz klýbynda «Rýhanııat» partııasy: Qazaqstannyń Jasyldar partııasynyń dúnıege kelýi» degen taqyrypta baspasóz máslıhaty bolady.

Aqpannyń 9-ynda Alataý aýdanynyń ákimdiginde Joldaý júktegen mindetterge arnalǵan aktıv jınalysy bolady.

AIMAQ

Aqpannyń 12-si men naýryzdyń 12-si apralyǵynda Atyraý oblysy boıynsha Kedendik baqylaý departamenti «Nur Otan» Halyqtyq demokratııalyq partııasy» qoǵamdyq birlestiginiń Atyraý oblystyq fılııalymen birlese otyryp, partııa fılıalynyń ǵımaratynda azamattardyń qoǵamdyq qabyldaýyn ótkizedi.

ATAÝLY KÚNDER. ELEÝLІ OQIǴALAR. MEREITOILAR.

AQPANNYŃ 9-Y, SEISENBІ

Tis dárigerleriniń halyqaralyq kúni. Aleksandrııada III ǵasyrda ómir súrgen Áýlıe Apollonııany eske alý qurmetine bekitilgen. Apollonııa - Hrıstosqa sengen kórnekti aleksandrlyq sheneýniktiń qyzy. Apollonııany hrıstıandyqtan bas tartýyn talap etip, qatań jazaǵa tartady. Apollonııa ólim aldynda shimirikpegen. Qınalýy men ójettigi sol kezdegi zamandastaryn qatty tolqytqan, keıin Apollonııa esimi estilse ne oǵan syıynsa - tis aýrýy qoıa salady degen ańyz shyqqan. 300 jyly Apollonııa qasıetti azap shegýshi retinde zańdastyrylǵan. Onyń kúni - aqpannyń 9-y.

Qytaıdyń Jańa jyly nemese Kóktem merekesi. Qytaı Jańa jyly nemese aı kúntizbesi boıynsha Jańa jyl - Kóktem merekesi ol qysqy maýsymnyń sońynda búkil elde úsh kún boıy atalyp ótiledi. Kóktem merekesi kúnderinde jappaı oıyn-saýyq bastalady.

Orys jazýshysy F.M.Dostoevskııdi eske alý kúni (1821-1881). Álem ádebıetine eleýli yqpal etken uly orys jazýshysy Fedor Mıhaılovıch Dostoevskıı kezinde Semeıge jer aýdarylǵan. Qazaq ǵalymy Shoqan Ýálıhanovty asa joǵary baǵalap, bos tutqan. Sonymen birge «Jazýshy kúndeliginde» otar ulttardyń bolashaqtaǵy taǵdyry týraly qaıshylyqty pikirleri de bar.

OQIǴALAR

85 jyl buryn (1925) Qazaqstan astanasy Orynbordan Qyzylordaǵa kóshirildi.

75 jyl buryn (1935) Qazaq ASSR Ortalyq Atqarý komıteti tóralqasy Respýblıkanyń negizgi ultynyń ataýyn orys tilinde «kazahı», al respýblıka ataýyn «Kazahstan» dep jazý jóninde qaýly etti. Munan buryn «kazakı», «Kazakstan» dep jazylatyn.

25 jyl buryn (1985) Qazaqstan jazýshylar odaǵy Muqaǵalı Maqataev atyndaǵy syılyqty bekitti.

10 jyl buryn (2000) Muqaǵalı Maqataevtyń «Amanat» tańdaýly óleńder jınaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik syılyqtyń ıegeri atandy.

5 jyl buryn (2005) Almatyda Jambyl atyndaǵy qazaq memlekettik fılarmonııasynyń kontsert zalynda Baqytjan Baıqadamov atyndaǵy memlekettik hor kapellasynyń «Qysqy peızaj» atty kontserti ótti. Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri Beıimbet Demeýov jetekshilik etetin hor kapellasy Sydyq Muhamedjanovtyń Abaıdyń «Jyl mezgilderi» óleńderine jazylǵan «Qys» sıýıtasyn jáne N.Sedelnıkovtyń, V.Shebalınniń, G.Svırıdov pen K.Debıýssıdiń shyǵarmalaryn oryndady.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa qol qoıdy.

ESІMDER

85 jyl buryn (1925-1994) akter, Qazaqstannyń halyq ártisi KORNIENKO Vasılıı Fedorovıch dúnıege keldi.

Uly Otan soǵysyna qatysýshy.

Petropavl qalasynda týǵan.

1947-1972 jyldary Semeı, Óskemen oblystyq orys drama teatrlarynda qyzmet atqarǵan. 1972 jyldan - K.S.Stanıslavskıı atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik orys drama teatrynyń akteri bolǵan.

Teatr sahnalarynda Belýgın, Nıkolaı, Vojevatov, Neschastlıvtsev, Bessýdnyı (A.Ostrovskıı «Belýgınniń úılenýi», «Keshikken mahabbat», «Jasaýsyz qalyńdyq», «Orman», «Qarbalas oryn»), Aqan (Sh.Murtaza «Qara marjan»), Qarabaı (Ǵ.Músirepov «Qozy Kórpesh - Baıan sulý»), Egor Býlychev (M.Gorkıı «Egor Býlychev»), Borozdın (V.Rozov «Máńgi tiriler»), Rahmetov (A.Sholohov «Kóterilgen tyń») rólderin somdaǵan.

2-dárejeli Otan soǵysy ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

75 jyl buryn (1935) ánshi, Qazaqstannyń halyq ártisi VOINAROVSKAıA Nına Ivanovna dúnıege keldi.

Reseı Federatsııasynyń Habarovsk qalasynda týǵan.

1973 jyldan Qaraǵandy mýzykalyq komedııa teatrynda jeke daýystaǵy ánshi bolyp qyzmet atqarǵan.

Ánshiniń oryndaýyndaǵy tańdaýly partııalar qatarynda Markıza (I.Dýnaevskııdiń «Erkin jelinde»), Manefa men Báıbishe (A.Isakovanyń «Baıqońyr», «Aldar Kósesinde»), Dına apaı (K.Lıstovtyń «Sevastopol valsinde»), Adel (I.Shtraýstyń «Jarqanatynda») bar.

AQPANNYŃ 10-Y, SÁRSENBІ

A.S.Pýshkındi eske alý kúni. E.Dantespen dýelden keıin qaza bolǵan uly orys aqynyn eske alýdyń 173 jyldyǵy (1799-1837). Dantespen dýel Sankt-Peterbordyń irgesindegi Qara ózende ótken.

OQIǴALAR

15 jyl buryn (1995) Almatyda ótken TMD elderi Memleket basshylarynyń Keńesi men Úkimet basshylary keńesiniń májilisinde ujymdyq qaýipsizdik, TMD-nyń shekara jáne bitimgershilik kúshterin qurý týraly másele talqylandy. Táýelsiz Memleketter Dostastyǵynda beıbitshilik pen turaqtylyqqa qoldaý kórsetý týraly memorandým qabyldandy. Sol kúni ótken prezıdentter N.Nazarbaev, A.Aqaev jáne I.Karımovtyń kezdesýinde Birtutas ekonomıkalyq keńistik qurý týraly úsh eldiń ýaǵdalastyǵyn júzege asyrý jónindegi istiń jaǵdaıy talqylandy, úsh eldiń Memleketaralyq keńesi atqarý komıtetiniń esebi, Ortalyq Azııalyq yntymaqtastyq jáne Damý banki basqarmasynyń jáne Araldy qutqarý halyqaralyq qory basshylyǵynyń esepteri tyńdaldy. Ortalyq Azııalyq úsh respýblıkanyń basshylary Memleketaralyq keńes jáne onyń ınstıtýttary týraly kelisimge qol qoıyp, Qazaqstannyń, Qyrǵyzstannyń jáne Ózbekstannyń Premer-mınıstrler keńesi jáne Syrtqy ister mınıstrleri keńesi týraly erejeni bekitti.

15 jyl buryn (1995) Qazaqstanda Ózbekstan Respýblıkasynyń elshiligi ashyldy.

10 jyl buryn (2000) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaevtyń Jarlyǵymen Qazaqstannyń áskerı doktrınasy bekitildi.

10 jyl buryn (2000) Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti «Astana qalasyn damytýdyń bas jospary týraly» Qaýly qabyldady.

1 jyl buryn (2009) Qazaqtan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Iordan Hashımıt Koroldiginiń Úkimeti arasyndaǵy Halyqaralyq avtomobıl qatynasy týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly», «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Ýkraına Mınıstrler Kabınetiniń arasyndaǵy Tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jáne olardyń zardaptaryn joıý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańdaryna qol qoıdy.

ESІMDER

60 jyl buryn (1950) professor, tehnıka ǵylymynyń doktory, Qazaqstan Respýblıkasy Joǵary mektebiniń Ǵylym Akademııasynyń, Injenerlik Akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri ÁBJAPPAROV Ábdimútálip Ábjapparuly dúnıege keldi.

Qyrǵyzstan Respýblıkasynda týǵan.

Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn (Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti), Tómengi-Sakson nemis basqarý akademııasyn (Germanııa), Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń jáne Sankt-Peterbor taý-ken ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen.

Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri, zerthana meńgerýshisi, dekan orynbasary, dotsenti qyzmetterin atqarǵan. 1991-2001 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Bilim mınıstrliginiń bas mamany, bólim basshysy, joǵary bilim jáne ǵylym bas basqarmasy basshysynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstr Keńsesiniń konsýltanty, Qazaqstan Respýblıkasy Joǵary bilim jáne ǵylym mınıstrligi joǵary jáne orta kásibı bilim departamentiniń dırektory. 2001-2005 jyldary - Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń rektory. 2005 jyldan - Sh.Esenov atyndaǵy Kaspıı memlekettik tehnologııalyq jáne ınjınırıng ýnıversıtetiniń rektory.

3 monografııa, 55 ǵylymı maqalalardyń avtory. Tórt avtorlyq kýáligi, úsh patenti bar. «Stýdenttik kontıngentti qalyptastyrýdyń jańa úlgisin» engizý avtorlarynyń biri. «Bilim týraly», «Joǵarǵy bilim týraly», «Bilim týraly» zańdaryn jasaýǵa qatysqan.

40 jyl buryn (1970) Shyǵys Qazaqstan oblysy ákiminiń apparat basshysy TURSYNBAEV Ǵalym Sultanuly dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysy Saryaǵash aýdanynda týǵan.

Qazaq hımııa-tehnologııalyq ınstıtýtyn, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy memlekettik basqarý Ulttyq Joǵary mektebin bitirgen.

Qazaqstan Respýblıkasy memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń aýmaqtyq basqarmasynyń bastyǵy - Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasy memlekettik qyzmet isteri agenttigi Tártiptik keńesiniń tóraǵasy qyzmetin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2009 jyldan.

AQPANNYŃ 11-І, BEISENBІ

Dúnıejúzilik aýrýlar kúni. 1992 jyly mamyrdyń 13-inde Rım papasy Ioann Pavel II bekitken. Katolıktermen Lýrdskalyq Ana qudaı kúni toılanady.

Iran Islam Respýblıkasynyń ulttyq merekesi - Revolıýtsııa kúni. 1979 jyly osy kúni Iranda shah rejımi qulap, Iran Islam Respýblıkasy jarııalandy.

Qazaqstan Respýblıkasy men Iran Islam Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyq qatynas 1992 jyly qańtardyń 29-ynda ornaǵan.

Japon ımperııasynyń qurylǵan kúni. Bizdiń dáýirimizge deıin 660 jyly Kıýsıý aralynyń turǵyny Dzımmý degen kisi ıAmato elin basyp alyp, taqqa otyrdy. Bul kúni Japon memleketiniń negizi qalanǵan kún dep sanalady. Dzımmýdan bastaý alǵan ımperatorlar áýleti áli kúnge Japonııany bılep keledi.

OQIǴALAR

13 jyl buryn (1997) «Keńes Odaǵynyń Marshaly I.S Konev atyndaǵy Almatydaǵy joǵary áskerı ýchılışesin Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarýly kúshter áskerı akademııasyna ózgertý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń jarlyǵy shyqty.

10 jyl buryn (2000) Abylaı han atyndaǵy Qazaq memlekettik halyqaralyq qatynastar jáne shet tilder ýnıversıtetiniń Almatydaǵy bas ǵımaraty aldynda Abylaı hanǵa eskertkish ornatyldy.

5 jyl buryn (2005) ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń tarıh fakýltetinde akademık Manash Qozybaev atyndaǵy dárishananyń saltanatty ashylý rásimi ótti.

M.Qozybaev (1931-2002) Keńes zamanynda burmalanyp kelgen qazaq tarıhyn san ǵasyrlyq muraǵat qujattaryn zertteý nátıjesinde jazyp shyqqan ǵalym. Ol saıası qýǵyn-súrgin kezinde qurban bolǵan qazaq zııalylaryn aqtaý týraly birinshi bolyp másele kóterip, Parlamenttegi aqtaý komıssııasyn basqardy. Kórnekti ǵalymnyń myńnan astam zertteý eńbekteriniń birazy Qytaı, AQSh, Túrkııa, Koreıa, Iran elderinde aýdarylyp, kitap bolyp shyqty. Al, QR Úkimetiniń qaýlysymen elimizdegi birsypyra bilim shańyraqtaryna ǵalymnyń esimi berildi.

5 jyl buryn (2005) Pavlodarda oblystaǵy mádenı - ulttyq ortalyqtarynyń qyzmetine arnalǵan kitap-albom jaryq kórdi. Kitapta 23 mádenı - ulttyq ortalyqtarynyń, jáne olardyń aýyldyq bólimsheleriniń áńgimeleri jazylǵan. Túrli-tústi sýretterde shyǵarmashylyq ujymdardyń, Qazaqstan Halyqtarynyń Kishi Assambleıasynyń ardagerleri jáne bedeldileri kórsetilgen. Kitap-albomnyń taraýynyń biri Qazaqstan halyqtarynyń mdenıetine jáne oblystyq mádenıet festıvalderine arnalǵan. Sýretterdiń avtory - fotosheber Aleksandr Parhomenko.

ESІMDER

90 jyl buryn (1920-1980) soǵys jáne eńbek ardageri, Keńes Odaǵynyń batyry JOLDASOV Lesbek Báıimbetuly dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Saryaǵash aýdanynda týǵan.

2-dúnıejúzilik soǵysta Qyzyl týly 316-atqyshtar dıvızııasy quramynda Sýmy, Belgorod, Orel qalalary mańynda, Dýnaı jaǵalaýynda bolǵan urystarǵa qatysqan. Dýnaı ózeninen ótý kezeńindegi urysta rota komandıri L.Joldasov asqan erlik kórsetip, jaýdyń 60 soldaty men ofıtserin joıdy.

Soǵystan keıin Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirip, týǵan aýylynda mektep dırektory boldy.

Lenın, 2-dárejeli Otan soǵysy ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

55 jyl buryn (1955) aqyn, jazýshy ShILENKO Olga dúnıege keldi.

Qyrǵystan Respýblıkasynda týǵan.

Qyrǵyzstan kórkemsýret ýchılışesin bitirgen.

1983 jyldan bastap Almatyda turady. Oblystyq jáne respýblıkalyq gazetterde sýretshi, «Bilim» qoǵamynda referent, Qazaq KSR Kınematografııa jónindegi memlekettik komıteti salasynda aǵa ádisker, «Renessans» shyǵarmashylyq birlestiginde ádebı keńesshi, «Qazaqstan» baspasynyń kórkemdeýshi redaktory qyzmetterin atqarǵan.

«Okean», «Jesty» óleńder jınaqtary, «Oboroten» atty fantastıkalyq áńgimeler jınaǵy, «Na belom svete - avgýst», «Rasskazy o prekrasnyh damah», «Ýtro sınego snega», «Dom s tenıý», «Ýrok hıromantıı», «Rasskazy o krasote ı kovarstve», «Most monaha» povesteri men áńgimelerdiń avtory. K.Alba degen búrkenshik atpen «Androgıny doktora Moora» degen shytyrman oqıǵaly qııal-ǵajaıyp kitaby jaryqqa shyqty.

AQPANNYŃ 12-І, JUMA

OQIǴALAR

3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq bankiniń Ortalyq bólimshesine nomınaly 500 teńgelik eki kollektsııalyq kúmis tıyndary tústi. Tıyndy «proof» sapasynda daıyndaǵan, tırajy - 4 myń dana.Tıynnyń birinshi betinde balany besike jatqyzǵan áıeldiń beınesi keltirilgen, al ekinshi betinde Almaty qalasynyń ortalyq meshiti. Kollektsııalyq tıynnyń salmaǵy - 31,1 gramm, dıametri - 38,61. Quny - 5 myń teńge. Tıyndar 925 sapasyndaǵy kúmisten daıyndalǵan. Shetiniń ústi - kedir-budyr. Tıynnyń birinshi jáne ekinshi betterindegi jazýy men sýreti - bederli.

3 jyl buryn (2007) Pavlodarda aıtys óneriniń damýyna arnalǵan «Ónerdiń altyn táji» atty kitap jaryqqa shyqty. Basylymnyń avtory pavlodarlyq jýrnalshy Muhamedjan Dáýrenbek táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary óńirlik aıtystar qalaı daıyndalyp ótkizilgeni týraly baıandaıdy. M.Dáýrenbek oblysty aralap, aıtystarǵa qatysýshylardy irikteı júrip, kóptegen aqyndarmen tanysqan, jyr saıysyna birneshe ret qazylyq jasaǵan.

1 jyl buryn (2009) Astanada múmkindigi shekteýli jandarǵa arnalǵan kreslo-kolıaska shyǵaratyn zaýyt iske qosyldy. Zaýyt «Qazaqstannyń múmkindigi shekteýli jandar konfederatsııasy» jáne nemistiń «Maıra» fırmasy kómegimen elorda ákimshiliginiń qoldaýymen jumys istedi.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstan-brıtan tehnıkalyq ýnıversıtetinde tehnıkalyq ǵylymdar doktory, professor G.Haırov atyndaǵy dárishana ashyldy.

G.Haırov (1946-2007) - qazaqstannyń kórnekti ǵalymy, «Pochetnyı razvedchık nedr SSSR», «Qazaqstan Respýblıkasynyń ken oryndarynyń birinshi ashýshysy» jáne KSRO geologııa Mınıstrligi syılyǵynyń ıegeri.

ESІMDER

105 jyl buryn (1905-1974) akter, Qazaqstannyń halyq ártisi ATAHANOV Nurıddın Muhametqalıuly dúnıege keldi.

Uly Otan soǵysyna qatysqan.

Óskemen qalasynda týǵan.

Soǵystan oralǵan soń Qaraǵandy, Qarqaraly, Semeı, Pavlodar teatrlarynda akter, rejısser qyzmetterin atqarǵan.

Teatr sahnalarynda Abaıdyń (M.Áýezov pen L.Sobolevtiń «Abaı» tragedııasy), Kebektiń, Kazantsevtyń (M.Áýezovtiń «Eńlik-Kebek», «Túngi saryny»), Qodar men Qarabaıdyń, Naýannyń (Ǵ.Músirepovtyń «Qozy Kórpesh - Baıan sulýy», «Aqan seri - Aqtotysy»), Taımannyń (Á.Tájibaevtiń «Maırasy»), Syrdaqtyń (T.Ahtanovtyń «Saýlesi»), Oljabaı (Q.Muhamethanovtyń «Komıssar Ǵabbasovy»), Bekzadtyń (N.Hıkmettiń «Mahabbat jaıyndaǵy ańyzy») rólderin somdaǵan. Ol mýzykalyq qoıylymdarǵa da qatysty.

Atahanov rejısserlik jumyspen aınalysyp, Áýezovtiń «Aıman - Sholpan» men «Túngi saryn», Ǵ. Músirepovtiń «Amangeldi», «Qozy Kórpesh - Baıan sulý», F.Shıllerdiń «Zulymdyq pen mahabbat» pesalaryn, E.Brýsılovskııdiń «Qyz Jibek», «Er Tarǵyn» operalaryn qoıǵan.

«Qurmet belgisi» ordenimen marapattalǵan.

70 jyl buryn (1940) satırık jazýshy AHMETBEKULY Káribaı dúnıege keldi.

Jambyl oblysy Sarysý aýdanynda týǵan.

Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen.

Respýblıkalyq «Lenınshil jas» («Jas alash»), «Qazaqstan pıoneri» gazetteriniń, Qazaq keńes entsıklopedııasynyń ádebı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, «Juldyz» jýrnalynyń bólim meńgerýshisi, keıingi jyldary qazaqstan jazýshylar odaǵynyń ádebı keńesshisi, «Qazaqfılm» stýdııasynyń, «Jalyn», «Qazaqstan» baspalarynyń redaktory qyzmetterin atqarǵan.

«Aqdala», «Aqdala» roman-dılogııasynyń, «Qasiret» romanynyń, «Syı oramal», «Jeńis sarbazy», «Jalaýly jasyl dúnıe», «Sedaıa step», «Egiz qaıyq» povest jáne áńgimeleriniń avtory.

ıAn Kozaktyń «Qasıetti Mıhaıl» romanyn, M.ıÝhmanyń «Aq qaıyń áni» atty kitabyn, «ıAkýt ertegilerin» jáne V.Astafevtiń «Urlyq», «Janargúl» povesterin qazaq tiline aýdarǵan.

AQPANNYŃ 13-І, SENBІ

OQIǴALAR

95 jyl buryn (1915) Semeıde Eýropalyq úlgidegi tuńǵysh spektakl qoıyldy. Sahnalanatyn pesa bolmaǵandyqtan, spektakldiń ádebı negizi retinde Birjan men Saranyń aıtysy alyndy. Aıtystyń sahnalyq júıesin jasap, spektakldi qoıǵan - Júsipbek Aımaýytov.

5 jyl buryn (2005) «Memleket qaıratkerlerin máńgi este saqtaý» baǵdarlamasynyń aıasynda aty ańyzǵa aınalǵan qazaqstannyń jazýshy-jaýyngeri Baýyrjan Momyshulynyń 30-tomdyq shyǵarmalar jınaǵy jaryq kórdi. Kitaptiń shyǵarmashylyq tobyna qazaqstannyń ǵalymdary, tarıhshylary, jazýshylary, jýrnalıstteri kirdi.

3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń tanymal kompozıtory, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, eńbek sińirgen óner kaıratkeri jáne halyq ártisi Kenjebek Kúmisbekovtyń (1927-1987) esimi Aqmola oblystyq fılarmonııasynyń qazaq halyq aspaptar orkestrine berildi.

K.Kúmisbekov Aqmola oblysy Qorǵaljyn aýdany Kumkól aýylynyń týmasy, vokal óneriniń fakýltetinde mýzykalyq bilim aldy, sodan keıin dotsent K.A.Mýhıtovtyń dombra klasyn bitirdi.

Eń tanymal shyǵarmalary «Yhlas týraly poemasy», «Qorqyt týraly ańyz», «Oı tolqyny», «Dala syry», «Farabı sazy», «Shalqyma» jáne basqalary.

3 jyl buryn (2007) qazaq jazýshysy, Mıhaıl Sholohov atyndaǵy Halyqaralyq syılyqtyń laýreaty Sábıt Dosanov Qyrǵyz Respýblıkasynyń «Altyn qalam» ulttyq syılyǵynyń altyn medalimen marapattaldy.

ESІMDER

80 jyl buryn (1930) fılosofııa ǵylymdarynyń doktory, professor KÝTASOVA Ilfa Mazıtovna dúnıege keldi.

Reseı Federatsııasynda týǵan.

Máskeý memlekettik ýnıversıtetin jáne onyń aspırantýrasyn bitirgen.

KSRO Ǵylym Akademııasynyń shyǵystaný ınstıtýtynda qyzmet atqarǵan. Qazirgi ýaqytta Máskeý basqarý mektebiniń fılosofııa kafedrasynyń professory.

Frantsııadaǵy ekzıstentsıalızm fılosofııasymen jáne «jańa fılosofııany» zertteýmen shuǵyldanady. Batystyń jańa fılosofııalyq oılarymen tanystyrady.

AQPANNYŃ 14-І, JEKSENBІ

Kompıýtershiler kúni. 1946 jyly birinshi shyn máninde jumys isteıtin elektrondy ENIAC kompıýteri shyǵaryldy. ENIAC kompıýteri praktıkalyq maqsatta jumys isteıdi. Osy ENIAC-tan qazirgi kompıýterler esepteýdiń ekilik júıesin muralanǵan. ENIAC-ty sol kezdegi mańyzdy qajetti sheshimin shyǵarý úshin óndirgen: áskerdiń kem esepteıtin ballıstıkalyq kestesi úshin. Áskerde artıllerııa men avıatsııaǵa qajeti ballıstıkalyq kesteni kem esepteıtin bólim bar. Bul bólimde adamdar Áskerı Kalkýlıator laýazymynda jumys istedi. Árıne bul «esepteýish qordyń» qýattylyǵy men ónimdiligi áskerde jetkiliksiz. Sondyqtan 1943 jyldyń basynda kıbernetıkter ENIAC kompıýteriniń jańa esepteýish qurylǵysynyń kontseptsııasyn óńdeýge kiristi.

OQIǴALAR

18 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik onomastıkalyq komıssııasynyń sheshimimen Gýrev oblysy men Gýrev qalasy tıisinshe Atyraý qalasy men Atyraý oblysy dep qaıta ataldy. Pavlodar oblysyndaǵy Ermak aýdany Aqsý aýdany boldy.

3 jyl buryn (2007) Batys Qazaqstan oblysynda «Qazaq zııalylary» atty qoǵamdyq birlestigi quryldy. Jańa uıymdy qurýshy - oblystyq qazaq drama teatry. Uıymnyń tóraǵasy - tanymal aqyn Aqúshtap Baqtygereeva. Uıym arnaıy josparmen stýdent jastarynyń ókilderine arnap ár túrli taqyryptaǵy kezdesýler ótkizedi.

3 jyl buryn (2007) Aqmola oblysynyń tanymal aqyn-aıtysker Arman Berdalınniń shyǵarmalarynyń DVD dıskisi shyǵaryldy. «Arman aıtystary» jınaǵyna avtordyń ár jyldary aıtylǵan shyǵarmalary kirdi.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasynyń halyq ártisi Nurjamal Úsenbaeva óziniń 25 jyldyq shyǵarmashylyq qyzmetine arnalǵan úlken gastroldik sapary aıasynda Qostanaıda jeke kontsertin berdi. Nurjamal Úsenbaeva tamasha opera ánshisi retinde álemge keń tanylǵan. Erekshe soprano daýysty N.Úsenbaevany ataqty teatrlardyń sahnalary qashan da qushaq jaıa qarsy alady. Onyń repertýarynda Verdıdiń, Bızeniń jáne Rımskıı-Korsakovtyń operalarynan arııalar bar.

ESІMDER

65 jyl buryn (1945) zań ǵylymdary doktory, professor, Tatarstan Respýblıkasynyńeńbek sińirgen zańgeri TARHANOV Ildar Abdýlhakuly dúnıege keldi.

Qazan qalasynyń týmasy.

Qazan memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

Qazirgi ýaqytta sol joǵarǵy oqý ornynda zań fakýltetiniń dekany jáne qylmystyq quqyq jáne krımınologııa kafedrasynyń professory.

I.Tarhanovtyń ǵylymı eńbekteri qylmystyq quqyq salasyn qamtıdy. Ol 38-den asa ǵylymı eńbekterdiń avtory.