QazAqparat-Anons: aqpannyń 12-14-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

Aqpannyń 12-16-sy aralyǵynda Shveıtsarııanyń Jeneva qalasynda adam quqyqtary salasyndaǵy Ámbebap kezeńdik sholý (ÁKSh) Jumys tobynyń 7-shi sessııasy sheńberinde Qazaqstan Respýblıkasynyń esebi tyńdalady. Elimizdiń delegatsııasyn Premer-Mınıstrdiń orynbasary Erbol Orynbaev bastap barady.

Aqpannyń 12-sinde Qarjy mınıstrliginde «Salyq salý jáne kedendik resimdeý» taqyrybynda «dóńgelek ústel» otyrysy bolady.

QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM

Aqpannyń 10-12-si aralyǵynda Memlekettik hatshy - Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaevtyń shaqyrýymen Túrkııa Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Ahmet Davýtoglýdyń Astanaǵa resmı sapary kútilýde. Sapar baǵdarlamasynda Túrkııalyq dıplomatııanyń jetekshisi Qazaqstan basshylyǵymen birqatar kezdesýleri belgilengen.

EQYU

Aqpan aıynda QR Memlekettik hatshysy -syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaevtyń EQYU-nyń qazirgi tóraǵasy retinde Ońtústik Kavkaz elderine alǵashqy sapary ótedi. Sapar barysynda Q.Saýdabaev Ázirbaıjan, Armenııa jáne Grýzııa elderinde bolady.

SPORT

Aqpannyń 9-y men 13-i aralyǵynda Japonııada Qazaqstan quramasynyń qatysýymen shaıbaly hokkeıden «NAGANO-2010» kýbogynyń oıyndary ótýde.

Atyraýda aqpannyń 9-16 kúnderi voleıboldan Ulttyq lıgadaǵy erler komandalary arasynda XVIII Qazaqstan chempıonatynyń 4-shi týr oıyndary ótýde.

Aqpannyń 12-sinde «Arena-Astana» stadıonynda jas fýtbolshylar arasynda fýtboldan sheshýshi match bolady.

Aqpannyń 12-28-i aralyǵynda Vankýverde HHІ Qysqy Olımpıadalyq oıyndar ótedi. Olımpıada oıyndaryna Avstralııa, Avstrııa, Bagam araldary, Belorýs, Belgııa, Bolgarııa, Brazılııa, Ulybrıtanııa, Vengrııa, Gana, Germanııa, Gonkong, Grýzııa, Danııa, Izraıl, Úndistan, Iran, Ispanııa, Italııa, Qazaqstan, Kaıman araldary, Kanada, Qytaı, Soltústik Koreıa, Latvııa, Lıvan, Lıtva, Lıhtenshteın, Moldova, Monako, Mońǵolııa, Nıderlandy, Jańa Zelandııa, Norvegııa, Polsha, Reseı, Rýmynııa, Senegal, Slovakııa, Slovenııa, AQSh, Túrkııa, Ýkraına, Fınlıandııa, Frantsııa, Chehııa, Shveıtsarııa, Shvetsııa, Estonııa, OńtústikKoreıa, ıAmaıka, Japonııa elderi qatysady.

Aqpannyń 12-si men 16-sy aralyǵynda Qaraǵandyda fýtzaldan 2009/2010 jylǵy Qazaqstannyń ashyq chempıonatynyń besinshi týry ótedi. Qazaqstan Fýtbol federatsııasynyń málimetinshe, bul birinshilikte Almatynyń «Qaırat» Qaraǵandynyń «Tulpar», Astananyń «Ushqyn-Iskra», sondaı-aq Bishkektiń «Ádilet» jáne «AÝB» komandalary ózara synǵa túsetin bolady.

Aqpannyń 13-de qazaq boksshysy Qanat Kertenbaev Panazııalyq boksshylar qaýymdastyǵynyń (PABA) nusqasy boıynsha chempıon ataǵyn qorǵaıdy. Jerlesimizdiń qarsylasy - grýzındik boksshy Bekoı Sadjaıa.

ASTANA

Aqpannyń 12-sinde «Báıterek» medıa-ortalyǵynda onkologııalyq syrqatqa shaldyqqan balalardyń halyqaralyq kúnine arnalǵan baspasóz máslıhaty bolady.

Aqpannyń 12-sinde «Nur Otan» partııasynyń ortalyq keńsesinde Sybaılas jemqorlyqpen kúres jónindegi qoǵamdyq keńestiń 13-shi otyrysy bolady.

Aqpannyń 12-sinde «Arena-Astana» stadıonynda Brazılııada oqýǵa attanatyn jas fýtbolshylardyń naqty tizimi jarııa etiledi.

Aqpannyń 17-si men 19-y aralyǵynda Astanadaǵy Kongress-holl saraıynda «XXI ǵasyrdaǵy bilim men ǵylym» atty VII-shi qazaqstandyq halyqaralyq kórme ótedi. Kórmede Qazaqstannyń joǵary oqý oryndary, shet elderde bilim alý týraly aqparattar, sonymen qatar oqý-ádistemelik quraldar, aǵartý isine qajetti qural-jabdyqtar usynylatyn bolady. Sondaı-aq talapkerlerge arnalǵan aqysyz synaqtar júrgiziledi

ALMATY

Aqpannyń 12-sinde Qazaqtyń ál-Farabı atyndaǵy ulttyq ýnıversıtetinde professor, fılologııa ǵylymdarynyń doktory M.Barmanqulovqa arnalǵan «dóńgelek ústel» otyrysy ótedi.

Aqpannyń 12-sinde Almaly aýdandyq ákimdiginde úsh býyn ókilderiniń: Uly Otan soǵysy ardagerleriniń, aýǵan soǵysy jaýyngerleriniń, aýdan jastary men «tımýrshylarynyń» kezdesýi ótedi.

Aqpannyń 12-sinde Qazaqtyń Qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýtynda bilim mınıstri J.Túımebaev úkimettik emes uıymdardyń jetekshilerimen kezdesý ótkizedi.

Aqpannyń 12-sinde Tuńǵysh Prezıdent qorynda «Táýelsiz Qazaqstan: memlekettiń qalyptasýyndaǵy Prezıdent N.Nazarbaevtyń roli» degen taqyrypta basqosý bolady.

AIMAQ

Aqpannyń 12-si men naýryzdyń 12-si apralyǵynda Atyraý oblysy boıynsha Kedendik baqylaý departamenti «Nur Otan» Halyqtyq demokratııalyq partııasy» qoǵamdyq birlestiginiń Atyraý oblystyq fılııalymen birlese otyryp, partııa fılıalynyń ǵımaratynda azamattardyń qoǵamdyq qabyldaýyn ótkizedi.

ATAÝLY KÚNDER. ELEÝLІ OQIǴALAR. MEREITOILAR.

AQPANNYŃ 12-І, JUMA

OQIǴALAR

3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq bankiniń Ortalyq bólimshesine nomınaly 500 teńgelik eki kollektsııalyq kúmis tıyndary tústi. Tıyndy «proof» sapasynda daıyndaǵan, tırajy - 4 myń dana.Tıynnyń birinshi betinde balany besike jatqyzǵan áıeldiń beınesi keltirilgen, al ekinshi betinde Almaty qalasynyń ortalyq meshiti. Kollektsııalyq tıynnyń salmaǵy - 31,1 gramm, dıametri - 38,61. Quny - 5 myń teńge. Tıyndar 925 sapasyndaǵy kúmisten daıyndalǵan. Shetiniń ústi - kedir-budyr. Tıynnyń birinshi jáne ekinshi betterindegi jazýy men sýreti - bederli.

3 jyl buryn (2007) Pavlodarda aıtys óneriniń damýyna arnalǵan «Ónerdiń altyn táji» atty kitap jaryqqa shyqty. Basylymnyń avtory pavlodarlyq jýrnalshy Muhamedjan Dáýrenbek táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary óńirlik aıtystar qalaı daıyndalyp ótkizilgeni týraly baıandaıdy. M.Dáýrenbek oblysty aralap, aıtystarǵa qatysýshylardy irikteı júrip, kóptegen aqyndarmen tanysqan, jyr saıysyna birneshe ret qazylyq jasaǵan.

1 jyl buryn (2009) Astanada múmkindigi shekteýli jandarǵa arnalǵan kreslo-kolıaska shyǵaratyn zaýyt iske qosyldy. Zaýyt «Qazaqstannyń múmkindigi shekteýli jandar konfederatsııasy» jáne nemistiń «Maıra» fırmasy kómegimen elorda ákimshiliginiń qoldaýymen jumys istedi.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstan-brıtan tehnıkalyq ýnıversıtetinde tehnıkalyq ǵylymdar doktory, professor G.Haırov atyndaǵy dárishana ashyldy.

G.Haırov (1946-2007) - qazaqstannyń kórnekti ǵalymy, «Pochetnyı razvedchık nedr SSSR», «Qazaqstan Respýblıkasynyń ken oryndarynyń birinshi ashýshysy» jáne KSRO geologııa Mınıstrligi syılyǵynyń ıegeri.

ESІMDER

105 jyl buryn (1905-1974) akter, Qazaqstannyń halyq ártisi ATAHANOV Nurıddın Muhametqalıuly dúnıege keldi.

Uly Otan soǵysyna qatysqan.

Óskemen qalasynda týǵan.

Soǵystan oralǵan soń Qaraǵandy, Qarqaraly, Semeı, Pavlodar teatrlarynda akter, rejısser qyzmetterin atqarǵan.

Teatr sahnalarynda Abaıdyń (M.Áýezov pen L.Sobolevtiń «Abaı» tragedııasy), Kebektiń, Kazantsevtyń (M.Áýezovtiń «Eńlik-Kebek», «Túngi saryny»), Qodar men Qarabaıdyń, Naýannyń (Ǵ.Músirepovtyń «Qozy Kórpesh - Baıan sulýy», «Aqan seri - Aqtotysy»), Taımannyń (Á.Tájibaevtiń «Maırasy»), Syrdaqtyń (T.Ahtanovtyń «Saýlesi»), Oljabaı (Q.Muhamethanovtyń «Komıssar Ǵabbasovy»), Bekzadtyń (N.Hıkmettiń «Mahabbat jaıyndaǵy ańyzy») rólderin somdaǵan. Ol mýzykalyq qoıylymdarǵa da qatysty.

Atahanov rejısserlik jumyspen aınalysyp, Áýezovtiń «Aıman - Sholpan» men «Túngi saryn», Ǵ. Músirepovtiń «Amangeldi», «Qozy Kórpesh - Baıan sulý», F.Shıllerdiń «Zulymdyq pen mahabbat» pesalaryn, E.Brýsılovskııdiń «Qyz Jibek», «Er Tarǵyn» operalaryn qoıǵan.

«Qurmet belgisi» ordenimen marapattalǵan.

70 jyl buryn (1940) satırık jazýshy AHMETBEKULY Káribaı dúnıege keldi.

Jambyl oblysy Sarysý aýdanynda týǵan.

Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen.

Respýblıkalyq «Lenınshil jas» («Jas alash»), «Qazaqstan pıoneri» gazetteriniń, Qazaq keńes entsıklopedııasynyń ádebı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, «Juldyz» jýrnalynyń bólim meńgerýshisi, keıingi jyldary qazaqstan jazýshylar odaǵynyń ádebı keńesshisi, «Qazaqfılm» stýdııasynyń, «Jalyn», «Qazaqstan» baspalarynyń redaktory qyzmetterin atqarǵan.

«Aqdala», «Aqdala» roman-dılogııasynyń, «Qasiret» romanynyń, «Syı oramal», «Jeńis sarbazy», «Jalaýly jasyl dúnıe», «Sedaıa step», «Egiz qaıyq» povest jáne áńgimeleriniń avtory.

ıAn Kozaktyń «Qasıetti Mıhaıl» romanyn, M.ıÝhmanyń «Aq qaıyń áni» atty kitabyn, «ıAkýt ertegilerin» jáne V.Astafevtiń «Urlyq», «Janargúl» povesterin qazaq tiline aýdarǵan.

AQPANNYŃ 13-І, SENBІ

OQIǴALAR

95 jyl buryn (1915) Semeıde Eýropalyq úlgidegi tuńǵysh spektakl qoıyldy. Sahnalanatyn pesa bolmaǵandyqtan, spektakldiń ádebı negizi retinde Birjan men Saranyń aıtysy alyndy. Aıtystyń sahnalyq júıesin jasap, spektakldi qoıǵan - Júsipbek Aımaýytov.

5 jyl buryn (2005) «Memleket qaıratkerlerin máńgi este saqtaý» baǵdarlamasynyń aıasynda aty ańyzǵa aınalǵan qazaqstannyń jazýshy-jaýyngeri Baýyrjan Momyshulynyń 30-tomdyq shyǵarmalar jınaǵy jaryq kórdi. Kitaptiń shyǵarmashylyq tobyna qazaqstannyń ǵalymdary, tarıhshylary, jazýshylary, jýrnalıstteri kirdi.

3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń tanymal kompozıtory, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, eńbek sińirgen óner kaıratkeri jáne halyq ártisi Kenjebek Kúmisbekovtyń (1927-1987) esimi Aqmola oblystyq fılarmonııasynyń qazaq halyq aspaptar orkestrine berildi.

K.Kúmisbekov Aqmola oblysy Qorǵaljyn aýdany Kumkól aýylynyń týmasy, vokal óneriniń fakýltetinde mýzykalyq bilim aldy, sodan keıin dotsent K.A.Mýhıtovtyń dombra klasyn bitirdi.

Eń tanymal shyǵarmalary «Yhlas týraly poemasy», «Qorqyt týraly ańyz», «Oı tolqyny», «Dala syry», «Farabı sazy», «Shalqyma» jáne basqalary.

3 jyl buryn (2007) qazaq jazýshysy, Mıhaıl Sholohov atyndaǵy Halyqaralyq syılyqtyń laýreaty Sábıt Dosanov Qyrǵyz Respýblıkasynyń «Altyn qalam» ulttyq syılyǵynyń altyn medalimen marapattaldy.

ESІMDER

80 jyl buryn (1930) fılosofııa ǵylymdarynyń doktory, professor KÝTASOVA Ilfa Mazıtovna dúnıege keldi.

Reseı Federatsııasynda týǵan.

Máskeý memlekettik ýnıversıtetin jáne onyń aspırantýrasyn bitirgen.

KSRO Ǵylym Akademııasynyń shyǵystaný ınstıtýtynda qyzmet atqarǵan. Qazirgi ýaqytta Máskeý basqarý mektebiniń fılosofııa kafedrasynyń professory.

Frantsııadaǵy ekzıstentsıalızm fılosofııasymen jáne «jańa fılosofııany» zertteýmen shuǵyldanady. Batystyń jańa fılosofııalyq oılarymen tanystyrady.

AQPANNYŃ 14-І, JEKSENBІ

Kompıýtershiler kúni. 1946 jyly birinshi shyn máninde jumys isteıtin elektrondy ENIAC kompıýteri shyǵaryldy. ENIAC kompıýteri praktıkalyq maqsatta jumys isteıdi. Osy ENIAC-tan qazirgi kompıýterler esepteýdiń ekilik júıesin muralanǵan. ENIAC-ty sol kezdegi mańyzdy qajetti sheshimin shyǵarý úshin óndirgen: áskerdiń kem esepteıtin ballıstıkalyq kestesi úshin. Áskerde artıllerııa men avıatsııaǵa qajeti ballıstıkalyq kesteni kem esepteıtin bólim bar. Bul bólimde adamdar Áskerı Kalkýlıator laýazymynda jumys istedi. Árıne bul «esepteýish qordyń» qýattylyǵy men ónimdiligi áskerde jetkiliksiz. Sondyqtan 1943 jyldyń basynda kıbernetıkter ENIAC kompıýteriniń jańa esepteýish qurylǵysynyń kontseptsııasyn óńdeýge kiristi.

OQIǴALAR

18 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik onomastıkalyq komıssııasynyń sheshimimen Gýrev oblysy men Gýrev qalasy tıisinshe Atyraý qalasy men Atyraý oblysy dep qaıta ataldy. Pavlodar oblysyndaǵy Ermak aýdany Aqsý aýdany boldy.

3 jyl buryn (2007) Batys Qazaqstan oblysynda «Qazaq zııalylary» atty qoǵamdyq birlestigi quryldy. Jańa uıymdy qurýshy - oblystyq qazaq drama teatry. Uıymnyń tóraǵasy - tanymal aqyn Aqúshtap Baqtygereeva. Uıym arnaıy josparmen stýdent jastarynyń ókilderine arnap ár túrli taqyryptaǵy kezdesýler ótkizedi.

3 jyl buryn (2007) Aqmola oblysynyń tanymal aqyn-aıtysker Arman Berdalınniń shyǵarmalarynyń DVD dıskisi shyǵaryldy. «Arman aıtystary» jınaǵyna avtordyń ár jyldary aıtylǵan shyǵarmalary kirdi.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasynyń halyq ártisi Nurjamal Úsenbaeva óziniń 25 jyldyq shyǵarmashylyq qyzmetine arnalǵan úlken gastroldik sapary aıasynda Qostanaıda jeke kontsertin berdi. Nurjamal Úsenbaeva tamasha opera ánshisi retinde álemge keń tanylǵan. Erekshe soprano daýysty N.Úsenbaevany ataqty teatrlardyń sahnalary qashan da qushaq jaıa qarsy alady. Onyń repertýarynda Verdıdiń, Bızeniń jáne Rımskıı-Korsakovtyń operalarynan arııalar bar.

ESІMDER

65 jyl buryn (1945) zań ǵylymdary doktory, professor, Tatarstan Respýblıkasynyńeńbek sińirgen zańgeri TARHANOV Ildar Abdýlhakuly dúnıege keldi.

Qazan qalasynyń týmasy.

Qazan memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

Qazirgi ýaqytta sol joǵarǵy oqý ornynda zań fakýltetiniń dekany jáne qylmystyq quqyq jáne krımınologııa kafedrasynyń professory.

I.Tarhanovtyń ǵylymı eńbekteri qylmystyq quqyq salasyn qamtıdy. Ol 38-den asa ǵylymı eńbekterdiń avtory.