QazAqparat-Anons: aqpannyń 6-sy men 8-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

MEMLEKETTІK HATShY Aқpannyң 2-si men 6-sy aralyғynda Қazaқstan Respýblıkasynyң Memlekettik hatshysy Қanat Saýdabaev Құrama Shtattarғa sapar jasaıdy. Vashıngtonda Қ.Saýdabaev AҚSh-tyң jaңa әkimshiliginiң өkilderimen, jetekshi parlamentshilermen, onyң ishinde senator Rıchard Lýgarmen jәne AҚSh-tyң Helsınkı komıssııasynyң tөraғasy Elsı Hastıngspen, sondaı-aқ amerıkandyқ sarapshylar қoғamdastyғynyң өkilderimen kezdesýdi josparlap otyr.ҮKІMET Aқpannyң 6-synda Parlament Mәjilisinde Premer-Mınıstr Kәrim Mәsimovtyң қatysýymen «Nұr Otan» partııasy fraktsııasynyң keңeıtilgen jınalysy өtedi. Aқpannyң 6-synda Kөlik jәne kommýnıkatsııa mınıstrliginde «Қorғas» halyқaralyқ shekara yntymaқtastyғy ortalyғy» AҚ men «Toıota Tsýse Korporeıshn» kompanııasynyң arasynda memorandýmғa қol қoıý rәsimi өtedi. PARLAMENT Aқpannyң 6-synda ҚR Parlamenti Mәjilisinde өtetin basқosýғa ҚR Premer-Mınıstri Kәrim Mәsimov, Parlament depýtattary, Prezıdent Әkimshiliginiң jetekshisi Aslan Mýsın, «Nұr Otan» HDP Tөraғasynyң birinshi orynbasary Darhan Қaletaev, үkimet mүsheleri, memlekettik organdar men holdıngterdiң basshylary қatysady. Aқpannyң 6-synda «Nұr Otan» HDP janyndaғy Jemқorlyқpen kүres jөnindegi respýblıkalyқ қoғamdyқ keңestiң 7-shi otyrysy өtedi. «Keңestiң kezekti jıynynda «Jeke jәne zaңdy tұlғalardyң өtinishin қaraý tәrtibi týraly» Zaңnyң oryndalýyna қatysty ortalyқ jәne jergilikti memlekettik atқarýshy organdarda jүrgizilgen tekserý қorytyndylary talқylanady. Parlamenti Mәjilisiniң reglamentine jәne «Nұr Otan» halyқtyқ-demokratııalyқ partııasy fraktsııasynyң jұmys josparlaryna sәıkes, aғymdaғy jylғy aқpannyң 9-y men 18-i aralyғynda fraktsııa depýtattary өңirlerde jұmys isteıtin bolady. Sapar aıasynda fraktsııa depýtattary jergilikti bılik, aımaқtyқ partııa өkilderimen kezdesip, «Nұr Otan» HDP halyқtyқ tұғyrnamasynyң jүzege asyrylý jaıyn talқyғa salady. ҚOҒAM2009 jylғy aқpannyң 25-i men naýryzdyң 6-sy aralyғynda Қazaқstan Respýblıkasynda Ұlttyқ halyқ sanaғy өtkiziledi. 2009 jylғy қaңtardyң 1-inen bastap Қazaқstan Respýblıkasynda jaңa Salyқ jәne Bıýdjet kodeksteri kүshine endi. Aқpannyң 4-i men naýryzdyң 4-i aralyғynda «Nұr Otan» HDP-nyң Aқtөbedegi fılıaly «Altyn jүrek» aılyғyn өtkizedi. Atalmysh aılyқtyң maқsaty ? jүrek aқaýymen týylғan nәrestelerge kөmek қolyn sozý. Shara Aқtөbeniң barlyқ aýmaғyn қamtıdy. Arnaıy baspasөz mәslıhaty өtkizilip, densaýlyқ saқtaý basқarmasymen birlesken әleýmettik beınerolık daıyndalady.SPORT Aқpannyң 1-8-i kүnderi Қostanaıda bokstan Қazaқstan chempıonaty өtýde. Oғan ұlttyқ құramanyң barlyқ үzdikteri қatysady. Қazaқstan chempıonatynda үzdik shyққandar maýsym aıynda Қytaıda өtetin Azııa chempıonatyna jәne tamyzdyң aıaғynda Italııada bolatyn Әlem chempıonatynda baқ synaýғa mүmkindik alady. Jalpy jyl saıyn әr қalada өtip kele jatқan dәstүrli bұl baıraқty bәseke byltyr Tarazda ұıymdastyrylғan bolatyn.ASTANAAқpannyң 6-synda «Nұr Otan» partııasy Ortalyқ apparatynyң keңsesinde «Nұr Otan» HDP janyndaғy Jemқorlyқpen kүres jөnindegi respýblıkalyқ қoғamdyқ keңestiң 7-shi otyrysy өtedi. «Keңestiң kezekti jıynynda «Jeke jәne zaңdy tұlғalardyң өtinishin қaraý tәrtibi týraly» Zaңnyң oryndalýyna қatysty ortalyқ jәne jergilikti memlekettik atқarýshy organdarda jүrgizilgen tekserý қorytyndylary talқylanady. Aқpannyң 6-synda Halyқaralyқ baspasөz ortalyғynda «Kүsh-қýat құrylymdarynyң 13-shi dүnıejүzilik olımpıadasyna әzirlik» mәselesine arnalғan baspasөz mәslıhaty өtedi. Aқpannyң 6-synda Ұlttyқ akademııalyқ kitaphanada Қytaı Elshiliginiң ұıymdastyrýymen «Қytaıdyң tөrt maýsymy» fılmi kөrsetiledi. ALMATY Aқpannyң 3-6-sy aralyғynda «Biz ? ınternatsıonalıstermiz» atty halyқaralyқ aktsııa өtýde. Bұl aýқymdy shara Keңes әskeriniң Aýғanstannan shyғarylғanyna 20 jyl tolýyna oraılastyrylyp otyr. Halyқaralyқ deңgeıdegi basқosýғa Tәýelsiz Memleketter Dostastyғyna қatysýshy memleketterdiң үkimet basshylary janyndaғy Jaýynger-ınternatsıonalıster isi jөnindegi komıtet өkilderi, TMD jәne Baltyқ elderiniң ardager-ınternatsıonalısteri, sondaı-aқ қazaқstandyқ Aýғan soғysy jәne jergilikti қaқtyғystar ardagerleri odaқtarynyң mүsheleri қatysady.Aқpannyң 6-synda Respýblıka saraıynda Almaty әkimi A.Esimovtyң қala tұrғyndarymen esep berý kezdesýi өtedi. Aқpannyң 6-synda «Ankara» қonaқүıinde Iran elshisiniң қatysýymen Iran revolıýtsııasynyң mereıtoıyna arnalғan is-shara өtedi. AIMAҚTARALMATY OBLYSYӘkimderdiң jyl saıynғy esep berý naýқany bıyl қaңtardyң 28-inde bastalyp, aқpannyң 11-inde aıaқtalady. Osy eki aptanyң ishinde 16 aýdan әkimi men үsh қala әkimi byltyrғy jyl boıyna atқarylғan jұmystary boıynsha halyқ aldynda esep beredi. Al oblys әkimi Serik Үmbetovtyң қorytyndy esebi aқpannyң 11-ine josparlanyp otyr.BATYS ҚAZAҚSTAN OBLYSYAýdan әkimderiniң esebi қaңtardyң 19-ynda bastaldy. Қala әkiminiң қorytyndy kezdesýi қaңtardyң 30-yna belgilense, oblys basshysy aқpannyң 12-sinde өңir tұrғyndary aldynda esep beredi. PAVLODAR OBLYSYOblys әkimi Baқytjan Saғyntaevtyң kezdesýi aқpannyң 6-synda halyқ өkilderiniң қatysýymen өtetin oblystyқ mәslıhattyң keңeıtilgen sessııasynda өtedi.ShYҒYS ҚAZAҚSTAN OBLYSYOblystyң barlyқ өңirlerinde қaңtardyң 12-sinen bastap barlyқ deңgeıdegi әkimderdiң halyқ aldyndaғy esep berý jınalystary bastalady. Birinshi kezekte jyl boıyna atқarғan jұmystary boıynsha selolyқ jәne kent okrýgteriniң 255 әkimi esep beredi. Olar barlyғy 680 kezdesý өtkizedi dep kүtilýde. Aýdandyқ maңyzdaғy alty қalanyң әkimi өz өңirleriniң tұrғyndarymen 22 kezdesý өtkizedi. Al қalalar men aýdandardyң 19 әkimi өz esep berý naýқandaryn қaңtardyң 16-synda bastaıdy. -------------------------------------------------------------------------------------------------- ATAÝLY KҮNDER, ELEÝLІ OҚIҒALARAҚPANNYҢ 6-SY, JҰMAHalyқaralyқ saamdar kүni. 1917 jyly Norvegııanyң Tronheım қalasynda osy kүni saamdardyң jınalysy өtti. Onyң maқsaty barlyқ soltүstik elderdegi osy halyқ өkilderiniң basyn biriktirý boldy.Jaңa Zelandııanyң Ұlttyқ meıramy ? Vaıtanga kүni. 1840 jyly Vaıtanga өzeninde maorıı basshysy el egemendiginiң barlyқ құқyқtary men өkilettigin aғylshyn korolevasyna berý týraly kelisimge қol қoıyp, Jaңa Zelandııa Anglııanyң kolonııasyna aınaldy.ESTE ҚALAR OҚIҒALAR75 jyl bұryn (1934) Қaraғandy қalasynyң irgesi Қaraғandy kөmir alabynyң ortalyғyndaғy shahterler kentteriniң negizinde қalandy. Tұrғyndar sanynyң tez өsýine baılanysty 1934 jyly қalaғa, 1936 jyly oblys ortalyғyna aınaldy. Jerinde қaraғan bұtasy kөp өsetindikten қala Қaraғandy dep atalғan. 1833 jyly Appaқ Baıjanov osy jerden tas kөmir taýyp, Қaraғandy өңirin orystyң ken kәsipkeri N.Ýshakovқa 250 somғa satyp jiberdi. Bүgingi taңda Қaraғandy ғylym, bilim, mәdenıet ortalyғy. Қalada ҚR ҰҒA-nyң Ortalyқ Қazaқstan bөlimshesi ornalasқan. Sondaı-aқ birneshe joғary oқý oryndary, kәsiptik-tehnıkalyқ mektepter, aýrýhanalar, kitaphanalar, mұrajaılar, teatrlar, fılarmonııa, tsırk, stadıon jәne eki saıabaқ bar.6 jyl bұryn (2003) Londonda Қazaқstan kınematografııasyna arnalғan festıval ashyldy.ESІMDER105 jyl bұryn (1904-1983) akter, rejısser, Қazaқstannyң halyқ әrtisi OREL Evgenıı Efımovıch dүnıege keldi. Tbılısı қalasynda týғan. Tbılısı қalasyndaғy aktrısa E.Satına jetekshilik etken teatr stýdııasynda oқyғan. 40-shy jyldary Қazaқstanғa kelip, 1942-1955 jyldary Semeı orys drama teatrynda, Aқmola (қazirgi Astana) oblystyқ orys drama teatrynda bas rejısser қyzmetin atқardy. Orel negizinen orys dramatýrgııasynyң týyndylaryn, sonymen қatar қazaқ jazýshysy M.Әýezovtiң «Eңlik-Kebek» tragedııasyn da sahnalady. Ol oblystyқ radıo men televızııa jұmysyna belsene at salysyp, birқatar қyzғylyқty radıoқoıylymdar men televızııalyқ spektaklder қoıdy. AҚPANNYҢ 7-І, SENBІGrenada memleketiniң Ұlttyқ merekesi ? Tәýelsizdik kүni (1974). Grenada Kishi Antıl araldar tobyna jatatyn araldar men Grenada araldar tobynyң oңtүstik bөliginde ornalasқan memleket. Astanasy ? Sent-Djordjes. Resmı tili ? aғylshyn tili. Aқsha birligi ? karıb dollary. 1984 jyly қabyldanғan konstıtýtsııasy boıynsha Ұlybrıtanııa Korolevasy memleket basshysy bolyp sanalady. Eldi general-gýbernator basқarady. Zaң shyғarýshy organy ? eki palataly (senat jәne өkilder) parlament. Atқarý bıligi Premer-mınıstr basқarғan үkimet қolynda.Soltүstik aýmaқtar kүni. Japonııadaғy ataýly kүnder қatarynda bұl kүn erekshe oryn alady. Өıtkeni, bұl el reseılik Kýnashır, Itýrýp, Shıkotan araldaryn өzine қaıtarý týraly mәseleni kүn tәrtibinen tүsirgen emes.ESTE ҚALAR OҚIҒALAR18 jyl bұryn (1991) Қazaқstanda әıelderge arnalғan «Aқ bosaғa» atty tұңғysh gazet jaryқ kөrdi. Shyғarýshysy jәne redaktory ? Sholpan Ұғybaeva.17 jyl bұryn (1992) Almatydaғy №139 қazaқ orta mektebine memleket қaıratkeri, қazaқ til bilimi men әdebıettaný ғylymdarynyң negizin salýshy ғalym, aғartýshy Ahmet Baıtұrsynұlynyң esimi berildi.3 jyl bұryn (2006) Almatydaғy Ғalymdar үıinde Қazaқstan jýrnalıstıkasy akademııasynyң ұıymdastyrýymen «Jұldyzdyң jaryғy. Otandyқ jýrnalıstıkanyң taңdaýlylary» atty kitaptyң tanystyrylymy boldy. Seimar Social Fund қaıyrymdylyқ қorynyң demeýshiligimen jaryққa shyққan bұl anyқtamalyқ jınaққa atalғan akademııanyң akademık-mүsheleriniң, қoғam қaıratkerleriniң, belgili jýrnalısterdiң қyzmeti týraly kөrkem-pýblıtsıstıkalyқ shyғarmalar men jalpy TMD aýmaғynda әli paıda bola қoımaғan «Altyn Jұldyz» jәne «Altyn Samұryқ» sekildi eң joғarғy jalpyұlttyқ jýrnalıstıka syılyғynyң shyғý tarıhy men ony jүldegerlerge taғaıyndaý tәrtibi jaıynda maғlұmattar engizilgen.95 jyl bұryn (1914) AҚSh-ta Kid Auto Races in Venice fılmi ekranғa shyқty. Onda alғash ret Charlı Chaplın bәrimizdiң sүıikti keıipkerimizge aınalғan sholaқ mұrtty, қaltalanғan shalbar kıip, taıaқ ұstaғan қaıyrshy keıpinde oınady.45 jyl bұryn (1964) Beatles toby Amerıkanyң teledıdarynan tұңғysh ret shyқty. 728 oryndyқ stýdııada өtetin habarғa қatysý үshin 50 myң kөrermen tilek bildirgen. Stýdııadan tikeleı berilgen kontsertti 73,7 mıllıon adam tamashalaғan. 25 jyl bұryn (1984) «Chelendjer» ғarysh kemesiniң ғaryshkeri Brıýs Makkendles ashyқ ғarysh keңistigine қaýipsizdik arқanynsyz shyқty. ESІMDER60 jyl bұryn (1949) aktrısa, Қazaқstannyң eңbek siңirgen әrtisi, Қazaқstan Memlekettik syılyғynyң ıegeri ҚAZAҚBAEVA Gүljamal Mұқajanқyzy dүnıege keldi. Almaty oblysynyң Kerbұlaқ aýdanynda týғan. Қazaқ drama teatry janyndaғy teatr stýdııasyn, Қazaқ ұlttyқ өner akademııasyn bitirgen. Өner jolyn Shymkent oblystyқ қazaқ drama teatrynan bastady. 1978 jyldan Қazaқ jastar men balalar teatrynda aktrısa boldy. Ol osy teatr sahnasynda Baıan, Aқtoқty (Ғ.Mүsirepov «Қozy Kөrpesh - Baıan sұlý», «Aқan seri ? Aқtoқty»), Alýa, Құrtқa, Қaragөz (M.Әýezov «Alýa», «Қara қypshaқ Қobylandy», «Қaraly sұlý»), Alma (T.Ahtanov «Kүshik kүıeý»), Ofelııa, Elena (Ý.Shekspır «Gamlet», «Dýaly tүngi dýman»), Balym, Tүımetaı (Sh.Mұrtaza «Beseýdiң haty», «Stalınge hat»), Keıýana (Iran-Ғaıyp «Қanyna tartқan қyңyrlar»), Salıha ana (O.Sүleımenov, B.Mұқaı «Zamana қyry»), t.b. rөlderdi oryndady. AҚPANNYҢ 8-І, JEKSENBІReseı ғylymynyң kүni. Reseı Federatsııasy Prezıdentiniң 1999 jylғy maýsymnyң 7-indegi jarlyғymen belgilengen. 284 jyl bұryn (1724) Petr I jobasymen jәne Senat Jarlyғymen Sankt-Peterborda Ғylym akademııasynyң negizi қalandy. Ol Reseıdiң alғashқy memlekettik ғylymı mekemesi boldy.ESTE ҚALAR OҚIҒALAR85 jyl bұryn (1924) «Eңbekshil қazaқ» gazetiniң tөrtinshi betinde aptasyna bir ret shyғatyn jastar beti ashyldy. «Lenınshil jas» dep atalatyn osy bettiң redaktory E.Aldoңғarov boldy. 1925 jyldan bastap «Jas қaırat» atty derbes gazet bolyp shyқty.3 jyl bұryn (2006) Қazaқstanda «Құrmetti mashına jasaýshy» belgisi belgilenip, ol Қazaқstan Respýblıkasy Indýstrııa jәne saýda mınıstriniң atynan beriletin boldy.85 jyl bұryn (1924) AҚSh-ta alғash ret өlim jazasyna kesilgen қylmyskerdi gaz kamerasy arқyly jazalaý қolғa alyndy.ESІMDER175 jyl bұryn (1834-1907) ұly orys hımıgi, Peterbýrg Ғylym akademııasynyң korrespondent mүshesi MENDELEEV Dmıtrıı Ivanovıch dүnıege keldi. Reseıdiң Tobyl қalasynda týғan. Onyң ғylymı-zertteýleriniң negizgi baғyty jalpy hımııa, hımııalyқ tehnologııa, fızıka, ekonomıka, aýyl sharýashylyғy, metrologııa, t.b. salalarғa arnalғan. Ol 1854-1856 jyldary ızomerııa құbylysyn zerttep, 1859 jyly sұıyқtyқtyң tyғyzdyғyn anyқtaıtyn құral ? areometr құrastyrdy. 1861 jyly «Organıkalyқ hımııa» atty alғash orys tilindegi oқýlyқty shyғardy. 1860 jyly sұıyқtardyң қaınaýynyң absolıýttik temperatýrasyn, 1865-1887 jyldary gıdrattyқ teorııany, 1869 jyly jaratylystyң negizgi zaңdarynyң biri ? perıodtyқ zaңdy ashty. Sonymen қatar molekýlanyң massasyn tabýdyң Klapeıron ? Mendeleev teңdeýlerin shyғardy. 1877 jyly mұnaıdyң aýyr metaldar karbıdterinen tүzilý gıpotezasyn, 1880 jyly kөmirdi jer astynda gazғa aınaldyrý ıdeıasyn ұsyndy. Tarazylardyң fızıkalyқ teorııasyn jasap, dәl sheshýdiң әdisterin ұsyndy. Jasandy jolmen alynғan radıoaktıvti hımııalyқ element «mendelevıı» Mendeleevtiң құrmetine ataldy.