QazAqparat-Anons: aqpannyń 22-28-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

Aqpannyń 22-sinde Syrtqy ister mınıstrliginde vedomstvo basshysy Q.Saýdabaev Reseı Syrtqy ister mınıstri Sergeı Lavrovpen kezdesedi.

Aqpannyń 22-sinde BNews.kz (www.bnews.kz ) portalynda QR Qarjy mınıstri Bolat Jámishevtiń qatysýymen «Kedendik odaq: Qazaqstan ekonomıkasy úshin jańa múmkindikter» taqyrybynda Online-konferentsııa ótedi. Konferentsııa barysynda Qarjy mınıstri 2010 jyly shildeniń 1-inen bastap taýarlardy kedendik rásimdeýdi alyp tastaýǵa baılanysty bıznes úshin múmkindi táýekelder, Kedendik odaqtyń Kedendik kodeksiniń normalary, Qazaqstannyń Kedendik odaqqa kirýiniń ártúrli aspektileri týraly áńgimeleıtin bolady.

PARLAMENT

Aqpannyń 22-sinde Parlament Májilisinde Úkimet saǵaty bolady.

Aqpannyń 22-sinde Parlament Májilisinde Kavkaz jáne Ortalyq Azııa elderimen yntymaqtastyq jónindegi Brıtan Búkilpartııalyq parlamenttik top ókilderimen kezdesý bolady.

SPORT

Aqpannyń 12-28-i aralyǵynda Vankýverde HHІ Qysqy Olımpıadalyq oıyndar ótýde. Olımpıada oıyndaryna Avstralııa, Avstrııa, Bagam araldary, Belarýs, Belgııa, Bolgarııa, Brazılııa, Ulybrıtanııa, Vengrııa, Gana, Germanııa, Gonkong, Grýzııa, Danııa, Izraıl, Úndistan, Iran, Ispanııa, Italııa, Qazaqstan, Kaıman araldary, Kanada, Qytaı, Soltústik Koreıa, Latvııa, Lıvan, Lıtva, Lıhtenshteın, Moldova, Monako, Mońǵolııa, Nıderlandy, Jańa Zelandııa, Norvegııa, Polsha, Reseı, Rýmynııa, Senegal, Slovakııa, Slovenııa, AQSh, Túrkııa, Ýkraına, Fınlıandııa, Frantsııa, Chehııa, Shveıtsarııa, Shvetsııa, Estonııa, Ońtústik Koreıa, ıAmaıka, Japonııa elderi qatysýda.

QOǴAM

QR Ádilet mınıstrligi 2010 jylǵy aqpannyń 24-inen 27-si aralyǵynda advokattyq qyzmetpen aınalysý quqyǵyna arnalǵan attestatsııa ótkizýdiń bastalǵanyn jarııalaıdy.

ASTANA

Aqpannyń 22-sinde «Rıksos» otelinde «EQYU adamzattyq ólshem: 2010 jylǵy jalpy jáne taqyryptyq basymdyqtar» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferentsııa ótedi.

Aqpannyń 22-sinde Ana men bala ortalyǵynda Amerıkandyq Táýelsiz qoǵamdyq halyqaralyq organy (JCI) Ortalyqty akkredıtatsııadan ótkizedi.

Aqpannyń 22-sinde «Báıterek» medıa-ortalyǵynda memlekettik tilge arnalǵan baspasóz máslıhaty ótedi.

Aqpannyń 22-si kúni L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde «Salaýatty ómir saltyn qoldaımyz! Jaman ádetke joq deımiz!» atty fakýltetaralyq aktsııanyń ashylýy bolady.

ALMATY

Aqpannyń 16-y men naýryzdyń 13-i aralyǵynda ýnıversıtet professorlary Qazaqstannyń túkpir-túkpirine baryp úmitkerlerdi 14 pán boıynsha synaqtan ótkizedi. Onyń nátıjesi boıynsha úzdik mektepterdiń reıtıngi jasalady.

Aqpanny 22-sinde Ulttyq kitaphanada Álıhan Bókeıhanovtyń tolyq 7 tomdyq shyǵarmalar jınaǵynyń alǵashqy úsh tomynyń tanystyrylymy bolady.

Aqpannyń 22-sinde «Alataý» shıpajaıynda oqýshylardyń respýblıkalyq ǵylymı jarysynyń saltanatty ashylý rásimi bolady.

Aqpannyń 23-inde Almatydaǵy «Arman» kınoteatrynda Uly Otan soǵysy jáne eńbek ardagerleri úshin «Máskeý úshin shaıqas» fılmi tegin kórsetilmek. Atalǵan aktsııa burynǵy Keńes Armııasynyń merekesine oraılastyrylyp otyr. Uıymdastyrýshy - Almaty qalasynyń ákimdigi.

Aqpannyń 23-i kúni Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-da qazaqtyń kórnekti pedagog psıhology, respýblıkadaǵy pedagogıka ǵylymynyń tuńǵysh doktory, professor, Qazaq KSR Ǵylym akademııasynyń akademıgi Tólegen Tájibaevtyń100 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan shara ótedi. Sondaı-aq aıtýly ǵalymnyń mereıtoıyna arnalǵan «Joǵary bilim berýdiń qazirgi máseleleri: jetistikteri men bolashaǵy» atty halyqaralyq ǵylymı tájirıbelik konferentsııasy da ótkizilmek.

Almatyda aqpannyń 24-i kúni "Stalınızm tarıhy: repressııalanǵan Qazaqstan" dep atalatyn halyqaralyq konferentsııa ótedi.

Almatyda aqpannyń 24-i kúni «Taǵylym» mádenı-ıntellekýaldyq klýbynyń «Neni salamyz: bekinis pe, álde arnaýly avtomobıl joldaryn ba?» degen taqyrypta TMD elderindegi mádenı saıasattyń strategııalaryn talqylaýǵa arnalǵan májilisi ótedi.

Almatyda aqpan aıynyń 25-i kúni QR Memlekettik ortalyq murajaıynda «Hattar zaman aǵymynda» atty kórme ashylady. Kórmege murajaı qoryndaǵy arab, latyn jáne kırıll qaripterinde jazylǵan ár túrli hattar, HІІІ-HІV ǵasyrlardaǵy Altyn Orda handary - Toqtamys pen Temir Qutylyqtyń, XVIII-XIX ǵasyrlardaǵy qazaq handary men sultandary Abylaı, Ábilpeıiz, Kenesary handardyń tarıhı hat-qujattarynyń kóshirme nusqalary qoıylady.

AIMAQ

ATYRAÝ OBLYSY

Aqpannyń 12-si men naýryzdyń 12-si aralyǵynda Atyraý oblysy boıynsha Kedendik baqylaý departamenti «Nur Otan» Halyqtyq demokratııalyq partııasy» qoǵamdyq birlestiginiń Atyraý oblystyq fılııalymen birlese otyryp, partııa fılıalynyń ǵımaratynda azamattardyń qoǵamdyq qabyldaýyn ótkizedi.

BATYS QAZAQSTAN

Batys Qazaqstan oblysynda aqpannyń 23-i men naýryzdyń 23-i aralyǵynda týberkýlezben kúres aılyǵy ótkizilmek.

ATAÝLY KÚNDER. ELEÝLІ OQIǴALAR. MEREITOILAR.

AQPANNYŃ 22-SІ, DÚISENBІ

Qylmys qurbandaryna qoldaý kórsetý týraly halyqaralyq kúni. 1990 jylǵy aqpannyń 22-inde Anglııanyń úkimeti «Qylmys qurbandarynyń hartııasyn» jarııalady.

1985 jyly qyrkúıekte BUU-nyń jetinshi kongresi qylmys qurbandary men bılikti paıdalanǵandar úshin Ádilettiliktiń mańyzdy qaǵıdalary deklaratsııasyn bekitti. Osy jyldyń 29-shy qarashasynda BUU-nyń Bas Assambleıasy bul Deklaratsııany qabyldady. Jyl saıyn atalyp ótedi.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Qazaqstanda jańa aımaqtyq qoǵamdyq birlestik - Munaı-gaz kesheni qyzmetkerleriniń kásiptik odaǵy quryldy. Odaqty qurý týraly sheshim aqpannyń 22-sinde Atyraýda ótken kásipodaqtyq konferentsııada qabyldandy. Jańa kásipodaq «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasymen jáne munaı salasynda jumys isteıtin basqa da respýblıkalyq sharýashylyq qurylymdarmen, atqarýshy ókimet organdarymen ózara is-qımyldy basymdyqty másele retinde qarastyryp, olarmen tarıftik kelisim jasaýdy josparlap otyr. Jańa birlestiktiń qyzmeti Atyraý, Aqtóbe, Batys Qazaqstan, Mańǵystaý jáne Qazaqstannyń basqa da oblystaryndaǵy munaı-gaz kásiporyndarynyń kásipodaq uıymdaryn qamtıtyn bolady

5 jyl buryn (2005) Petropavldaǵy Sábıt Muqanov atyndaǵy oblystyq kitaphanada «Qazaq mádenı-aǵartýshylyq «Urpaq» ortalyǵynyń tusaý keser rásimi ótti. Ortalyqtyń uıymdastyrýshylary men bedeldilerdiń arasynda - tarıhshylar, ólketanýshylar, Soltústik Qazaqstan oblysynyń mádenıet jáne bilim qyzmetkerleri. «Urpaq» ortalyǵy qyzmetiniń basty baǵyttary, salt-dástúrlerdi qaıta jańǵyrtý, ósip kele jatqan urpaqqa patrıottyq sezimmen tárbıeleý.

3 jyl buryn (2007) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary keńesiniń hatshylyǵy týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna qol qoıdy.

3 jyl buryn (2007) K.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetinde shahmat klýby ashyldy. Oılap shyǵarǵannyń avtorlyq quqyǵy Qazaqstanda patenttelgen jáne Azat Baıserekeevqa tıesili.

3 jyl buryn (2007) «Metakon TK» JShS zaýytynda 35-1150 kV elektrótkizgish jelisi úshin myryshpen qaptalǵan metaldy tirekterdiń barlyq túrlerin shyǵaratyn avtomattandyrylǵan jańa júıe iske qosyldy. Qazaqstanda alǵash ret halyqaralyq sapa standartyna saı ónim shyǵarý úrdisi jolǵa qoıyldy. Myryshpen qaptalǵan metall tirekteri temirbetondy tirektermen salystyrǵanda elektrótkizgish jelisiniń qoldanys ýaqytyn uzaqqa sozyp, qyzmet etý qaýipsizdigin arttyrady

ESІMDER

65 jyl buryn (1945) tehnıka ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Jaratylystaný ǵylymdary akademııasynyń akademıgi ESENOV Ermuhamed Qudabaıuly dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynda týǵan.

Qazaq hımııa-tehnologııa ınstıtýtyn bitirgen.

Qazaq hımııa-tehnologııa ınstıtýtynyń aǵa oqytýshysy, dekan orynbasary, kafedra meńgerýshisi, dekany, Q.A.Iasaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıteti Jaratylystaný-gýmanıtarlyq ınstıtýty oqý isi jónindegi prorektory, oqý isi jónindegi vıtse-prezıdenti, Túrkistan bólimi dırektory, «Mıras» ýnıversıtetiniń rektory, Halyqaralyq gýmanıtarly-tehnıkalyq ýnıversıtetiniń rektory qyzmetterin atqarǵan.

Esenov kıbernetıka men hımııa-tehnologııa modeldeýdiń júıeli taldaý ádisterin paıdalaný negizinde aǵyn sýdy tazartýdyń ıkemdi júıesin jobalaý ádistemesin jasaǵan. Onyń birqatar ǵylymı eńbekterin Qazaqstan men Reseıdiń hımııalyq zaýyttary paıdalanady.

70-ten asa ǵylymı jáne ádistemelik eńbekterdiń avtory.

Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstriniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

30 jyl buryn (1980) erkin kúresten halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, Azııanyń eki dúrkin chempıony MÝTALIMOV Marıd Kamılovıch dúnıege keldi.

Reseıdiń Federatsııasynda týǵan.

998 jyly Nıý-Iork qalasynda ótken álem birinshiligine qatysyp 6-shy orynǵa ıe bolǵan. 2003 jyly Almatyda ótken Azııa kýbogynyń ıegeri atanyp, 2004 jyly Afına qalasynda ótken Olıpıada oıyndaryna 4-orynǵa ıe boldy. 2008 jyly Pekın qalasynda ótken Olımpıada oıyndarynyń qola júldegerin jeńip alǵan. 2003-2009 jyldar aralyǵynda Azııa birinshiliginiń birneshe ret altyn, kúmis, qola júldelerin ıelengen. Jattyqtyrýshylary - Z.Salaýtdınov, I.Alıev.

Búgingi kúni respýblıkamyzdyń erkin kúresten ulttyq komandasy quramynda.

AQPANNYŃ 23-І, SEISENBІ

Brýneıdiń Táýelsizdik kúni. Brýneı memleketi 1888 jyldan Brıtan protektoraty bolyp keldi. 1984 jyly Brýneı táýelsiz memleket dep jarııalandy.

Qazaqstan Respýblıkasy men Brýneı Sultanaty arasynda dıplomatııalyq qatynas 2000 jyly maýsymnyń 14-inde ornady.

Reseı Otan qorǵaýshylar kúni. Fedaraldyq zańmen 1995 jylǵy naýryzdyń 13-inde belgilengen. Aqpannyń 23-i Qyzyl Armııanyń 1918 jyly Germanııanyń kaızerlik áskerlerin jeńgen kúni qurmetine tańdap alynǵan.

Tájikstanda Otan qorǵaýshylar kúni. Tájikstanda Otan qorǵaýshylar kúni 1993 jyly aqpannyń 23-inde Tájikstannyń Ulttyq armııasyn qurý qurmetine belgilengen.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Almatyda Qazaqstandaǵy jáne TMD elderindegi jalǵyz «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy áreketterdiń negizderi» atty kitaptyń tusaý keser rásimi ótti. Kitapty «Transparensı Kazahstan» jáne «Interlıgal» saıası-quqyqtyq zertteýler qoǵamdyq qorlarynyń kómegimen jáne «Sybaılas jemqorlyqpen azamattyq bilim arqyly kúresý» jobasynyń aıasynda basyp shyǵaryldy. Kitap qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderinde shyqqan. Sybaılas jemqorlyq qoǵamdyq qarym-qatynastyń barlyq salasyna áser etedi, degen minezdeme berilgen.

Kitap avtorlary Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııalyq Keńestiń tóraǵasy Igor Rogov, Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵarǵy sotynyń tóraǵasy Qaırat Mámı.

5 jyl buryn (2005) Qazaqstan menedjment, ekonomıka jáne boljaý ınstıtýtynda (QMEBI) Qalalardyń turaqty damý ortalyǵy quryldy. Basty maqsaty - qalalardy josparlaý salasyndaǵy mamandardy daıyndaý. Ortalyq qalalardy damytý salasynda saıası sheshimderdi aqparattandyrýyn joǵarlatady.

3 jyl buryn (2007) Mańǵystaý oblysynda Munaıly aýdany quryldy. Bul sheshimdi Mańǵystaý oblystyq maslıhatynyń kezeksiz sessııasynda qabyldady. Jańadan qurylǵan aýdan aımaqtyń besinshi ákimshilik-terrıtorııalyq aýdany. Munaıly aýdanynyń ákimshilik-terrıtorııasy 492 myń. 189 gektar jerdi alyp jatyr. Aqtaý qalasyna qarasty jáne Mańǵystaý, Qaraqııan, Túpqaraǵan aýdandarynyń terrıtorııasynyń bólikteri kirdi.

1 jyl buryn (2009) Semeıdiń iri kásipkerleri qalalyq aqsaqaldar keńesiniń belsendi atsalysýymen Abyraly aýdanynyń turǵyndaryna qoldaý kórsetý qoǵamdyq qoryn quryp otyr. Semeı ıadrolyq polıgonyndaǵy synaqtardan zardap shekken halyqty áleýmettik qoldaý baǵdarlamasyna sáıkes, bul kommertsııalyq emes uıym Abyraly aýdany turǵyndarynyń áleýmettik-ekonomıkalyq ahýalyn jaqsartýdy jáne aýyl turǵyndarynyń sapaly medıtsınalyq qyzmettermen qamtylýyna qoldaý kórsetýdi maqsat etip otyr. Ásirese, ıadrolyq synaqtardyń saldarynan zardap shegip otyrǵan múgedek balalardy ońaltýǵa materıaldyq kómek kórsetýge aıryqsha nazar aýdarylmaq.

ESІMDER

80 jyl buryn (1930) ardager ustaz, jazýshy, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty, professor, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen mádenıet qyzmetkeri, Qazaqstan Jýrnalıster Odaǵynyń birneshe dúrkin laýreaty YDYRYSOV Ábilfaıyz Ydyrysulydúnıege keldi.

Qostanaı oblysynda týǵan.

Qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen.

1953-1965 jyldary «Qazaqstan pıoneri», «Lenınshil jas» gazetterinde, Qazaq respýblıkalyq radıo komıtetinde redaktor, jaýapty hatshy qyzmetterin atqarǵan. 1965 jyldan qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde ustazdyq etedi.

Elimizge eńbekteri sińgen jýrnalıster daıarlaý isine súbeli úlesin qosqan.

«Áýezovke - ińkárlik», «Birtýarlar bolmysy», esseler jınaqtary, «Tańsholpan» roman-hıkaıasy, «Ańsaǵan meniń ánimsiń», «Berik», «Muhamedı» povesteri jaryq kórgen. Ár jyldary basylyp shyqqan «Gazetti bezendirý syry», «Redaktor men korrektorǵa kómekshi qural», «Fototerim», «Polıgrafııa óndirisi negizderi» oqýlyqtary men oqý quraldary kúni búginge deıin suranysqa ıe.

Medaldarmen marapattalǵan.

75 jyl buryn (1935) ǵalym, hımııa ǵylymdarynyń doktory, professor GLADYShEV Valerıı Pavlovıch dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan.

Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen.

Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń oqytýshysy, professory, Búkilodaqtyq syrttan oqytatyn keńes saýdasy ınstıtýty Qazaq fılıalynyń oqytýshysy, Qazaq KSR Ǵylym Akademııasy hımııa-tehnologııa bóliminiń ǵylymı hatshysy, Hımııa ǵylymdary ınstıtýtynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri, Pavlodar pedagogıkalyq ınstıtýtynyń professory qyzmetterin atqarǵan.

Amalgamalardyń fızıkalyq-hımııalyq qasıetterin, metall elektrohımııasy máselelerin zerttep, metaldardyń amalgamalarmen, gallıı qorytpalarymen tsementtelýi (kirisip qataıýy) jónindegi zańdylyqtaryn zerttegen.

AQPANNYŃ 24-І, SÁRSENBІ

Estonııanyń Táýelsizdik kúni - Eston Respýblıkasynyń ulttyq merekesi (1918). Qazaqstan Respýblıkasy men Eston Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyq qatynas 1992 jyly mamyrdyń 27-sinde ornaǵan.

Rýmynııanyń ulttyq merekesi - Ulttyq jalaý kúni. Ol 1998 jyldan beri atalyp ótiledi.

OQIǴALAR

93 jyl buryn (1917) Torǵaı dalasynda ataqty Doǵal shaıqasy bolyp ótti. Amangeldi Imanov bastaǵan ult-azattyq qozǵalysyndaǵy eń iri shaıqas sanalady. Shaıqasta Amangeldimen qatar, onyń jaýynger serikteri Ybyraı Atambekov, Keıki Kókimov erekshe erlik kórsetti.

5 jyl buryn (2005) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kitaphanasynda muǵalim Qanat Ibragımovtyń «Qazaq tili» atty kitabiniń tusaý keser rásimi ótti. Avtor óziniń kitabynda shet tildi oqytý ádisin paıdalandy. Onyń oqýlyǵy orys mektepterinde oqıtyndarǵa arnalǵan. Oqýlyq úsh kitaptan jáne praktıkalyq jattyǵýlarǵa arnalǵan aýdıodıskiler. Oqýlyqtyń baspageri Halyqaralyq Qoǵamdyq KATEV qory.

1 jyl buryn (2009) Astanadaǵy Qazirgi zaman óneri murajaıynda halyq sýretshisi Ábilhan Qasteevtiń 105 jyldyǵyna arnalǵan onyń shyǵarmalarynyń kórmesi ashyldy. Sýretshiniń jeke kórmesinde 17 óner týyndysy qoıylǵan, onyń ishinde 4 keskindeme, 12 grafıka jáne 1 músin jumysy bar.

ESІMDER

115 jyl buryn (1895-1963) jazýshy IVANOV Vsevolod Vıacheslavovıch dúnıege keldi.

Uly Otan soǵysyna qatysqan.

Semeı oblysynda týǵan.

Shyǵarmalary 1915 jyldan jaryq kórgen. 1921 jyldan Petrogradta (Sankt-Peterbor) turǵan.

Uly Otan soǵysy jyldary «Izvestııa» gazetiniń tilshisi bolǵan.

«Partızany», «Tsvetnye vetra», «Bronepoezd 14-69», «Sızıf, syn Eola» povester men áńgimelerdiń, «Golýbye peskı», «Kreml» romandarynyń, «Pohojdenııa fakıra», «My ıdem v Indııý», «Istorııa moıh knıg» ómirbaıandyq shyǵarmalardyń avtory.

AQPANNYŃ 25-І, BEISENBІ

Máýlit-an-Nabı - Paıǵambarymyz Muhammedtiń (s.ǵ.s.) týǵan kúni. Rábıýl-Aýýal aıynyń 12-shi kúninde atap ótiledi.

Muhammed paıǵambar - Alla taǵalanyń elshisi ári paıǵambarlardyń eń mártebelisi jáne sońǵysy. Ákesiniń aty Abdýllah mıladı jyl sanaýymen 571 j. sáýir aıynyń 20 kúnine sáıkes keletin 12 rabıal-áýýalda dúısenbi kúni túnde Mekkede dúnıege keldi. Ákesi ol týmaı turyp qaıtys bolǵan edi. Alty jasynda anasynan, segiz jasynda atasynan aıryldy. Keıin ákesiniń inisi Ábý Talıbtyń qolynda ósti. 25 jasynda Hadıshaǵa úılendi. Odan tórt qyz, eki uly boldy.

Máýlit - arab sózi, sózdik jaǵynan alǵanda, qazaqshasy «týǵan kún» - degen maǵyna beredi. Bul Alla taǵalanyń eń súıikti pendesi, Paıǵambarymyz hazreti Muhammedtiń (s.ǵ.s.) dúnıege kelgen aıyna ataý etip qoıylǵan. Barlyq maqtaý-madaqtaý, «Máýlit oqý» Paıǵambarymyz Muhammedke arnalǵan. Qazir máýlit Qazaqstan musylmandar dinı basqarmasynyń uıymdastyrýymen búkil elimizde toılanýda. 2000 jyldan bastap ol belsendirek ótkizilýde. Máýlit áýeli meshitterde oqylady, sonan soń kópshiliktiń qatysýymen aýdandyq, oblystyq, respýblıkalyq deńgeıde atap ótiledi. Qasıetti máýlit týra bir aıǵa sozylady.

Kýáıt memleketiniń ulttyq merekesi - Ulttyq kún. 1961 jyly aqpannyń 25-inde Kýáıt ámiri Abdalla as-Salem as-Sabahty taqqa otyrǵyzýdyń qurmetine belgilengen.

Qazaqstan Respýblıkasy men Kýáıt Memleketi arasynda dıplomatııalyq qatynas 1993 jyly qańtardyń 1-inde ornaǵan.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Máskeýde Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynyń belgili ánshisi Jámıla Baspaqovanyń kontserti ótti. P.Chaıkovskıı atyndaǵy Máskeý memlekettik konservatorııasynyń Úlken zalynda Jámılanyń oryndaýynda V.Motsart, G.Donıtsettı, Dj.Pýchchını, Dj.Meıerber, M.Glınka, N.Rımskıı-Korsakov, L.Hamıdı sııaqty kompozıtorlardyń operalarynan arııalar shyrqaldy.

5 jyl buryn (2005) Qyzylordada Asqar Toqmaǵambetovtiń atymen atalatyn Mádenıet ortalyǵynda aqynnyń bir ǵasyrlyq mereıtoıyna arnalyp, «Darııa syry-aqyn jyry» degen ataýmen oblystyq aqyndar aıtysy ótkizildi. Aqıyq aqyn, satıra sarbazy, ótkir pýblıtsıst Asqar Toqmaǵambetovtiń týǵanyna 100 jyl tolý mereıtoıyna arnalǵan aıtysqa aımaqtyń 20-dan astam sýyryp salma aqyndary qatysyp, Syrdyń ataqty perzentiniń qazaq ádebıeti men ónerindegi alatyn orny men bedelin aıshyqty til, oramdy jyr shýmaqtarymen kesteledi. Aqyndar aıtysy ádil qazylar alqasynyń múshesi aqyn Áskerbek Rahymbekovtiń aıtýynsha, negizinen jas aqyndardyń jańa tolqyny qatysqan qyzý da qyzyqty ótken aıtystyń bas júldesin Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıtetiniń stýdenti Erkin Sadyquly jeńip aldy. Al, birinshi báıge Jastar odaǵy sılyǵynyń laýreaty Zýhra Tólepovaǵa tıse, ekinshi oryndy stýdent Nurmat Mansurov pen belgili aıtysker Kenjebaı Júsipov, úshinshi oryndy araldyq Darhan Orazymbetov pen qyzylordalyq Aıdos Rahmetovter bólisti. Aıtysker aqyndardy Asqar Toqmaǵambetovtiń qyzy Aıakóz Toqmaǵambetova quttyqtap, olarǵa alǵys aıtty.

1 jyl buryn (2009) Polshada «Polıak Benedıkt: Eýropadan Azııaǵa Qazaqstan arqyly (1245-1247 jj.)» atty kitap jaryq kórdi. Osydan jeti ǵasyrdan astam, Marko Polo dúnıeniń azııalyq bóligine kelgeninen 30 jyl buryn, frantsıskalyq taqýa Benedıkt Polıak Qasıetti Taqtyń dıplomatııalyq mıssııasy quramynda eýropalyqtardyń ishinde birinshi bolyp, qazirgi Qazaqstan dalasyn basyp ótip, Azııa qurylyǵynyń tereń qoınaýyna saıahat jasady. Bul saıahattaýdyń nátıjesi zamandastarynyń kútken jańalyqtarynyń bárinen de asyp tústi. Polıak saıahatshysynyń jasaǵan habarlamasy Eýrazııadaǵy Altyn Ordanyń saltanat qurý dáýirindegi eń jarqyn qujattardyń biri bolyp tabylady. Ǵalymdardyń pikiri boıynsha, polıak Benedıkt Uly Dala týraly aqparat jınaýda mańyzdy ról atqardy, osynyń arqasynda Eýropa birinshi ret dala turǵyndarynyń ómiri men turmysy týraly jaılardy bildi. Varshavadaǵy Qazaqstan Elshiligi bastamasymen basylyp shyqqan jarııalanymda oqyrmandarǵa Vena jáne Parıj qalalaryndaǵy Ulttyq kitaphanalarda saqtalǵan osy saıahattyń jylnamasy berilgen. Sonymen qatar, saıahat barysyn sıpattaǵan kóne qoljazbalar ǵylymı aınalymǵa tuńǵysh ret birneshe tilde: latyn, polıak, qazaq jáne orys tilderinde engizildi.

1 jyl buryn (2009) L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde Raıerson ýnıversıtetiniń Rodjer baılanys ortalyǵynyń bas dırektory (Kanada, Toronto qalasy) doktor Maıkl Dj. Merfımen kezdesý boldy. Doktor Merfı «Televızııa men radıonyń mádenıetke áseri» jáne «AQSh pen Kanadanyń spýtnıktik radıosy: mádenı táýelsizdikke yqpaly» degen taqyryptarda dáris oqyp, stýdentter men oqytýshylardyń suraqtaryna jaýap berdi. Northern Telecom (Nortel) - sandyq júıesin, mýltıpleks, mobıldi telefon jáne ıntegraldy sandyq qyzmet jelisi strategııasyn júzege asyrýshy professordyń dárisi oqytýshylar men stýdentter tarapynan úlken qyzyǵýshylyq týdyrdy. Kezdesý sońynda EUÝ jýrnalıstıka kafedrasynyń meńgerýshisi Qaırat Saq professor Merfıdiń Raıerson ýnıversıtetimen áriptestik baılanys ornatý týraly usynysyn qoldady. Professor Merfı Kanadada sandyq aýdıo jáne beıne tehnıkanyń negizderi jáne kommýnıkatsııalyq baılanys tehnologııalary kýrsy boıynsha dáris oqıdy. Rodjer baılanys ortalyǵy «Kanadanyń sandyq mádenıet ortalyǵy» nemese radıo, televızııa, jýrnalıstıka jáne kompıýter ǵylymdary ortalyǵy retinde tanymal. Onyń qyzmetkerleri jańa BAQ-tardy zertteýde belsendilik tanytýda.

ESІMDER

60 jyl buryn (1950) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń múshesi, ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty DÚISEBAEV Jeksenbaı Qartabaıuly dúnıege keldi.

Aqmola oblysy Shortandy aýdanynda týǵan.

Volgograd aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn, Almaty saıasattaný jáne basqarý ınstıtýtyn bitirgen.

Aqmola oblysy Tselınograd aýdanynyń ákimi qyzmetin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2007 jyldan.

45 jyl buryn (1965) Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń tóraǵasynyń orynbasary JUMADІLDAEV Ánýar Serqululy dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynyń Shıeli aýylynda týǵan.

P.Lýmýmba atyndaǵy Halyqtar dostyǵy ýnıversıtetin, Batys Qazaqstan ınjenerlik-tehnologııalyq ýnıversıtetin bitirgen.

Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrliginiń salyq komıteti Aktsızderdi ákimshildendirý basqarmasynyń bastyǵy bolǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2009 jyldan.

AQPANNYŃ 26-Y, JUMA

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Elbasy Nursultan Nazarbaev Soltústik Qazaqstan oblysy Petropavl qalasynda Shoqan Ýálıhanov pen Fedor Dostoevskııge arnalǵan eskertkish taqtalaryn ashty.

Barelefti Qazaqstannyń eńbek sińirgen sáýletshisi Azat Boıarlın jasady. Barelefti Astanada «Óner» JShS -de jasaldy. Bıiktigi 1,5 metr, al eni 2,5 metr. Bareleftiń músindik bóligi salmaǵy 500 kg qoladan jasaldy, al mátindik bóligi salmaǵy 400 kg granıtten jasalǵan.

5 jyl buryn (2005) Aqmola oblysynyń www.akmo.kz veb-saıty ashyldy. Onda oqyrman aımaqtyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy týraly, josparlary men maqsattary, memlekettik jáne aımaqtyq baǵdarlamalar týraly aqparat ala alady. Saıt ashylýna oblystyq akımat kómek kórsetti. Saıttyń basty maqsattarynyń biri Qazaqstandaǵy memlekettik saıasattyń negizgi baǵyttaryn nasıhattaý.

3 jyl buryn (2007) Kókshetaýda Maǵjan Jumabaev atyndaǵy Aqmola oblystyq ámbebap kitaphanasynda aqparattyq-bıblıografııalyq bólimniń uıymdastyrýymen «Altyn Arqa-mádenı mura» atty alǵashqy CD-ROM-dıskisiniń tusaýkeseri boldy. «Mádenı mura» respýblıkalyq baǵdarlamasy aıasynda jaryq kórgen dıski 4 bólimnen turady. Onda óńirdiń sýyryp salma aıtys aqyndary, aqyn-jazýshylar, oryndaýshylar, jas talanttar, kompozıtorlar, kórkemónerpazdar ujymdary jaıynda mol maǵlumat beretin 115 anyqtamalyq shyǵarmashylyq derekter qamtylǵan.

1 jyl buryn (2009) Almatyda rejısser Konstantın Haralampıdıstiń «Alataýdyń kıeli bıigi» degen derekti fılmin tanystyrýǵa arnalǵan baspasóz máslıhaty ótti. «Alataýdyń kıeli bıigi» fılmi qıyn-qystaý zamandarda otandarynan yqtııarsyz Qazaqstanǵa aıdalǵan adamdar úshin qazaq halqynyń baýyrmaldylyǵy, olardyń járdemderi úlken qýat berdi. Fılmniń ıdeıasy da ózge dindegi, ózge ulttaǵy adamdar arasyndaǵy beıbitshilik pen kelisimdi pash etýdi kózdeıdi.

1 jyl buryn (2009) Almatyda «Eýrazııalyq saýda júıesi» taýar bırjasy» AQ tuńǵysh ret on-laın júıesinde astyqtyń bırjalyq saýdasyn ótkizdi. Shara halyqaralyq astyq konferentsııasynyń aıasynda ótti.

ESІMDER

30 jyl buryn (1980) aýyr atletıkadan halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, Azııa chempıony, Qazaqstannyń birneshe dúrkin chempıony, álem rekordshysy HROMOVA Tatıana dúnıege keldi.

Ózbekstanda týǵan.

Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetin bitirgen.

Aýyr atletıkamen 1996 jyldan beri aınalysyp keledi. Jattyqtyrýshysy - ıÝ.Melnıkov.

2001 jyly Túrkııanyń Antalıa qalasynda ótken álem birinshiligine qatysyp, 5-shi orynǵa ıe boldy. 2000-2002 jyldar aralyǵynda Japonııadaǵy Azııa birinshiliginiń qola júldegeri. Katar elinde ótken Álem kýbogynyń ıegeri atanyp, Sıdneıde ótken Olımpıada oıyndaryna qatysqan. 2003 jyly Máskeýdegi aýyr atletıkadan ótken arnaıy týrnırdiń jeńimpazy atanǵan.

2004 jyly - Azııa chempıony (Almaty), 77 kg salmaqta 120 kg-dy julqı kóterýden álem rekordyn jańartqan, Afınada ótken Olımpıada oıyndaryna qatysyp, 6-orynǵa ıe bolǵan.

AQPANNYŃ 27-І, SENBІ

Domınıkan Respýblıkasynyń Táýelsizdik kúni. 1844 jyly domınıkandyqtar gaıtıandyqtardan ózderiniń táýelsizdikterin jarııalady. Olardyń qol astynda domınıkandyqtar 22 jyl ómir súrdi. Domınıkan Respýblıkasynyń tabıǵaty asa kórkem, Latyn Amerıkasynyń qaıtalanbas mádenıeti, ejelgi tarıhy jáne ǵajaıyp symbat ónerleri bar. Astanasy - Santa-Domıngo. Resmı tili - ıspan, katolıtsızm dinin ustanady. Memleket Gaıtı aralynyń shyǵys bóliginde ornalasqan.

OQIǴALAR

3 jyl buryn (2007) Almatyda Lıtvanyń Qurmetti konsýldyǵy ashyldy. Eki memleket arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynasy 18 jyl boıy jalǵasyp keledi.

3 jyl buryn (2007) Oraldyq belgili qalamger, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi Qaıyr Bekturǵanovtyń «At jaly» atty povester jınaǵy jaryq kórdi. Oral qalasyndaǵy «Dastan» baspasynan basylyp shyqqan bul kitap jazýshy shyǵarmalarynyń úshinshi tomy bolyp tabylady. Mundaǵy alty povestiń bári de orta jastaǵy balalar men jasóspirimderge arnalǵan.

3 jyl buryn (2007) Soltústik Qazaqstan oblysy Іshiki ister departamentiniń ınternette jeke saıty ashyldy. Saıttyń 12 bóliminde ІІD qurylymy týraly aqparat, departament basshylyǵynyń azamattardy qabyldaý kestesi ornalastyrylǵan. Basqarmalardyń paraqtarynda jol apaty kezinde ózińdi qalaı ustaý qajettigin, qarýǵa ruqsatty qalaı rásimdeýge bolatynyn bilýge, Qazaqstan Respýblıkasy ІІM oqý oryndaryna túsý erejelerimen tanysýǵa bolady. «Keri baılanys» bóliminde soltústikqazaqstandyqtar ózderin tolǵandyratyn suraqtaryn qoıa alady, olardyń jaýaptary keıinnen saıtta ornalastyrylady. Veb-saıtta «Nazar aýdaryńyzdar! Іzdeý», ishki ister departamentiniń telefon anyqtamalyǵy, senim telefondary bar.

1 jyl buryn (2009) M.Áýezov atyndaǵy murajaı úıde 2006-2008 jj. shyǵarylǵan ónertaný boıynsha 27 kitabynyń tusaý keser rásimi bolyp ótti. Bul eńbekter - «Mádenı mura» baǵdarlamasyna ǵylymı-zertteý jobasyna kirgen jáne memlekettik jáne halyqaralyq májilisterdiń málimetteri. Instıtýt ǵalymdary daıyndaǵan eńbekterdiń ishinde - 5 tomdyq «Qazaq mýzykasy», 3 tomdyq qazaq tilindegi «Qazaq óneriniń tarıhy» bar.

1 jyl buryn (2009) Almatyda úılerdi jalǵa berý jobasy tanystyryldy. Bundaǵy maqsat Astana men Almaty qalalaryndaǵy turǵyn úı naryǵyn turaqtandyrý. Qor birinshi baǵyt boıynsha ekinshi deńgeıli bankterdiń qatysýymen Almaty men Astanadaǵy turǵyn úılerdiń qurylysynyń aıaqtalýyn qamtamasyz etip, turǵyndarǵa satyp alý maqsatymen jalǵa beredi.

ESІMDER

70 jyl buryn (1940) aqyn, jazýshy, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi MAMATKÝLOV Savýtjan dúnıege keldi.

Almaty oblysynda týǵan.

Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen.

«Kommýnızm týǵı» («Uıǵyr avazı») gazetiniń tilshisi, bólim meńgerýshisi, «Arzý» jýrnalynyń redaktory, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy uıǵyr jazýshylary birlestiginiń tóraǵasy, «Jazýshy» baspasy redaktsııasynyń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan.

«Jastyq jyr», «Aǵady Ósek ózeni», «Ózimdi izdeımin», «Іzgilik», «Meıir» jyrlarynyń, «Men jáne Nekrasovtyń jeti mýjıgi» poemasynyń avtory. Abaı, A.Pýshkın, N.Nekrasov, Sh.Aıtmatov, R.Gamzatov, O.Súleımenov, M.Jálel, S.Imanasov, E.Raýshanovtardyń shyǵarmalaryn jáne Shekspırdiń «Korol Lır» dramasyn uıǵyr tiline tárjimalaǵan.

І.Jansúgirov atyndaǵy Qazaqstan Jazýshylar odaǵy syılyǵynyń ıegeri.

AQPANNYŃ 28-І

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) K.Báıseıitova atyndaǵy Ulttyq opera jáne balet teatrynda jazýshy Іlııas Esenberlınniń 90 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan «Almas qylysh» atty eske alý keshi ótti.

Jazýshy І.Esenberlın (1915-1983) keńestik dáýirdiń tsenzýralyq qyspaǵyn, ıdeologııalyq kedergilerin kóp kórse de, ult namysy úshin qazaq ádebıetine tarıhı taqyryptarda jazylǵan tanymdy shyǵarmalarymen mol úles qosty.

3 jyl buryn (2007) Ierýsalımde (Izraıl memleketi) Qazaqstannyń Dúnıejúzilik saýda uıymyna (DSU) kirýi jóninde eki jaqty kelissózder ótti. Hattamaǵa Izraıl memleketi Premer-mınıstriniń orynbasary, Indýstrııa, saýda jáne eńbek mınıstri Elııahý Ishaı qol qoıdy. Qazaqstan jaǵynan qujatqa Indýstrııa jáne saýda vıtse-mınıstri, Qazaqstan Respýblıkasynyń DSU-ǵa kirýi jónindegi kelissózderdegi arnaıy ókil Janar Aıtjanova qol qoıdy. Kezdesýge ızraıl ksennetiniń vıtse-spıkeri «Izraıl-Qazaqstan» parlamentaralyq dostyq lıgasynyń tóraǵasy Amnon Koen jáne Izraıldegi Qazaqstan elshisi Vadım Zverkov qatysty. Eki jaqty kelissóz barysynda qazaqstandyq naryqqa joǵary tehnologııalyq mashınalar men jabdyqtardyń, hımııa jáne tamaq ónerkásibi ónimderiniń enýi, sondaı-aq Qazaqstanda kompıýterlik qyzmet kórsetetin shetel kompanııalaryna qatysty ınvestıtsııalyq saıasat máseleleri talqylandy.

3 jyl buryn (2007) Astanada Sapar Isakovqa balalar-jasóspirimder týrızmi jáne ólketaný halyqaralyq Akademııasynyń ǵylymı akademık ataǵyn berý saltanatty rásimi ótti. Qazaqstan Respýblıkasynyń týrızm jáne ólketanýdyń damýy óziniń qosqan úlesi úshin Sapar Isakovqa qurmetti ataq berildi.

Sapar Isakov tanymal saıahattanýshy, kóne órkenıet jerlerinde, jáne álemniń 80 elinde bolǵan. Pashı jáne Jana Gvıneıa aralynda boldy. Kóptegen halyqaralyq jáne úkimet syılyqtarynyń ıegeri.

1 jyl buryn (2009) Pavlodarda «EKO» baspasynan «Baıanaýyl - ańyzdar eli» dep atalatyn jańa kitap jaryq kórdi. Kórkem bezendirilgen kitap betterinen oqyrman Qazaqstannyń tabıǵaty ǵajaıyp ólkesi týraly kóptegen qyzyqty maǵlumat alady. Munda ólkedegi ejelgi taýlar men kólder týraly ańyzdar jınaqtalǵan, ulttyq saıabaqtyń janýarlar dúnıesi men ósimdikteri týraly materıaldar berilgen, aýdannyń damý kezeńderi baıandalǵan. Kitap betterinde Baıanaýyl jerinde dúnıege kelgen qazaqtyń ataqty ǵalymdarynyń, aqyndarynyń, kórnekti qaıratkerleriniń ómirbaıandary jarııalanǵan. Kópshilikke arnalǵan kitap budan júz jyl buryn túsirgen Dmıtrıı Bagaevtyń tarıhı fotosýretterimen, Aleksandr Parhomenkonyń Baıanaýyl tabıǵatyn keskindegen sýretterimen aıshyqtalǵan.

ESІMDER

60 jyl buryn (1950) ǵalym, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵylymdar akademııasynyń akademıgi ІZTAEV Áýelbek dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysy Saryaǵash aýdanynda týǵan.

Odessa tamaq ónerkásibi tehnologııalyq ınstıtýtyn bitirgen.

Jambyl jeńil jáne tamaq ónerkásibi ınstıtýtynyń oqytýshysy, Qazaq agrarlyq ýnıversıtetiniń kafedra meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan.

Negizgi ǵylymı eńbekteriniń baǵyty elevatorda astyqty qabyldaý men óńdeý tehnologııasyn, astyq saqtaý qoımalarynyń tehnıkalyq jabdyqtalýyn ǵylymı negizdeý. Agrarly ǵylym salasynda astyq tehnologııasynyń jańa teorııasyn qalyptastyrdy, bıdaıdyń jańa tuqymdarynyń tehnologııa belgisi bar sottaryn shyǵarýda keshendi matematıkalyq úlgiler arqyly ǵylymı negizdeme jasady. Ol 15-ten asa ǵylymı jumystardy oryndap, olardyń nátıjelerin elevator, un-jarma jáne qurama jem ónerkásibinde qoldandy. Ǵalymnyń Qazaqstandaǵy elevator óndirisin damytýdaǵy ǵylymı tabystary Orta Azııa memlekettik jobalaý ınstıtýty men árbir aýmaqtaǵy astyq ónimderi kásiporyndarynda keńinen qoldanylady.

10-nan astam jobalardy basqarǵan. 250-den asa ǵylymı eńbekterdiń avtory.