QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 6 qańtar - 9 qańtar aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

Elbasy

6 qańtarda QR Prezıdentiniń ókilettilik merzimin uzartýǵa arnalǵan referendým ótkizý týraly bastamany qoldaý úshin uıymdastyrylǵan «Qazaqstan 2020: jańa onjyldyqtaǵy - jańa Qazaqstan» konferentsııasy ótedi.

PARLAMENT

6 qańtarda QR Parlamenti Senatynyń jalpy otyrysy ótkiziledi.

6 qańtarda QR Parlamenti Senatynda QR «Ǵylym týraly», «QR ǵylym máseleleri boıynsha keıbir zań shyǵarý aktilerine ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobalarynyń tusaýkeseri ótkiziledi.

ASTANA

6 qańtarda «Ǵarysh adamzattyń ıgiligi úshin - bolashaqqa kóz salý» degen taqyrypta halyqaralyq konferentsııa ótedi.

ALMATY

6 qańtarda zertteý jumystary men shyǵarmashylyq jobalardyń respýblıkalyq «Zerde» baıqaýynyń saltanatty jabylý rásimi ótkiziledi.

6 qańtarda «Azıada-2011 Elshileri» jobasynyń bastalýy» baspasóz máslıhaty jáne olarǵa mandattar tapsyrý rásimi bolady.

6 qańtarda «Kazahstanskıı pýt v dılemme: Vostok ılı Zapad» kitabynyń tusaýkeser rásimi ótkiziledi.

6 qańtarda «Gúlstan» ǵylymı-tanymal jýrnaldyń «Jetisý jastary» jastar ortalyǵymen berlese uıymdastyrǵan «Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyn toılaýǵa - jıyrma myń aǵash» taqyrybynda baspasóz máslıhaty ótedi.

QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM

Polshadaǵy «Eýro-2012» fýtboldan Eýropa chempıonatyna daıyndyqty júzege asyryp jatqan jergilikti uıymdastyrý komıteti jankúıerler arasynda «Bizdiń qurama úshin jankúıer bol - biz tarıhty birge jasaımyz» baıqaýyn jarııalady. Onyń jeńimpazdary «Eýro-2012 dostary» atanady. 2011 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin sozylatyn baıqaýǵa 16 jasqa tolǵan adamdar qatysa alady.

2011 jyldyń 1 qańtarynda Keden odaǵynda tranzıt deklaratsııasy men taýarlar deklaratsııasynyń jańa formasy engizildi.

QURMETTІ JAZYLÝShYLAR!

«QAZAQPARAT» ULTTYQ KOMPANIıASY» AKTsIONERLІK QOǴAMY

SІZDERDІ JAŃA JYLDARYŃYZBEN QUTTYQTAIDY !

JAŃA 2011 JYL JAŃA BAQYT ÁKELSІN !

2010-2020 jyldary Jol qozǵalysy qaýipsizdiginiń onjyldyǵy

Halyqaralyq jastar jyly: suhbat jáne ózara túsinistik (2010 jyldyń tamyz aıynyń 12-nen 2011 jyldyń tamyz aıynyń 12-ne deıin)

Halyqaralyq orman jyly

Halyqaralyq hımııa jyly

BUU Bas Assambleıasy múshe-memleketterge 2011 jyly Qazaqstandaǵy Semeı ıadrolyq synaq polıgony jabylýynyń jıyrma jyldyǵyn ıadrolyq synaq zardaby adam densaýlyǵy úshin jáne qorshaǵan orta úshin zııan ekeni týraly halyqaralyq qoǵamdastyqqa jetkizý úshin sharalar men kezdesýler arqyly atap ótýdi usyndy.

Sonymen birge 2010 jyldyń tamyz aıynyń 12-nen 2011 jyldyń tamyz aıynyń 12-ne deıin Birikken Ulttar Uıymy jarııalaǵan Halyqaralyq jastar jyly ótedi. Halyqaralyq jastar jylynyń negizgi taqyryby «Suhbat jáne ózara túsinistik» dep atalady. Halyqaralyq jastar jylynyń basty maqsaty - álem murattarynyń serpindi ilgeri basýy, bostandyq, yntymaqtastyq sııaqty ıdeıalar men jastar quqyqtarynyń iske asýyna kepildik berý jáne ıntellektýaldy áleýetine járdemdesý bolyp tabylady.

Baǵdarlama 15 baǵyttan turady (bilim, jumyspen, qamtý, ashtyq pen qaıyrshylyq, densaýlyq, qorshaǵan orta, esirtki qoldanýdyń aldyn alý, balalar qylmystyq isi, bos ýaqyt pen demalys, jahandaný, SPID jáne t.b.).

2011 jyl Táýelsiz memleketter dostastyǵy elderi arasynda Mádenı mura jyly bolyp jarııalanǵan, osyǵan baılanysty aqparat agenttikteri jetekshileriniń keńesi óziniń is-sharalyq baǵdarlamasyn jasap shyǵarý kerek. Atap aıtqanda «Dostastyqqa - 20 jyl» atty birlesken fotokórme uıymdastyrý kózdelip otyr. Bul habarlandyrý Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy memlekettik aqparat agenttikteri jetekshileri keńesiniń HІІ otyrysynda aıtyldy.

Sonymen birge 2011 jyly ıÝNESKO-nyń sheshimi boıynsha Býenos-Aıres (Argentına) qalasy Búkilálemdik kitaptar astanasy bolady.

Býenos-Aıres qalasy Búkilálemdik kitaptar astanasynyń on birinshi qalasy bolyp jarııalandy. Oǵan deıin bul ataq Madrıd (2001), Aleksandrııa (2002), Nıý-Delı (2003), Antverpen (2004), Monreal (2005), Týrın (2006), Bogote (2007), Amsterdam (2008), Beırýt (2009) jáne Lıýblıan (2010) qalalaryna berilgen. Býenos-Aıres qalasy usynǵan baǵdarlamalar tizimi alýantúrli bolǵandyqtan jáne ol sapa belgisi retinde de iriktelip alyndy. Qurmetti ataqqa jeti úmitkerdiń arasynan afrıkadaǵy Saharanyń ońtústiginde ornalasqan Lagos jáne Porto Novo qalalary úmit artqan bolatyn. Búkilálemdik kitaptar jáne avtorlyq quqyq kúni (23 sáýir) sheshim óz kúshine enedi, jáne bir jyl ishinde jeńimpazdyń ataǵy saqtalady.

2011 JYLY QAZAQSTANDA:

2011 jyl Qazaqstanda táýelsizdiktiń 20-jyldyǵy sheńberinde ótedi. Bul týraly Qazaqstan halqy assambleıasynyń XVI sessııasynda Elbasy Nursultan Nazarbaev málimdedi.

«Aldaǵy mereıtoı Qazaqstan tarıhynda aıtýly oqıǵa bolyp, memlekettilikti nyǵaıtýy, halyqty qundylyqtar tóńireginde shoǵyrlandyrýy tıis. Bizdiń jaqyn jyldardaǵy basty mindetimiz Qazaqstandy serpindi ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq damytý jónindegi memlekettik baǵdarlamany júzege asyrýǵa bolady. Ekonomıkany ınnovatsııalyq jańǵyrtý, onyń básekege qabilettiligin arttyrý mindeti - bul bolashaqta eldiń myzǵymastyǵy máselesi. Bul - Táýelsizdiktiń sınonomi. Bul - kóptegen ondaǵan jyldar burynǵa arnalǵan ulttyq kún tártibiniń máselesi. Mine, naq osyndaı oılarmen jáne istermen biz Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyn qarsy alyp, jańa ǵasyrdaǵy jolymyzdy jalǵastyrýǵa tıispiz» - dedi Nursultan Nazarbaev.

Almatydaǵy Respýblıka saraıynda 1991 jyldyń jeltoqsan aıynyń 10-ynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Qazaqstan halqyna Ant berdi. Anttan keıin Qazaqstan Joǵarǵy Keńesiniń qaýlysymen Prezıdent óz qyzmetine kiristi dep eseptelindi. Dál osy kúni Joǵarǵy Kenestiń Jetinshi sessııasy Qazaq KSR ataýyn Qazaqstan Respýblıkasyna ózgertý týraly sheshim qabyldady. Qazaqstanda jeltoqsan aıynyń 16-ynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigi týraly Konstıtýtsııalyq zań qabyldandy.

Qazaqstan Respýblıkasy ózin demokratııalyq, zaıyrly, quqyqtyq jáne áleýmettik memleket retinde ornyqtyrady, onyń eń qymbat qazynasy - adam jáne adamnyń ómiri, quqyqtary men bostandyqtary. Respýblıkanyń egemendigi onyń búkil aýmaǵyn qamtıdy. Memleket óz aýmaǵynyń tutastyǵyn, qol suǵylmaýyn jáne bólinbeýin qamtamasyz etedi.

Qazaqstan álemdik qaýymdastyqtyń jáne Eýroodaq, Eýropalyq Qaıta qurý jáne damý banki, Halyqaralyq valıýta qory, MAGATE, Qyzyl krest jáne Qyzyl jarty aı, ıÝNISEF jáne ıÝNESKO syndy kóptegen halyqaralyq uıymdardyń tolyqqandy múshesine aınaldy. Qazaqstan 1992 jyly BUU-ǵa múshe bolyp, 120-dan astam memleketpen moıyndaldy jáne olarmen dıplomatııalyq qatynastar ornatty. Qazaqstan 40-tan astam kóp jaqty jáne 700 eki jaqty kelisimder men kelisim-sharttaryna qosyldy

Búgingi tańda Qazaqstan halyqaralyq arenada jáne dúnıejúzilik ekonomıkalyq júıe arasynda senimdi oryn aldy.

Sonymen birge 2011 jyly Qazaqstanda Ońtústik Koreıanyń jyly ótedi.

Ońtústik Koreıanyń Prezıdenti Lı Men Baktyń aıtýynsha, Qazaqstanda Ońtústik Koreıanyń jyly aıasynda, eki el halyqtarynyń ózara túsinistik pen yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan ár túrli sharalar ótkiziledi.

«2012 jyly Qazaqstan men Koreıa Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynastyń ornaǵanyna 20 jyl tolady, osy oraıda eki el arasyndaǵy baılanys joǵary dárejede damıtynyna senemin», - dedi Lı Men Bak.

2011 jyly Qazaqstanda ótetin ataýly oqıǵalardyń biri VІІ qysqy Azııa oıyndary.

Qysqy Azııa oıyndary 1986 jyly bastalǵan. Qysqy olımpıadalyq oıyndardy kúni búginge deıin tek Japonııa, Qytaı, Ońtústik Koreıa sııaqty elder ǵana uıymdastyryp kelgen. Eń alǵashqy І Qysqy Azııa oıyndary japondyq Sapporo qalasynda 1986 jyly bastalǵan. Oǵan álemniń jeti elinen komandalar saıysqa túsken. ІІ Qysqy Azııa oıyndary ekinshi ret 1990 jyly Sapporoda ótken. Úshinshi qysqy Azııa oıyndary 1996 jyly qytaılyq Harbın qalasynda ótti. ІІІ Qysqy Azııa oıyndaryna Qazaqstan men Ózbekstan komandalary alǵash ret qatysty. Osy joly qazaqstandyqtar qytaıdan keıingi ekinshi orynǵa ıe boldy. ІV Qysqy Azııa oıyndary 1999 jyly Ońtústik Koreıanyń Kangvon provıntsııasynda ótti. Bul joly qytaılyqtar basymdyq tanytyp, qazaqstandyq komanda úshinshi orynǵa ıe boldy.V Qysqy Azııa oıyndary 2003 jyly Japonııanyń Aomorı qalasynda ótip, bul jyly da Qazaqstan qurama komandasy úshinshi oryndy ıelendi.

VІ Qysqy Azııa oıyndary 2007 jyly qytaılyq Changýn qalasynda ótip 26 eldiń 1100 sportshylary qatysqan. Bul qysqy oıyndarda Qazaqstan qurama komandasy tórtinshi oryndy ıelendi.

2006 jyly 5 qańtarda Almaty qalasy oıyndar ótkizý orny retinde qabyldandy, al 2007 jylǵy 29 qazanda jarystardyń bir bóligi Almatydan Astanaǵa aýystyryldy.

2006 jyldyń 4 naýryzynda Azııalyq Olımpıada Keńesi, Qazaqstan Respýblıkasynyń

Ulttyq Olımpıada komıteti jáne Almaty qalasy ákimdigi arasynda Qazaqstan Respýblıkasynda, Almaty qalasynda VІІ qysqy Azııa oıyndaryn ótkizý týraly kelisimge qol qoıyldy.

2007 jyly ekonomıkalyq jáne saıası sebepterge baılanysty Qazaqstan Respýblıkasy úkimeti Azııalyq Olımpıada Keńesine VІІ qysqy Azııa oıyndaryn Qazaqstannyń eki negizgi qalalarynda Qazaqstannyń elordasy Astana men Almaty qalasynda ótkizýdi usyndy.

2010 jyldyń qańtar aıynda Astana qalasy ákimdiginiń №35-25t qaýlysymen 2011 jylǵy VІІ qysqy Azııa oıyndaryna daıyndyq jáne ony ótkizý jónindegi uıymdastyrý komıteti quryldy. Onyń quramyna barlyq qalalyq qurylym basshylary kiredi. Qalanyń Azııa oıyndaryn ótkizý jónindegi daıyndyǵy boıynsha elordalyq qurylymnyń jospary jasalynyp, bekitildi. Oıyn daıyndyǵy jónindegi jalpy úılestirý jumystary qysqy Azııa oıyndarynyń astanalyq Dırektsııasyna júkteldi.

VІІ qysqy Azııa oıyndarynyń resmı bóligi 2011 jyly 30 qańtar men aqpannyń 6-sy aralyǵynda Astana men Almaty qalalarynda ótedi.

2011 jylǵy 11 qańtarda El-Kýveıtte Azıada alaýy tutanyp. 12 qańtar kúni Almaty qalasyna ákelinedi. Alaý Estafetasyn saltanatty qarsy alýdan soń Ońtústik astananyń kóshelerin boılaı júrip, onan soń aımaqtarǵa jiberiledi. Alaý 20 kún boıy Qazaqstandy aralap, sońynda Astanaǵa - Azııa oıyndarynyń ashylý saltanatyna jetkiziledi.

Alaý qutysynyń dızaıny bizdiń jyl sanaýymyzǵa deıingi ІІІ-І ǵasyrǵa jatatyn saqtardyń jaryqtandyrǵysh quraly negizinde jasalǵan. Ony aınala Azıada sımvoly bolyp tabylatyn - qanatty barstardyń músinderi bederlengen.

VІІ qysqy Azııa oıyndary barysynda 69 medal sarapqa salynatyny belgili. Medaldar Qazaqstannyń moneta saraıynda jasap shyǵaryldy. Olarda oıyndardyń logotıpi beınelengen, al jibek asqyshynda ulttyq naqyshtar sýrettelgen.

Astanalyq Dırektsııa Astanada «Mádenı Azıada» dep atalatyn úlken joba boıynsha qosymsha mádenı sharalar ótkizgeli otyr.

Mádenı Azıada - bul jarys emes. Bul Oıyn ıdeıasyn odan ári jandandyra túsetin lokomotıv jáne de barlyǵyna mádenıettiń túsinikti tilinde sporttyq basty oqıǵalardy júrgizedi.

Mádenı Azıada qazaqtyń mádenı muralary men Qazaqstannyń jańa mádenıetiniń alǵa basýyndaǵy joba bolyp qalmaq. Munyń barlyǵy Respýblıkamyzdy jáne onyń astanasyn barlyq elge tanytý úshin jasalynýda.

Azııa oıyndarynyń jalpy jarystar baǵdarlamasy sporttyń 11 túrimen beriledi: konkımen júgirý sporty, mánerlep syrǵanaý, shaıbaly hokkeı, «bendı» dobymen hokkeı, shańǵy jarystary, bıatlon, shańǵymen tramplınnen sekirý, taý shańǵysy, frıstaıl, short-trek, shańǵyda qysqy beıimdelgen sport túri.

Azııa oıyndaryna shamamen 30 Azııa eli qatysady dep josparlanyp otyr.

Budan basqa Oıyndar ótkizý sheginde Azııalyq Olımpıada Keńesiniń kezekti Bas Assambleıasy ótedi, oǵan 45 azııa elderiniń sport qozǵalysy basshylary qatysady.

2011 jyly bolatyn VІІ Qysqy Azııa oıyndary barysynda 11 sport túri saıysqa túsip, 69 komplekt medal jasalmaq. Atalǵan oıynǵa álemniń 31 elinen 1000-nan astam sportshylar, 700 tarta jattyqtyrýshylar, 1000 Buqaralyq aqparat ókilderi, 700-ge tarta volonterler, 1500 qyzmet kórsetýshi tulǵalar, 60 myńǵa jýyq týrıster qatysady dep josparlanýda.

Qazaqstan 2011 jyly Islam Konferentsııasy Uıymyna tóraǵalyq etedi.

Qazaqstan Respýblıkasy 1995 jyly Islam Konferentsııasy Uıymyna kirip, onyń kópqyrly qyzmeti men sharalaryna qatysýda, Islam Konferentsııasy Uıymynyń róli men mańyzyn nyǵaıtý isine zor úles qosyp keledi. Biz Islamdy beıbitshilik pen ilgerileýshilik dini retinde tanytý

barysynda Islam Konferentsııasy Uıymynyń musylman áleminiń tıimdi ári bedeldi forýmy bolyp qaıta órleýin qoldaımyz.

1926 jyly «Dúnıe júzi ıslam konferentsııasy» qurylyp, onyń alǵashqy otyrysy Mekke qalasynda ótkizilgeni belgili. Odan keıingi sessııalar Ierýsalım, Karachı jáne Mogadısho qalalarynda boldy. Mundaı forýmdardyń ótkizilý jıiligi turaqty bolmaǵanymen, olardyń barysynda bolashaq uıymnyń sıpaty men bedeldi ustanymy anyqtala bastady. 1953 jyly bul uıymnyń ornyna «Islam konferentsııasy forýmy» quryldy. Sodan keıin, 1955 jyly «Jalpy ortaq ıslam konferentsııasy» qurylyp, Konferentsııa sheńberinde birqatar ózge uıymdar men qurylymdar paıda boldy. Degenmen, qurylǵan uıymdardyń bir de bireýi birqatar obektıvti sebepterden halyqaralyq saıası úderisterge tıisti yqpal ete almady. Bul kezeń uıym qyzmetiniń rásimderin kelisý jáne ózara árekettesý tetikterin izdestirý men qalyptastyrý kezi boldy.

1962 jyl Uıym tarıhynda mańyzdy oqıǵalarǵa baı boldy. Belgisiz bireýler Ierýsalımdegi barsha musylman úshin qasıetti Ál-Aqsa meshitin órtedi. Bul jaǵdaı búkil ıslam álemine áser etip, sol jyldyń qyrkúıek aıynda Saýd Arabııasynyń Koroli Feısaldyń bastamasymen Rabatta (Marokko) 26 musylman eliniń basshylary jınaldy. Olar qasıetti meshitke jasalǵan qastandyqty áshkerelep, búkil álemde Islamdy qoldaý, Palestına halqynyń, sondaı-aq jalpy musylman Ýmmasynyń quqyqtaryn men múddelerin birigip qorǵaý maqsatymen jańa qurylymdy qurý týraly sheshimge keldi. Qıyn kelissózder qorytyndylary boıynsha, 1970 jylǵy otyrys barysynda jańa halyqaralyq qurylym resmı túrde bekitilip, Islam Konferentsııasy Uıymy dep ataldy.

Islam Konferentsııasy Uıymynyń negizgi maqsattary qandaı? Olar ıslam yntymaqtastyǵyn nyǵaıtý boıynsha birikken áreketter men uıymǵa múshe memleketterdiń saıası, ekonomıkalyq jáne áleýmettik salalardaǵy keń aýqymdy yntymaqtasýy, ıslam qundylyqtaryn saqtaýǵa baǵyttalǵan jáne onyń negizgi erejelerinen shyqqan beıbit súıgish saıasatyn júrgizýi, sondaı-aq bostandyq pen táýelsizdikti saqtaýdaǵy musylman halyqtaryn qoldaýy bolyp tabylady. Palestına halqyna óziniń táýelsiz memleketin quryp, qasıetti jerlerin saqtaý isinde qoldaý kórsetý de osy maqsattardyń qataryna kiredi. Barshaǵa belgili bolǵandaı, bul máseleler áli kúnge deıin ózderiniń ózektiligin joǵaltpaı, qazirgi jahandaný jaǵdaıynda halyqaralyq kún tártibiniń tórinen oryn tabýda. Islam Konferentsııasy Uıymynyń negizgi ustanymdary Birikken Ulttar Uıymy qyzmetiniń negizgi qaǵıdalarymen úılesedi, olar: tolyq tepe-teńdik, ár halyqtyń ózin-ózi bıleýge quqyǵyn syılaý, ishki isterge aralaspaý, memleket egemendigin, táýelsizdigin jáne terrıtorııalyq tutastyǵyn qadirleý, Islam Konferentsııasy Uıymyna múshe memleketter arasyndaǵy daýly máselelerdi kelissózder, deldaldyq nemese arbıtraj arqyly beıbit jolmen sheshý, kúsh nemese kúsh qoldaný qaterin qoldanbaý. Búgingi kúnde Islam Konferentsııasy Uıymy halyqaralyq uıymdardyń ishinde eń iri ári yqpaldy úkimetaralyq musylman uıymy bolyp tabylady. Qazirgi kezde ol halqy 1,4 mlrd.-tan astam adam sanyn quraıtyn 57 eldi biriktiredi. Islam Konferentsııasy Uıymy Birikken Ulttar Uıymynan keıin múshe memleketter sany boıynsha álemde ekinshi oryn alady. Islam Konferentsııasy Uıymynyń qyzmeti Birikken Ulttar Uıymytarapynan moıyndalyp, ol Bas Assambleıanyń jumysy men otyrystaryna baqylaýshy retinde shaqyrylǵan bolatyn. Eki uıym yntymaqtastyǵynyń bas aspektileriniń biri birikken bitimgershilik sharalaryna qatysý bolyp tabylady.

Islam Konferentsııasy Uıymy Syrtqy ister mınıstrleriniń keńesi saıası sheshimder qabyldap, sammıtter úshin qujattar men qararlar daıyndaıtyn Uıymnyń negizgi áreket etýshi organy bolyp tabylady. Sol sebepti, Islam Konferentsııasy Uıymy Syrtqy ister mınıstrleriniń keńesinde tóraǵalyq etý mańyzdy, ári qurmetti is. Ol úlken jumysty talap etedi, ári bul jumys Djıdda (Saýd Arabııasy) qalasynda ornalasqan Bas hatshylyq arqyly úılestirilýi tıis.

Islam Konferentsııasy Uıymyna Uıym qararlarynda kórinisin tapqan halyqaralyq kún tártibiniń barlyq ózekti máseleleri boıynsha musylman elderdiń kópshiliginiń toptastyrylǵan ustanymy bolyp tabylatyn saıası pikirdi ázirleıdi.

Ýgandada bolyp ótken mınıstrlerdiń sońǵy keńesi barysynda musylman elderiniń biraýyzdy qoldaýymen 38-shi Syrtqy ister mınıstrleriniń keńesi Astanada ótip, respýblıkamyz 2011 jyly Islam Konferentsııasy Uıymyna Syrtqy ister mınıstrleriniń keńesinde tóraǵalyq etetin boldy.

2011 jylǵy 7-9 maýsym kúnderi Astana qalasynda VII Búkilálemdik Islam Ekonomıkalyq forýmy ótedi.

Astanalyq forýmnyń taqyryby - «Jahandandyrý: musulman jáne musulman emes elderdi qarym-qatynastyń ashyq arnalary men jan jaqty strategııalyq yntymaqtastyǵy arqyly úlken ekonomıkalyq táýelsizdikke jumyldyrý úshin ózara baılanys, básekelestik, yntymaqtastyq».

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER

2011 JYLY:

OQIǴALAR

500 jyl buryn (1511) Qazaq handyǵy bıligine Qasym han keldi. Onyń tusynda qazaqtar Batys Eýropaǵa derbes etnıkalyq qaýym retinde tanylyp, Qazaq handyǵynyń orys memleketimen elshilik baılanysy bastaldy. Sondaı-aq qazaqtardyń «Qasym hannyń qasqa joly» degen zańdary Qasym hannyń esimimen baılanysty aıtylady.

285 jyl buryn (1726) Ordabasy jıynynda búkil qazaq qoly biriktirilip, bas qolbasshylyqqa Kishi júz hany Ábilhaıyr bahadúr saılandy. Uly júz sarbazdaryn - Oshaqty Sańyraq, orta júzdi - Qanjyǵaly Bógenbaı, Kishi júzdi - Taılaq batyr basqardy.

100 jyl buryn (1911-1915) Troıtsk qalasynan «Aıqap» qoǵamdyq-saıası jáne ádebı jýrnaly jaryqqa shyqty. Alǵashqy redaktory - Muhammedjan Seralın. «Aıqap» qazaqtyń qoǵamdyq oı-pikiriniń oıanýy men ulttyq mádenıetiniń damýyna úlken úles qosty. Jýrnalda qazaq aýylyndaǵy oqý-aǵartý máselesi, áıel teńdigi, otyryqshylyq turmysqa kóshý, t.b. taqyryptar men Memlekettik Dýmaǵa qatysý sııaqty saıası máseleler kóterildi. Jýrnaldy shyǵarýǵa Sultanmahmut Toraıǵyrov, Ahmet Baıtursynov, Shákárim Qudaıberdıev, Beımbet Maılın, Sábıt Dónentaev, Spandııar Kóbeev syndy qalamgerler qatysty. Jýrnalda Shoqan, Abaı, Ybyraı shyǵarmalarymen birge aýyz ádebıetiniń úlgileri, shyǵys, orys jáne Eýropa halyqtarynyń týyndylary da basylyp turǵan.

90 jyl buryn (1921) Áýlıeatada (qazirgi Taraz qalasy) Qosshy odaǵy qurylyp, onyń quramyna aýyl, qystaq kedeı sharýalary kirdi. Odaqtyń Tashkent qalasynda ótken 1-shi ólkelik sezinde onyń mindetteri belgilenip, Ortalyq komıteti saılandy. Qosshy aýylda áleýmettik ózgerister men jer-sý reformalaryn júzege asyrý úshin kedeılerdi taptyq turǵydan tárbıeleý, kooperatsııaǵa biriktirý, olardy qural-saımanmen jabdyqtap, malmen qamtamasyz etý, azyq-túlik salyǵyn jınaý, t.b. máselelermen shuǵyldandy. Mádenı-aǵartý jumystaryn júrgizip, keńes mekemeleriniń jumystaryna aralasty, iri baılardyń mal-múlkin tárkileýge qatysty. 1930 jylǵy qańtardyń 17-indegi Qazaqstan Ortalyq Atqarý Komıtetiniń Tóralqasy bekitken «Kedeı odaǵyn uıymdastyrý jónindegi erejege» sáıkes sol jylǵy qańtardyń 29-ynda Qosshy odaǵy óz qyzmetin toqtatty.

90 jyl buryn (1921) Qazaq ASSR Halyq komıssarlary Keńesi Respýblıkalyq radıohabarlaryn taratýdy qurý jóninde sheshim qabyldady. Qazaqstannyń sol kezdegi astanasy Orynbor qalasynan 1921 jyldyń qazan aıynan búkil Respýblıkaǵa translıatsııa berile bastady. 1927 jyldyń 23 naýryzynda efırde birinshi ret qazaq tiliniń daýysy estildi.

Búginde habarlaryn táýlik boıy taratatyn Qazaq radıosy - elimizdiń eń iri júıesi bolyp tabylady. Ulttyq arna respýblıka radıotyńdaýshylarynyń kóp bóligin qamtyp qana qoımaı, odan tysqary jerlerge de, Reseı men Qytaıdyń, Ózbekstan men Qyrǵystannyń shekaralyq aımaqtaryna jetedi. Qazaq radıosynyń habarlaryn On-laın rejıminde de tyńdaýǵa bolady.

Egemen Qazaqstandaǵy demokratııalyq qaıta jańǵyrýlardy, ekonomıkadaǵy, áleýmettik jáne mádenı salalardaǵy ilgerileýshilikterdi shynaıy turǵyda kórsetý Ulttyq arna retinde Qazaq radıosynyń basym baǵyty bolyp sanalady. Táýelsiz memlekettiń jańa beınesin jasaý Qazaq radıosynyń negizgi mindetine jatady. Bul arnanyń aldynda memlekettik saıasatty eldi mekenderdiń barlyǵyna, alys túpkirlerge shapshań jetkizý mindeti tur. Sol sııaqty kópshiliktiń oı-pikirleri men usynystaryn bılik basyndaǵy qurylymdarǵa batyl jetkizý de jumysymyzdyń negizgi arqaýyna aınalǵan.

Qazaq radıosy jas memlekettiń qurylysy máselesine jete kóńil bólip keledi. Munda eń áýeli jańa jumys oryndary, otandyq óndiristiń damýy, aýyl sharýashylyǵy, shaǵyn jáne orta bıznes máseleleri, bir sózben aıtqanda, Qazaqstan ekonomıkasynyń ilgeri basýy jáne otandastarymyzdyń turmys-jaǵdaıynyń jaqsaryp kele jatqandyǵy jan-jaqty áńgimelenedi.

Qazaq radıosynan qazaq, orys, nemis, koreı, uıǵyr, ázerbaıjan, túrik jáne tatar tilderindegi baǵdarlamalary áýe tolqynyna shyǵady.

Bul radıo ár saǵattyń basynda beriletin jańalyqtar toptamasyna aıryqsha kóńil bóledi. Tyńdaýshylar arasynda kún saıyn qazaqsha jáne oryssha beriletin tańdamaly baǵdarlamalar, Qazaqstanda shyǵatyn gazetter men jýrnaldarǵa jasalatyn sholýlar keńinen tanymal.

Búgingi tańda Qazaq radıosy óziniń formaty jaǵynan taqyryptyq baǵdarlamalardy júrgizetin respýblıkadaǵy birden-bir radıostantsııa bolyp otyrǵany radıotyńdaýshy qaýymǵa belgili. Tek qazaq radıosynda ǵana saıasat, ekonomıka, halyqaralyq kelisim, mádenıet jáne bilim taqyrybyna baılanysty baǵdarlamalardy eki tilde tyńdaı alady.

Qazaq radıosy - jýrnalıster kadrynyń ustahanasy: bul jerde kóptegen qazaqstan jýrnalıster sańlaqtary tárbıelengen.

Qazaq radıosynyń mýzykalyq formaty - ulttyq jáne Qazaqstandyq mýzykadan turady. Bul format qazaqstandyq vokal men operanyń sheberlerin ǵana emes, álemdik klassıka men búgingi tańdaǵy mýzykanyń barlyq baǵyttaryn rok, kantrı, djaz, hıt sóz etetin mýzykalyq baǵdarlama jasaýǵa esh kedergi keltirmeıdi.

80 jyl buryn (1931) Almaty qalasynda Almaty mási-aıaq kıim fabrıkasy quryldy. Alǵashynda shárkeıler, balalar jáne áıelder aıaq kıimi, sporttyq aıaq kıimder, bylǵary qolǵaptar jáne taǵy basqa taýarlar shyǵardy. 1940 jyly fabrıka ónimi 3 ese ósip, Uly Otan soǵysy jyldary jaýyngerlerge arnalǵan aıaq kıimder shyǵardy. 1975 jyly «Jetisý» aıaq kıim óndiristik birlestigi bolyp ataýy ózgerdi. 1990 jyly birlestik quramynda ózgerister bastalyp, 4 fılıaldyń ornyna 3 fabrıka bólinip shyqty. Óndiris tsehtary tıimdi qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etilip, jańa tehnologııalar engizildi. Kásiporyn ónimderi Frantsııa, AQSh, Anglııa, Japonııa elderinde kórmelerge qoıyldy. Naryqtyq qatynastarǵa baılanysty úsh aktsıonerlik qoǵamǵa bólinip, sonyń ishinde «NAR» aktsıonerlik qoǵamy alty jyl toqtap turǵan óndiristi iske qaıta qosyp, jańa úlgidegi aıaq kıim shyǵarý úshin jańa materıaldar men qalyptar satyp aldy.

80 jyl buryn (1931) Іle Alataýynyń ortalyq bóligindegi tabıǵat baılyǵyn qorǵaý jáne ǵylymı-zertteý jumystaryn júrgizý maqsatynda Almaty qoryǵy quryldy. Aýdany 73,34 myń gektar. Onyń quramyna teńiz deńgeıinen 1400-5017 metr bıiktikte ornalasqan Talǵar taý jotalary kiredi. Qoryqta ósimdikterdiń 1300-den asa túri kezdesedi, onyń 112 túri aǵashtar men butalar. Qoryq janýarlar dúnıesine de baı. Onda sútqorektilerdiń 40, qustardyń 200-deı túri bar.

75 jyl buryn (1936) Almaty qalasynda «Kovrovşıtsa» arteli negizinde kilem jáne toqyma buıymdaryn shyǵaratyn kásiporyn quryldy. 1960 jyly Almaty kilem-toqyma fabrıkasy, 1972 jyly Almaty kilem fabrıkasy bolyp ózgertildi. Fabrıkanyń 7 negizgi jáne qosalqy tsehtary bar. 1962 jyly qol toqyma stanoktary mehanıkalyq toqyma stanoktarymen almastyryldy. Negizgi ónim túrleri mashınamen toqylatyn iri órnekti kilemder, qolmen toqylatyn túkti kilemder, tósenish kilemsheler. Sondaı-aq arnaıy tapsyrmalar boıynsha Abaı, Jambyl, Muhtar Áýezov, Sáken Seıfýllın, Sábıt Muqanov, t.b. ádebıet jáne óner qaıratkerleri beınelengen portretti kilemderdi de shyǵaryp keledi. Kásiporyn 1992 jyly «Almaty kilem» aktsıonerlik qoǵamy

bolyp qaıta quryldy. Ónimderi shet elderge de shyǵarylady.

ESІMDER

435 jyl buryn (1576-1656) memleket qaıratkeri, batyr, qolbasshy, bı, Áıteke bıdiń úlken atasy JALAŃTÓS BAHADÚR Seıitqululy dúnıege keldi.

Ákesi Seıitqul ózine qarasty alshyndarmen Nurata óńirindegi ózbek, qaraqalpaqtardyń basyn biriktirip han saılanǵannan keıin, alǵyr da zerek Jalańtós bahadúrdi Nuratadaǵy meshitke oqýǵa beredi. Meshitte batyrlar jyryn, ataqty handar týraly jylnamalardy kóp oqyp, ózin batyrlyqqa, el basqarý isine shyńdap, túrli áskerı ónerdi de ıgere bastaıdy. Balasynyń zerektigin baıqaǵan ákesi ony Buqar hany Abdýllanyń joǵary dárejeli áskerı mektebine jiberedi. Osy jerde úsh jyl oqyp, túmenbasylyq laýazym alady. 1626 jyly Imamqul han Buqar handyǵynan táýelsiz Samarqan aımaǵyn quryp, oǵan bas qolbasshysy Jalańtós bahadúrdi ámir etip taǵaıyndaıdy. Ol daryndy qolbasshy ǵana emes, uly sáýlet óneriniń de qamqorshysy bolǵan. Samarqandaǵy Ulyqbek medresesiniń qarsysynan «Shırdor» (Arystan qaqpa) medresesin saldyryp, 1646 jyly osy eki medreseniń ortasynan «Tillá Qarı» (Altynmen aptalǵan) medresesiniń qurylysyn bastaıdy, biraq bul medreseniń qurylysy 1660 jyly ol qaıtys bolǵannan keıin ǵana aıaqtalǵan.

205 jyl buryn (1906-1867) halyq aqyny, Isataı, Mahambet bastaǵan sharýalar kóterilisine qatysýshy JARYLǴASULY Shernııaz dúnıege keldi.

Onyń jyrlarynda kóterilis taqyryby basty oryn alǵan. Aqyn kóterilis jeńiliske ushyrap, onyń basshysy Isataı mert bolsa da, azattyq, bostandyq taqyrybyn asqaq únmen jyrlap, sol arqyly Isataıdyń batyrlyq beınesin jasaǵan «Pa, shirkin Isataıdaı sabaz týmas», «Aq almas altyn sapty, qylyshym-aı», «Isataı el erkesi, el serkesi», t.b óleńderi bar. Onyń «Aı, Qazy bı, Qazy bı», «Tostaǵandy qolǵa alyp», «Aı, jigitter», «Sóz sóıleımin bólmelep», t.b. óleńderinde ózi ómir súrgen qoǵamnyń ádiletsizdigi, ómirdiń ózgermeliligi men onyń mán-maǵynasy úlken oı eleginen ótkizile jyrlanady. Jalpy, Shernııaz poezııasy mazmundyq sıpaty, stıldik aıqyndyǵy kórkemdik beıneleý naqyshtarynyń sheberligimen erekshelenedi. Onyń óleńderi úsh nusqada (Alysh aqyn, Máshhúr Júsip, Omarbek nusqalary) kezdesedi.

125 jyl buryn (1886-1948) klassıkalyq kúrestiń sheberi, qazaqtyń ataqty palýany MUŃAITPASOV Muqan (Qajymuqan) dúnıege keldi.

1904 jyly tsırk trýppasynyń quramynda óner kórsetip júrgen orystyń tanymal palýandarynyń biri A.N.Zlobınmen tanysyp, sonyń tikeleı kómegimen Peterbýrgtegi tsırkke palýan daıarlaıtyn I.V.Lebedevtiń mektebinde oqıdy. Ony bitirgennen keıin dúnıe júzine esimi belgili palýan Georg Lýrıh uıymdastyrǵan tsırk trýppasyna qosylyp, kóptegen qalalarda kúsh ónerin kórsetti. «ıAmagata - Mýhanýra», «Qara Mustafa», «Mahmýt», t.b. búrkenshik esimimen frantsýzsha jáne erkin kúresten halyqaralyq jarystarǵa qatysty. 1908-1916 jyldary Saratov, Qazan, Omby, Troıtsk, Ýfa, t.b. qalalarda ótken týrnırlerde, Máskeý, Kıev, Rıga, Mınsk, Parıj, Varshava, Harbın qalalarynda bolǵan halyqaralyq chempıonattarda jeńimpaz, júldeger atandy. Amerıkada, taıaý jáne Orta Shyǵys elderinde bolyp, ondaǵy palýandarmen kúsh synasqan. 1909 jyly Shvetsııanyń Geteborg qalasynda frantsýzsha kúresten ótken dúnıejúzilik birinshiliktiń altyn medalin jeńip alǵan.

Qazan revolıýtsııasynan keıingi jyldary Qazaqstannyń mádenı ómirine belsendi aralasyp, kóshpeli tsırkter uıymdastyrǵan. 1927 jyly Qazaq AKSR Ortalyq Atqarý Komıteti

Tóralqasynyń arnaıy sheshimimen oǵan «Qazaq dalasynyń batyry» ataǵy berilgen. Otan soǵysy jyldary jasynyń egde tartyp qalǵanyna qaramastan el aralap, óner kórsetti. Odan jınalǵan qarjyny Qorǵanys qoryna aýdaryp, ushaq jasatty. Qajymuqan jaıynda 1978 jyly «Qazaqfılm» kınostýdııasynda «Qajymuqan» atty eki bólimdi derekti fılm, al 1985 jyly «Kúsh atasyn tanymas» atty kórkem fılm túsirildi.

Almaty, Astana, Semeı qalalarynyń ortalyq kóshelerine jáne stadıondaryna esimi berilgen. Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Temirlan eldi-mekeninde memorıaldyq murajaı-úıi bar. «Qurmet belgisi» ordenimen marapattalǵan.

125 jyl buryn (1886-1982) shejireshi QULBAIULY Ybyraıym ahýn dúnıege keldi.

Aqtóbe oblysynyń Baıǵanın aýdanynda týǵan. Ol Batys Qazaqstan óńiri men Shymkent, Jambyl, Túrikmenstan, Ózbekstan, Qyrǵyzstan jáne qaraqalpaq eline keńinen tanymal tulǵa bolǵan. Ol arab, parsy, túrik tilderin jetik meńgergen. Onyń «Adam-ata - Ánes sahaba», «Qazaq shejiresi», «Kishi júz qazaqtarynyń shejiresi», «Qazaq tegi», «Mańǵystaý tarıhy» sekildi iri tarıhı dastandary bar. Óz shyǵarmalarynda halyq ómirin, tarıhy men áleýmettik hal-ahýalyn, mádenıetin, ónerin, demografııalyq ósip órkendeýin, etnografııasy men salt-dástúrin zerttegen. 37-shi jyldary Ybyraıym ahýn qýdalaýǵa ushyraıdy. Kýdalaý kezinde Aýǵanstan, Iran arqyly jer aýyp, Ózbekstan jerine kelip turaqtaǵan. Ózbekstan Respýblıkasy Jyzaq oblysynyń Gagarın qalasyndaǵy bir kóshe ahýn atymen atalady. 1994 jyly «Arys» baspasynan «Altyndy orda konǵan jer» atty jınaǵy jaryq kórdi. Týǵan aýyly - Jarly aýylynda bir kóshege aty berilgen.

120 jyl buryn (1891-1970) qoǵam qaıratkeri, «Alash» partııasy men Alashorda qozǵalysy jetekshileriniń biri, matematıka salasy boıynsha qazaq zııalylary arasynan shyqqan tuńǵysh professor ERMEKOV Álimhan Ábýuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysynyń Qarqaraly aýdanynda týǵan. Tomsk tehnologııa ınstıtýtyn bitirgen. Ol qazaq jerlerin Qazaq AKSR-i sheńberinde tutas derlik toptastyrýda erekshe ról atqarǵan. 1921-1924 jyldary - Semeı gýbernııalyq atqarý komıteti, gýbernııalyq josparlaý basqarmasy, Qazaq AKSR-i Memlekettik josparlaý komıteti tóraǵasynyń orynbasary, ónerkásip sektsııasynyń meńgerýshisi, 1927-1935 jyldary Tashkenttegi Qazaq pedagogıka ınstıtýtynyń oqytýshysy, dotsenti, Almaty zootehnıkalyq-maldárigerlik ınstıtýtynyń professory jáne matematıka kafedrasynyń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. 1935 jyly qazaq tilinde «Uly matematıka kýrsy» atty kitabyn jarııalap, 1936 jyly óziniń ustazdyq tájirıbesi negizinde «Qazaq tiliniń matematıka termınderi» atty túsindirme sózdigin shyǵardy. 1935-1937 jyldary Almaty ken-metallýrgııa ınstıtýty matematıka jáne teorııalyq mehanıka kafedrasynyń meńgerýshisi boldy. 1930-1947 jyldary aralyǵynda ol «ultshyl», «kontrrevolıýtsııashyl», «halyq jaýy» atalyp, úsh ret sottalǵan. 20 jyldan astam ómirin abaqty men saıası qýǵyn-súrginde ótkizip, azap shegip, asa aýyr moraldik soqqyǵa ushyrady. Keńes ókimetiniń jazalaý organdarynyń qýdalaýynda uzaq jyldar bolǵanyna qaramastan ol adamgershilik qasıetterin, ultjandyq ustanymyn, ǵalymdyq, ustazdyq is-áreketin kir shaldyrmaı saqtaı bildi. Ol 1955 jyly naýryzdyń 7-inde KSRO Bas prokýrorynyń qaýlysymen túrmeden merziminen buryn bosatylyp, 1957 jyly qarashanyń 26-ynda tolyq aqtaldy. Ǵalym ómiriniń sońyna deıin Qaraǵandy taý-ken ınstıtýtynda ustazdyq etti. Ǵylymı-zertteý eńbekteriniń negizgi baǵyttary - yqtımaldyq teorııasy, matematıkalyq statıstıka, teorııalyq mehanıka, matematıkalyq termınologııa máseleleri.

115jyl buryn (1896-1943) Qazaqstandaǵy azamat soǵysyna, sotsıalıstik qurylys isine belsene qatysqan partııa, keńes qaıratkeri ALMANOV Baımen Almanuly dúnıege keldi.

Yrǵyz qalasyndaǵy eki klasstyq orys-qazaq ýchılışesin, Aqtóbe muǵalimder semınarııasyn bitirgen. Yrǵyz ólkesindegi 1916 jylǵy ult-azattyq qozǵalysyna belsene qatysqany jáne 1917 jylǵy ýaqytsha úkimetke qarsy úgit júrgizgeni úshin jer aýdarylǵan. 1918-1920 jyldary qyzyl partızandar otrıady komandırleriniń biri, Qarabutaq depýtattary keńesiniń jáne RK /b/P Yrǵyz ýezdik komıtetiniń tóraǵasy, Yrǵyz ýezi tótenshe komıssııasynyń jáne revkomynyń tóraǵasy, Qazaq AKSR keńesteriniń I-ІІ-shi sezderinde Ortalyq Atqarý Komıteti hatshysy bolyp saılandy. 1922-1923 jyldary Adaı revkomynyń tóraǵasy retinde Qazaqstan shekarasyn mejeleýge belsene qatysty. 1925-1926 jyldary Qazaq aktsıonerlik saýda qoǵamy basqarmasynyń tóraǵasy, 1927-1931 jyldary BK /b/P Almaty oblystyq komıteti uıymdastyrý bóliminiń meńgerýshisi, Qazaq ólkelik partııa komıtetiniń nusqaýshysy, 1931-1938 jyldary Qazaq pedagogıka ınstıtýtynyń jáne Ult mádenıeti ǵylymı-zerttteý ınstıtýtynyń dırektory, Qazaq KSR Ǵylym komıtetiniń jáne Memlekettik josparlaý komıtetiniń tóraǵasy qyzmetterin atqardy. 1937-1938 jyldary Keńestik zobalańnyń qurbandary qatarynda sottalyp, 1943 jyly túrmede qaıtys boldy. Yrǵyz aýylyndaǵy bir kóshege onyń esimi berilip, Qyzyljar aýylynda músini ornatyldy.

100 jyl buryn (1911-1955) - qazaqtyń halyq aqyny, kórkem aýdarma óneriniń úzdik sheberi AMANJOLOV Qasym Rahymjanuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysy Qarqaraly aýdanynda týǵan. Semeıdegi bastaýysh mektep-ınternatynda oqyp, Semeı mal-dárigerlik tehnıkýmyn bitirgen.

1930 jyly Almatydaǵy «Leninshil jas» gazetinde, Oraldaǵy «Ekpendi qurylys» gazetinde jumys istegen. Alǵashqy óleńderin Semeıde jazǵan. 1930 jyly jazǵan óleńderi ózi qyzmet istep júrgen «Lenınshil jas», «Qyzyl ásker» jáne «Pıoner» gazetterinde jarııalanǵan. 1936-1941 jyldary Q.Amanjolov Almatyǵa baryp, «Sotsıalıstik Qazaqstan», «Lenınshil jas» gazetterinde, Jazýshylar Odaǵynda qyzmetter atqarǵan. Bul kezderi ol óleńmen qatar ár túrli taqyrypqa maqala, ocherk, feleton jazady. 1939-1941 jyldary shyǵarmashylyq eleýli órleý dáýiri bastalady. Osy kezderde jazǵan «Nar táýekel», «Daýyl», «Kókshetaý», «Oramal», «Zaýla, zaýla Túrksib», «Sultanmahmut týraly ballada» sııaqty óleńderinde óristi oılar, tereń sezim qýaty, ótkir til baılyǵy baıqalady. Qasym qalyń jurtshylyqqa óziniń aqyndyǵy, aýdarmasymen ǵana emes, sonymen qosa ánimen, dombra, syrnaı, skrıpka, pıanıno tartatyn ádemi ónerimen de tanylǵan. Ol óz óleńine án shyǵarýdy óte qyzyq kórgen. «Darıǵa», «Týǵan el» atty óleńderi búgingi jaqsy ánder tizimine qosylady. Qasym Amanjolovtyń birinshi óleńder jınaǵy 1938 jyly «Ómir syry» degen atpen shyqqan. 1940 jyly Qasym Maıakovskııdiń on shaqty óleńin aýdaryp 1941 jyly «Bar daýyspen» degen atpen jeke jınaq etip jarııalaǵan. 1941-1945 jyldary Uly Otan soǵysyna qatynasyp, jaýǵa qarsy qolyndaǵy qarýymen de, qalamymen de belsene kúresti. Soǵysqa attanar aldynda aqyn «Mazasyz mýzyka», «Qoshtasý», «Beısekeshtiń bes uly» sııaqty patrıottyq óleńderin jazady. Soǵys maıdanynda júrip Qasym kóptegen lırıkaly óleń jazǵan. «Ústimde sur shınelim», «Martbek», «Jeńis daýysy», «Oral», «Ertis», «Sıbır», «Saryarqa» sııaqty óleńderi týǵan jerdiń syr-sıpatyn, sulýlyq beınesin, soǵys ómirin sýretteıdi. Al «Elge hat», «Dostar qaıda júrsińder?», «Aǵaıǵa» degen óleńderi týǵan eldi, dos jorandaryn, aǵaıyn-týystaryn saǵynǵan soldattyń sezim dúnıesin jyrlaıdy. Uly Otan soǵysy aıaqtalǵan soń Qasym maıdan óleńderin gazet-jýrnaldarǵa kóptep bastyrýmen qatar jańa óleńder jazdy. Osy kezderi onyń «Aqyn ólimi týraly ańyz», «Bizdiń dastan» poemasy jazylyp, tańdamalary óleńder jınaǵy «Daýyl» degen atpen jaryq kórdi. A.Pýshkınnen, M.Lermontovtan, T.Shevchenkodan, Dj.Baıronnan, V.Maıakovskıılerdiń shyǵarmalaryna aýdarmalar jasaǵan. Ol týraly úlken aqyn ári poezııa bilgiri Ábdildá Tájibaev «Sotsıalıstik Qazaqstan» gazetinde «Daýyldy jyrlar» degen maqala jazyp, asa joǵary baǵalaıdy. Osy jyldary Pýshkın men Lermontovtyń birsypyra óleńderine qosa, Pýshkınniń «Poltava» poemasyn aýdarady. 1949-1952 jyldary Q.Amanjolovtyń «Balbóbek», «Nurly dúnıe» jınaqtary «Tańdamaly shyǵarmalar» jınaǵy basylyp shyqty. 1954 jyly búginde jurttyń kóbi jatqa biletin áıgili «Ózim týraly»tolǵaýyn aıaqtaǵan. Onyń shyǵarmalary orys jáne basqa da halyqtardyń tilderine aýdarylǵan. Qaraǵandyda Qasym Amanjolov qurmetine kóshe atalǵan. Qarqaraly aýdanyndaǵy burynǵy Frýnze sovhozyna Qasym Amanjolov esimi berilgen.

QAŃTARDYŃ 6-Y, BEISENBІ

ıAmaıkada marýndar kúni. Bul mereke kapıtan Kýdjoeniń týǵan kúninde atap ótedi. Kapıtan Kýdjoe marýn boldy. Marýndar - bul Brıtandyq kolonııaǵa qarsy azattyq úshin kúreskerler.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2006) Túrli-tústi sýretti «Foto. Teleradıo» respýblıkalyq jýrnalynyń birinshi sany jaryq kórdi. Basylym Qazaqstannyń memlekettik saıasaty, teleradıo habarlary men kınonyń ózindik erekshelikteri, mádenıet salasyndaǵy oqıǵalar jáne taǵy basqa salalardaǵy jańalyqtarǵa áýes oqyrmandarǵa arnalǵan.

Jýrnaldyń redaktsııalyq alqasynda - Myrzataı Joldasbekov, Ákim Tarazı, Ábish Kekilbaev jáne Aqseleý Seıdimbek syndy mádenıet jáne ǵylym qaıratkerleri bar. Jýrnal qazaq jáne orys tilderinde shyǵarylyp otyr. Onyń quryltaıshylary «Makhat-studio» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi men «Intellektýal» klýby. Basylymnyń maqsaty - «kıno men televızııa, radıo men foto óneri salasyn kópshilikke tanytý» bolyp tabylady.

1 jyl buryn (2010) Pavlodar oblysynyń Qazaqstan halqy Assambleıasynyń janynan Jýrnalıster klýby quryldy.

Klýbtyń quramyna jergilikti teleradokompanııalardyń, radıo men gazetterdiń ókilderi kirdi. Olar - etnosaralyq qatynastar taqyryptaryn zertteıtin, Assambleıa men etnomádenı birlestikter júrgizip jatqan jumystar jaıly qoǵamdy habardar etip otyratyn tilshiler.

1 jyl buryn (2010) «Qazposhta» aktsıonerlik qoǵamy 2010 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyǵyna arnalǵan kórkem sýretti poshta markasyn aınalymǵa shyǵardy.

Tórt boıaýly ofsetti baspa ádisimen oryndalǵan markanyń nomınaly 230 teńge, taralymy 30 myń dana, sýretshisi Danııar Muhamedjanov.

ESІMDER

80 jyl buryn (1931) qoǵam jáne memleket qaıratkeri, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen ónerkásip qyzmetkeri ÓTEǴALIEV Ishak dúnıege keldi.

Atyraý oblysynda týǵan. Astrahan balyq ónerkásibi men sharýashylyq tehnıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Astrahan memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtet) bitirgen.

1951-1954 jyldary - Volga-Kaspıı memlekettik balyq tresti teńiz balyqshylyq bazasynyń seıner kolonnasynyń bastyǵy, aýlaý qural-saıman tsehy sheberiniń kómekshisi. 1959-1962 jyldary - Gýrev aýyldyq halyq sharýashylyǵy balyq basqarmasynyń bólim bastyǵy, bas ınjeneri. 1962-1965 jyldary - «Kaspııbalyq» balyq ónerkásibi Gýrev ólkelik-óndiris basqarmasynyń bastyǵy. 1965-1980 jyldary - Qazaq KSR Balyq sharýashylyǵynyń mınıstri. 1980-1994 jyldary - Qazaq basseıinderindegi Balyq qoryn udaıy óndirý jáne balyqshylyqty retteý, kúzetý basqarmasynyń bastyǵy. 1995-1996 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Balyq sharýashylyǵy komıtetiniń bas mamany. 1996-1997 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ekologııa jáne bıoresýrstar mınıstrliginiń keńesshisi qyzmetterin atqarǵan. 1997 jyly zeınetkerlikke shyqqan. Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń 7-9-shi shaqyrylymdarynyń depýtaty. «Gody ı dorogı» kitabynyń avtory.

Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet Belgisi» ordenderimen, medaldarmen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń qurmet gramotalarymen marapattalǵan.

65 jyl buryn (1946) Qazaqstan Respýblıkasynyń saıası jáne qoǵam qaıratkeri VOROTYNTsEVA Galına Valentınovna dúnıege keldi.

Reseı Federatsııasynyń ıAkýtsk qalasynda týǵan. Kostrom pedagogıka ınstıtýtyn, Almaty joǵary partııa mektebin bitirgen. 1974-1977 jyldary - Qazaqstan LKJO Mańǵyshlaq oblystyq komıtetiniń hatshysy. 1977-1978 jyldary - Beıneý aýdandyq partııa komıtetiniń hatshysy. 1978-1980 jyldary - Shevchenko qalalyq atqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 1980-1982 jyldary - Almaty joǵary partııa mektebiniń tyńdaýshysy. 1982-1987 jyldary - Mańǵyshlaq oblystyq Halyqtyq baqylaý komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 1987-1988 jyldary - Mańǵyshlaq oblystyq «Bilim» qoǵamdyq uıymy tóraǵasynyń orynbasary. 1988-1991 jyldary - Almaty qalasy Máskeý aýdandyq partııa komıteti bóliminiń nusqaýshysy, meńgerýshisiniń orynbasary. 1991-1992 jyldary - «Almaty-Týrıst» ortalyǵynyń dırektory. 1992-1993 jyldary - «Agrogamma» ǵylymı-óndiristik kásiporyn menedjeri. 1993-1994 jyldary - «KATEP» UAQ-ynyń jetekshi mamany. 1994-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Baǵa jáne antımonopolııalyq saıasat jónindegi memlekettik komıteti Tutynýshylardyń quqyǵyn qorǵaý basqarmasynyń bastyǵy. 1995-1996 jyldary - TMD-ǵa qatysýshy eldermen yntymaqtastyq jónindegi memlekettik komıteti bóliminiń bastyǵy. 1997-1998 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstri Keńsesiniń konsýltanty. 1998-2000 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik ortalyq muraǵatynyń aǵa mamany. 2000-2003 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik ortalyq muraǵaty dırektorynyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. 2003 jyldan zeınetkerlik demalysqa shyqqan. «Munaıshy» qoǵamdyq qorynyń múshesi, «Neftıanaıa entsıklopedııa Kazahstana» kitabynyń ekinshi ret shyǵarýyna atsalysqan.

Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

QAŃTARDYŃ 7-І, JUMA

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2006) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik nyshandary týraly» konstıtýtsııalyq zań kúshi bar Jarlyǵyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Konstıtýtsııalyq zańǵa qol qoıdy.

Atalǵan zańmen sózin Jumeken Nájimedenov pen Nursultan Nazarbaev, mýzykasyn Shámshi Qaldaıaqov jazǵan «Meniń Qazaqstanym» áni Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Memlekettik Ánurany bolyp bekitildi. Memlekettik Ánurandy tik turyp, oń alaqanymyzdy júregimizdiń tusyna qoıyp aıtatyn bolamyz.

2010 jyly 15 jeltoqsanda Ádebıet jáne óner salasyndaǵy memlekettik syılyq «Meniń Qazaqstanym» ániniń avtorlary - sazger Shámshi Qaldaıaqov pen aqyn Jumeken Nájimedenovke berildi.

ESІMDER

105 jyl buryn (1906-1989) qoǵam jáne saıası qaıratker ShAHShIN Musataı dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysy Qarqaraly aýdanynda týǵan. Almaty maldárigerlik ınstıtýtyn (Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıteti) bitirgen. 1928-1929 jyldary Keńes Armııasy qatarynda bolǵan. 1929-1937 jyldary - Qarqaraly aımaqtyq qarjy bóliminiń salyq ınspektory, Abyraly, Zaısan, Besqaraǵaı aýdandyq qarjy bólimderiniń meńgerýshisi. 1937-1938 jyldary - Pavlodar oblystyq qarjy bóliminiń meńgerýshisi. 1938-1939 jyldary - KSRO Memlekettik banki Qazaq respýblıkalyq kontory basqarýshysynyń orynbasary. 1938-1942 jyldary - qazaq KSR Halyq Kommısarlar Keńesi janyndaǵy Ónerkásiptik qurylys materıaldary bas basqarmasynyń bastyǵy. 1942-1943 jyldary - Qazaqstan Kommýnıstik partııasy Ortalyq Komıtetiniń Ónerkásip jónindegi hatshysy, Qazaqstan Kommýnıstik partııasy Ortalyq Komıtetiniń Mal sharýashylyǵy jónindegi hatshysy. 1943-1944 jyldary - Qazaqstan Kommýnıstik partııasy Ortalyq Komıtetiniń úshinshi hatshysy. 1945-1948 jyldary - Qazaqstan Kommýnıstik partııasy Ortalyq Komıtetiniń Mal sharýashylyǵy jónindegi hatshysynyń orynbasary. 1948-1951 jyldary - Qazaqstan Kommýnıstik partııasy Ortalyq Komıtetiniń aýyl sharýashylyǵy bóliminiń meńgerýshisi. 1952-1954 jyldary - Batys Qazaqstan oblystyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy. 1954-1961 jyldary - Kókshetaý oblystyq Kásipodaqtary Keńesiniń tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan. 1961 jyldan zeınetkerlikke shyqqan. Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń 2-3 shaqyrylymynyń depýtaty. «Eńbek Qyzyl Tý» , «1-dárejeli Otan soǵysy», «Qurmet Belgisi» ordenderimen jáne medaldarmen marapttalǵan.

100 jyl buryn (1911-2000) qoǵam qaıratkeri VORONENKOV ıÝrıı Petrovıch dúnıege keldi.

Reseı Federatsııasynyń Sankt-Peterbor qalasynda týǵan. Máskeý tústi metaldar jáne altyn ınstıtýtyn bitirgen.

1937-1941 jyldary - «Gıprotsvetmet» mekemesiniń ınjeneri, aǵa ınjeneri, jobanyń bas ınjeneri sektor bastyǵynyń orynbasary. 1941-1946 jyldary - Keńes Armııasynyń qatarynda bolyp, Uly Otan soǵysyna qatysqan. 1946-1947 jyldary - glavnyı ınjener «Gıprotsvetmet», «Gıproredmet» mekemeleriniń bas ınjeneri. 1947-1951 jyldary - Qyrǵyz ken baıytý kombınatynyń ınjeneri. 1951-1952 jyldary - Zyrıan ken basqarmasynyń dırektory. 1952-1959 jyldary - Zyrıan qorǵasyn kombınatynyń dırektory. 1959-1963 jyldary - Shyǵys Qazaqstan Halyq sharýashylyǵy keńesi tóraǵasynyń birinshi orynbasary, tóraǵasy. 1963-1965 jyldary - Qazaq Halyq sharýashylyǵy keńesiniń tóraǵasy. 1965-1980 jyldary - KSRO Tústi metallýrgııa mınıstriniń orynbasary. 1980 jyldan zeınet demalysyna shyqqan. Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń 6 shaqyrylymynyń depýtaty.

Lenın, Qazan revolıýtsııasy, Qyzyl Juldyz, 1-2-shi dárejeli Otan soǵysy, Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet belgisi» ordenderimen marapattalǵan.

60 jyl buryn (1951) Qazaqstan Respýblıkasynyń jáne Reseı Federatsııasynyń ushqysh-ǵaryshkeri, Qazaqstan Respýblıkasynyń Halyq qaharmany jáne Reseı Federatsııasynyń Batyry, avıatsııa general-leıtenanty, gımnastıkadan jáne ushaq sportynan KSRO sport sheberi, KSRO chempıony, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, «Ekologııa» Qazaqstan halyq akademııasynyń akademıgi MUSABAEV Talǵat Amangeldiuly dúnıege keldi. Qazaqstan Respýblıkasy, Reseı Federatsııasy, Amerıka Qurama Shtattary oblystarynyń, qalalarynyń, aýdandarynyń Qurmetti azamaty.

Almaty oblysy Jambyl aýdanynda týǵan. Rıga azamattyq avıatsııa ınjenerleri ınstıtýtyn jáne Aqtóbe joǵary ushqyshtar ýchılışesin bitirgen. 1987 jyldan AN-2 ushaǵynyń 2-shi ushqyshy, komandıri, 1989 jyly Ýlıanovsk qalasyndaǵy ushqyshtar, dıspetcherler jáne ınjener-tehnık kadrlar daıyndaý ortalyǵyn bitirip, Almaty birikken avıaotrıadynyń 1-shi ushý otrıadynda TÝ-134 ushaǵynyń 2-shi ushqyshy boldy. 1990 jyly ıÝ.A.Gagarın atyndaǵy ǵaryshkerler daıyndaý ortalyǵynda ǵaryshqa ushý daıyndyǵyna kirisken. 1991 jyly oǵan «Ǵaryshker-synaqshy» sanaty berilgen. 1994 jylǵy maýsymnyń 1-inen qarashanyń 4-ine deıin «Soıýz-TM» ǵarysh kemesiniń bort-ınjeneri retinde ǵaryshta bolyp, 2 ret ashyq ǵarysh keńistigine shyqty. Ushý kezinde qazaqstandyq ǵylymı-zertteýlerdiń 2-shi baǵdarlamasyn oryndady. 25-shi negizgi ekspedıtsııa baǵdarlamasy boıynsha 1998 jyly qańtardyń 29-y men tamyzdyń 25-i aralyǵynda «Soıýz-TM-27» jáne «Mır» ǵarysh kemeleriniń komandıri retinde ǵaryshta boldy. Ushý kezinde 5 ret ashyq ǵarysh keńistigine shyqty. Bul sapar barysynda ǵylymı-zertteýler men eksperımentterdiń 3-shi baǵdarlamasy oryndaldy. 2001 jylǵy sáýirdiń 28-i men maýsymnyń 6-y aralyǵynda «Soıýz-TM-32» ǵarysh kemesimen Halyqaralyq ǵaryshtyq stansasyna barǵan birinshi ekspedıtsııanyń ekıpaj komandıri mindetin atqardy. Bul ushý kezinde ǵylymı-zertteýler men eksperımentterdiń 4-shi baǵdarlamasy oryndaldy. 2003-2005 jyldary - ıÝ.A.Gagarın atyndaǵy Ǵaryshkerler daıyndaý ortalyǵynyń top komandıri. 2005-2007 jyldary - «Báıterek» Qazaqstan-Reseı birlesken kásiporny» aktsıonerlik qoǵamynyń bas dırektory. 2007jyldyń 11 aqpannan 11 sáýirge deıin Qazaqstannyń áýe-ǵarysh agenttiginiń dırektory qyzmetterin atqarǵan. 2007 jyldyń 11 sáýirinen - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵarysh agenttiginiń tóraǵasy qyzmetin atqarady.

1-shi dárejeli Barys, Otan, Halyqtar dostyǵy, Avstrııanyń «Kúmis Qyran», Reseıdiń «1 dárejeli Uly Petr» ordenderimen, kóptegen medaldarmen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

QAŃTARDYŃ 8-І, SENBІ

Gretsııadaǵy Gınaıkratııa. Gretsııada qańtardyń 8-in maǵynasy bizdiń 8-i naýryzdaǵy merekemizge uqsaıtyn kún dep aıtýǵa bolady. Bul kúni áıelderdiń Gınaıkratııa festıvali ótedi. Áıelder januıadaǵy úı mashaqattarynan bosap, demalys oryndarynda kóńil kóteredi. Osy ýaqytta kúıeýleri úı sharýalarymen shuǵyldanady.

Taılandta balalar kúni. 1-i maýsym kúni atap ótetin Halyqaralyq balalar kúninen aıyrmashylyǵy, Taılandta osy oqıǵany qańtardyń ekinshi senbisinde atap ótedi.

OQIǴALAR

3 jyl buryn (2008) Shymkenttik «Shıkýla jáne kompanııa» baspasy balalar úshin qazaq tilin óleń arqyly úırený ádistemesine negizdelgen bastamany qolǵa alyp otyr. Jańa jyl qarsańynda baspagerler qazaq tilin úırenetin balalar úshin eki jańa kitap basyp shyǵardy. Aqyn Olga Iserqulova qurastyrǵan jańa kitaptar óleń tilinde jazylǵan tilashar ispetti. Óleń joldarynyń kómegimen balalar jańa sózderdi ońaı jattaı alady, deıdi avtor. Kitap sýrettermen bezendirilgen. Alǵashqy eki kitapta «Baý» jáne Baqsha» taqyryptary qamtylyp otyr.

3 jyl buryn (2008) Qazaqstan Respýblıkasynda Parlament Senatynda «Atameken odaǵy» Ulttyq ekonomıkalyq palatasynyń tanystyrylymy boldy.

«Atameken» odaǵy» bolashaqta bıznes bastamalarynyń barlyǵynyń da júzege asýyn qamtamasyz etip, jeke kásipkerlikti damytý úshin mol múmkindikter jasaıtyn bolady. Sondaı-aq elimizde shyǵarylatyn taýarlardyń syrtqy naryqqa shyǵyp, elimizdiń Dúnıejúzilik saýda uıymyna sátti kirigýin qamtamasyz etedi.

ESІMDER

65 jyl buryn (1946) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti muraǵaty dırektorynyń keńesshisi DEGІTAEVA Lıýdmıla Dáýletqyzy dúnıege keldi.

Reseı Federatsııasynyń Volgograd oblysynda týǵan. Qazaq qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen. 1963-1968 jyldary - Oral oblysy Jánibek aýdandyq kitaphananyń, aýyldyq kitaphananyń meńgerýshisi. 1979-1981 jyldary - Jambyl atyndaǵy Qazaq memlekettik fılarmonııasy dırektorynyń orynbasary, 1981-1987 jyldary - Almaty qalalyq atqarý komıtetiniń nusqaýshysy, Áýezov aýdandyq partııa komıteti bólimi meńgerýshisiniń orynbasary, Almaty qalalyq Mádenıet basqarmasynyń bastyǵy. 1987-1991 jyldary - Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıtetiniń nusqaýshysy, saıası uıymdastyrýshysy, konsýltanty. 1991-1996 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Apparaty sektorynyń aǵa referenti, meńgerýshisi, kadr saıasaty bóliminiń bas sarapshysy. 1996-1997 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti jeke muraǵaty jáne kitaphanasynyń meńgerýshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiliginiń jalpy bólimi meńgerýshisiniń orynbasary, bólim meńgerýshisi. 1997-2004 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Muraǵatynyń dırektory. 2004-2008 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Muraǵatynyń dırektorynyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. 2008 jyldan bastap - qazirgi qyzmetinde. 15 tomnan turatyn derekti jınaqtar men anyqtamalyq-aqparattyq basylymdardy shyǵarýǵa belsene qatysýshy, jınaqtap qurastyrýshysy jáne jaýapty hatshysy bolǵan.

«Eńbektegi erligi úshin», «Eńbek ardageri»,» «Eren eńbegi úshin», «Qazaqstan Konstıtýttsııasyna 10 jyl», Astananyń 10 jyldyǵy» mereıtoılyq medaldarymen, BLKJO OK-niń Qurmet belgisimen, BLKJO OK jáne Qazaqstan LKJO Ortalyq Komıtetteriniń, Almaty qalasy Ákiminiń Qurmet gramotalarymen marapattalǵan.

QAŃTARDYŃ 9-Y, JEKSENBІ

Memlekettik mereke - Serb Respýblıkasynyń kúni. 1992 jylǵy qańtardyń 9-da Bosnııa men Gertsegovınanyń Serb Respýblıkasy jarııalandy.

1992 jyldyń sáýirdiń 5-de Bosnııa men Gertsegovına ıÝgoslavııadan táýelsizdigin jarııalaǵan soń, Bosnııa men Gertsegovınanyń Serb Respýblıkasy 1992 jylǵy sáýirdiń 7-de Bosnııa men Gertsegovınadan bólinetini týraly jáne ıÝgoslavııanyń quramynda qalatyny týraly jarııa etti. 1992 jylǵy tamyzdyń 12-nen bastap respýblıka Serb Respýblıkasy dep atalatyn boldy.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2006) Temirtaý qalasynyń turǵyny, pedagog-zeınetker Marııa Hılova óz januıasynyń tarıhy, Stalındik qýǵyn-súrgin jyldaryndaǵy qysymshylyqtardy óleńde sıpattaǵan. Avtor óleńderin qarapaıym jáne kásibı emes dep sanaıdy, biraq olarda ómir shyndyǵy jazylǵan. Bul shyǵarmany ol óz anasyna arnaǵan. M.Hılovanyń óleńderi Reseıde «Vozvraşenıe» atty Máskeý tarıhı-ádebı qoǵamnyń qoldaýymen «Poezııa ýznıkov GÝLAGa» atty kitapqa kirdi. Jınaq «Rossııa. HH vek. Dokýmenty» mejdýnarodnogo fonda «Demokratııa» toptamasyna kirdi. Kitapqa atý jazasyna kesilgen aqyndardyń shyǵarmalary, keńes zamany kezindegi túrmelermen, lagerlerde shyǵarylǵan óleńder kirdi.

3 jyl buryn (2008) Astanada salyq máseleleri boıynsha qyzmet kórsetetin Call-ortalyq ashyldy. Qarjy mınıstrliginiń ǵımaratynda ornalasqan Salyq komıtetiniń Call-ortalyǵy jurtshylyqty salyq máselelerimen tanystyrýda, sondaı-aq salyq zańnamalarynyń normalaryna túsindirme jumystaryn júrgizýde halyqqa sapaly qyzmet kórsetý maqsatynda ashylyp otyr. Búgingi tańda kez-kelgen jeke tulǵa, sonyń ishinde jeke kásipker 58-09-09 telefonyna qońyraý shalyp, Salyq komıtetiniń mamandarynan ózine qajetti kómek ala alady.

3 jyl buryn (2008) Parıj mańyndaǵy Nojan-sıýr-Marn qalasynda Qazaqstannyń Frantsııadaǵy Elshiliginiń qoldaýymen Mustafa Shoqaıǵa arnalǵan eskertkish taqta ashyldy.

Memorıaldyq taqtada Mustafa Shoqaıdyń ómirbaıany men Qazaqstannyń tarıhı-geografııalyq mazmuny jazylǵan. Qalalyq murajaı basshylyǵynyń pikirinshe, bul memorıaldyq taqta murajaıdyń basty jádigerleriniń biri bolady.

Mustafa Shoqaı 1889 jylǵy jeltoqsannyń 25-inde Qyzylorda oblysy Shıeli aýdanynyń Sulýtóbe aýylynda dúnıege kelgen. Mustafa Shoqaı - Alash qozǵalysy qaıratkeri, Túrkistan ólkesi halyqtarynyń azattyq kúresi jetekshileriniń biri, pýblıtsıst.

3 jyl buryn (2008) Almatydaǵy «Óner» baspasynan belgili qylqalam sheberi, sýretshi Jeńis Kákenulynyń shyǵarmalaryn toptastyrǵan albom jaryqqa shyqty.

14 baspa tabaq týyndy «Qazirgi zaman sýretshileriniń shyǵarmalary» toptamasymen jaryq kórgen.

Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri, professor Baıtursyn Ómirbekov bul jınaqqa jazǵan alǵysózinde sýretshiniń shyǵarmashylyǵyna jan-jaqty toqtalǵan. Kórkem beınelengen albomda sýretshiniń qalamynan shyqqan júzden astam týyndylary jarııalanyp otyr. Onyń ishinde maıly boıaýmen salynǵan shyǵarmalar, qaryndashpen beınelegen jáne kompıýterge salynǵan eńbekteri bar. Sýretshi óz shyǵarmalarynda kóbine-kóp taýly óńirlerdi jáne jelmen jarysqan sáıgúlikterdi beıneleıdi. Ol sýret óneriniń ár qyryna qalam terbegen. Onyń portret, natıýrmort, abstraktyly shyǵarmalary óte kóp, adam janynyń ishki ıirimderi birqatar natıýrmorttarda kórinis tapqan.

1 jyl buryn (2010) Memleket basshysy kóliktik, veterınarlyq, sanıtarlyq-karantındik baqylaýdy jáne ósimdikter karantınin baqylaýdy júzege asyrý boıynsha fýnktsııalardy keden organdaryna berý arqyly memlekettik shekaradan taýarlardy jáne kólik quraldaryn alyp ótý kezinde avtomobılderdiń ótý pýnktterinde ıntegratsııalanǵan baqylaýdy engizýge baǵyttalǵan

«Keden isi máseleleri boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnama aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna qol qoıdy.

1 jyl buryn (2010) Pavlodar oblystyq sotynyń tóraǵasy Ermek Serikbaevtyń www.pavlodarsot.kz resmı saıtynda jeke blogy ashyldy.

E.Serikbaevtyń jeke blogy - pavlodarlyq zań qyzmetkerleriniń elektrondyq dıalogyn nyǵaıtýǵa jasalǵan taǵy bir qadam. Ol tikeleı aralasý, pikir jáne shynaıy aqparat almasý úshin quryldy.

ESІMDER

65 jyl buryn (1946) «Qazaqtúrikmunaı» jaýapkershiligi seriktestiginiń bas dırektory, ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty MAQAShEV Nurpeıis Maqashuly dúnıege keldi.

Atyraý oblysy Isataı aýdanynda týǵan. Tashkent temir jol kóligi ınjenerleri ınstıtýtyn bitirgen.

1972-1979 jyldary - «Gýrevmunaıhımqurylys» tresiniń sheberi, bas ınjeneri, ÚQK-iniń bastyǵy. 1979-1984 jyldary - «Gýrevmunaıhımqurylys» tresi partııa komıtetiniń hatshysy. 1984-1985 jyldary - Gýrev qalalyq atqarý komıteti tóraǵasynyń birinshi orynbasary. 1985-1987 jyldary - «Gýrevmunaıhımqurylys» tresiniń basqarýshysy, oblystyq agroónerkásip komıtetiniń tóraǵasy. 1987-1990 jyldary - «Gýrevmunaıhımqurylys», «Embimunaıqurylys» tresteriniń bastyǵy. 1990-1992 jyldary - Gýrev qalalyq atqarý komıtetiniń, Halyq depýtattary qalalyq keńesiniń tóraǵasy. 1992-1993 jyldary - Gýrev qalalyq ákimshiliginiń basshysy. 1993-1999 jyldary - «Magdenlı-halyqaralyq tasymal» fırmasynyń, «ATMA-Áýejaı Atyraý jáne tasymal» aktsıonerlik qoǵamynynyń bas úlestirýshisi. 1999-2001 jyldary - Atyraý oblysy ákiminiń orynbasary. 2001-2002 jyldary - «Qazaqoıl» UMK, «QazMunaıGaz» UK» JAQ prezıdentteriniń keńesshisi. 2002-2004 jyldary - «Embimunaıgaz» AAQ-ynyń prezıdenti, «QazMunaıGaz» Barlaý Óndirý» AQ» «Embimunaıgaz» óndiristik fılıalynyń dırektory. 2004-2007 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Ekonomıkalyq reforma jáne aımaqtyq damý jónindegi komıtetiniń múshesi qyzmetterin atqarǵan. 2007 jyldan - qazirgi qyzmetinde.

«Qurmet» ordenimen, S.Radonejskııdiń 1-shi dárejeli medalimen, «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 10 jyl» medalimen marapattalǵan.