QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 6-8 mamyr aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ELBASY

6 mamyrda Aqordada Elbasy N.Nazarbaev Otan qorǵaýshy kúnine oraı áskerı qyzmetkerlerge memlekettik nagradalar men áskerı shender tabys etedi

6 mamyrda Beıbitshilik jáne Kelisim saraıynda Elbasy N.Nazarbaevtyń qatysýymen merekelik kontsert ótedi.

ÚKІMET

6 mamyrda Almaty ákimdiginde Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Ó.Shókeevtiń qatysýymen keńes ótedi.

QOǴAM

26 sáýir men 25 mamyr aralyǵynda Іshki ister mınıstrligi respýblıkalyq «Nazar aýdaryńyz - baǵdarsham!» aılyǵyn ótkizedi. Bul aktsııanyń maqsaty - balalar jol-kólik jaraqatynyń aldyn alý jáne júrgizýshilerdiń nazaryn kámeletke tolmaǵan jaıaý júrginshilerge aýdarý.

QR Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Qaırat Omarov 5-6 mamyr kúnderi jumys saparmen Kýba Respýblıkasynda bolyp qaıtady.

6 mamyrdan bastap, «Degdar» gýmanıtarlyq qory, «JTI» kompanııasynyń qoldaýymen elimizdiń bes qalasynda - Astana, Almaty, Taldyqorǵan, Shymkent jáne Qaraǵandy qalalarynda Uly Otan soǵysy ardagerleriniń qurmetine klassıkalyq mýzykadan qaıyrymdylyq kontsertter ótkizedi

SPORT

Qytaıda 5-9 mamyr kúnderi áıelder boksynan Azııa kýbogy sarapqa salynady

ASTANA

9 sáýirden 15 maýsymǵa deıin Astananyń Jeńis jáne Imanov kóshelerinde jol-qurylys jumystary júrgiziledi.

5-6 mamyrda saǵat 19.00 K.Baıseıitova atyndaǵy Ulttyq opera jáne balet teatrynda Avgýst Býrnonvıldiń «Sılfıda» romantıkalyq baletiniń premeralyq qoıylymy ótedi. Mýzykasyn jazǵan Herman Levenshold.

6 mamyr kúni Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde Lıtvanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne Ókiletti elshisi Rokas Bernotas «EO jáne EUÝ dostastyq kópiri» jobasy aıasynda "Lıtvanyń Eýropaǵa joly» atty taqyrypta EUÝ stýdentteri aldynda dáris oqıdy

6 mamyrda Kongress-Holda Astana qalasynyń Memlekettik fılarmonııasynyń uıymdastyrýymen Jeńis kúni men Otan qorǵaýshylar kúnine arnalǵan «Lenıngradtyq órenderim!» atty qaıyrymdylyq kontserti ótedi.

6 mamyrda «Órken» bıznes-ortalyǵynda L.Ahmetovanyń kitabynyń tusaýkeser rásimine arnalǵan baspasóz máslıhaty bolady.

6 mamyrda «Nur Otannyń» keńsesinde «Jýrnalısterdiń áleýmettik mártebesi jáne quqyǵy» degen taqyrypta Jýrnalıster klýbynyń otyrysy ótedi.

6 mamyrda «Jastar» saraıynda Ǵarysh salasyna arnalǵan kórme ashylady.

ALMATY

5-6 mamyr kúnderi Almatyda «Talantty ustaz - daryndy balalarǵa» atty VI respýblıkalyq pedagogıkalyq olımpıada ótedi .

6 mamyrda Qazaqtyń ál-Farabı atyndaǵy ulttyq ýnıversıtetinde SIFE-2011 Ulttyq jarystarynyń aıasyndaǵy Stýdentterdiń áleýmettik mańyzdy bıznes-jobalary festıvaliniń fınaly ótedi.

6 mamyrda Almaty ákimdiginde qalalyq máslıhattyń keshekten tys sessııasy ótedi.

6 mamyrda Qazaqstannyń Strategııalyq zertteýler ınstıtýtynda «Qazaqstannyń 2010-2011 jyldardaǵy Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyǵy» degen taqyrypta halyqaralyq konferentsııa ótedi.

6 mamyrda Almaty qalasy boıynsha Kedendik baqylaý departamentinde jańadan kelgen qyzmetkerlerdiń ant berý saltanaty ótedi.

6 mamyrda Qazaqtyń ál-Farabı atyndaǵy ulttyq ýnıversıtetinde Nobeldik syılyqtyń laýreattary Fınn Kıdlandpen jáne Rodjer Kornbergpen kezdesý bolady

AIMAQ

AQMOLA OBLYSY

7 mamyr kúni Aqmola oblysy, Tselınograd aýdanynyń Qajymuqan aýylynda «Kúsh atasy Qajymuqan» - atty Qajymuqan Munaıtpasulynyń týǵanyna 140 jyl tolýyna arnalǵan erekshe mańyzdy mádenı-sporttyq shara ótkiziledi.

BATYS QAZAQSTAN OBLYSY

5-7 mamyr aralyǵynda Batys Qazaqstan oblysynyń sý tasqynynan zııan shekken aýdandaryn QHA Tóraǵasynyń orynbasary - Hatshylyq meńgerýshisi Eraly Toǵjanov bastaǵan respýblıkalyq etnomádenı birlestikterdiń basshylarynan turatyn Qazaqstan halqy Assambleıasynyń delegatsııasy aralaıdy

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.

MAMYRDYŃ 6-Y, JUMA

Matszý Aspan Patshaıymynyń merekesi. Tıan-hoý Matszý (Matszý Aspan patshaıymy) - ejelgi qytaı mıfologııasyndaǵy teńiz qudaıy. Onyń mádenıeti H-HІ ǵǵ. dúnıege keldi. Tıan-hoýdyń tolqynda, bultta nemese taqta otyrǵany beınelengen. Onyń eki kómekshisi bar: birinshisiniń qoly qulaǵyna, al ekinshisiniń qoly kózine qoıylǵan. Ańyzda aıtylǵandaı Matszý 960 jyldary ómir súrgen, Lın degen balyqshylar aýylynyń qyzy bolǵan, toqymamen teńiz arqyly júze bilgen jáne bulttarmen araldardy kesip ótetin bolǵan. Búgingi tańda Matszý eldegi jáne sheteldegi qytaılyqtardy baılanystyrady. Orta eseppen alǵanda, qudaı anaǵa álemniń túpkir-túpkirinen 200 mıllıonnan astam adamdar syıynady.

OQIǴALAR

19 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy men Danııa Koroldigi arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatý týraly Hattamaǵa qol qoıyldy.

18 jyl buryn (1993) Almatydaǵy Respýblıkalyq kıno úıinde 1991-1993 jyldary jasalǵan fılmderdiń baıqaýy ótti. Gran-prı júldesi rejısser Ardaq Ámirqulovtiń «Otyrardyń kúıreýi» jáne rejısser Damır Manabaevtyń «Surjekeı» fılmderine berildi.

16 jyl buryn (1995) 6-8 mamyr aralyǵynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Londonda, Parıjde jáne Máskeýde ótken Uly Otan soǵysy Jeńisiniń 50-jyldyq mereıtoıyna arnalǵan saltanatty rásimderge qatysty.

Elbasy merekelik sharalarǵa qatysý barysynda Edınbýrg jáne Ýelsskıı hanzadalarymen, Ulybrıtanııanyń Premer-mınıstri Dj.Meıdjormen, Frantsııanyń Prezıdenti J.Shırakpen, Germanııanyń Federaldy kantsleri G.Kolmen, AQSh-tyń Vıtse-prezıdenti A.Gormen, Iordanııa Koroli Hýseınmen jáne basqa da memleketterdiń basshylarymen kezdesýler ótkizdi.

16 jyl buryn (1995) buqaralyq aqparat quraldarynda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń «Uly Otan soǵysy ardagerleri men múgedekterine jáne olarǵa teń adamdarǵa jeńildik pen áleýmettik kómek kórsetý týraly» Jarlyǵy jarııalandy.

13 jyl buryn (1998) Prezıdent Jarlyǵymen Qazaqstan Respýblıkasynyń astanasy - Aqmola qalasynyń ataýy Astana qalasy bolyp ózgerip, «Saryarqa» jáne «Almaty» aýdandary quryldy.

5 jyl buryn (2006) Elbasy Nursultan Nazarbaev «Mońǵolııany operatsııalar eli retinde qabyldaý maqsatynda Eýropalyq qaıta qurý jáne damý bankin qurý týraly Kelisimge túzetýdi ratıfıkatsııalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń zańyna qol qoıdy.

5 jyl buryn (2006) Elbasy Qazaqstandaǵy aýdıt jáne aýdıtorlyq qyzmet júıesin odan ári damytýǵa baǵyttalǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine aýdıtorlyq qyzmet máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańyna qol qoıdy.

3 jyl buryn (2008) «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵynda Máskeý jáne barsha Rýs Patrıarhynyń horýgv-jalaýshasyn tabys etý rásimi boldy.

Rásim reseı jaýyngerliginiń qamqorshysy - Georgıı Pobedonosets hramynda ótti. «Baıqońyr» aılaǵynyń basshysy general-maıor Oleg Maıdanovıchke áskerı aıbyn men dańq belgisi - horýgv-jalaýshasyn Máskeý jáne barsha Rýs Patrıarhy Aleksıı ІІ-niń atynan Baıqońyrdaǵy Áýlıe Georıı Pobedonosets hramynyń bastyǵy protoıereı Sergıı tabys etti. O. Maıdanovıch patrıarh Aleksıı ІІ-ge alǵysyn bildirip, ǵarysh aılaǵy áskerıleriniń Otany aldyndaǵy boryshyn laıyqty atqara beretindigine sendirdi.

3 jyl buryn (2008) Almatyda 1942-1945 jyldary Lenıngrad maıdanynda qazaq tilinde shyǵarylǵan «Otandy qorǵaýda» gazetiniń tigindileri Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kitaphanasyna syıǵa tartyldy.

Lenıngrad qorǵaýshylarynyń jaýyngerlik erligi týraly mol materıaldar jınaqtalǵan maıdandyq bul gazet basylymynyń uıymdastyrýshysy jáne tilshisi Túımebaı Áshimbaıulynyń jeke muraǵatynda saqtalyp kelgen bolatyn. Ony T. Áshimbaevtyń muragerleri ózara keńesip, oqyrmannyń ıgiligine usyný úshin Qazaqstan Respý Ulttyq kitaphanasyna syıǵa tartyp otyr. Túımebaı Áshimbaıuly 1918 jyly Jambyl oblysynda dúnıege kelip, 1941-1945 jyldary ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysqan bolatyn. KSRO-nyń 2-shi dárejeli Otan soǵysy, Qyzyl Juldyz, Eńbek Qyzyl Tý, Halyqtar dostyǵy ordenderi men kóptegen medaldardyń ıegeri, soǵystan keıin de eren eńbegimen kózge tústi. Qazaqstan ekonomıkasy týraly birneshe monografııa jazyp, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri, Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasynyń akademıgi boldy.

3 jyl buryn (2008) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev salyq zańnamasyn jetildirýge baǵyttalǵan «Salyq jáne bıýdjetke basqa da mindetti tólemder týraly» (Salyq kodeksi)» Qazaqstan Respýblıkasynyń Kodeksine tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa qol qoıdy.

3 jyl buryn (2008) Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń 2008 jylǵy 6 mamyrdaǵy Jarlyǵyna sáıkes, Astana qalasynyń 10 jyldyǵy qurmetine oraı, elimizdiń jáne elordanyń damýy men qalyptasýyna eleýli úles qosqan respýblıka azamattary men shetel azamattary «Astananyń 10 jyldyǵy» merekelik medalimen marapattalatyn bolatyn. Erejege sáıkes, merekelik medalǵa alǵashqylardyń qatarynda Uly Otan soǵysyna qatysýshylar men múgedekteri ıe boldy.

2 jyl buryn (2009) Almatyda «Spıra-Berga» JShS-nyń jańa polıetılen turbalar zaýyty iske qosyldy.

«Spıra-Berga» zaýyty - qazirgi zamanǵy sýmen jabdyqtaý, kanalızatsııa jáne kabeldi qorǵaıtyn júıelerge arnalǵan polıetılen turbalarynyń joǵary sapaly óndirisin ońtaılatqan Qazaqstan aýmaǵyndaǵy alǵashqy kásiporyndardyń biri.

Ónim Cincinnati, Corma jáne Jweel dúnıejúzilik óndirýshilerdiń jabdyǵynda shyǵarylady.

1 jyl buryn (2010) Almatyda Uly Otan soǵysynyń ardageri, reıhstagqa tý tikken, Halyq qaharmany Raqymjan Qoshqarbaev turǵan Dostyq dańǵylynyń boıyndaǵy úıde batyrdyń qurmetine memorıaldy taqta ashyldy.

«Bul taqtanyń ashylýy - shyndyqtyń saltanat qurýy. Bul kún ákeme 60 jyldan keıin bolsa da «Halyq Qaharmany» ataǵynyń berilýimen aıtýly kún. Taqta buǵan deıin Jambyl kóshesi jaǵynda ilinip turdy. Ol jerde kafe ashylǵandyqtan alyp tastalǵan bolatyn. Almaty ákimdigi Uly Jeńistiń 65 jyldyǵy aldynda bizge úlken qýanysh syılaǵandyǵyna rızamyz», dedi ardagerdiń qyzy Álııa Rahymjanova.

Buǵan deıin belgili bolǵandaı, Reseıdiń áskerı tarıh ınstıtýty qazaqstandyq 150-shi atqyshtar dıvızııanyń, 1-shi Belarýs maıdanynyń leıtenanty Raqymjan Qoshqarbaev 1945 jyly sáýirdiń 30-y kúni Reıhstagqa tý tikkenderdiń biri boldy dep maquldaǵan bolatyn.

«Bul derekti bilgen adamdar bolsa da, ol dáıek moıyndalmaı keldi. Bir ókinishtisi, shyndyq ornaǵanda ákemniń ómirde bolmaǵandyǵy», dep atap ótti batyrdyń qyzy.

Raqymjan Qoshqarbaev 1924 jyly Aqmola oblysynda dúnıege kelgen. Otan soǵysynda erligi úshin polk basshylyǵy Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyna usynsa da, ol Qyzyl Juldyz ordenimen marapattalǵan.

Batyr dúnıeden ótkennen keıin, 1999 jyly mamyrdyń 7-de Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Jarlyǵymen «Halyq Qaharmany» ataǵy berildi. Búginde Aqmola oblysynyń Kosshy aýylyndaǵy orta mektep Raqymjan Qoshqarbaev esimimen atalady. Sondaı-aq, Astana qalasynda batyrdyń esimimen atalatyn kóshe bar.

Raqymjan Qoshqarbaev 1988 jyly dúnıeden ozdy.

1 jyl buryn (2010) Oral qalasynda soǵys jáne eńbek ardageri Esim Sársenov turǵan úıge eskertkish taqta ornatyldy.

Jańaqala aýdanynda 1910 jyly dúnıege kelgen Esim Sársenov eńbek jolyn Orda aýdanynyń Azǵyr bastaýysh mektebinde muǵalim bolyp bastap keıin mektep dırektory, basqa da laýazymdyq qyzmetter atqarady. Sonyń ishinde Jánibek aýdanyn basqaryp, oblystyq atqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary boldy. Eńbek Qyzyl Tý ordenimen, birneshe medalmen marapattalǵan ol kezinde Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesine depýtat bolyp saılanǵan.

1 jyl buryn (2010) Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýratýrasynda Uly Otan soǵysy jáne prokýratýra organdarynyń ardagerlerine arnalǵan murajaı ashyldy. Murajaıdyń ashylý saltanaty Uly Jeńistiń 65 jyldyǵyna oraılastyrylyp uıymdastyrylǵan.

Murajaıda, Keńes Odaǵy tusyndaǵy prokýratýra organdarynyń qyzmetimen baılanysty qujattar men sol ýaqytta prokýratýra salasynda qyzmet etken belgili tulǵalardyń sýretteri, músinderi men olar jónindegi ómirderekter saqtalǵan. Sonymen qatar onda Qazaqstannyń táýelsizdik jyldarynda prokýratýrany basqarǵan jáne osy salanyń damýyna úles qosqan azamattar jóninde de kóptegen derekter bar. «Qoryta aıtqanda, murajaıdyń jádigerleri keshegi men búgingini úndestirip tur. Bul ekspozıtsııalarǵa biz «Ótkensiz búgin joq, búginsiz bolashaq joq» degen aıdar taǵyp otyrmyz», deıdi murajaıdy uıymdastyrýshylar.

1 jyl buryn (2010) Almatyda Uly Otan soǵysynyń ardageri Eremeı Estrınniń stsenarııi boıynsha túsirilgen «Batyrlar áni» atty derekti fılmniń tanystyrylymy ótti.

Derekti fılmniń keıipkerleri qazirgi kezde aramyzda ómir súrip jatqan qarapaıym maıdangerler. Derekti fılmde olar soǵys týraly, ondaǵy dostyq, adamgershilik týraly óz pikirlerin, ómirlerin ortaǵa salady.

ESІMDER

75 jyl buryn (1936) kompozıtor, óner zertteýshisi, jazýshy, Qazaqstannyń jáne Qyrǵyzstannyń eńbek sińirgen mádenıet qyzmetkeri, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Halyqaralyq Jambyl atyndaǵy syılyqtyń laýreaty JAQANOV Іlııa dúnıege keldi.

Jambyl oblysynyń Sarysý aýdanynda týǵan. S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen. 1959-1963 jyldary - «Qazaqstan pıoneri» (qazirgi «Ulan») gazetiniń ádebıet jáne óner bólimi meńgerýshisi. 1963-1984 jyldary - Qazaqstan teledıdar jáne radıohabarlar jónindegi memlekettik komıtetiniń redaktory, aǵa redaktory, Qazaq radıosy mýzyka redaktsııasynyń bas redaktory qyzmetterin atqarǵan. 1984 jyldan bastap biryńǵaı shyǵarmashylyq jumyspen aınalysady.

Alǵash ret oqyrmandaryna «Qaıta oralǵan án», «Hosh bol, vals» kitaptary arqyly tanylǵan. Qazaqtyń uly kúıshi, qobyzshysy Yqylas týraly romany «Kertologoo» degen atpen alǵash ret qyrǵyz tilinde, keıin «Yqylas» degen atpen qazaq tilinde jaryq kórdi. Onyń qazaq óneri qaıratkerleriniń ómirin zertteý negizinde «Eki jıren», «Birinshi kontsert», «Mahabbat valsi», «Aqqýlar qonǵan aıdyn kól» atty derekti jınaqtary, sodaı-aq «Qarabýra» tarıhı-tanymdyq shyǵarmalary, «Áselim-ánim», «Danııardyń áni», «Edil men Jaıyq», t.b. halyq arasyna keńinen tanylǵan ánderi bar. Qyrǵyz jazýshysy Tólegen Qasymbekovtyń «Synǵan qylysh» dılogııasyn qazaq tiline aýdarǵan. «Birjan sal», «Aqan seri», «Úkili Ybyraı», «Estaı ánshi», «Jaıaý Musa», «Mádı», «Maıra», «Balýan Sholaq», t.b. sal-seriler ǵumyrnamalary, Muqan Tólebaev, Latıf Hamıdı, Baqytjan Baıqadamov, Qapan Mýsınderdiń shyǵarmashylyq portretterin jasady. «Shoqan jáne mýzyka», «Jambyl jáne mýzyka», «Sáken jáne mýzyka» atty derekti fılmderi bar.

60 jyl buryn (1951) palýan, grek-rım kúresinen olımpıada oıyndarynyń jeńimpazy, KSRO-nyń eńbek sińirgen sport sheberi, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen bapkeri, Taraz qalasynyń qurmetti azamaty ÚShKEMPІROV Jaqsylyq dúnıege keldi.

Jambyl oblysy Baızaq aýdanynda týǵan. Shákárim atyndaǵy Semeı memlekettik ýnıversıtetin, Qazaq memlekettik sport jáne týrızm akademııasyn bitirgen.

Bapkerleri - R.Ilmatov, V.Psarev, V.Ýgrenınov. Qazaqstan jáne halyqaralyq týrnırlerdiń jeńimpazy. KSRO chempıonatynyń altyn (1975, Almaty), kúmis (1974, Máskeý, 1978, Zaporoje), jáne qola júldegeri (1973, Tallın). KSRO halyqtary spartakıadasynyń jeńimpazy (1975, Almaty). Eýropa chempıonatynyń kúmis júldegeri (1980), álem chempıony (1981, Oslo, Norvegııa) jáne kýbogynyń ıegeri (1982). Olımpıada oıyndarynyń jeńimpazy (1980, Máskeý). 1974-1984 jyldary - Qazaq KSR-i Memlekettik sport komıtetinde nusqaýshy, 1984-1993 jyldary - respýblıkalyq kásipodaqtardyń Erikti dene shynyqtyrý sport odaǵy sport mektebiniń dırektory qyzmetterin atqarǵan. 1993 jyldan «Jaqsylyq» sport klýbynyń dırektory. Sporttaǵy jetistikteri úshin «Qurmet belgisi» ordenimen, jáne kóptegen gramotalarmen marapattalǵan.

Jaqsylyq Úshkempirov 2011 jylǵy 30-shy qańtar kúni «Astana-Arena» stadıonynda ótken 7-Qysqy Azııa oıyndarynyń saltanatty ashylý rásimi barysynda Azıadanyń bas alaýyn tutatqandardyń biri boldy.

40 jyl buryn (1971) Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń Memlekettik energetıkalyq qadaǵalaý jónindegi komıtetiniń tóraǵasy TURLYBEK Arman Alashuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysy Sátbaev qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik basqarý akademııasyn, Qazaqstan-Reseı ýnıversıtetin bitirgen. 1993-1999 jyldary birqatar kommertsııalyq qurylymdardy basqardy, 1999-2000 jyldary - Sátbaev qalalyq máslıhattyń hatshysy, 2000-2007 jyldary - Sátbaev qalasy ákiminiń orynbasary, 2007-2008 jyldary - Qaraǵandy oblysynyń Energetıka jáne kommýnaldyq sharýashylyq departamentiniń dırektory, 2008-2010 jyldary - Sátbaev qalasynyń ákimi, Qaraǵandy oblysy ákiminiń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstri orynbasarynyń keńesshisi qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde 2010 jyldyń jeltoqsanynan bastap isteıdi.

MAMYRDYŃ 7-І, SENBІ

Otan qorǵaýshy kúni. 1992 jylǵy mamyrdyń 7-inde Memlekettik qorǵanys komıteti Qazaqstan Respýblıkasynyń Qorǵanys mınıstrligi bolyp qaıta quryldy. Naq osy jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen úsh júıeli - jaıaý áskerler, áýe qorǵanysy kúshteri men áskerı-teńiz kúshteri bas shtabtary bekitilip, Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarýly Kúshteri qaıta quryldy. Aeroutqyr kúshterge Joǵarǵy Bas qolbasshynyń rezervi quzyry berildi. 2001 jyldan Qazaqstan 4 áskerı - Ortalyq, Ońtústik, Batys jáne Shyǵys okrýgke bólindi.

Dástúr boıynsha Otan qorǵaýshy kúni Qazaqstan Prezıdenti (Joǵarǵy Bas qolbasshy) kezekti áskerı ataqtar taǵaıyndap, kózge túsken áskerı qyzmetshilerge nagradalar tapsyrady.

OQIǴALAR

36 jyl buryn (1975) Óskemen qalasyndaǵy Ertis ózeniniń jaǵasynda Uly Otan soǵysy jyldarynda mert bolǵan shyǵysqazaqstandyq azamattarǵa eskertkish ornatyldy.

26 jyl buryn (1985) Petropavldaǵy Jeńistiń jańa saıabaǵynda 1941-1945 jj. soǵystaǵy Uly Jeńistiń 40-jyldyǵyna arnalǵan obelısk ashyldy.

Bıiktigi 14 metr, temir-betonnan jasalǵan, mármár taqtaıshamen qaptalǵan, Jeńistiń bir metrlik ordenimen aıaqtalǵan. Obelıskiniń tómengi bóliginiń eki jaǵynda jaýyngerlerdiń stıldengen músinderiniń releftik sýreti bar. Basqa eki jaqta tý jáne Qyzyl tý ordeniniń sýreti oryn alǵan.

Uly Otan soǵysy jyldary Soltústik Qazaqstan oblysynyń aýmaǵynda 314-shi atqyshtar dıvızııasy jáne taǵy basqa da áskerı bólimsheler uıymdastyrylǵan.

19 jyl buryn (1992) Prezıdent Jarlyǵymen Memlekettik qorǵanys komıteti Qazaqstan Respýblıkasynyń Qorǵanys mınıstrligi bolyp qaıta quryldy.

12 jyl buryn (1999) Reıhstagqa alǵashqylardyń biri bolyp Jeńis týyn tikken Rahymjan Qoshqarbaevqa (marqum) - «Halyq Qaharmany» ataǵy berildi.

3 jyl buryn (2008) Keńes Odaǵynyń Batyry Serikbaı Mútkenovke (1913-1944 jj.) Pavlodar oblysynyń Aqtoǵaı aýdanynda eskertkish ashyldy.

Qaharman jaýyngerdiń keýde músini qazir Batyrdyń atymen atalatyn aýylda bıik tuǵyrǵa ornatyldy. S. Mútkenov Cherkas oblysynyń (Ýkraına) Rızıno derevnıasynyń túbinde qaza tapty. Aqtyq shaıqastaǵy erligi úshin ol joǵary jaýyngerlik nagrada Altyn Juldyzben - Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵymen marapattaldy. Onyń esimi aýylǵa jáne mektepke berildi. Mektep janynan uıymdastyrylǵan murajaı S. Mútkenovtyń ómiri men erligi týraly syr shertedi. Jeńis merekesi kúnderi patrıottyq ekspedıtsııaǵa qatysýshy bir top pavlodarlyqtar Ýkraınada bolyp, jerlesteriniń zıratyna táý etedi.

2 jyl buryn (2009) Pavlodar oblysynyń Aqsý qalasynda jaýynger-ınternatsıonalısterge arnalǵan eskertkish ornatyldy.

Jaıaý áskerdiń jaýyngerlik mashınasy Baıanaýyl tastarynan qalanǵan bıik tuǵyrda ornatylǵan. Memorıal taqtada Aýǵanstan soǵysynda apatqa ushyraǵan jerlesterdiń esimderi jazylǵan.

1 jyl buryn (2010) Almatyda, Uly Otan soǵysynyń ardageri, qazaqtyń tuńǵysh ushqysh qyzy, Halyq Qaharmany Hıýaz Dospanova sońǵy jyldary turǵan úıde eskertkish taqta ashyldy.

1922 jyldyń mamyr aıynyń 15-inde Atyraý oblysynda dúnıege kelgen Hıýaz Uly Otan soǵysynda áskerı ushaqpen aspan tórinde maıdan salǵan erligimen tanylǵan, al soǵystan keıingi beıbit ómirde qaıratkerligimen daralanǵan qazaqtyń qaharman qyzy.

Hıýaz Otanyn shyn súıgen sol kezdegi albyrt jastardyń biri bolatyn. Keńes zamanyndaǵy avıatsııanyń jetistikteri men ushqyshtardyń san túrli erlik isteri jónindegi úgit-nasıhat qazaq qyzynyń da osy salaǵa degen yntyzarlyǵyn oıatqan. Osyndaı oı-qııaldyń tuńǵıyǵynda júrgen qaǵilez de pysyq qyz aqyry degenine jetip, 1940 jyly mektepti úzdik degen baǵamen bitirgen. Ol tek mektepti ǵana támámdap qoımaı, zapastaǵy ushqysh degen kýáligin qosa ala shyǵady. Endi óziniń ushqysh bolatyndyǵyna senimi nyǵaıa túsken, oqýdan soń týra Máskeýge jol tartyp, Jýkovskıı atyndaǵy áskerı-áýe akademııasyna túspek bolǵan onyń alǵashqy qadamy sátsiz bolady. Buǵan nalyǵan Hıýaz ba? Ol birden Máskeýdiń birinshi medıtsınalyq ınstıtýtyna túsedi.

1941 jyldyń qyrkúıek aıy. Máskeýdiń oqý oryndarynda jańa oqý jylynyń bastalyp jatqan kezi. Al jastardyń kópshiligi Otandy jaýdan qorǵaý úshin maıdanǵa attanyp jatqan shaq. Bul kezde Hıýaz da maıdanǵa medbıke, tegi bolmasa, sanıtar bolyp ketsem be dep, talpynyp júrgen. Sóıtip júrgeninde ol áıgili Marına Raskovanyń qyz-kelinshekterden avıapolk quryp jatqandyǵyn estıdi. Bul Hıýaz sııaqty naǵyz órshil jas úshin óziniń kim ekendigin kórsetip qalatyn jaqsy múmkindik edi. Buny Hıýazdyń ózi de jaqsy túsinedi. Kókten suraǵany jerden tabylǵan qaısar qyz oılanbastan, birden atalǵan polk basshysyna keledi. Qazaq qyzyna polk basshylyǵy alǵashynda senimsizdikpen qarasa da jaýyngerler quramyna qabyldaıdy. Sóıtip, jaýynger qyz Saratov qalasynyń áskerı áýe ýchılışesine jiberiledi. Munda shtýrmandar daıarlaıtyn arnaıy kýrsty aıaqtaǵan jas qyz 1942 jyldyń kókteminde sol kezdegi avıatsııa tarıhynda tuńǵysh ret qurylǵan, túngi mezgilde jaý shepterin bombalaıtyn áıelder avıapolkiniń quramynda maıdanǵa attanady.

Qyz-kelinshekterden jasaqtalǵan jáne Hıýaz qyzmet etken avıapolk úkimettiń kóptegen joǵary nagradalaryn alǵan. Aldymen oǵan «Gvardııalyq» degen ataq berilip, artynan «Taman», Qyzyl Tý, Sývorov ordenderi beriledi.

Avıapolk qyzmetkerleriniń jazyp qaldyrǵan derekteri boıynsha, soǵys kezinde alǵan qatty jaraqattyń saldarynan Hıýazdy alǵashynda qarýlastary óldi dep sanaıdy. Alaıda onyń shalajansar kúıde jatqandyǵyn bireýler baıqap qalady. Sóıtip ol aman qalyp, tek 6 aıdan keıin ǵana aıyǵyp shyǵady.

Soǵystaǵy erlikteri úshin batyr qyz «Qyzyl Juldyz», «II dárejeli Otan soǵysy» ordenderi men «Kavkazdy azat etkeni úshin», «Varshavany azat etkeni úshin» medaldaryn ıelenip, áskerı ataǵy aǵa leıtenant shenine deıin ósedi.

Keńes áskeri 1945 jyly Berlındi azat etken soń Memlekettik Qorǵanys komıteti qyz-kelinshekter avıapolkin birinshi bolyp taratady. Al bul kezde ekinshi toptaǵy múgedek Hıýaz medıtsına ınstıtýtyna kelip oqýyn jalǵastyrmaq bolady. Alaıda ol sol kezderi óziniń erlik isterimen, iskerligimen Oral oblystyq komıtetiniń birinshi hatshysy Minaıdar Salınnniń kózine túsedi. Sodan Hıýaz ózi týǵan oblystaǵy obkomnyń nusqaýshysy bolady. Keıinnen Almatydaǵy Joǵary partııa mektebine jiberiledi. Sol ýaqyttan bastap, onyń el basqarý isindegi qyryna jol ashylady. Sóıtip, LKSM Ortalyq komıtetiniń birinshi hatshysy sııaqty kóptegen laýazymdy qyzmetterdi atqarady.

El basyna kún týǵan shaqta surapyl soǵysqa aralasyp, beıbit zamanda eline talmaı eńbek etken «Halyq Qaharmany» Hıýaz Dospanova 2008 jyldyń mamyr aıynyń 20-sy kúni ómirden ótti.

1 jyl buryn (2010) Qostanaıda Uly Otan soǵysyna atsalysqan qostanaılyq ardagerler men tyl eńbekkerleriniń erligine arnalǵan obelısk ashyldy.

Obelısktiń ashylý rásimine sońys ardagerleri, qoǵam ókilderi jáne stýdentter qatysty. Qostanaı oblysynyń ákimi Sergeı Kýlagın óz sózinde: «Jaýyngerlerdiń maıdan dalasyndaǵy erlikterin ǵana emes, tylda eńbek etip, Jeńiske óz úlesterin qosqan adamdardyń da erlikterin umytpaýymyz kerek. Olar táýligine 16-18 saǵattan eńbek etip, normalar men josparlardy asyra oryndady, Jeńiske jetý jolynda jan aıamaı eńbek etti. Obelısk Otan qorǵaýshy kúni kezdeısoq ashylyp otyrǵan joq. Osynaý qasıetti boryshtaryn kezinde oryndaǵan jáne qazir de atqaryp jatqan adamdarǵa biz barlyǵymyz rahmet aıtýymyz, olardy eshqashan umytpaýymyz kerek», dep atap kórsetti.

Eskertkishti turǵyzýǵa 10 mıllıon teńge jumsaldy. Bul somanyń jartysyn - oblys bıýdjeti aýdarsa, taǵy 5 mıllıon teńge qalalyq jáne aýdandyq Ardagerler keńesterinen tústi.

1 jyl buryn (2010) Petropavlda Soltústik Qazaqstan oblysy ishki ister departamentiniń ǵımaraty janynda Uly Otan soǵysynyń mılıtsıoner-ardagerlerine qoıylǵan Dańq memorıalynyń ashylý saltanaty boldy.

Bıiktigi 3 metr qara granıt taqtaǵa soltústikqazaqstandyq 755 mılıtsıoner-ardagerdiń aty-jónderi jazylǵan. Polıtsııa qyzmetkerleri memorıal janyna aǵashtar alleıasyn otyrǵyzdy.

Dańq memorıalynyń ashylý saltanatyna Іshki ister departamentiniń basshylary men qyzmetkerleri, Uly Otan soǵysynyń jáne ishki ister organdarynyń ardageri, qoǵam ókilderi qatysty.

1 jyl buryn (2010) Aqtóbede, Álııa Moldaǵulova atyndaǵy dańǵylda Keńes Odaǵy Batyrlary alleıasy qurylysynyń irgetasyn qalaý rásimi boldy.

Uly Otan soǵysy jyldary 35 aqtóbelik jaýynger eren erlikteri úshin Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyn alsa, 9 jaýynger - Dańq ordeniniń tolyq ıegeri atanǵan.

Saltanatty sharaǵa Uly Otan soǵysynyń ardagerleri, Keńes Odaǵy batyrlary men Dańq ordeni ıegerleriniń urpaqtary, Aqtóbe qalasynyń qurmetti azamattary, T.Bıgeldınov atyndaǵy Áýe qorǵanysy kúshteri áskerı ınstıtýtynyń kýrsanttary, stýdentter men oqýshylar qatysty.

1 jyl buryn (2010) Atyraý qalasyndaǵy saıabaqtardyń birinde ańyzǵa aınalǵan qazaqtyń jaýynger-áıel ushqyshy, Halyq Qaharmany Hıýaz Dospanovanyń qoladan jasalǵan músini saltanatty túrde ashyldy.

1 jyl buryn (2010) Petropavlda Otan qorǵaýshylar kúni jáne Jeńistiń 65 jyldyǵy qarsańynda jańartylǵan Jeńis saıabaǵynyń saltanatty túrde ashylýy boldy. Saltanatty sharaǵa soǵys ardagerleri men tyl eńbekkerleri, qalanyń qurmetti turǵyndary, Petropavl áskerı gornızonynyń, eńbek ujymdarynyń, jastar uıymdarynyń ókilderi qatysty.

Saltanaty shara Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik ánuranynyń oryndalýynan bastaldy, sodan keıin sharaǵa qatysýshylar Uly Otan soǵysy jyldary qaza bolǵan soltústik qazaqstandyq jaýyngerlerdi bir mınýttyq únsizdikpen eske aldy.

1 jyl buryn (2010) Oralda Uly Jeńistiń 65 jyldyǵyna arnalǵan «Jeńimpazdar» kitap-albomy jaryq kórdi.

Batys Qazaqstan oblystyq ishki saıasat basqarmasynyń tapsyrysymen «Jaıyq Press» JShS daıyndaǵan.

Qatty muqabamen, túrli-tústi sýrettermen ádemi bezendirilgen kitapta Uly Otan soǵysyna qatysqan batysqazaqstandyqtar, Keńes Odaǵynyń Batyrlary, Dańq ordeniniń ıegerleri, sondaı-aq tyl eńbekkerleri týraly barynsha mol maǵlumat berilgen. Sondaı-aq Juban Moldaǵalıev bastaǵan batysqazaqstandyq aqyndardyń Jeńis pen soǵys taqyrybyna arnalǵan jyrlary da engizilgen.

1 jyl buryn (2010) Pavlodar qalasyndaǵy Dańq alleıasynda sońǵy jyldary ómirden ozǵan segiz Keńes Odaǵy Batyryna ornatylǵan eskertkishtiń ashylýy boldy. Olar - Stepan Tokarev, Ivan Sklıarov, Aleksandr Kvıtkov, Maksım Mılevskıı, Spartak Makovskıı, Ivan Kýdın, Qudaıbergen Suraǵanov, Konstantın Shývalov. Olar soǵysta qaza tapqan Altyn Juldyz jáne Dańq ordenderiniń tolyq ıegerleri bolǵan jerlesteriniń qatarynan oryn aldy.

Eskertkishtiń ashylýyna arnalǵan Jeńis saıabaǵyndaǵy mıtıngige ardagerler, Batyrlardyń týystary, qalalyqtar, kadetter men mektep oqýshylary jınaldy. Batyrlar músinderiniń avtorlary - pavlodardyq sýretshiler.

ESІMDER

70 jyl buryn (1941) aýyl sharýashylyǵy ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasynyń Jaratylystaný ǵylymdary akademııasynyń akademıgi EGEÝBAEV Arǵynǵazy Ábýtálipuly dúnıege keldi.

Qostanaı oblysynyń Qostanaı aýdanynda týǵan. Qostanaı aýyl sharýashylyǵy tehnıkýmyn, Almaty zooveterınarlyq ınstıtýtyn bitirgen. 106 ǵylymı jarııalanymnyń, onyń ishinde 2 monografııanyń, 2 oqýlyqtyń, 3 oqý quralynyń, 8 usynystyń, 14 oqý-ádistemelik nusqaýlyqtyń jáne 1 ónertabystyń avtory. Sonymen qatar 3 aýyl sharýashylyǵy ǵylymy kandıdatyn jáne 1 doktoryn darııarlaǵan. 1968-1996 jyldary Almaty zooveterınarlyq ınstıtýtynyń aspıranty, assıstenti, aǵa oqytýshysy, dotsenti, fakýltet dekany, kafedra meńgerýshisi, tárbıe jumystary jónindegi prorektory. 1996-2003 jyldary - Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıteti aýyl sharýashylyǵy maldaryn azyqtandyrý jáne azyq óndirisi kafedrasynyń meńgerýshisi. 2003 jyldan bastap Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıteti mal tuqymyn asyldandyrý jáne mal sharýashylyǵy kafedrasynyń professory qyzmetin atqarǵan.

Medaldarmen, KSRO Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

55 jyl buryn (1956) Qazaqstan Respýblıkasynyń Omsk qalasyndaǵy konsýly, tehnıka ǵylymynyń kandıdaty, «Ekologııa» halyq akademııasynyń akademıgi, Dinmuhammed Ahmetuly Qonaev atyndaǵy ýnıversıtetiniń qurmetti professory QONAEV Eldar Asqaruly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen. 1978-1979 jyldary - Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń ıAdrolyq fızıka ınstıtýtynyń ınjeneri. 1979-1983 jyldary - Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń Metallýrgııa jáne baıytý ınstıtýtynyń ınjeneri, kishi ǵylymı qyzmetkeri. 1983-1987 jyldary - Almaty qalalyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy, bólim meńgerýshisiniń orynbasary. 1987-1988 jyldary - Qazaqstan kásipodaqtary respýblıkalyq keńesiniń nusqaýshysy. 1988-1989 jyldary - Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri. 1989-1992 jyldary - Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń Metallýrgııa jáne baıytý ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, «Zaman» shaǵyn óndirisiniń dırektory. 1992 jyldan Dinmuhamed Qonaev atyndaǵy halyqaralyq qordyń vıtse-prezıdenti, prezıdenti. 1998-2001 jyldary - Almaty oblystyq Joǵary ekonomıkalyq keńesiniń bólim bastyǵy. 2001-2004 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Tótenshe jaǵdaılar agenttigi Tótenshe jaǵdaılardy eskertý departamentiniń dırektory, Qazaqstan Respýblıkasy Tótenshe jaǵdaılar agenttigi tóraǵasynyń orynbasary. 2004-2005 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń Tótenshe jaǵdaılar aımaǵyn memlekettik baqylaý jáne qadaǵalaý komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 2005-2008 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Statıstıka agenttigi tóraǵasynyń orynbasary. 2008-2010 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń Almaty qalasyndaǵy ókildigi jetekshisiniń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde 2010 jyldyń jeltoqsan aıynan bastap isteıdi.

Qazaqstan Respýblıkasy Tótenshe jaǵdaılar agenttiginiń Qurmet gramotasymen, «Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 10 jyl», «Qazaqstan temir jolynyń 100 jyldyǵy» mereıtoılyq medalimen, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Alǵys hatymen marapattalǵan.

MAMYRDYŃ 8-І, JEKSENBІ

Ekinshi dúnıejúzilik soǵys qurbandaryn eske alýǵa arnalǵan Zerde jáne bitistirý kúnderi. 2004-inshi jylǵy qarashanyń 22-inde Bas Assambleıa mamyrdyń 8-i men 9-yn zerde jáne bitistirý kúnderi dep jarııalap, múshe-memleketterdiń árqaısysy óz jeńis kúni, azat etilgen kúni jáne mereke kúnin belgileı alatynyn moıyndaı otyryp, barlyq múshe-memleketterge, BUU júıesindegi úkimettik emes uıymdarǵa jáne jeke tulǵalarǵa jyl saıyn osy eki kúnniń bireýin nemese ekeýin de Ekinshi dúnıejúzilik soǵys qurbandary qurmetine atap ótýge shaqyrdy.

Dúnıejúzilik Qyzyl Jarty aı jáne Qyzyl Krest kúni. 1953 jyldan bastap, «Qyzyl Krest» halyqaralyq qoǵamynyń negizin qalaýshy, shveıtsar gýmanısi, qoǵam qaıratkeri, Nobel syılyǵynyń ıegeri Anrı Dıýnannyń qurmetine jyl saıyn atap ótiledi. Al qozǵalystyń ózi 1863 jyly Jaralylarǵa kómek kórsetý jónindegi halyqaralyq komıssııa qurylǵan kezde paıda bolyp, alǵashynda soǵys maıdangerlerine jáne urys barysynda jaraqattanǵandarǵa kómek kórsetetin bolǵan. 1864 jyldyń tamyzynda Shveıtsarııada qol qoıylǵan konventsııaǵa sáıkes, dárigerler men medıtsına qyzmetkerleriniń sımvoly retinde aq fondaǵy Qyzyl Krest alynǵan. 1906 jyly Osman ımperııasynda musylman elderiniń Qyzyl Krestke uqsas Qyzyl Jarty aı qaıyrymdylyq qory quryldy. Osy eki qaýymdastyq ta Jeneva qalasynda shtab-páteri ornalasqan Halyqaralyq komıtetke baǵynyshty. Áskerı ýaqytta Komıtet soǵysýshy eldermen jáne Qyzyl Krest pen Qyzyl Jarty aı aýmaqtyq bólimsheleri arasynda deldalyq qyzmet atqarady. Bul uıymnyń ókilderi tutqyndar men bosqyndar lagerleri aımaǵyna bógetsiz ótý quqyqtary bar. Búgingi tańda joǵaryda atalǵan eki qozǵalys álemniń 180 elindegi 400 mıllıonnan astam adamdy biriktiredi. 2002 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Qyzyl Jarty aı ulttyq qoǵamy qurylyp, 2003 jyldyń jeltoqsan aıynda Qyzyl Krest jáne Qyzyl Jarty aı qoǵamdary Halyqaralyq federatsııasyna qabyldandy.

OQIǴALAR

46 jyl buryn (1965) Baıqońyr ǵarysh aılaǵy Lenın ordenimen marapattaldy.

18 jyl buryn (1993) Almatynyń Respýblıka alańynda táýelsiz Qazaqstan Respýblıkasynyń eń alǵashqy áskerı sherýi bolyp ótti.

4 jyl buryn (2007) Semeıde Joǵarǵy Ertis ózeni parohod sharýashylyǵynyń qyzmeti týraly jáne barlyq tarıhı aıǵaqtar men málimetter jınalǵan erekshe basylym jaryq kórdi. Kitaptyń avtory - Uly Otan Soǵysynyń ardageri, parohod sharýashylyǵynyń qarııa qyzmetkeri Nıkolaı Vereşagın.

Mundaǵy 1930-1990 jyldardaǵy parohod sharýashylyǵynyń qurylýynan bastap jáne onyń qyzmetiniń toqtalýyna deıingi qamtylǵan barlyq derekter muraǵattan alynǵan qujattar men sýretterge negizdelgen.

Kitap shyǵysqazaqstandyq sý joldary kásipornynyń qoldaýymen jaryq kórdi.

3 jyl buryn (2008) Óskemen ákimdigi men ıÝNISEF yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıdy.

350-den astam adam, atap aıtqanda pedagogtar, psıhologtar, tárbıeshiler, balalar úıleri men jasóspirimder klýbtarynyń jetekshileri qatysqan keńes ótti.

Kelisimde balalardyń ómir súrýine, shyǵarmashylyq múmkindikterin damytýǵa jaqsy jaǵdaı qalyptastyrý jáne olardyń múddesin qorǵaý maqsatynda kóptegen birlesken is-sharalardyń tizbesi qarastyrylǵan.

2 jyl buryn (2009) Elordalyq «Jastar» saraıynda Pamırdegi 1995 jylǵy 7 sáýirdegi oqıǵa týraly áńgimeleıtin «Qazbat» derekti fılminiń tanystyrylymy boldy.

«Ujymdyq qaýipsizdik týraly» 1992 jylǵy 15 mamyrdaǵy memleketaralyq shartqa sáıkes el basshylyǵy Qalaıqum qalasy aýmaǵyndaǵy tájik-aýǵan ýchaskesindegi TMD-nyń syrtqy shekarasyn nyǵaıtý úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń qosyndy batalonynyń quramynda ІІM Іshki áskerleriniń qosyndy rotasyn jiberý týraly sheshim qabyldanǵan bolatyn. Aýysymdy keste boıynsha osy kezeń ishinde Іshki áskerler jedel quramynyń bólimshelerinen 20 qosyndy rota jasaqtaldy. 1995 jylǵy 7 sáýirde Pshıhavr shatqalynda Іshki áskerler modjahedtermen urysta 17 jaýyngerinen aıyryldy. Bozdaqtar Otannyń jáne TMD elderiniń múddesin qorǵaý jolynda opat boldy.

Derekti fılmniń avtory qoıýshy rejısser Rýstam Odınaev. «Qazbat» fılmi urysqa tikeleı qatysqan jaýyngerlerdiń jáne ár jyldary tájik-aýǵan shekarasynda qyzmet etken áskerı qyzmetshilerdiń estelikteri boıynsha shynaıy oqıǵalardyń negizinde jasalǵan.

Fılmniń tanystyrylymy Jeńis kúni qarsańynda ótti, onyń negizgi maqsaty - jastarǵa otansúıgishtik tárbıe berý. Sharaǵa ardagerler, áskerı qyzmetshiler, qala turǵyndary men qonaqtary, qoǵamdyq uıymdardyń jáne buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi qatysty.

2 jyl buryn (2009) elordadaǵy Kóktal turǵyn kentindegi saıabaqta Uly Otan soǵysynda qaza tapqan jaýyngerlerdiń qurmetine ornatylǵan memorıaldyq bareleftiń saltanatty ashylýy boldy. Eski eskertkishke qashap jazylǵan S.M.Kırov keńsharynan maıdanǵa attanyp, qaza tapqan 74 jaýyngerdiń esimi jańa taqtaǵa tolyǵymen kóshirildi.

2 jyl buryn (2009) «Jazýshy» baspasynan Qazaqstannyń alǵashqy munaıshysy, munaı-gaz óndirisi reformatorynyń 100-jyldyq mereıtoıyna arnalǵan «Safı Ótebaev» atty kitaby jaryq kórdi. Avtory - tanymal jýrnalıst Nurlybek Safın, Baqytjan Jumalıeva orys tiline tárjimalaǵan.

Safı Ótebaev (1909-2007) - Qazaq SSR-niń ǵylym men tehnıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri, KSRO-nyń Qurmetti munaıshysy, Qazaq KSR-niń Joǵarǵy Keńesiniń depýtaty, Aqtaý, Atyraý qalalarynyń jáne Atyraý oblysyndaǵy Jylysoı aýdanynyń qurmetti azamaty. Elimizde Keńqııaq, Kúlsary, Qaraton, Munaıly, Jetibaı, Ózen jáne basqa da mańyzdy munaı oryndarynyń ashylýy jáne onyń óndirisi Safı Ótebaevtyń atymen tyǵyz baılanysty. Lenın, «Qurmet belgisi», 2-shi dárejeli «Otan soǵysy», «Eńbek Qyzyl Tý», «Oktıabr revolıýtsııasy», «Otan», 2-shi dárejeli «Barys» ordenderimen, medaldarmen jáne Qurmet gramotalarymen marapattalǵan.

«Safı Ótebaev» kitaby «Qazaq munaıynyń ardaqtylary» serııasynan basyp shyǵarylǵan.

2 jyl buryn (2009) Reseı Federatsııasynyń Prezıdenti Dmıtrıı Medvedevtiń Jarlyǵymen elimizdiń M.Lermontov atyndaǵy Memlekettik akademııalyq orys teatrynyń ártisi Vladımır Tolokonnıkov Dostyq ordenimen marapattaldy.

Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty, M.Lermontov atyndaǵy Memlekettik akademııalyq orys teatrynyń ártisi Vladımır Alekseevıch Tolokonnıkovtiń teatr jáne kınematografııa ónerin damytýǵa, Qazaqstan Respýblıkasynda orys mádenıeti men orys tilin taratýǵa qosqan zor úlesi atap kórsetilgen.

1 jyl buryn (2010) Atyraýda Keńes Odaǵynyń Batyry Qaıyrǵalı Smaǵulovqa eskertkish ornatyldy.

Eskertkishtiń saltanatty ashylý rásimi Qaıyrǵalı Smaǵulov atyndaǵy býlvarda ótti. Q.Smaǵulov soǵysqa bastan aıaq qatysqan, Altyn juldyzdan basqa kóptegen nagradalar men medaldarǵa ıe bolǵan. Soǵystan keıin kóp jyldar bilim berý salasynda qyzmet etken. Onyń esimi Ǵ.Músirepovtyń «Qazaq soldaty» kitabynan keıin keńinen tanyldy, ol jerde Qaıyrǵalı Smaǵulov bas keıipker bolyp beınelengen.

Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyna atyraýlyq 9 ardager ıe bolǵan, onyń tórteýi Dańq ordeniniń tolyq ıegerleri.

1 jyl buryn (2010) Atyraýda Jeńis kúni qarsańynda «1945-2010...tarıhtaǵy esimder» atty kitap jaryq kórdi.

Kitapty Atyraý oblystyq muraǵatynyń qyzmetkerleri daıyndaǵan. Kitap muraǵat qorynda saqtalǵan derekterden turady. Kitapta maıdangerler týraly estelikter men olardyń áńgimeleri, aýrýhana jumystary týraly tarıhı qujattar, maıdannan kelgen jaýyngerler hattarynyń kóshirmeleri basylǵan.

«1941-1945 j.j Uly Otan soǵysynyń mańyzdy datalary» atty bóliminde kóptegen aqparattyq materıaldar basylǵan.

125 jyl buryn (1886) tegi Atlantalyq dáriger Pemperton mys tegenege tátti ári qoıý jáne kádimgi shárbatqa uqsamaıtyn jańa ónim qaınatqan edi. Bul qazirgi «Koka-kola» sýsynynyń retsepti bolatyn. Ol ózi óndirgen osy ǵajaıyp elıksır bas aýrýyna jáne de basqa da syrqat túrlerine dárý bolady dep oılaǵan. Keıinirek osy jańa ónimge gazdalǵan sý qosqan. 2000 jyly nemis Ýdo Pollmer men Sıýzanna Varmýt, búgingi tańda dúnıejúzine tanymal bolǵan osy sýsynnyń retseptin tapty. Shyrynnyń 99,5 paıyzyn kómir qyshqyldy gazdy sý, al qalǵan 0,5 paıyzyn kola japyraǵy, vanıl, kofeın jáne kakao kontsentraty, shamaly lımon shyryny, mandarın qabyǵynyń tunbasy, tropıkalyq maı tamshysy men mımoza aǵashy tamyrynyń sirindisi (ekstrakt) quraıdy.

ESІMDER

95 jyl buryn (1916-1973) Keńes Odaǵynyń Batyry, Uly Otan soǵysynyń ardageri KÓBІKOV Hamıt Qojabergenuly dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Panfılov aýdanynda (qazirgi Jarkent qalasy) týǵan. Pedagogıkalyq kýrs bitirgennen keıin Panfılov aýdany ujymsharynda ustazdyq etken. 1942 jyly Keńes Armııasy qataryna alynyp, Uly Otan soǵysyna qatysqan. Ol 1945 jyly qańtardyń 23-i kúni Oder ózenin kesip ótip, jaýdyń mınomettik batareıasyn, BTR-in jáne bir vzvod soldatynyń kózin joıyp, atqyshtar bólimshesiniń ózennen erkin ótýine jol ashqan. 1946 jyly ásker qatarynan bosanyp, Qazaqstan KP OK-i janyndaǵy partııa mektebin bitirgen. Ómiriniń sońyna deıin ártúrli laýazymdy qyzmetter atqarǵan.

Lenın, 2-shi dárejeli Otan soǵysy, Qyzyl Juldyz ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

60 jyl buryn (1951) Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik qaıratkeri, Qazaqstan Eńbek konfederatsııasynyń prezıdenti ÁBDІRAHMANOV Serik dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Kegen aýdanynda týǵan. Jambyl gıdromelıoratıvtik-qurylys ınstıtýtyn, Almaty joǵary partııa mektebin bitirgen. 1973-1981 jyldary - Qazaqstan LKJO Almaty qalalyq jáne oblystyq komıtetterinde túrli qyzmetter atqarǵan. 1981-1987 jyldary - Qazaqstan LKJO OK-iniń birinshi hatshysy. 1987-1990 jyldary - Almaty úı qurylysy kombınatynyń bas qurylysshysy. 1990-1991 jyldary - Almaty qalalyq atqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 1991-1992 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń keńesshisi. 1992-1994 jáne 1995-1999 jyldary - «Elim-Aı» halyqaralyq ekologııalyq qorynyń prezıdenti, «Qazaqstan halyqtyq birligi odaǵy» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy. 1994-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesi Ekonomıkalyq reformalar jónindegi komıtetiniń múshesi. 1999-2004 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik jónindegi komıtetiniń múshesi, «Parasat» depýtattyq tobynyń jetekshisi. 2004-2007 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik jónindegi komıtetiniń múshesi, «Parasat» depýtattyq tobynyń jetekshisi. 2007-2011 jyldary - «Za pravovoı Kazahstan» respýblıkalyq azamattyq qozǵalysy tóraǵasynyń orynbasary, «Ádilet» demokratııalyq partııa tóraǵasynyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. Qazir shyǵarmashylyq jumyspen aınalysady.

«Parasat», Halyqtar dostyǵy, «Qurmet belgisi» ordenderimen, «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 10 jyl» mereıtoılyq medalimen jáne Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

40 jyl buryn (1971) Pavlodar oblysy ákiminiń birinshi orynbasary SKLıAR Roman Vasılevıch dúnıege keldi.

Pavlodar qalasynda týǵan. Máskeý qalasynyń zamanaýı bıznes ınstıtýtyn jáne Qazaq quqyqtaný jáne halyqaralyq qatynastar ınstıtýtyn bitirgen. 1989-1990 jyldary - «Ekıbastýzýgleavtomatıka» qurastyrý-baptaý basqarmasynda «Kazpromtehmontaj» óndiristik-qurastyrý basqarmasy slesar-qurastyrýshy bolyp, Ekibastuz kenish qurylysy basqarmasynyń qurastyrýshysy bolyp eńbek etti. 1990-2002 jyldary kommertsııalyq qurylymdarda jumys istedi. 2002-2003 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Dármensiz boryshkerlermen jumys jónindegi Komıtetiniń Pavlodar oblysy boıynsha basqarmasy bóliminiń bastyǵy. 2003-2005 jyldary - Pavlodar qalasynyń memlekettik satyp alýlar basqarmasynyń bastyǵy, Pavlodar oblysy ákiminiń bas ınspektory. 2005-2006 jyldary - ákim apparatynyń basshysy, Pavlodar qalasy ákiminiń orynbasary. 2006-2007 jyldary - Astana qalasy ákimi apparatynyń ınfraqurylymdy damytý meńgerýshisi. 2007-2008 jyldary - Astana qalasynyń energetıka jáne kommýnaldyq sharýashylyq departamentiniń dırektory. 2008-2010 jyldary - Pavlodar oblysy ákiminiń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde 2010 jyldyń qazanynan bastap isteıdi.