QazAqparat-Anons: 21-26 jeltoqsan aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ELBASY

21 jeltoqsan kúni «Qazaqstan» Ortalyq kontsert zalynda QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Údemeli ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq damý baǵdarlamasynyń nysandarymen tanysyp, oblys ákimderimen kezdesedi.

21 jeltoqsanda Qazaqstannyń Indýstrııalandyrý kartasy nysandarynyń tanystyrylymy bolyp, taýar sapasy salasyndaǵy QR Prezıdentiniń «Altyn sapa» júldesi men bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi salasyndaǵy «Paryz» júldesiniń laýreattaryn marapattaý rásimi bolady.

PARLAMENT

21 jeltoqsanda Parlament Májilisinde «Memlekettik áleýmettik tapsyrys máseleleri jónindegi QR-nyń birqatar zańmanalyq aktilerine ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zań jobasynyń tanystyrylymy bolady.

ÚKІMET

21 jeltoqsanda QR Týrızm jáne sport mınıstrliginde sýret poshtalyq markalaryn tanystyrý rásimi bolady.

21 jeltoqsan kúni QR Syrtqy ister mınıstrliginde brıfıng ótedi.

SPORT

2 jeltoqsan men 25 jeltoqsan aralyǵynda túriktiń Hataı qalasynda áıelder arasynda shahmattan álem chempıonaty ótedi. Báıgege 64 shahmatshy qatyspaq.

19-25 jeltoqsan aralyǵynda Almaty qalasyndaǵy B.Sholaq atyndaǵy Sport saraıynda áıelder arasynda gandboldan 13-shi Azııa Chempıonaty ótedi.

20-25 jeltoqsan aralyǵynda Astana qalasyndaǵy «Qazaqstan-2» Sport saraıynda 1997 jyly dúnıege kelgen balalardan turatyn jasóspirimder komandalary arasynda shaıbaly hokkeıden Halyqaralyq balalar men jasóspirimder týrnıri ótedi.

ASTANA

21 jeltoqsanda QR Ulttyq akademııalyq kitaphanasynda jazýshy Rollan Seısenbaevpen kezdesý bolady.

21 jeltoqsan kúni Ulttyq baspasóz ortalyǵynda «Erte, erte, ertede...» atty kitaptyń aýdıo-tanystyrylymy bolady.

ALMATY

21 jeltoqsan kúniM.Áýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq drama teatrynda Qazaqstannyń halyq ártisi, Búkilodaqtyq estrada ártisteri konkýrsynyń laýreaty, kórnekti akter, ulaǵatty ustaz Qudaıbergen Sultanbaevpen qoshtasý bolady.

21 jeltoqsanda QR Ulttyq kitaphanasynda musylman jazbalary men artefaktaryn jınaý, saqtaý jáne óńdeý jónindegi sarapshylardyń aımaqtyq kezdesýi ótedi.

21 jeltoqsan kúni Almatydaǵy Ortalyq stadıon aldynda Qazaqstanda tuńǵysh ret ótkizilgeli otyrǵan lımýzın avtokólikteriniń sherýi ótedi.

21 jeltoqanda «Londondaǵy «Kazakh Gala» festıvali» týraly baspasóz máslıhat ótedi.

21 jeltoqsan kúni Almaty qalasy ákimdiginde Almaty qalasy Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HVІ sessııasy bolady.

ELEÝLІOQIǴALAR. ATAÝLYKÚNDER. ESІMDER

JELTOQSANNYŃ 21-І, SEISENBІ

OQIǴALAR

19 jyl buryn (1991) Almatyda burynǵy on bir keńes respýblıkalary (Baltyq boı respýblıkalary men Grýzııadan basqalary) basshylarynyń kezdesýi bolyp ótti. Keńestik Sotsıalıstik Respýblıkalar Odaǵy óz ómirin toqtatqany resmı qujattaldy. Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy dúnıege keldi.

5 jyl buryn (2005) Aqmola oblysy Ereımentaý qalasynda Qanjyǵaly Bógembaı batyr atyndaǵy murajaı ashyldy.

Bógenbaı Aqshauly, Qanjyǵaly Bógenbaı (1680-1775 keıbir derekterde 1776-1778) - qazaq halqynyń jońǵar shapqynshylyǵyna qarsy azattyq kúresi tarıhynda erekshe ról atqarǵan batyr, qolbasshy.

5 jyl buryn (2005) Oral qalasynda aqyn Uldaı Sarıevanyń «Japyraq ǵumyr» kitabynyń tanystyrylymy bolyp ótti.

Kópten beri óleń jazyp, esimi ádebı ortaǵa jaqsy tanys bolsa da, jeke jınaǵy endi ǵana jaryq kórgen Uldaıdyń kitabyna alǵysózdi oraldyq belgili aqyn Janǵalı Nábıýllın jazǵan. Sonymen qatar aqyn U.Sarıevanyń sózderine jazylǵan kóptegen ánder bar.

3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa Máskeý memlekettik halyqaralyq qatynastar ınstıtýtynyń Qurmetti doktory ataǵy berildi.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Til janashyry-2009» baıqaýynyń №1 Qurmetti belgisimen marapattaldy.

Elimizde memlekettik tildi damytý arnalǵan baıqaý Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Tilder boıynsha komıtetimen, «Til janashyry» birlestigimen jáne «Til» jýrnalymen uıymdastyrylyp ótkizilgen bolatyn.

ESІMDER

85 jyl buryn (1925) ǵalym, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Bilim berý isiniń úzdigi TALIPOV Tuǵluqjan dúnıege keldi.

Almaty oblysy Uıǵyr aýdanynda týǵan. Jarkent pedagogıkalyk ýchılışesin, Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń aspırantýrasyn bitirgen.

1962-1968 jyldary - Til bilimi ınstıtýty sektorynyń, uıǵyr fılologııasy bóliminiń aǵa ǵylymı qyzmetkeri. 1968-1990 jyldary - Uıǵyrtaný ınstıtýtynyń bólim meńgerýshisi. 1991 jyldan - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Ǵylym Akademııasy Shyǵystaný ınstıtýty uıǵyrtaný bóliminiń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri.

Negizgi ǵylymı eńbekteri túrkitanýdyń jalpy máselelerine, uıǵyr tiliniń tarıhı fonetıkasy, salystyrmaly til bilimi máselelerin zertteýge arnalǵan.

75 jyl buryn (1935) ǵalym, geologııa-mıneralogııa ǵylymdarynyń doktory, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Ǵylym Akademııasynyń korrespondent múshesi, Qazaqstan Respýblıkasy Injenerlik Ǵylym Akademııasynyń akademıgi QAMALOV Sýhan Maqsotuly dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysy Qaztalov aýdanynda týǵan. S.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

1965-1972 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Geologııa mınıstrliginiń bas geology. 1976-1985 jyldary - Oral munaı jáne gaz barlaý ekspedıtsııasynyń aǵa geology, bas geology. 1985-1989 jyldary - «Oralmunaıgazgeologııa» óndiristik birlestiginiń dırektory. 1989-1991 jyldary - Qazaq KSR-niń Geologııa jáne jer qoınaýyn qorǵaý jónindegi komıteti tóraǵasynyń birinshi orynbasary. 1991-1992 jyldary - «Qarashyǵanaqgazónerkásip» memlekettik kásipornynyń bas dırektory. 1992 jyldan «Qazaqgazjobalaý» gaz ónerkásibi ǵylymı zertteý-jobalaý ınstıtýtynyń dırektory, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Injenerlik Akademııasynyń Batysqazaqstandyq ortalyǵynyń dırektory qyzmetterin atqarǵan.

Respýblıkamyzdyń barlyq aýmaǵynda geologııalyq barlaý jumystaryn jobalaýmen jáne josparlaýmen aınalysty. Sol jyldary qory asa baı suıyq kómirsýtekti Ózen jáne Jetibaı kenderi ashyldy. Aqtóbe ekspedıtsııasynyń bas geology retinde tikeleı qatysýymen «Jańa jol» iri munaı ken ornyn zerttelip, ashyldy. Osy kezeńde biregeı Qarashyǵanaq gazkondensat keni barlandy. 90-ǵa jýyq ǵylymı eńbekteri bar.

«Oktıabr Revolıýtsııasy», «Qurmet belgisi», «Parasat», «Bars» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan. Oral qalasynyń qurmetti azamaty.

55 jyl buryn (1955) Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen mádenıet qaıratkeri, Astana qalasy Qazirgi zaman óneri murajaıynyń dırektory ShIVRINA Nellı Vıktorovna dúnıege keldi.

Reseıdiń Sverdlov oblysynda týǵan. Tselınograd pedagogıkalyq ınstıtýtynyń fılologııa fakýltetin (Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti) bitirgen. 1973-1974 jyldary - Shortandy aýdanyndaǵy mektep janyndaǵy ınternat tárbıeshisi. 1974-1979 jyldary - Shortandy aýdanyndaǵy mektepterdiń muǵalimi. 1979-1981 jyldary - Aqmola (Astana) qalasy oblystyq ólketaný murajaıynyń ǵylymı qyzmetkeri. 1981-1992 jyldary - Aqmola (Astana) qalasy oblystyq tarıhı-ólketaný murajaıy eskertkishterdi qorǵaý ǵylymı-zertteý bóliminiń meńgerýshisi. 1992-1999 jyldary Aqmola oblystyq ákimshiligi ishki saıasat bóliminiń bas mamany qyzmetterin atqarǵan. 1998 jyldan bastap - qazirgi qyzmetinde.

«Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 10 jyl», «Shapaǵat» medaldarymen marapattalǵan.Polsha Respýblıkasyna eńbek sińirgen mádenıet qaıratkeri.

JELTOQSANNYŃ 22-І, SÁRSENBІ

OQIǴALAR

18 jyl buryn (1992) «Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarýly Kúshteri jáne qorǵanysy týraly» Zań qabyldandy.

10 jyl buryn (2000) «Aıgólek» balalar jýrnalynyń alǵashqy sany jaryq kórdi.

5 jyl buryn (2005) Novosibirde qazaq qarpimen basylǵan «Uly Abaıǵa adaldyq» kitabynyń ilki danasy Semeıge jetkizildi.

Kitaptyń baspadan shyǵýyna Abaı respýblıkalyq qory járdemdesti. «Uly Abaıǵa adaldyq» kitapta Abaı ómir súrgen kezeńniń belgili oqıǵalary men búgingi kúnge deıin jaryq kórmegen materıaldardy da qamtyp otyr, ıaǵnı Abaıdyń tikeleı urpaǵy - Minash Ysqaqovanyń estelikterin aıtýǵa bolady.

3 jyl buryn (2007) Petropavlda Qazaqstannyń jáne ıAkýtııanyń kórnekti memleket qaıratkeri Maksım Amosovqa eskertkish taqta ornatyldy.

Maksım Amosov (1897-1938) Batys Qazaqstan, Qaraǵandy, Soltústik Qazaqstan oblystyq partııa komıtetteriniń, Qazaqstan Kompartııasynyń Ortalyq komıtetiniń birinshi hatshysy bolǵan. Qazaqstan ekonomıkasynyń damýyna, bosqyn-qazaqtardyń týǵan jerine oralýyna, olardy baspanamen jáne jumyspen qamtamasyz etýge úlken úles qosqan azamat. Goloşekınniń saıasatyna narazy bolǵandardyń biri. Turar Rysqulovpen jáne Sáken Seıfýllınmen dos bolǵan. 1938 jyly Qyrǵyzstanda repressııaǵa ushyrap, keıinnen atylyp ketken.

1 jyl buryn (2009) Almaty qalasynda fızıka-matematıka pánderi tereńdetip oqytylatyn «Abylaı - T» gımnazııasy saltanatty túrde ashyldy.

Jańa gımnazııa 300 oqýshyǵa laıyqtalǵan. Qazaq tilimen qatar álemdik qoldanystaǵy qytaı, aǵylshyn tilderin joǵary dárejede úıretedi. Oqý ǵımaraty sapaly bilim berý negizinde qazirgi zaman úlgisindegi materıaldyq-tehnıkalyq bazamen jabdyqtalǵan. Oqýshylardy 3 mezgil tamaqpen qamtý men mektepke ákelý men úılerine jetkizip salý qarastyrylǵan.

ESІMDER

105 jyl buryn (1905-1985) geograf, geomorfolog, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen qaıratkeri, KSRO Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, professor, KSRO Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, Bolgar Ǵylym Akademııasynyń korrespondent múshesi, Polsha, Serbııa, Ulybrıtanııa, Avstrııa, Italııa, Kolýmbııa, Shotlandııa memleketteri geografııalyq qoǵamdarynyń qurmetti múshesi GERASIMOV Innokentıı Petrovıch dúnıege keldi.

Lenıngrad ýnıversıtetin bitirgen.

1926 jyly KSRO Ǵylym Akademııasynyń ekspedıtsııasy quramynda Qazaqstanǵa kelip, Jem, Shaǵan ózenderi ańǵarlarynyń paıda bolý tarıhyn jáne onda tórttik kezeń shógindileriniń taralýyn zerttedi. Qazaq jerindegi dalaly jáne shóleıtti aımaqtyń topyraq aımaǵyn tuńǵysh ret sıpattady. Arnaýly geomorfologııalyq zertteýlerdiń nátıjesinde Kaspıı deńgeıiniń ózgerýi geologııalyq faktorlarǵa baılanysty ekenin kórsetti.

Negizgi eńbekteri paleogeografııa, geomorfologııa jáne topyraq geografııasyna arnalǵan. Ol Qazaqstan jeri men Batys Sibirdiń tyń jáne tyńaıǵan jerlerin ıgerýdiń, sol aımaqtardyń jer qyrtysyndaǵy topyraq erozııasymen kúresýdiń ǵylymı negizderin qurýǵa úles qosty.

2 ret Lenın ordenimen jáne basqa da orden, medaldarmen marapattalǵan.

95 jyl buryn (1915-1970) ken isi salasyndaǵy ǵalym, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor ShÁRІPOV Ýaqıt Sháripuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysy Egindibulaq aýdanynda týǵan. Qazaq taý-ken-metallýrgııa ınstıtýtyn bitirgen. Uly Otan soǵysyna qatysqan.

1947 jyldan Qazaq KSR Ǵylym Akademııasy Taý-ken isi ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi boldy.

Negizgi ǵylymı jumystary jer astynan ken qazý jumystaryn mehanıkalandyrýǵa arnalǵan. Onyń 100-den astam ǵylymı eńbegi, onyń ishinde 3 monografııasy jaryq kórgen.

2-dárejeli Otan soǵysy, Qyzyl Juldyz ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

95 jyl buryn (1915-1999) geolog- ǵalym, geologııa-mıneralogııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Memlekettik syılyǵynyń, KSRO Memlekettik syılyǵynyń laýreaty LI Vıtalıı Gavrılovıch dúnıege keldi.

Qazaq taý-ken ınstıtýtyn bitirgen.

1941-1962 jyldary Qazaqstan men Reseıdiń birqatar ken-metallýrgııalyq jáne geologııalyq ǵylymı-zertteý ortalyqtarynda, 1962-1999 jyldary Qazaqstan UǴA Qanysh Sátbaev atyndaǵy Geologııa ınstıtýtynda jumys istegen.

Negizgi ǵylymı eńbekteri tústi jáne sırek kezdesetin metaldar barlaý, Ýspen kentasty beldeýin geologııalyq-geofızıkalyq jáne metallogendik zertteý máselelerine arnalǵan. Sonymen qatar Saıaq mys ken ornyn ashqan. 122 ǵylymı eńbektiń, sonyń ishinde 3 monografııanyń avtory.

60 jyl buryn (1950) tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, Shymkenttegi №5 kásiptik-tehnıkalyq lıtseıdiń basshysy SAHOV Saparbek Musahanuly dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysy Ordabasy aýdanynda týǵan. Shymkent pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen.

1978-1987 jyldary - Shymkent dene tárbıesi tehnıkýmynyń oqytýshysy, Qazaq hımııa-tehnologııa ınstıtýtynyń oqytýshysy, aǵa oqytýshysy. 1987-1991 jyldary - Dzerjınskıı aýdandyq komıteti bóliminiń meńgerýshisi, Shymkent oblystyq partııa komıtetiniń lektory. 1991-1992 jyldary - Shymkent farmatsevtıka ınstıtýtynyń prorektory. 1992-1993 jyldary - Shymkent qalasy ál-Farabı aýdandyq ákimshiligi basshysynyń birinshi orynbasary. 1993-1995 jyldary - Ońtústik Qazaqstan oblystyq ákimshiligi bóliminiń meńgerýshisi. 1995-2002 jyldary - Shymkenttegi №5 kásibı-tehnıkalyq mektebiniń dırektory. 2002-2003 jyldary - Ońtústik Qazaqstan oblystyq máslıhatynyń hatshysy qyzmetterin atqarǵan. 2003-2004 jyldary - «Nur Otan» HDP Ońtústik Qazaqstan oblystyq bólimshesiniń tóraǵasy. 1999-2003 jyldary Ońtústik Qazaqstan oblystyq máslıhatynyń depýtaty bolǵan. 2003 jyldan bastap - qazirgi qyzmetinde.

«Tolqyndy teńiz zamanam» atty kitaby jaryq kórgen.

Medaldarmen marapattalǵan.

JELTOQSANNYŃ 23-І, BEISENBІ

OQIǴALAR

16 jyl buryn (1994) Bishkekte Qazaqstan Respýblıkasynyń Elshiligi ashyldy.

15 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń Zań kúshi bar «Jekeshelendirý týraly» Jarlyǵy jaryq kórdi.

12 jyl buryn (1998) Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń «Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Otbasy jáne áıelder isi jónindegi ulttyq komıssııa týraly» Jarlyǵy jaryq kórdi.

3 jyl buryn (2007) Astanada Reseıdiń «Lýkoıl» munaı kompanııasynyń muryndyq bolýymen «Lýkoıl aımaqtary» serııasy boıynsha shyqqan «Qazaqstan álemniń toǵyzynshy mekeni» atty kitaptyń tanystyrylymy bolyp ótti.

Bul kitap keń baıtaq dalasy men kógildir aıdyn kólderi, shóleıt jerleri men ný ormandy taýlary bar Qazaqstanǵa arnalǵan. Kitap betterinen oqyrman qaýym Qazaqstanda qolǵa alynǵan mádenı muranyń tamasha úlgilerimen, elimizdiń ásem tabıǵatymen jáne qazirgi zamanǵy kásiporyndarymen tanysýmen qatar, búgingi Qazaqstannyń damýyna eleýli úles qosyp jatqan adamdardyń qýat kúshi jáne daryndylyǵy jóninde keń kólemde maǵlumat alady.

«Lýkoıl» kompanııasy 1995 jyldan bastap Qazaqstandaǵy munaı-gaz jobalaryn júzege asyrýǵa qatysýda. Qazirgi tańda kompanııa Qazaqstan aýmaǵyndaǵy 8 munaı-gaz jobasyn júzege asyrýda. Sonymen qatar, «Lýkoıl» Qazaqstandaǵy iri reseılik ınvestor bolyp tabylady.

1 jyl buryn (2009) elordada Memleket basshysy N.Nazarbaevtyń qatysýymen 240 balaǵa arnalǵan «Qarlyǵash» balabaqshasy ashyldy.

Balabaqshada tárbıeleý qazaq jáne orys tilderinde júrgizilip, aǵylshyn tilin meńgerý úshin arnaıy sabaqtar ótedi. Ol ornalasqan ǵımarat eki qabatty tórt bloktan turady. Jalpy aýmaǵy 11641 sharshy metrdi quraıdy, onyń 4195 sharshy metri tehnıkalyq ǵımarat. Balabaqshanyń barlyq bólmeleri qazirgi zamanǵy talaptarǵa saı jaraqtandyrylǵan.

ESІMDER

90 jyl buryn (1920-1987) jazýshy, Qazaq KSR-niń eńbegi sińirgen mádenıet qaıratkeri LARIN Venıamın Ivanovıch dúnıege keldi.

Altaı aımaǵynda týǵan. Tomsk medıtsınalyq tehnıkýmyn, pedagogıkalyq ınstıtýtty, KOKP janyndaǵy Joǵary partııa mektebin bitirgen.

Eńbek jolyn Predgornenskıı meketbinde muǵalim bolyp bastaǵan. 1942-1949 jyldary jýrnalıstik jumysta, komsomol, partııa uıymdarynda basshylyq qyzmetter atqardy. 1949-1974 jyldary - «Lenınskaıa smena» gazeti redaktorynyń orynbasary, Qazaq KSR LKJO Ortalyq Komıteti Úgit jáne nasıhat bóliminiń meńgerýshisi, «Bilim» respýblıkalyq qoǵamynyń jaýapty hatshysy, Qazaq KSR Teledıdar ı radıo taratý komıteti tóraǵasynyń birinshi orynbasary, «Ognı Alataý», «Vechernıaıa Alma-Ata» gazetteriniń redaktory. 1974-1985 jyldary - «Prostor» jýrnalynyń bas redaktory qyzmetterin atqarǵan. Ómiriniń sońǵy jyldary Qazaqstan Jazýshylar Odaǵy basqarmasynyń hatshysy boldy.

Alǵashqy ocherkter jınaǵy 1956 jyly basylyp shyqqan. «Sprosı ý svoego serdtsa», «Zemle nýjny zvezdy», «Vek projıt» (birlesip shyǵarǵan), «Ballada o pervoı palatke», «Vse ostaetsıa nam» atty eńbekteri jaryq kórgen.

Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet belgisi» ordenderimen, «Eńbektegi erligi úshin» medalimen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń gramotalarymen marapattalǵan.

JELTOQSANNYŃ 24-І, JUMA

OQIǴALAR

12 jyl buryn (1998) «Qazaqstan Respýblıkasynyń Neke jáne otbasy týraly» Zańy jarııalandy.

6 jyl buryn (2004) Astana qalasy Esildiń sol jaǵalaýyndaǵy jańa ákimshilik ortalyǵy aýmaǵynda ornalasqan Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Rezıdentsııasy resmı túrde ashyldy. Ashylý saltanatyna elordanyń barlyq ulttyq-mádenı ortalyqtarynyń ókilderi men qurmetti aqsaqaldar qatysty. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Rezıdentsııanyń ashylý saltanatynda jańa ǵımaratty «Aq Orda» dep atady.

Rezıdentsııa 2001 jyly qyrkúıek aıynda salyna bastady. Ǵımarattyń jalpy kólemi 36720 kv.m. Ǵımarat qazirgi zamanǵy qurylystyń eń tańdaýly ádisterin qoldana otyryp, monolıt quımatastan salynǵan. Shatyrsúmbini qosa eseptegendegi ǵımarattyń bıiktigi 80 metr.

5 jyl buryn (2005) Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy «Qaztsınk» AQ dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Gennadıı Zılberberg qazaqstan óndirisiniń damýyna óz úlesin qosqany úshin ekinshi dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattaldy.

3 jyl buryn (2007) Almatyda birinshi «Qulager» atty ulttyq kınematografııa syılyǵynyń ıegerlerin marapattaý rásimi bolyp ótti.

Uıymdastyrýshysy - Qazaqstan kınematografıster odaǵy. Onyń negizgi maqsaty - Qazaqstandaǵy kınematografııa salasyn damytý jáne osy salada júrgen azamattarǵa qoldaý kórsetý.

«Qulager» atalymy boıynsha «Úzdik er adam róli» úshin Nurjuman Yqtymbaev, «Úzdik operatorlyq róli úshin» Borıs Troshev, «Úzdik debıýtti fılmi úshin» Abaı Qulbaev, «Úzdik derekti fılmi úshin» Ásııa Baıqojına, «Úzdik anımatsııalyq fılmi úshin» Ramıl Ýsmanov, «Kınotaný jáne kıno syny jumysy úshin» Gúlnar Ábikeeva, «Úzdik prodıýserlik joba úshin» Aqan Sartaev marapattaldy.

1 jyl buryn (2009) Elbasy Nursultan Nazarbaev Astanadaǵy №2-shi qalalyq aýrýhananyń ashylý saltanatyna qatysty.

Bul kópsalaly statsıonar 360 orynǵa arnalǵan. Onyń 205-i hırýrgııalyq, al 155-i terapevtik sala boıynsha. Statsıonardyń negizgi maqsaty - keshendi mamandandyrylǵan medıtsınalyq kómek kórsetý. Aýrýhananyń qurylymynda 28 emdeý-dıagnostıkalyq bólimder jasaqtalǵan. Munda terapevtik, kardıologııalyq, revmatologııalyq, nevrologııalyq aýrýǵa shaldyqqan adamdar jatqyzylady.

1 jyl buryn (2009) Aqtaýda Iran Islam Respýblıkasynyń elshiligi ashyldy.

Ashylý rásimine oblys ákimi Qyrymbek Kósherbaev jáne Iran syrtqy ister mınıstri Farahı Hosseın.

Bul elshiliktiń ashylýy eki el arasyndaǵy dostyq, saýda-ekonomıkalyq qarym-qatynastardy damytýǵa, sonymen qatar qujattardy rásimdeýdi jeńildetedi.

1 jyl buryn (2009) Almaty oblysynyń Panfılov aýdanyndaǵy Golovatskıı atyndaǵy kentte «Táýelsizdik tuǵyry» eskertkishiniń ashylý rásimi bolyp ótti.

Monýment avtorlary - sáýletshi Talǵat Jortanov pen tanymal músinshi Pavel Shorohov.

ESІMDER

100 jyl buryn (1910-1982) dańqty qolbasshy, áskerı qaıratker, jazýshy, Keńes Odaǵynyń Batyry, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń laýreaty MOMYShULY Baýyrjan dúnıege keldi.

Jambyl oblysy Jýaly aýdanynda týǵan. Lenıngrad qarjy akademııasy janyndaǵy kýrsty, Keńes Armııasy Bas Shtabynyń janyndaǵy Joǵary áskerı akademııany bitirgen.

1936 jyly Qyzyl Armııa qataryna alynyp, vzvod, rota komandıri, polk shtaby bastyǵynyń kómekshisi, Qazaq áskerı komıssarıatynyń nusqaýshysy bolǵan. Otan soǵysy bastalysymen 316-shy atqyshtar (keıinnen 8-shi gvardııa) dıvızııasynyń jasaqtalýyna belsene qatysyp, sol dıvızııa quramynda maıdanǵa attanǵan. Máskeý túbindegi urystarǵa qatysyp, Panfılov atyndaǵy 8-shi gvardııalyq dıvızııa batalonynyń, polkiniń komandıri bolǵan. 1944-1945 jyldary osy dıvızııany basqarǵan. Onyń soǵys kezindegi urys júrgizýdegi áskerı sheberligi, tapqyrlyǵy men jeke basynyń eren erligi erekshe kózge túsip, batyrlyq dańqy ańyzǵa aınalǵan.

Batyrdyń qalamynan týǵan kórkem shyǵarmalar birneshe shetel tilderine aýdarylǵan. Ol týyndylaryn orys-qazaq tilinde birdeı jazǵan. Onyń «Bizdiń semıa», «Ushqan uıa», «General Panfılov», «Kýba áserleri», «Moskva úshin shaıqas», «Maıdan», «Tólegen Toqtarov» atty kitaptary bar.

Sonymen qatar batyrdyń qaharmandyq erligi týraly orys jazýshysy Aleksandr Bektiń «Volokolam tas joly» atty povesi, Ázilhan Nurshaıyqovtyń «Aqıqat pen ańyz» atty roman-dılogııasy, Mekemtas Myrzahmetulynyń «Baýyrjan Batyr» atty kitaby, Maǵıra Qojahmetovanyń «Tosyn syr-suhbat»atty pesalary jaryq kórip, jazýshy-dramatýrg Elen Álimjannyń «Polkovnıktiń jarııalanbaǵan jazbalary» pesasy qoıyldy. «Qazaqfılm» kınostýdııasy «El basyna kún týsa» atty kórkem fılm túsirdi. Moskva akademııalyq drama teatry Baýyrjan Momyshuly týraly «Volokolamsk tas joly» spektaklin qoıdy. 2001 jyly Baýyrjantaný ǵylymı zertteý ortalyǵy ashylǵan. Batyrǵa týǵan jerinde, Astana qalasynda eskertkishter qoıylyp, Máskeý oblysy Volokolamsk qalasynda batyrdyń tas músini ornatyldy.

Batyr esimi aýyldarǵa, kóshelerge, respýblıkalyq áskerı balalar mektebine berilgen.

Qazaqstanda Baýyrjan Momyshulynyń 100 jyldyǵyna arnalǵan mereı toıy respýblıka kóleminde keńinen atalyp ótilýde. 2010 jyldyń aqpan aıynda Máskeý qalasynda «Ańyzǵa aınalǵan batyr» kitabynyń tusaýkeseri ótkizildi. Baýyrjan Momyshulynyń 100 jyldyǵy, onyń týǵan jerinde ústimizdegi jyldyń 24-25 qyrkúıek kúnderi atalyp ótti. 24 qyrkúıekte Taraz qalasynda Baýyrjan Momyshulynyń san qyryn sıpattaıtyn konferentsııa ashylyp, Taraz qalasyndaǵy saıabaqta batyr atyna memorıaldyq taqta ornatyldy. Jambyl oblysy Jýaly aýdanynda Baýyrjan Momyshulynyń úlken murajaıy ashyldy. Dańqty batyrdyń 100 jyldyq mereıtoıy qarsańynda Baýyrjan Momyshulynyń 30 tomdyq akademııalyq shyǵarmalary 2010 jyldyń 22 qyrkúıeginde «Óner» baspasynan tolyǵymen jaryq kórdi.

2010 jyldyń 29 qazanynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq akademııalyq kitaphananyń «Kógildir» zalynda tuńǵysh ret Astanada qazaq halqynyń uly perzenti Baýyrjan Momyshulyna arnalǵan «Qazaqtyń Baýyrjany» derekti fılminiń kórsetilimi bolyp ótti. Fılmdi «Qazaqfılm» stýdııasy túsirgen, rejısseri Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Qazaqstan Respýblıkasy kınomotografıster Odaǵynyń múshesi, kınodokýmentalıst Qalıla Omarov, stsenarıin jazǵan - Elshat Eskendir.

Qyzyl Tý, Eńbek Qyzyl Tý, Halyqtar Dostyǵy, 1-dárejeli Otan soǵysy, 2 ret Qyzyl Juldyz, «Qurmet belgisi» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

90 jyl buryn (1920-1984) ftızıatr-hırýrg, medıtsına ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ǵylymı qyzmetkeri, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen dárigeri TERLІKBAEV Áıken Ahatuly dúnıege keldi. Uly Otan soǵysyna qatysqan.

Shyǵys Qazaqstan oblysy Aıagóz qalasynda týǵan. Qazaq medıtsına ınstıtýtyn bitirgen.

1963-1982 jyldary - Qazaq týberkýlez ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory. 1983-1984 jyldary - Almaty memlekettik medıtsına ınstıtýtynyń professory.

Negizgi ǵylymı eńbekteri týberkýlez klınıkasy men epıdemıologııasyna arnalǵan. Qazaqstanda týberkýlezden arylý tarıhymen shuǵyldanyp, ókpe týberkýlezin hırýrgııalyq jolmen emdeý, basqa ókpe aýrýlarynan ajyratý ádisterin usynyp, ókpenin zaqymdanǵan bólikterin alyp tastaý saldarynan paıda bolatyn asqynýlar men qaıtalaýlarǵa sıpattama berdi.

Eńbek Qyzyl Tý, Qyzyl Juldyz, «Qurmet belgisi» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

70 jyl buryn (1940-1991) qoǵam qaıratkeri, KSRO Іshki Іster mınıstrliginiń eńbek sińirgen qyzmetkeri SERІKOV Saılaý Dosymuly dúnıege keldi.

Qostanaı oblysy Qarasaı aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin, KSRO Іshki Іster mınıstrligi akademııasyn bitirgen.

1969-1976 jyldary - Almaty qalasy Lenın aýdandyq ishki ister bóliminiń ınspektory, aǵa ınspektory, bastyǵynyń orynbasary, bastyǵy. 1978-1980 jyldary - Almaty qalalyq atqarý komıteti Іshki ister basqarmasynyń qylmystyq izdestirý basqarmasy bastyǵynyń orynbasary. 1980-1984 jyldary - Frýnze aýdandyq ishki ister bóliminiń bastyǵy, Almaty qalalyq atqarý komıteti Іshki ister basqarmasy bastyǵynyń orynbasary. 1984-1985 jyldary - Kóliktegi shyǵys ishki ister basqarmasynyń bastyǵy. 1985-1991 jyldary Qazaq KSR Іshki ister mınıstriniń orynbasary qyzmetterin atqarǵan.

Eńbek Qyzyl Tý ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

JELTOQSANNYŃ 25-І, SENBІ

OQIǴALAR

20 jyl buryn (1990) Pavlodar oblysy Ekibastuz qalasyndaǵy 2-shi SES-iniń birinshi energoblogi iske qosyldy.

15 jyl buryn (1995) Elbasy N.Nazarbaev Konstıtýtsııalyq zań kúshi bar «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy sottar men sýdıalardyń mártebesi týraly» Jarlyqqa qol qoıdy. Bul Jarlyq boıynsha sot júıesiniń qurylymy jáne ony qalyptastyrýdyń tártibi, barlyq deńgeıdegi sottardyń ókilettikteri, sottardyń mártebesi men olardyń táýelsizdiginiń kepildigi, oǵan qoıylatyn talaptar, sýdıalarǵa ókilettik berý men ony toqtatý tártibi, sýdıalardy jaýapqa tartý, olardy materıaldyq jáne áleýmettik jaǵynan qamtamasyz etý belgilengen.

10 jyl buryn (2000) Almatyda alǵash ret otandyq trolleıbýs jasaldy.

5 jyl buryn (2005) Almatyda kórnekti qazaqstandyq alpınıst Anatolıı Býkreevti (1958-1997) eske túsirýge arnalǵan shyńǵa shapshań órmeleý saıysy bolyp ótti.

Ol budan segiz jyl buryn dál osy kúni Annapýrna (Nepal) shyńyna órmeleý kezinde qazaǵa ushyraǵan bolatyn. Shara Kishi Almaty ózeni ańǵaryndaǵy Tuıyqsý alpınıstik lagerinde, Shymbulaq shatqalynyń joǵarǵy jaǵynda boldy. Amangeldi shyńynyń bıiktigi - 3970 metr. Shyńǵa órmeleýge tájirıbeli alpınıstermen qatar jas sportshylar da qatysty.

1 jyl buryn (2009) Atyraýda Qazylar saraıy ashyldy.

Munda oblystyq jáne aýdanaralyq mamandandyrylǵan ekonomıkalyq sottar ornalasqan. Jańa ǵımaratta sýdıalardyń jumystary úshin barlyq jaǵdaılar jasalǵan. Innovatsııalyq telekommýnıkatsııalyq tehnologııalarmen jabdyqtalǵan, sot otyrystaryn ótkizýge arnalǵan birneshe zaldar jumys isteıdi. Májilis zaly, sýdıalarǵa arnalǵan qolaıly bólmeler bar.

ESІMDER

65 jyl buryn (1945) bıologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Halyqaralyq Aqparatandyrý Akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasy Joǵary mektep Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti ekologııa jáne botanıka kafedrasynyń oqytýshysy BIǴALIEV Aıtqoja dúnıege keldi.

Reseıdiń Kýıbyshev oblysynda týǵan. Almaty zooveterınarlyq ınstıtýtyn, KSRO Ǵylym Akademııasy Jalpy genetıka ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen.

1969-1971 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym Akademııasy Eksperımenttik bıologııa ınstıtýtynyń ǵylymı hatshysy. 1971-1985 jyldary - Aqtóbe medıtsına ınstıtýty bıologııa jáne jalpy genetıka kafedrasynyń meńgerýshisi. 1985-1987 jyldary - Evneı Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetiniń prorektory, botanıka, genetıka jáne ósimdik selektsııasy kafedrasynyń meńgerýshisi. 1991-1995 jyldary - Qazaq memlekettik ýnıversıteti ekologııa jáne topyraqtaný kafedrasynyń meńgerýshisi. 1995-2000 jyldary Qazaq memlekettik ýnıversıteti janyndaǵy Ekologııa problemalary ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory qyzmetterin atqarǵan.

120-dan astam ǵylymı eńbegi bar.

Medalmen marapattalǵan.

50 jyl buryn (1960-2003) aqyn MÁÝKENULY Nurlan dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysy Zaısan aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti), Almaty menedjment basqarý jáne boljam ınstıtýtyn (KIMEP) bitirgen.

Eńbek jolyn qurylysshy bolyp bastaǵan. 1984-1986 jyldary - Zaısan aýdandyq «Dostyq» gazetiniń tilshici. 1986-1988 jyldary - Zaısan aýdandyq komsomol komıtetiniń hatshysy. 1988-1989 jyldary - Zaısan aýdandyq baspahananyń dırektory. 1989-1990 jyldary - Zaısan aýdandyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy. 1990-1991 jyldary respýblıkalyq «Jas qazaq» gazetiniń bólim meńgerýshisi, bas redaktory qyzmetterin atqarǵan. Keıingi jyldary «Ana tili» - «Jalyn» birlesken basylym bas redaktorynyń orynbasary bolyp jumys istegen.

«Aýdıtorııa», «Qarlyǵash» jyr toptamalarynda óleńderi jarııalanǵan. 1955 jyly «Boıtumar» jyr jınaǵy jaryq kórgen. Birneshe músháıranyń, Almatyda ótken Túrik dúnıesi poezııasy festıvaliniń júldegeri. Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty. Zaısan aýdanyndaǵy bir kóshege aqyn aty berilgen.

JELTOQSANNYŃ 26-Y, JEKSENBІ

OQIǴALAR

50 jyl buryn (1960) Tyń ólkesi quryldy. Onyń quramyna Aqmola, Kókshetaý, Qostanaı, Pavlodar jáne Soltústik Qazaqstan oblystary kirdi. Tyń ólkesi 1965 jylǵy qazannyń 19-da taratyldy. Ákimshilik ortalyǵy - Tselınograd (búgingi Astana) qalasy boldy.

15 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti týraly Konstıtýtsııalyq zań qabyldandy.

5 jyl buryn (2005) Semeıde jańa medrese ashyldy.

Dinı oqý mekemesi Ánet baba atyndaǵy Ortalyq meshittiń janynda ornalasqan. Keńes dáýirinde Semeı óńirinde 14 meshit bolǵan eken. Abaı shyǵarmalarynda da HІH ǵasyrdyń sońynda óńirde 8 meshit, 8 medrese bolǵandyǵy aıtylady.

Jańa medresede 25 shákirt bilim alady.

5 jyl buryn (2005) Aqtóbe oblysynyń Alǵa aýdan ortalyǵynda Muhambetqazy haziret Meńdiǵulov atyndaǵy meshit ashyldy.

Osydan eki ǵasyr buryn Alǵanyń mańyndaǵy Aqkemer kentinde ǵumyr keshken haziret Mekkege birneshe ret baryp qaıtqan ıslamnyń adal da bedeldi qyzmetshisi bolýymen birge, ólke tarıhynda aǵartýshylyq eńbegimen aty qalǵan óz zamanynyń saýatty azamaty da bolǵan adam edi. Ol Reseı patshasynyń qabyldaýynda bolyp, Aqkemerde mektep ashýǵa ruqsat alǵan bolatyn.

Hazirettiń shóberesi, elimizge keńinen tanymal sýretshi, ulttyq valıýtamyzdyń dızaınyn jasaýshylardyń biri, kásipker ári metsenat Haırolla Maǵaýııauly Ǵabjalılovtyń qarajatyna salynǵan munaralary 30 metrlik kók shatyrly aq meshit aýdan ortalyǵynda ornalasqan.

Saltanatqa Qazaqstan musylmandar dinı basqarmasynyń Bas Múftıi Ábsattar-qajy Derbisáli, halyq ártisi Asanáli Áshimov jáne t.b. qatysty.

1 jyl buryn (2009) Pavlodar oblysy Ekibastuz qalasynda jyldyq qýaty 50 mıllıon kirpishti quraıtyn jańa zaýyt iske qosyldy.

Keramıkalyq kirpish shyǵaratyn kásiporyndy «Vershına» JShS salyp shyqty.

ESІMDER

110 jyl buryn (1900-1978) tarıh ǵylymynyń doktory, professor, Qazaq KSR Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri, Qazaq KSR Ǵylym Akademııasynyń Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy syılyǵynyń laýreaty POKROVSKII Sergeı Nıkolaevıch dúnıege keldi.

Ýkraınada týǵan. Qyzyl Professýra ınstıtýtyn bitirgen.

Qazaq KSR prokýrorynyń orynbasary, Qazaq memlekettik ýnıversıteti kafedrasynyń meńgerýshisi, prorektory, Qazaq KSR Ǵylym akademııasy Tarıh, arheologııa jáne etnografııa ınstıtýty bóliminiń meńgerýshisi, dırektory, Qazaq KSR Ǵylym Akademııasynyń Qoǵamdyq ǵylym bólimshesiniń akademık-hatshysy qyzmetterin atqarǵan.

Onyń negizgi eńbekteri Qazaqstandaǵy Qazan revolıýtsııasy men Azamat soǵysyna arnalǵan. «Pobeda Sovetskoı vlastı v Semıreche», «Razgrom ınostrannyh voennyh ınterventov ı vnýtrenneı kontrrevolıýtsıı v Kazahstane (1918-1920)», «Lenın ı pobeda Sovetskoı vlastı v Kazahstane» atty ǵylymı eńbekteri jaryq kórgen.

Eńbek Qyzyl Tý, 2 ret «Qurmet belgisi», Halyqtar dostyǵy ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

60 jyl buryn (1950) Pavlodar oblysynyń jer qatynastary basqarmasynyń orynbasary SÁRSEMBAEV Shárip Qaıyrbaıuly dúnıege keldi.

Pavlodar oblysynda týǵan. Qazaq memlekettik Eńbek Qyzyl Tý ordendi aýylsharýashylyǵy ınstıtýtyn bitirgen.

1973-1976 jyldary - Lenınskıı kentinde kombaın zaýytynda tseh sheberi, Maı aýdany Belogorskıı sovhozynda MTS meńgerýshisi. 1976-1981 jyldary - Maı aýdany Kırov atyndaǵy keńshardyń bas ınjeneri, Qazan keńsharynyń dırektory. 1995-1997 jyldary - Maı aýdany ákiminiń birinshi orynbasary - Maı aýdany aýyl sharýashylyǵy departamentiniń bastyǵy, «Pavlodaragrovneshtorg» JShS fırma dırektorynyń orynbasary. 1997-2002 jyldary - Kachıry aýdany «Bobrovka» jeke menshik aýyl sharýashylyq kásiporny (ChSHP) atqarýshy dırektor, «Qundyz» JShS dırektory, «Pavlodaragrovneshtrog» fırmasy dırektorynyń orynbasary. 2002-2006 jyldary Pavlodar oblysy aýyl sharýashylyǵy departamentiniń MTS jáne jabdyqtaý, mehanızatsııa bóliminiń bastyǵy, Pavlodar oblysy aýyl sharýashylyǵy departamenti bastyǵynyń orynbasary, dırektory qyzmetterin atqarǵan. 2006 jyldan bastap - qazirgi qyzmetinde.

«Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 10 jyl» mereıtoılyq medalimen, Pavlodar oblystyq máslıhatynyń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.