QazAqparat-Anons: aqpannyń 16-21-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

Aqpannyń 12-16-sy aralyǵynda Shveıtsarııanyń Jeneva qalasynda adam quqyqtary salasyndaǵy Ámbebap kezeńdik sholý (ÁKSh) Jumys tobynyń 7-shi sessııasy sheńberinde Qazaqstan Respýblıkasynyń esebi tyńdalady. Elimizdiń delegatsııasyn Premer-Mınıstrdiń orynbasary Erbol Orynbaev bastap bardy.

Aqpannyń 16-synda Statıstıka agenttiginde Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jyldyń qańtar aıyndaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń qysqasha qorytyndysyna arnalǵan brıfıng bolady.

Aqpannyń 17-si kúni Almatyda Qazaqstan Respýblıkasy men Ózbekstan Respýblıkasynyń arasyndaǵy yntymaqtastyq jónindegi birlesken úkimetaralyq keńestiń májilisi ótedi. Úkimetaralyq komıssııa májilisine Qazaqstan tarapynan - Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Ó.Shókeev, al ózbek tarapynan - Ózbekstan Premeriniń orynbasary R.Ázimov teń tóraǵalyq etedi.

PARLAMENT

Aqpannyń 16-synda Parlament Májilisinde Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik jónindegi komıtettiń májilisi bolady.

Aqpannyń 16-synda Májiliste «Qazaqstan Respýblıkasynda qarjy naryǵy men ekonomıkalyq daǵdarystyń balalardyń jaǵdaıyna áser etýi» degen taqyrypta «dóńgelek ústel» otyrysy bolady.

SPORT

Atyraýda aqpannyń 9-16 kúnderi voleıboldan Ulttyq lıgadaǵy erler komandalary arasynda XVIII Qazaqstan chempıonatynyń 4-shi týr oıyndary ótýde.

Aqpannyń 12-28-i aralyǵynda Vankýverde HHІ Qysqy Olımpıadalyq oıyndar ótedi. Olımpıada oıyndaryna Avstralııa, Avstrııa, Bagam araldary, Belorýs, Belgııa, Bolgarııa, Brazılııa, Ulybrıtanııa, Vengrııa, Gana, Germanııa, Gonkong, Grýzııa, Danııa, Izraıl, Úndistan, Iran, Ispanııa, Italııa, Qazaqstan, Kaıman araldary, Kanada, Qytaı, Soltústik Koreıa, Latvııa, Lıvan, Lıtva, Lıhtenshteın, Moldova, Monako, Mońǵolııa, Nıderlandy, Jańa Zelandııa, Norvegııa, Polsha, Reseı, Rýmynııa, Senegal, Slovakııa, Slovenııa, AQSh, Túrkııa, Ýkraına, Fınlıandııa, Frantsııa, Chehııa, Shveıtsarııa, Shvetsııa, Estonııa, Ońtústik Koreıa, ıAmaıka, Japonııa elderi qatysady.

Aqpannyń 12-si men 16-sy aralyǵynda Qaraǵandyda fýtzaldan 2009/2010 jylǵy Qazaqstannyń ashyq chempıonatynyń besinshi týry ótýde. Qazaqstan Fýtbol federatsııasynyń málimetinshe, bul birinshilikte Almatynyń «Qaırat» Qaraǵandynyń «Tulpar», Astananyń «Ushqyn-Iskra», sondaı-aq Bishkektiń «Ádilet» jáne «AÝB» komandalary ózara synǵa túsetin bolady.

ASTANA

Jazda Astanada ótetin oqýshylardyń 51-shi Halyqaralyq matematıkadan olımpıadaǵa (HMO) qatysýshylardy tirkeý aqpannyń 16-synan bastalady .

Aqpannyń 16-synda «Rıksos» otelinde «Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq salasyna ınnovatsııalardy engizý» taqyrybynda semınar ótedi.

Aqpannyń 16-synda Kásipodaqtar federatsııasynyń keńsesinde «Áleýmettik seriktestik boıynsha úshjaqty kelisim» kitabynyń tanystyrylymy bolady.

Aqpannyń 16-synda Qazaqtyń Mýzyka akademııasynda Joldaý júktegen mindetterge túsindirýge arnalǵan jınalys ótedi.

Aqpannyń 16-synda Astana Іshki ister departamentinde aptalyq brıfıng bolady.

Aqpannyń 16-synda «Nur Otan» partııasynyń ortalyq keńsesinde «Qarjy mınıstrliginde sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres jónindegi jumys týraly máseleni zertteıtin Saraptama komıssııasyn uıymdastyrý» máselesine arnalǵan brıfıng bolady.

Aqpannyń 17-si men 19-y aralyǵynda Astanadaǵy Kongress-holl saraıynda «XXI ǵasyrdaǵy bilim men ǵylym» atty VII-shi qazaqstandyq halyqaralyq kórme ótedi. Kórmede Qazaqstannyń joǵary oqý oryndary, shet elderde bilim alý týraly aqparattar, sonymen qatar oqý-ádistemelik quraldar, aǵartý isine qajetti qural-jabdyqtar usynylatyn bolady. Sondaı-aq talapkerlerge arnalǵan aqysyz synaqtar júrgiziledi

Aqpannyń 19-y kúni Astanada «Qazaqstandaǵy býhgalterııalyq esep pen qarjylyq esep berýdiń ózekti máseleleri» atty býhgalterlerdiń 2-shi respýblıkalyq forýmy ótedi.

ALMATY

Aqpannyń 16-synda Almatyda «Ál-Farabı - 2010» olımpıadasynyń ashylý saltanaty ótedi. Dástúrli bul sharany «Qazatomónerkásip» ulttyq atom kompanııasy» AQ-nyń qoldaýymen Bilim jáne ǵylym mınıstrligi, Qazaqtyń ál-Farabı atyndaǵy ulttyq ýnıversıtetiniń túlekter qaýymdastyǵy jáne Mansap sektorynyń turaqty seriktesteri uıymdastyryp otyr.

Al aqpannyń 16-y men naýryzdyń 13-i aralyǵynda ýnıversıtet professorlary Qazaqstannyń túkpir-túkpirine baryp úmitkerlerdi 14 pán boıynsha synaqtan ótkizedi. Onyń nátıjesi boıynsha úzdik mektepterdiń reıtıngi jasalady.

Aqpannyń 16-synda «Qazaqstan Halyq banki Zeınetaqy jınaqtaýshy qory» aktsıonerlik qoǵamynyń brıfıngi bolady.

Almatyda aqpannyń 24-i kúni "Stalınızm tarıhy: repressııalanǵan Qazaqstan" dep atalatyn halyqaralyq konferentsııa ótedi.

AIMAQ

Aqpannyń 12-si men naýryzdyń 12-si apralyǵynda Atyraý oblysy boıynsha Kedendik baqylaý departamenti «Nur Otan» Halyqtyq demokratııalyq partııasy» qoǵamdyq birlestiginiń Atyraý oblystyq fılııalymen birlese otyryp, partııa fılıalynyń ǵımaratynda azamattardyń qoǵamdyq qabyldaýyn ótkizedi.

ALMATY OBLYSY

Aqpannyń 18-19-y kúnderi Almaty oblysynyń Raıymbek aýdanyndaǵy Saryjaz aýylynda qusbegilerdiń dástúrli "Sonar-2010" jarysy ótedi. Ony Almaty oblystyq Sport jáne týrızm basqarmasy men QR Ulttyq sport túrleri qaýymdastyǵynyń qoldaýymen "Qyran" federatsııasy qoǵamdyq qory men "Jalaıyr Shora" ortalyǵy uıymdastyryp otyr.

ATAÝLY KÚNDER. ELEÝLІ OQIǴALAR. MEREITOILAR.

AQPANNYŃ 16-Y, SEISENBІ

Lıtva Respýblıkasynyń ulttyq merekesi - Lıtva memlekettiligin qalpyna keltirý kúni. Osydan 91 jyl buryn (1919) Lıtva Keńesiniń músheleri Lıtva Memleketin qalpyna keltirý týraly aktige qol qoıdy.

Qazaqstan Respýblıkasy men Lıtva Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyq qatynas 1992 jyly maýsymnyń 15-inde ornaǵan.

Koreı Halyq Demokratııalyq Respýblıkasynyń ulttyq merekesi - KHDR Prezıdenti Kım Chen Irdiń týǵan kúni. 1995 jyldan beri atap ótiledi.

OQIǴALAR

15 jyl buryn (1995) Elbasy N.Nazarbaevtyń Qazaqstannyń Ulttyq mádenı ortalyqtary basshylarymen kezdesýinde respýblıkada ulttyq-mádenı qozǵalysqa qoldaý kórsetý maqsatynda Respýblıka Prezıdenti janynan konsýltatıvtik organ retinde Qazaqstan halyqtarynyń Assambleıasyn qurýdy usyndy.

10 jyl buryn (2000) Almatyda Abylaı han atyndaǵy qordyń prezıdenti Shota Ýálıhanov Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaevqa «Ǵasyr sańlaǵy» altyn medalin tapsyrdy.

5 jyl buryn (2005) «Qazaqstan» baspasynan, «Tulǵa jáne ýaqyt» serııasynan «Evneı Býketov» atty kitap jaryq kórdi. Avtory - tanymal jazýshy Medeý Sárseke.

E.Býketov (1925-1983) - qazaqtyń tanymal ǵalymy jáne pedagog, tehnıkalyq ǵylymdar doktory, akademık, KSRO Memlekettik syılyǵynyń ıegeri. Ózi kóp jyldar boıy basqarǵan Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetine esimi berilgen.

3 jyl buryn (2007) Saparǵalı Begalın atyndaǵy memlekettik balalar kitaphanasynda mektep jasyna deıingi balalarǵa arnalǵan «Qýyrmash» jınaǵynyń tusaýkeseri ótti.

«Almatykitap» baspasynan jaryq kórgen «Qýyrmash» jınaǵy joǵary sapada bezendirilgen. Besik jyrlary, jańyltpashtar, jumbaqtar, sanamaqtar, maqal-mátelder jáne tórt túlik týrasynda jyrlardy qamtıtyn kitapta balalardyń jas ereksheligi de eskerilgen. Sondyqtan ondaǵy jyrlar 2-3 jastaǵy, 4-5 jastaǵy jáne 6-7 jastaǵy balalarǵa laıyqtalyp, jeke-jeke bólimderge tarmaqtalyp berilgen.

ESІMDER

115 jyl buryn (1895-1946) teatr sýretshisi, kınorejısser, Qazaqstannyń halyq sýretshisi LEVIN Moıseı Zelekovıch dúnıege keldi.

Reseı Federatsııasynyń Sankt-Peterbor qalasynda týǵan.

Negizinen Sankt-Peterbor teatrlarynda qyzmet etti.

B.Lavrenevtiń «Razlom», A.Sýhovo-Kobylınanyń «Smert Tarelkına», K.Trenevtiń «Lıýbov ıArovaıa», A.Gorkııdiń «Egor Býlychev ı drýgıe», N.Pogodınniń «Moı drýg», M.Mýsorgskııdiń «Sorochınskaıa ıarmarka», V.Kırshonnyń «Chýdesnyı splav» spektaklderine dekoratsııalar jasaǵan. Emotsıaldy jáne psıhologııalyq boıaýynyń qanyqtyǵy, beıneli jınaqtylyq - onyń tańdaýly spektaklderi dekoratsııasyna tán qasıet.

30-jyldardyń aıaǵynda kıno ónerimen shuǵyldandy. V.Ivanov, B.Maılın, Ǵ.Músirepovpen birlesip, jazǵan stsenarııi negizinde «Amangeldi», M.Áýezovtiń stsenarııi boıynsha «Raıhan» atty kórkem fılmderdi qoıyp, qazaq kıno óneriniń damýyna úlken úles qosty.

75 jyl buryn (1935) qazaqstandyq hırýrg, medıtsına ǵylymdarynyń doktory, professor, Halyqaralyq Aqparattandyrý Akademııasynyń jáne Nıý-Iork Ǵylym Akademııasynyń akademıgi LOHVITsKII Sergeı Vıktorovıch dúnıege keldi.

Máskeý qalasynda týǵan.

Máskeýdiń 1-shi Medıtsına ınstıtýtyn bitirgen.

Ol Qazaqstanda alǵash ret qoldyń saýsaqtaryna mıkrohırýrgııalyq operatsııa jasaýdy júzege asyrdy. Qaraǵandy oblystyq klınıkalyq aýrýhanasynda jáne basqa da emdeý oryndarynda 30 jyl ishinde 20 myńnan astam operatsııalar jasady.

S.Lohovıtskıı respýblıkada alǵashqylardyń biri bolyp Memlekettik emes hırýrgııalyq klınıka uıymdastyrdy. Ol balalar úıleriniń jáne bóbekter úıleriniń tárbıelenýshilerin operatıvti emdeý jóninde birneshe qaıyrymdylyq aktsııalaryn ótkizdi.

100 ónertabystyń, 600-den astam ǵylymı eńbektiń, sonyń ishinde 18-i monografııa avtory. 20 ǵylym doktory men 98 kandıdat daıyndaǵan.

Eńbek Qyzyl Tý ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan. Densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi.

AQPANNYŃ 17-І, SÁRSENBІ

Meıirimniń rııasyz kóriný kúni. Bul meıramnyń jalpy dúnıelik maǵynasy bar, bul meıramdy dúnıejúzi azamattyǵyna, ultyna, dinı senimderine qaramastan toılaıdy. Bul kúni uıymdastyrýshylardyń aıtýy boıynsha, barlyǵyna meıirimdi bolýǵa tyrysý kerek, jáı ǵana meıirimdi emes, sheksiz jáne paıdakúnemsiz meıirimdi bolý kerek.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Qazaqstannyń aqsaqaly Eýropalyq qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń «Danalar keńesine» endi. Ol 60-jastaǵy Parlament Senatynyń halyqaralyq qatynastar komıtetiniń tóraǵasy, saıası ǵylymdarynyń doktory, professor, tanymal memleket qaıratkeri, dıplomat jáne jýrnalıst Qýanysh Sultanov.

Keńestiń bergen dárejesiniń sheńberi aıasynda aqsaqal EQYU reformasyna óziniń usynystaryn engizý kerek.

«Danalar keńesine» Vankýverden Vladıvostokqa deıin EQYU qyzmet etetin barlyq aımaqtyń ókilderi kiredi.

5 jyl buryn (2005) Almatyda «Ádebıet aıdyny» atty ádebı-mádenı jáne qoǵamdyq-saıası aptalyqtyń alǵashqy sany jaryq kórdi. Qazaq tilinde, bes myń danamen shyǵyp otyrǵan basylymnyń quryltaıshylary Qazaqstan Jazýshylar odaǵy, «An-Arys» jáne «Nad Al Shıba-Qazaqstan» JShS-teri. Gazet betterinde ádebıet pen mádenıet salasyn tereńdeı qozǵap, halyqty rýhanı túletýge kúsh salatyn maqalalar jarııalanady.

3 jyl buryn (2007) Almatyda «Balalar úıiniń» tárbıelenýshileri daıyndaǵan «Jalǵas - Mnogotochıe» atty gazetiniń birinshi sany jaryq kórdi. Gazet elektrondy jáne baspa túrinde shyǵady. Jańa gazettiń maqsaty - jetim balalardy qalaı asyrap alýdyń, qamqorshy bolýdyń ár túrli úlgilerin, jetim balalardyń oılary men armandaryn, qoǵamdy aqparattandyrý. Jańa baspanyń ereksheligi, korrespondenttik júıesi balalar úıiniń tárbıelenýshilerinen turady, osyndaı júıe esh jerde joq .

1 jyl buryn (2009) Elbasy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq qaýipsizdigin nyǵaıtý jáne barlaý qyzmetin odan ári jetildirý jónindegi sharalar týraly» Jarlyqqa qol qoıdy. Osy aktige sáıkes, 2007-2012 jyldarǵa arnalǵan Qazaqstan Respýblıkasy ulttyq qaýipsizdik strategııasynyń negizgi erejelerin iske asyrý, Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq qaýipsizdigin nyǵaıtý jáne arnaıy qyzmetteriniń qurylymyn ońtaılandyrý maqsatynda, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdentine tikeleı baǵynatyn jáne esep beretin memlekettik organ retinde Qazaqstan Respýblıkasynyń «Syrbar» Syrtqy barlaý qyzmeti quryldy. Osy Jarlyqpen Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń «Barlaý» qyzmeti taratyldy.

1 jyl buryn (2009) Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtetiniń «Elektrondyq jataqhana» jobasy jumys isteı bastady. «Elektrondyq jataqhana» oqý ornynyń jumysyn retteýge, ony ońtaılandyrýǵa septigin tıgizedi. ıAǵnı, jataqhanaǵa qatysty máselelerdi, onda turyp jatqan stýdentterdiń túrli túıtkilderin elektrondyq turǵyda basqarýǵa múmkindik týyp otyr. Onyń bir ereksheligi, jataqhanaǵa baılanysty barlyq maǵlumattyń bir jerge, oqý ornynyń ishki ınternet jelisine jınaqtalatyndyǵynda bolyp otyr. Osy arqyly ýnıversıtettiń jaýapty qyzmetkerleri baqylaý, basqarý, málimet alý sekildi kóptegen múmkindikterge qol jetkize alady. Sondaı-aq kez-kelgen másele boıynsha esep júrgizý, nátıjesin bir jerden kóre alý, t.b. artyqshylyqtary da bar.

ESІMDER

55 jyl buryn (1955) bokstan sport sheberi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy BUDANBEKOV Damır Bultpaıuly dúnıege keldi.

Jambyl oblysynda týǵan.

10 jasynan bokspen aınalysqan. Jattyqtyrýshysy - Qazaqstannyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy ıÝrıı Tshaı.

Qazaqstannyń jasóspirimder arasynda, jastar arasynda ótken birinshilikterdiń birneshe márte jeńimpazy. 1974 jyly Qazaqstannyń chempıony bolǵan. KSRO kýbogynyń, Gorkıı qalasynda ótken Jastar oıynynyń qola júldegeri atanǵan.

Elimizdegi belgili boksshylar Tımýr Nuralıev, Bolat Nııazymbetovtar men Qytaı Halyq Respýblıkasynyń A.Ábdirahman, Z.Nurtaı chempıondaoryn jattyqtyrǵan.

AQPANNYŃ 18-І, BEISENBІ

Gambııanyń ulttyq merekesi - Táýelsizdik kúni. 45 jyl buryn (1965) Gambııa táýelsizdik alǵanymen de Brıtan Dostastyǵynyń quramynda qaldy. 1588 jyly Afrıkanyń naq osy aýmaǵynda aǵylshyndardyń alǵashqy kolonııasy paıda bolǵan edi.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) «Aýyl sharýashylyq qojalyǵynyń Ulttyq Assotsıatsııasy jáne olardyń «Qazaqstan fermerleri» kooperatıvteriniń» Respýblıkalyq qoǵamdyq birlestik jáne Astanadaǵy S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq Memlekettik agrotehnıkalyq ýnıversıtetiniń bastamasymen fermerlerdiń joǵary mektebi jumys isteı bastady. Alǵashqy sabaqtyń tyńdaýshylary Aqmola oblysynyń Arshaly, Shortandy, Tselınograd aýdandarynyń sharýa qojalyqtary boldy.

Fermerlerdiń joǵary mektebiniń maqsaty - qazirgi agrarly tehnologııalar týraly, sapany halyqaralyq standartqa kóshirý týraly, agrosaladaǵy jumysshylardyń kvalıfıkatsııasyn kóterý týraly aqparat taratý.

1 jyl buryn (2009) Astanada QR Aqparattandyrý jáne baılanys agenttigi beıne-portaldyń (www.kaztube.kz) tanystyrylymyn ótkizdi. Atalǵan portalda televızııalyq baǵdarlamalar, tanymal adamdardyń jeke muraǵattary men otandyq ónerdiń túsirilimderi, ertegiler, qysqa metrajdy anımatsııalyq fılmder ornalastyrylýda.

1 jyl buryn (2009) Astanada tozǵan kólik dóńgelekterin paıdalaný zaýytynyń birinshi kezegi iske qosyldy. Investıtsııanyń kólemi AQSh-tyń 8 mln. dollaryn quraıdy. Jobany AO «Bank razvıtııa Kazahstana» qarajatynyń kómegimen TOO «Kazakhstan Rubber Recycling» júzege asyrdy. Óńdeýdiń óndiristik qýatty - jylyna 20 myń tonna tozǵan dóńgelek.

ESІMDER

115 jyl buryn (1895-1958) ǵalym, medıtsına ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri ZIKEEV Vıktor Vasılevıch dúnıege keldi.

Reseı Federatsııasynda týǵan.

Máskeý ýnıversıtetiniń medıtsına fakýltetin bitirgen.

1934 jyldan Qazaqstanda mekendegen.

Qazaq medıtsınalyq ınstıtýtynyń (Almaty memlekettik medıtsına ınstıtýty) dırektory, kafedra meńgerýshisi, Qazaq KSR Densaýlyq saqtaý mınıstriniń orynbasary qyzmetterin atqarǵan.

V.Zıkeev jarylǵan bas pen mıdy hırýrgııalyq jolmen emdeý ádisin taýyp, kúndelikti dárigerlik jumysta paıdalandy.

Lenın, «Qurmet Belgisi» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

AQPANNYŃ 19-Y, JUMA

Búkilálemdik kıtter kúni. Búkilálemdik kıtter kúni - 1986 jyly Halyqaralyq kıt aýlaý (International Whaling Commission - IWC) komıssııasynda bekitilgen. Sol jyly aqpannyń 19-ynda Halyqaralyq kıt aýlaý komıssııasy dúnıejúzinde kıt aýlaý ónerkásibi men kıt etin satýǵa tıym salǵan. Biraq, aqpannyń 19-y kıtterdi qorǵaý kúni ǵana emes, sonymen birge barlyq muhıt pen teńiz sút qorektilerin qorǵaý kúni. Keıde ár memlekettiń ekologııalyq uıymdary jınalyp, osy kúndi tolyǵymen joǵalyp ketý ústindegi biregeı bir sút qorektini qorǵaýǵa arnaıdy.

OQIǴALAR

3 jyl buryn (2007) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasy men Atom energııasy jónindegi halyqaralyq agenttiktiń arasyndaǵy ıAdrolyq qarýdy taratpaý týraly shartqa baılanysty kepildikterdi qoldaný týraly kelisimge qosymsha hattamany bekitý týraly», «Mınotarlyq ınvestorlardyń quqyqtaryn qorǵaý máseleleri jónindegi Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańdarǵa qol qoıdy.

3 jyl buryn (2007) Almatyda kıno úıinde «Jas ulan» balalar men jasóspirimder kınostýdııasy túsirgen «Jaraly sezim» dep atalatyn 2 serııaly kórkem fılmniń tanystyrylymy boldy. Ideıanyń avtory Memlekettik syılyqtyń laýreaty, akademık, Ekonomıka ınstıtýtynyń dırektory jáne Qazaqstan Ǵalymdary odaǵynyń prezıdenti Orazaly Sábden. Qoıýshy rejısseri «Jas ulan» kınostýdııasynyń dırektory Erkin Raqyshev. Fılmnyń negizgi keıipkerleri Qanat pen Araıdyń rolin somdaǵan Qazaqtyń Temirbek Júrgenov atyndaǵy óner akademııasynyń kınorejıssýra fakýltetiniń túlegi Berik Aryqbaev pen akademııanyń halyqaralyq qatynastar fakýltetiniń 2-shi kýrs stýdenti Regına Shamgýnova.

1 jyl buryn (2009) Irannyń Gúlistan provıntsııasynyń ortalyǵy Gorgan qalasynda, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń 2008 jylǵy jeltoqsannyń 15-degi Jarlyǵymen Kaspıı teńizindegi Irannyń soltústigindegi Qazaqstannyń Bas konsýldyǵy resmı túrde ashyldy.

1 jyl buryn (2009) Aqtóbe oblysynyń Muǵaljar aýdanynyń Jańajol ken orynda «Aktóbemunaıgazdyń» AQ qýattylyǵy 45 mVt gaz turbaly elektrstansasy ashyldy.

Gaz turbaly elektrstansanyń ashylýy aımaqtyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna úlken yqpal etedi. Birinshiden, energetıkalyq táýelsizdigin tolyq qamtamasyz etedi, ekinshiden, ımportty qysqartady jáne aımaqtyń tutynýshylaryna elektroenergııanyń qunyn arzandatady.

ESІMDER

80 jyl buryn (1930-1999) qazaq jazýshysy, jýrnalıst, fılologııa ǵylymynyń kandıdaty, Qazaqstan Respýblıkasy mádenıetine eńbek sińirgen qaıratker BAIJANOV Sapar dúnıege keldi.

Jambyl oblysynda týǵan.

QazMÝ-dy (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıteti) bitirdi.

«Lenınshil jas» gazetiniń ádebı qyzmetker, bólim meńgerýshisi, jaýapty hatshy, redaktordyń orynbasary, «Mádenıet jáne turmys» jýrnaly redaktorynyń orynbasary, bas redaktory, Qazaqstan KP OK nasıhat jáne úgit bóliminiń nusqaýshysy, baspasóz sektorynyń meńgerýshisi, bólim meńgerýshisi, bólim meńgerýshisiniń orynbasary, «Sotsıalıstik Qazaqstan» gazetiniń bas redaktory qyzmetterin atqarǵan.

Onyń «Jańa lep», «Aq marjan», «Suńqar kóńil samǵaıdy» jáne taǵy basqa kitaptary jaryq kórgen. Sondaı-aq ol, zertteý eńbekterimen de tanymal.

«Halyqtar dostyǵy», «Qurmet belgisi» ordenderimen marapattalǵan.

AQPANNYŃ 20-Y, SENBІ

Dúnıejúzilik áleýmettik ádilettilik kúni. BUU Bas Assambleıasynyń arnaıy qararymen 2007-inshi jylǵy jeltoqsannyń 18-inde jarııalanǵan.

Qararda halyqaralyq qaýymdastyq kedeıshilikti joıý salasynda, eńbekpen tolyq qamtamasyz etýde, laıyqty jumys taýyp berýde, erler men áıelder teńdigin saqtaýda, barlyq adamdar úshin áleýmettik jaıly jaǵdaı men ádilettilikti iske asyrýda kúsh-jigerdi odan ári arttyrý qajettiligi maquldanady.

2009-ynshy jyly álem boıynsha tuńǵysh ret toılandy. Dúnıejúzilik áleýmettilik ádilettilik kúnin toılaýdy alǵash ret Qyrǵyz Respýblıkasynyń prezıdenti Qurmanbek Bakıev usyndy.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) «Qazposhta» aktsıonerlik qoǵamynyń Germanııa Federatıvtik Respýblıkasynyń Fýlda qalasynda tirkegen ókildiginiń resmı ashylý saltanaty boldy. Bul ázirge «Qazposhta» AQ-nyń alys shetelderde ashyp otyrǵan alǵashqy ókildikteriniń biri.

3 jyl buryn (2007) tanymal aqyn Aqushtap Baqtygereevaǵa Mahambet Ótemisuly atyndaǵy Batys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń qurmetti professory ataǵy berildi.

3 jyl buryn (2007) Almatyda jańa respýblıkalyq saıası-qoǵamdyq aptalyq «Segodnıa» gazetiniń tusaý keser rásimi ótti. Gazet betterinde qoǵam ómirine baılanysty ár túrli taqyryptaǵy maqalalar shyǵady.

1 jyl buryn (2009) Venada Eýropadaǵy qaýipsizdik pen yntymaqtastyq uıymy Parlamenttik Assambleıasynyń qysqy otyrysynyń ekinshi kúni Qazaqstannyń EQYU-ǵa 2010 jylǵy tóraǵalyqqa ázirligi barysyn tanystyrýǵa arnalǵan arnaıy sessııasy ótti. Tanystyrylymda Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev baıandama jasady. Senat spıkeri óz sózinde bizdiń EQYU tóraǵalyǵyndaǵy basymdyq mindetterimiz týraly habardar etti jáne qatysýshylarǵa Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasy boıynsha qabyldanǵan 2009-2011 jyldarǵa arnalǵan «Eýropaǵa jol» memlekettik baǵdarlamasynyń basty baǵyttaryn tanystyrdy.

ESІMDER

90 jyl buryn (1920-2007) qazaqstandyq ınjener-elektrık, tehnıka ǵylymynyń doktory BOIKO Fedor Konstantınovıch dúnıege keldi.

Uly Otan soǵysyna qatysýshy.

Pavlodar oblysynda týǵan.

Búkilodaqtyq syrttaı oqytatyn Indýstrııaldyq ınstıtýtyn bitirgen.

Pavlodar ındýstrııaldyq ınstıtýtynyń prorektory, S.Toraıǵyrov atyndaǵy Pavlodar memlekettik ýnıversıtetiniń dotsenti, kafedra meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan.

Onyń negizgi eńbekteri óndiristik elektrmen jabdyqtaý júıelerin ońtaılandyrý máselesine arnalǵan.

150-den asa ǵylymı eńbekterdiń, 10 kitaptyń avtory. Ashqan jańalyqtary úshin 3 avtorlyq kýálik alǵan. 4 tehnıka ǵylymynyń doktoryn jáne 23 kandıdatyn daıyndaǵan.

2-shi dárejeli Otan soǵysy, Halyqtar Dostyǵy, «Qurmet belgisi» ordenderimen jáne medaldarymen marapattalǵan.

80 jyl buryn (1930) qazaq ftızıatory, medıtsına ǵylymynyń doktory, Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi NÁÝBETIAROVA Aızada Náýbetıarqyzy dúnıege keldi.

Aqtóbe oblysynda týǵan.

Almaty medıtsınalyq ınstıtýtyn jáne KSRO Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Dárigerlerdiń bilimin jetildirý ortalyq ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen.

1966-1982 jyldary - Qazaq ókpe aýrýlary ǵylymı-zertteý ınstıtýty aǵa ǵylymı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi, dırektor orynbasary qyzmetterin atqarǵan. 1982 jyldan - Almaty dárigerlerdiń bilimin jetildirý ınstıtýty ftızıatrııa kafedrasynyń professory.

Ol aýyl sharýashylyǵy maldarynan aýrý juqtyrǵanda ókpe týberkýleziniń damý erekshelikterin zerttegen. Onyń dıagnostıkasy men emdeý tásilderin medıtsına tájirıbesine engizgen.

Eńbek Qyzyl Tý ordenimen jáne medaldarmen nagradtalǵan.

AQPANNYŃ 21-І, JEKSENBІ

Halyqaralyq ana tili kúni. 1999 jylǵy qarashada ıÝNESKO-nyń Bas Konferentsııasy 30-ynshy sessııasynyń sheshimimen bekitilgen jáne 2000-ynshy jylǵy aqpannyń 21-inen bastap tildik jáne mádenı ár alýandyqty qorǵaý maqsatynda atap ótiledi.

Til - tek qatynas quraly ǵana emes. Ol mádenıetke, tabıǵatqa, tarıhqa, adam ataýlynyń túp-tamyry men onyń shyqqan tegin anyqtaýǵa múmkindik beredi.

Barlyq tilderdi tanyp-bilý men qurmetteý beıbitshilik saqtaýdyń kilti bolyp tabylady. Árbir tildiń ózindik ereksheligi bar. Ár halyqtyń ereksheligi men salt-dástúrlerin beıneleıtin ózine ǵana tán sóz tirkesteri bar. Óz atymyzdy ıelengenimiz sııaqty tilimizdi de balalyq shaqtan óz boıymyzǵa ana sútimen sińiremiz. Til sana-sezimimizdi qalyptastyrady, óz boıyndaǵy mádenıetin bizge sińiredi.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Elbasy Nursultan Nazarbaev «Ekstremızmge qarsy áreket týraly» Zańǵa qol qoıdy.

3 jyl buryn (2007) Qytaıdaǵy, TMD men Eýropa elderindegi halyqaralyq qyzmetiniń keńeıýine baılanysty, sondaı-aq kompanııany sheteldik rynoktarda Qazaqstan bıznesimen teńdestirý úshin, «Kazjeldortrans» kompanııasy ataýyn «Qaztemirtrans» AQ dep ózgertý týraly sheshim qabyldady. Menshiginde 56 myńǵa jýyq júk vagondary bar «Qaztemirtrans» Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy júk vagondary parkiniń iri operatory bolyp tabylady.

3 jylburyn (2007) Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde qazaqtyń tanymal kompozıtory, mýzykalyq bilim negizdeýshisi, Qazaq Respýblıkasynyń halyq ártisi, Qazaqstan Respýblıkasynyń UǴA akademıgi Ahmet Jubanovtyń keshi ótti. Kesh A.Jubanovtyń 100-jyldyq sheńberi aıasynda ótkizildi. Rejısser Qalıla Omarov «Ahmet Jubanov» atty jańa derekti fılmin usyndy. Kompozıtordyń urpaqtary fortepıano týyndylarymen, Qurmanǵazy lektsııalaryn, «Ahmet Jubanov» kitabin usyndy. Ahmet Jubanovtyń shóberesi Alan Bóribaev Germanııada Maınıgen qalasyndaǵy opera teatrynyń dırektory jáne bas dırıjeri, «Atam týraly oılar» týyndysyn oryndady.

1 jyl buryn (2009) Shyǵys Qazaqstan oblystyq Halyqtar dostyǵy úıinde tanymal kınodokýmentalıst Anatolıı Laptev óziniń jańa «Aq Baýr: kún men túnniń teńelýi» atty derekti fılmin usyndy. Usynylǵan fılmde, Evrazııanyń uly dalasynyń jolynda turǵan erekshe eskertkish Aq-Baýr týraly kórsetilgen. Fılmniń oı ózegi, avtorlar tarıhqa urpaqtarynyń uqyptylyqpen qaraýyn shaqyrady. Shyǵarmashylyq uıymnyń avtorlary, kásibı-tarıhshylar bizdiń eskertkishterge qarym-qatynasymyz týraly oılandyrady.

ESІMDER

100 jyl buryn (1910-1991) qazaqstandyq ınjener, tehnıka ǵylymynyń doktory, professor TONKONOGII Aızık Volfovıch dýnıege keldi.

Ýkraınanyń Odessa qalasynda týǵan.

Odessa ındýstrııaldyq ınstıtýtynyń energetıka fakýltetin bitirgen.

Birneshe avtorlar birigip, usaq rýdalar men kontsentrattardy qaıta óńdeýdiń tsıkldyq tásilin jasap shyǵardy. Osynyń negizinde tsıkldyq tehnologııa jóninde barlyq ónertabystar men tehnıkalyq sheshimder jasaldy. A.Tonkonogııdiń basshylyǵymen temir rýdalaryn, mys jáne polımetal sýlfıdi kontsentrattaryn, ártúrli óndiristik ónimderdi, angrendik jáne donbastyq kómirlerdiń kúlderinen metall alý maqsatynda Novıkov ken ornynyń kómirlerin óńdeý jóninde jartylaı óndiristik zertteý jumystary júrgizildi.

Ǵylymı-zertteý jumystaryn pedagogıkalyq qyzmetpen sabaqtastyryp, birqatar jyldar Qazaq aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtynda (Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtet) «Jalpy jylý tehnıkasy» kýrsynan sabaq berdi.

150-den astam ǵylymı eńbekterdiń, 30 ónertabystyń avtory, 15 ǵylym kandıdatyn daıyndaǵan. Onyń shákirtteri Qazaqstannyń barlyq energetıka júıelerinde eńbek etedi, kafedralarǵa, jobalaý jáne ǵylymı-zertteý ınstıtýttaryna, elektr stansalaryna jáne energetıka júıelerine basshylyq jasaıdy.

«Uly Otan soǵysyndaǵy erlik eńbegi úshin» medalimen marapattalǵan.