QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 31 tamyz ben 4 qyrkúıek aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi
ELBASY
31 tamyzda Elbasy Nursultan nazarbaev «Haileybury Astana»halyqaralyq mektebinde bolady.
1 qyrkúıekte Elbasy Nursultan Nazarbaev Astana qalasyndaǵy №66 mektep-lıtseıde bolady.
1 qyrkúıekte Memleket basshysy N.Á.Nazarbaevtyń qatysýymen IV shaqyrylǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń 5-sessııasy ashylady.
PARLAMENT
1 qyrkúıekte Memleket basshysy N.Á.Nazarbaevtyń qatysýymen IV shaqyrylǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń 5-sessııasy ashylady.
ÚKІMET
31 tamyzda Astana qalasyndaǵy № 53 orta mektepte QR Bilim jáne ǵylym mınıstri Baqytjan jumaǵulovtyń qatysýymen «e-learning» elektrondyq oqytý júıesi» ilki jobasynyń tanystyrylymy ótedi.
1 qyrkúıekte QR Premer-Mınıstriniń orynbasary E.T.Orynbıýaevtyń qatysýmen Nazarbaev zııatkerlik mektebinde muǵalimder úshin ınteraktıvtik online-semınar ótedi.
BASQA MEMORGANDAR
31 tamyzda QR Ortalyq saılaý komıssııasynyń otyrysy ótedi.
QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM
27 tamyz ben 2 qyrkúıek aralyǵynda moldovada «kodry-2011» atty apattar saldaryn joıý jónindegi NATO jattyýlary ótedi. Oǵan 30 eldiń ókilderi, sonyń ishinde qazaqstandyq mamandar da qatysady.
ÁLEM
26 tamyz ben 1 qyrkúıek aralyǵynda Varna qalasynda (Bolgarııa) «Mahabbat - bul esýastyq» atty HІH halyqaralyq kınofestıval ótedi.
2-7 qyrkúıek aralyǵynda Berlınde (Germanııa) halyqaralyq iri IFA-2011 turmystyq elektronıka kórmesi ótedi.
ASTANA
1 qyrkúıekte QR Tuńǵysh Prezıdenti murajaıynda «Týǵan kúnińmen, Astana!» murajaılyq balalar merekesi ótedi.
1 qyrkúıekte «Jastar» saraıynda karateden«Astana Cup-2011» VII ashyq halyqaralyq týrnıri ótedi.
1 qyrkúıekte Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda Prezıdenttik máenıet ortalyǵynda Qazaqstan qolónershileriniń «Sheber-2011» respýblıkalyq konkýrsy jeńimpazdaryn marapattaý rásimi ótedi.
1 qyrkúıekte QR-nyń Eýropadaǵy qaýipsizdik jiáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyǵyna arnalǵan «Saltanat» kitabynyń tanystyrylymy ótedi.
QOǴAM
2011 jyldyń 1 shildesi men 10 qarashasy aralyǵynda «Zerde» Ulttyq Infokommýnıkatsııalyq holdıngi» AQ Baılanys jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen «Elektrondyq úkimet» jumysy taqyrybyndaǵy eń úzdik materıalǵa jýrnalıster arasynda shyǵarmashylyq konkýrs jarııalady.
1 tamyz ben 30 qyrkúıek aralyǵynda respýblıkalyq aktsııa aıasynda Astanada «Mektepke barar jol» aktsııasy ótedi .
AIMAQTAR
AQTÓBE OBLYSY
23 sáýir men 10 qyrkúıek arasynda Aqtóbe oblysynda «El Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan 20 ekpindi aptalyq» degen uranmen «Aýyldyń gúldenýi - Qazaqstannyń gúldenýi» marafon-estafetasy ótedi.
QOSTANAI OBLYSY
15 shilde men 15 qyrkúıek aralyǵynda Qostanaıda «mektepke jol» aktsııasy ótedi.
QARAǴANDY OBLYSY
15 tamyzdan bastap Qaraǵandy oblysynda «Árbir bala bilim alýǵa quqyly» atty áleýmettik SMS-aktsııa júrgiziledi. Aktsııa 30 qyrkúıekke deıin jalǵasady.
ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.
TAMYZDYŃ 31-І, SÁRSENBІ
Qyrǵyz Respýblıkasynyń memlekettik meıramy - Táýelsizdik kúni. Qyrǵyzstan - Ortalyq Azııada ornalasqan memleket. Ákimshilik jaǵynan 6 oblysqa bólinedi. Astanasy - Bishkek qalasy. Resmı tili - qyrǵyz jáne orys tilderi. Aqsha birligi - som. 1991 jylǵy tamyzdyń 31-inde Qyrǵyzstan memleketiniń táýelsizdigi týraly Deklaratsııa jarııalandy. Qyrǵystan Respýblıkasy men Qazaqstan arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy qazannyń 15-inde ornatyldy.
Lıtva bostandyǵy kúni. 18 jyl buryn (1993) Lıtva aýmaǵynan Reseı áskeri shyǵaryldy. 1994 jylǵy tamyzdyń 31-inde Reseı áskerin Germanııa, Latvııa jáne Estonııa aımaǵynan shyǵarý aıaqtaldy.
Malaızııanyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1957).Malaızııa - Ońtústik-Shyǵys Azııada ornalasqan memleket. Ákimshilik jaǵynan 13 shtatqa jáne astanasy Kýala-Lýmpýr ornalasqan federaldyq aýmaqqa bólinedi. Memlekettik tili - malaı tili (malaıskıı). Aqsha birligi - rınggıt.
Trınıdad jáne Tobago Respýblıkalarynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1962). Bul memleket Karıb teńizindegi Trınıdad jáne Tobago araldarynda ornalasqan.
Orys aqyny Marına Tsvetaevany (1892-1997) eske alý kúni.
ESTE QALAR OQIǴALAR
12 jyl buryn (1999) Almaty oblysy Kerbulaq aýdanynyń Qoıankóz aýylyndaǵy orta mektepke Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi Toqsyn Qulybekovtyń esimi berildi.
7 jyl buryn (2004) Ekibastuz qalasynyń «Shahter» mádenıet jáne demalys parkinde Dańq alleıasy ashyldy. Mármár taqtaǵa «Shahter dańqy» qurmetti belgisimen marapattalǵan 300 kenshiniń aty-jóni jazylǵan.
7 jylburyn (2004) Astanada TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń joǵary qarjylyq baqylaý organdary basshylary kezdesýi (Keńes) ótti. Keńestiń V sessııasy jumysyna Ázirbaıjan, Armenııa, Belarýs, Grýzııa, Qyrǵyzstan, Moldava, Reseı, Tájikstan, Ýkraına memleketterinen delegattar qatysty.
4 jyl buryn (2007) Tarazda Abaı Qunanbaevqa eskertkish ornatyldy.
Granıt tuǵyrynda ashylǵan kitap ornalasqan. Bir betinde - uly aqyn, fılosovtyń músini, ekinshisinde - árbir qazaqty bir-birine dos retinde qaraýǵa shaqyratyn qara sózderi jazylǵan. Tórt metrli eskertkish bir sımvol retinde kórinedi. Abaıdyń eńbekteri áli kúnge deıin «ashyq kitap» sııaqty, onyń shyǵarmalary ǵasyrdan astam ýaqyt ótse de áli suranysta.
4 jyl buryn (2007) Petropavlda 1100 oryndyq memlekettik tilde oqytatyn jańa mektep-ınternat ashyldy.
Munda balalar qazaq, orys jáne aǵylshyn tilinde keshendi bilim alatyn bolady. Jańa mektep-gımnazııada birneshe sport zaly, lıngafondyq kabınetter, júzý basseıni bar, sondaı-aq ınformatıkanyń 24 synyby Internetke qosylǵan.
2 jyl buryn (2009) Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Abyraly aýdanynda ıadrolyq synaqtar qurbandaryna arnalǵan eskertkish ashyldy.
1949 jylǵy 29 tamyzynda Semeı ıadrolyq polıgonynda birinshi jer betindegi jarylys boldy. Onyń aýmaǵynda qatal qupııalyq shartymen 500-ge tarta jer betindegi jáne jer astyndaǵy jarylystar ótkizilgen. 1991 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen polıgon jabylǵan.
Eskertkish burynǵy lagerdiń ornynda Qaınar aýylynyń mańynda ornalasqan, ótken ǵasyrdyń 40-shy jyldary ıadrolyq jarylys kezinde áskerı adamdar synaq úshin jergilikti 42 turǵyndy qaldyryp ketken. Ǵalymdar radıtsııa adam densaýlyǵyna qalaı áser etetin kórgisi keldi.
Eskertkishtiń avtory - jas sáýletshi Asqat Bákirov. Eskertkishte otbasylyq shańyraq oshaǵyn ıadrolyq jarylys qıratqan stella beınelengen.
1 jyl buryn (2010) Jetisý Alataýy jotasynyń soltústik taý bókterinde Jońǵar-Alataý memlekettik ulttyq tabıǵat parki ashyldy. Bul aýmaqta qyzyl kitapqa engen, joıylý qaýpi aldynda turǵan Sıver almasy ósedi.
Jońǵar-Alataý memlekettik ulttyq tabıǵı parkiniń jalpy aýmaǵy 356 022 gektar jerdi quraıdy. Park Almaty oblysynyń - Aqsý, Sarqand jáne Alakól aýdandarynda ornalasqan. Park 2010-Halyqaralyq bıoalýandyq jyly Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetininiń qaýlysymen qurylǵan bolatyn.
Jańa tabıǵat parkiniń ashylýy ekologtardyń, orman sharýashylyǵy salasyndaǵy mamandardyń, jurtshylyqtyń, memlekettik organdardyń kóp jylǵy jumystarynyń nátıjesi. Park bıoalýantúrlilikti, sonyń ishinde ǵalamdyq mańyzy bar jabaıy jemis aǵashtarynyń genofondyn jáne aıyryqsha ekologııalyq, genetıkalyq, tarıhı jáne estetıkalyq qundylyqtardyń qazynasy bolatyn tabıǵı taý landshaftaryn saqtaý maqsatynda jasalǵan. Aımaq taýly agroalýantúrlilikke baǵyttalǵan mańyzdy ortalyq bolyp tabylady. Parktiń jalpy alańynyń 1,5 paıyzyn Sıvers almasynyń jabaıy jemisti alqaptary alyp jatyr. Bul alma álemdegi barlyq alma sorttarynyń atasy bolyp tabylady. Sondyqtan oǵan erekshe qorǵaý qajet. Alma aǵashtarynyń jańa sorttaryn jasaýda taptyrmaıtyn álemdik mańyzy bar genetıkalyq resýrs kózderi sanalatyn biregeı alma aǵashtarynyń qalpyna keltirilýi men saqtalýyna búgingi tańda erekshe kóńil bólinýde. Sondyqtan, qazirgi ýaqytta jabaıy jemis alqaptaryn saqtap qalý problemasy ulttyq sheńberden shyǵyp ǵalamdyq sıpat alýda.
Jetisý Alataýy florasynda Qazaqstannyń qyzyl kitabyna jazylǵan sırek kezdesetin jáne joıylý qaýpi bar 2168 túrli - Sıvers almasy, sepkilgúl, jońǵar tasshóbi sııaqty ósimdiktermen qatar, álemniń esh jerinde óspeıtin ósimdikterdiń 76 túri osy qyrqalarda ósedi. Bul jerde sondaı-aq, jáı órik, jaı bóriqaraqat, dóńgelek jemisti bóriqaraqat, tıanshan shıesi, Albert ıtmuryny, Meıer qaraqaty syndy jabaıy jemis-jıdektiń kóptegen túrlerimen aıyryqashalandy. Jetisý Alataýy sondaı-aq, janýarlardyń túrlik árkelkiliginen Altaıǵa ǵana jol beretin birden-bir baı aýdany bolyp tabylady. Parktiń faýnasynda súıekti balyqtyń 2 túri, keminde 2 qosmekendi jáne baýyrymen jorǵalaýshylardyń 8 túri, qustardyń kem degende 238, sútqorektilerdiń 52 túrleri mekendeıdi. Park aýmaǵynda sonymen qatar, sırek kezdesetin jáne joıylyp bara jatqan danata qurbaqasy, qara láılek, búrkit, saqalta, baloban, úki, tıan-shan, quba aıýy, tas sýsar, túrkistan sileýsini, qar barysy meken etedi.
Ulttyq parkte sonymen qatar, tarıhı jáne mádenı eskertkishter bar. Atap aıtqanda, Úıgentas, Dınar Horezm shahtyń Muhammed ben Tekesh qorymy, Sarymsaqty ózeni boıyndaǵy qorǵandar qorymy.
ESІMDER
80 jyl buryn (1931) Qazaqstannyń halyq ártisi ShÁRІPOVA Zámzágúl Núsipbaıqyzy dúnıege keldi.
Almaty oblysynyń Jambyl aýdanynda týǵan. Almaty teatr ýchılışesin bitirip, «Qazaqfılm» kınostýdııasynda, Qazaq radıosynda qyzmet etken. 1953 jyly Qazaq drama teatrynyń trýppasyna qabyldanǵan.
Akterlik alǵashqy rólin Áljappar Ábishevtiń «Kim meniń ákem?» atty dramasyndaǵy Laǵyl beınesinen bastap, Aqtoqty (Ǵabıt Músirepov, «Aqan seri - Aqtoqty»), Aıman, Qaragóz (Muhtar Áýezov «Aıman-Sholpan», «Qaragóz»), Aıjan (Sábıt Muqanov, «Shoqan Ýálıhanov»), Dezdemona (Ýılıam Shekspır, «Otello») jáne t.b. kóptegen rólderde oınap, lırıkalyq boıaýy mol sahnager ekenin tanytty. Sondaı-aq ol dýblıajǵa, radıoqoıylymdarǵa qatysyp, kórkemsóz oqýmen de shuǵyldanǵan. Ol 1955 jyldan bastap kınoǵa túsip, «Ójet qyz», «Ómir joly», «Shyńdaǵy shynar», «Abaı» telefılmderindegi Nurjamal, Hadısha, prokýror, Qarlyǵash beınelerin somdaǵan.
«Qurmet belgisi» jáne Halyqtar dostyǵy ordenderimen marapattalǵan.
55 jyl buryn (1956) fılosofııa ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy áleýmettik ǵylymdar akademııasynyń korrespondent múshesi, Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy syılyqtyń laýreaty, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri ShALABAEVA Gúlmıra Kenjebolatqyzy dúnıege keldi.
Almaty qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti), Qazaqstan Ǵylym Akademııasy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. Qazaq KSR Memlekettik kıno komıtetiniń aǵa redaktor bolyp jumys istegen. 1986-1991 jyldary - Pedagogıka ǵylymdary ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri. 1991-1993 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Jastar isi jónindegi memlekettik komıtetiniń jetekshi mamany. 1993-1997 jyldary - Almaty memlekettik ýnıversıtetiniń (qazirgi Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıteti) aǵa oqytýshysy. 1997 jyldan Qazaqstan Ǵylym akademııasy Fılosofııa ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyzmetkeri, 1998 jyldan «Oıý» kórkemsýret galereıasynyń qojaıyny.
Medalmen marapattalǵan.
«Etnos. Kýltýra. Samosoznanıe», «Postıjenıe kýltýry: mırovozzrencheskıe paradıgmy ı ıstorıcheskıe realıı Kazahstana», «Kazahstan: evolıýtsııa kýltýrnoı polıtıkı», «Evgenıı Sıdorkın. Ontologııa hýdojestvennogo metoda», «Kazahstan: ot drevnıh tsıvılızatsıı k sovremennostı» kitaptarynyń, 50-den astam ǵylymı jarııalanymnyń avtory. «Gýlfaırýz Ismaılova. Jıvopıs ı teatralno-dekoratsıonnoe ıskýsstvo», «Izobrazıtelnoe ıskýsstvo Kazahstana na rýbeje vekov» atty kórkemsýret albomyn jaryqqa shyǵarǵan.
45 jyl buryn (1966) Qazaqstan Respýblıkasy Senat Apparatynyń basshysy, zań ǵylymynyń doktory, professor, polıtsııa polkovnıgi SÁRSENBAEV Talǵat Esenáliuly dúnıege keldi.
Aqmola oblysynyń Stepnogorsk qalasynda týǵan. KSRO Іshki ister mınıstrligi Qaraǵandy joǵary mektebin bitirgen. 1987-1990 jyldary - Temirtaý qalalyq ishki ister basqarmasynyń tergeýshisi, bólimshe bastyǵy. 1990-1992 jyldary - Qaraǵandy joǵary mektebiniń oqytýshysy. 1992-1995 jyldary - Reseı Federatsııasy Іshki ister mınıstrligi Búkilodaqtyq ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń adıýnkti. 1995-2002 jyldary - Qaraǵandy joǵary mektebi - Qazaqstan Respýblıkasy Іshki ister mınıstrligi Qaraǵandy zań ınstıtýtynyń aǵa oqytýshysy, Qylmystyq úderis kafedrasy bastyǵynyń orynbasary, № 8 arnaıy kafedrasynyń bastyǵy, Qylmystyq tergeýdi uıymdastyrý kafedrasynyń bastyǵy, dotsent-doktoranty. 2002-2003 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Parlamenttegi ókildiginiń bas sarapshysy. 2003-2004 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senaty Apparatynyń quqyqtyq saraptama bólimi meńgerýshisiniń orynbasary. 2003-2007 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Parlament Senaty Apparatynyń Quqyqtyq saraptama bólimi meńgerýshisiniń orynbasary, Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma jónindegi komıtetpen birlesip áreket etý bólimi meńgerýshisi, Memlekettik qurylys jáne quqyqtyq saıasat jónindegi komıtetpen birlesip áreket etý bólimi meńgerýshisi, ákimshilik bólim meńgerýshisi. 2007-2009 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Parlament Senaty Apparaty basshysynyń orynbasary. 2009 jyldyń shildesinen - Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýrorynyń erekshe tapsyrmalar jónindegi aǵa kómekshisi. 2011 jyldyń sáýirinen - qazirgi qyzmetinde.
Onyń qylmystyq, qylmystyq-protsessýaldyq quqyqtyq jáne krımınalıstıkaǵa arnalǵan 60-tan astam ǵylymı eńbegi bar.
«Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 10 jyl», «Qazaqstan Parlamentine 10 jyl» mereıtoılyq medaldarymen marapattalǵan.
2011 JYLǴY QYRKÚIEK AIYNDA:
ESTE QALAR OQIǴALAR
295 jyl buryn (1716) qazaq hany Qaıyp Sibir general-gýbernatoryna Bekbolat Ekeshuly men Baıdáýlet Bóriuly bastaǵan elshiligin jiberdi. Ol bul elshilikke óziniń Reseımen beıbit qarym-qatynasta bolýdy, jońǵarlarǵa qarsy birlesip kúresý jónindegi kelisimge kelýdi qalaıtynyn jetkizýdi tapsyrdy. Sonymen birge elshilik Qaıyp hannyń eki el arasyndaǵy qarym-qatynasqa nuqsan keltiretin jaǵdaılardy boldyrmaýǵa tyrysatynyn, Qazaq Ordasynyń Reseımen saýda-sattyq jasaýǵa múddeli ekenin jetkizdi.
90 jyl buryn (1921) Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq memlekettik muraǵaty óz qyzmetin Orynbor qalasynda 1921 jyly bastaǵan. Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq memlekettik muraǵaty - elimizdegi eń alǵash Qazaqstannyń damý tarıhy qujattaryn júıelep, bir qalypqa keltirip jınaqtaǵan muraǵat. Muraǵat XVIII-shi ǵasyrdyń orta kezeńinen bastaý alǵan revolıýtsııaǵa deıingi qujattardan bastap osy kezeńge deıingi qujattardy saqtaýda. Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq memlekettik muraǵaty Qazaqstan tarıhynyń úsh kezeńiniń: keńestik dáýirge deıingi, keńestik dáýir men elimizdiń táýelsizdigi kezeńindegi qujattardy saqtap otyrǵan birden bir muraǵat. Qazirgi tańda muraǵat 1 mıllıon 300 shamasyndaı qujattar saqtap otyr.
70 jyl buryn (1941) qazaq aqyny Jambyl nemis fashısteriniń qorshaýynda qalǵan Lenıngrad qalasynyń qorǵaýshylaryna «Lenıngradtyq órenderim!» óleńin arnady. Aqynnyń bul jyry maıdandaǵy ár ulttan quralǵan jaýyngerlerdiń báriniń de júregine jetip, jigerin qaırady, rýh berdi.
50 jyl buryn (1961) Qazaqstan Respýblıkasynyń Іshki áskerleriniń áskerı aptalyq «Qalqan-Şıt» gazeti shyǵa bastady. Bastapqyda «Na boevom postý» jáne «Dzerjınets» degen ataýlarmen shyqqan. Uzaq jyldar boıy jabyq basylym bolyp, «Bólimnen shyǵarylmasyn» degen belgi qoıylyp otyrǵan. Gazet qurylymynda áskerı qyzmet jáne ázirlik, áleýmettik-turmystyq máseleler, hat-habar jáne buqaralyq jumys bólimderi bar. Qazaqstan Respýblıkasy Іshki ister mınıstrligi Іshki áskerleriniń tynys-tirshiligin jazatyn bul basylym qazaq jáne orys tilderinde Astana qalasynan shyǵady.
10 jyl buryn (2001) Astana qalasynda «Shejire» galereıasynyń alǵashqy ekspozıtsııalyq jumystary Ábdirashıt Sadyhanovtyń jeke sýret kórmesinen bastaldy. Sodan beri atalmysh galereıanyń kórmeleri dástúrli túrde ótkizilip keledi. Galereıanyń ashylýyndaǵy basty maqsat - Qazaqstan sýretshileriniń týyndylaryn, ulttyq qolóner buıymdaryn nasıhattap, qazaqtyń salt-dástúrin dáripteý. Galereıada qazaqstandyq jáne shetel beıneleý óner sheberleriniń, atap aıtqanda Marat Bekeevtiń «Smýta», Gúlmıra Telǵazıevanyń «Sáýkele», apaly-sińlili Gabolardyń «Aromat Vostoka», t.b. jańa izdenisterge toly týyndylary boldy.
QYRKÚIEKTІŃ 1-І, BEISENBІ
Bilim kúni. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 1998 jylǵy qańtardyń 20-syndaǵy Jarlyǵyna sáıkes atap ótiledi.
Bul - mektep tabaldyryǵyn tuńǵysh ret attaǵan balǵyndar úshin asyǵa kútken kún.
Lıvııa Arab Sotsıalıstik Halyqtyq Jamahırııasynyń Ulttyq meıramy - Tóńkeris kúni (1969).Lıvııa - Soltústik Afrıkada ornalasqan memleket. Shyǵysynda Mysyrmen, ońtústik-shyǵysynda Sýdanmen, ońtústiginde Chad, Nıgermen, batysynda Aljırmen, soltústik-batysynda Týnıspen shektesedi. Astanasy - Trıpolı qalasy. Memlekettik tili - arab tili, sonymen qatar keıde ıtalıan, aǵylshyn tilderi de qoldanylady. Aqsha birligi - lıvııalyq dınar. Konstıtýtsııasy boıynsha joǵary atqarýshy organy qyzmetin Joǵarǵy Halyqtyq komıtet atqarady. Joǵary zań shyǵarýshy organy - jalpyǵa birdeı Halyqtyq Kongress.
Qazaqstan Respýblıkasy men Lıvııa arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jyly ornatyldy.
Ózbekstan Respýblıkasynyń Táýelsizdik kúni (1991). 1991 jylǵy tamyzdyń 31-inde Ózbekstan Joǵarǵy Keńesi el táýelsizdigin jarııalady. Qazaqstan Respýblıkasy men Ózbekstan Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy qarashanyń 23-inde ornatyldy.
Slovakııa Respýblıkasynyń Memlekettik meıramy - Konstıtýtsııa kúni (1992).
Qazaqstan Respýblıkasy men Slovakııa Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1993 jylǵy tamyzdyń 19-ynda ornatyldy.
ESTE QALAR OQIǴALAR
88 jyl buryn (1923) Qostanaı qalasynda «Aýyl» (qazirgi «Qostanaı tańy») gazetiniń alǵashqy sany jaryq kórdi. Alǵashqy uıymdastyrýshy ári redaktory - M.Seralın, jaýapty shyǵarýshy B.Maılın boldy. Keıin basylym ataýy «Sotsıaldy aýyl», «Bolshevıktik jol», «Kommýnızm joly», «Kommýnızm tańy» bolyp birneshe márte ózgergen. Qazirgi ataýymen 1991 jyldan beri shyǵyp keledi.
61 jyl buryn (1950) Muhtar Áýezov Qazaq memlekettik ýnıversıtetinde «Abaıtaný» pánin engizdi.
Ústimizdegi jyly qazaqtyń oıshyl aqyny Abaı Qunanbaevtyń týǵanyna 165 jyl tolýyna arnalǵan respýblıkada «Abaı álemi» ádebı-mýzykalyq keshi, Abaı oqýlary, poezııa keshteri, baıqaýlar, kórmeler men kontsertter ótýde.
Áýezov Muhtar Omarhanuly (1897-1961) - qazaq ádebıetiniń klassıgi, jazýshy, qoǵam qaıratkeri, fılologııa ǵylymynyń doktory, professor, Qazaq KSR Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri. Shyǵys Qazaqstan oblysy Abaı aýdanynda týǵan.
Jazýshy óziniń shyǵarmashylyq jolynda talaı janrǵa, taqyrypqa iz salyp, qyrýar, ocherk, áńgime, pesalar jazǵan, tamasha aýdarmalar jasaǵan, ádebı synǵa, ádebıet tarıhyn zertteý jumysyna belsene at salysyp, kóptegen maǵynaly maqalalar jarııalaǵan, baıandamalar jasaǵan, oqýlyqtar quraǵan, joǵary oqý oryndarynda dáris berip, teorııalyq bilimin jetildirip otyrǵan.
46 jyl buryn (1965) «Qazaqstan-Semeı» telekanaly quryldy.
1965 jyly 1 qyrkúıekte Semeı telestýdııasynyń alǵashqy resmı habary efırge shyqty.
Ol respýblıkamyzda ashylǵan tórtinshi telestýdııa bolatyn. Sýretti fılmder, derekti jáne kórkem fılmder negizgi ýaqytty alatyn. Al tikeleı efırge beriletin jastarǵa arnalǵan, qoǵamdyq-saıası jáne mýzykalyq jergilikti habarlar kúnine 2 saǵat kórsetiletin. Alǵashqy habarlardyń beınejazbalary, «Kınor» kınokamerasy arnanyń muraǵat qorynda saqtaýly tur. Olar búgingi kúni baǵa jetpes jádigerge aınalǵan. 70-jyldardyń basynda kásibı beınejazbalar paıda bolyp, tikeleı efırge jańalyqtar men jedel habarlar ǵana shyǵatyn boldy. 80-jyldary túrli-tústi telehabarlar kórsetilip, keıinnen birte-birte beınejazba quraldarynyń yqsham túrleri paıdalanyla bastady. Búgingi tańda «Qazaqstan-Semeı» telearnasynyń tehnıkalyq jaraqtandyrylýy osy zamanǵy talaptar deńgeıinde. Telekompanııanyń ınteraktıvti efırge shyǵyp, asa kúrdeli túsirý jumystaryn júrgizýge múmkindigi bar. Sol kezderde qalyptasqan shyǵarmashylyq qyzmettiń ıgi dástúrleri búgingi jetistikterdiń negizi bolyp tabylady. Al, jas býyn tálimgerleriniń isin adaldyqpen jalǵastyrýda.
35 jyl buryn (1976) J.Bekturov atyndaǵy Qaraǵandy oblystyq jasóspirimder kitaphanasy quryldy. Búgingi kúnde kitaphana qyzmetin 14700-ge jýyq adam paıdalanady, al kitap qory 132155 dana, onyń ishinde 13001-i qazaq tilinde, 119154-i orys tilinde, 11-i basqa tilderde. Kitaphanashylardyń uıymdastyrýymen 1996 jyldan bastap kitaphanada «Bota» ıntellektýaldyq jasóspirimder ortalyǵy qurylǵan.
21 jyl buryn (1990) Atyraý qalasynda tuńǵysh ret daryndy balalarǵa arnalǵan mektep-ınternat ashylyp, keıinnen oblystyq ulttyq gımnazııa bolyp ataýy ózgerdi.
1990 jyly osy mekteptiń negizin qalaýshy jáne qazirge deıin mektep basshysy qyzmetin atqaryp kele jatqan - pedagogıka ǵylymdarynyń kandıdaty, Qazaqstan Respýblıkasy Pedagogıkalyq Ǵylymdar Akademııasynyń korrespondent múshesi Daýmov Nurlybek Ǵılajuly.
11 jyl buryn (2000) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasynda sot júıesiniń táýelsizdigin nyǵaıtý jónindegi sharalar týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.
11 jyl buryn (2000) Túrki halyqtarynyń Almaty mádenıet qory qurylyp, onyń demeýshiligimen «Túrik dúnıesi» gazetiniń birinshi sany jaryqqa shyqty.
6 jyl buryn (2005) Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen Astanada qazaq tilinde oqytatyn jańa №51 mektep ashyldy.
6 jyl buryn (2005) Atyraýda «Qazaqstannyń munaı entsıklopedııasy» atty eki tomdyq basylymynyń tanystyrylymy boldy.
Alǵashqy basylym 1999 jyly Qazaqstan munaıynyń 100 jyldyq mereıtoıyna arnap shyǵarylǵan bolatyn. Jańa kitap Túrkııada basylyp shyqty. Entsıklopedııada elimizdiń munaı ónerkásibiniń ǵasyrdan astam tarıhy jan-jaqty qamtylǵan. Ásirese, munaı men gaz óndiriletin aımaqtardyń keleshegine tereń taldaý jasalǵan.
2 jyl buryn (2009) Semeıde Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdentiniń ıntellektýaldyq mektebi ashyldy.
Semeıdegi Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdentiniń ıntellektýaldyq mektebi elimizdegi úshinshi bilim berý ordasy. Alǵashqysy Astanada jumys isteıdi, ekinshisi Kókshetaýda ashyldy.
Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdentiniń ıntellektýaldyq mektebi - oqýshylar kún uzaqqa bolatyn mektep. Árbir 1-4 synyptarda 18, 5-11 synyptarda 20 oqýshydan oqıdy. Mektepte fızıkadan 6 zerthana, baǵdarlamalyq qamtamasyz etiletin 12 mýltımedıalyq bólme, 37 smart-synyby bar. Barlyq mektep kabınetteri ınteraktıvti taqtalarmen jaraqtalǵan. Aqparattyq-anyqtamalyq júıe jáne radıojıilikti biregeılendirýdiń tehnologııalaryna negizdelgen sabaqqa qatysý esebiniń júıesi, pedagogıkalyq jáne aqparattyq tehnologııalardy biriktirý ortalyǵy jumys isteıdi. Jańa mektep halyqaralyq standarttarǵa saı.
2 jyl buryn (2009) Kókshetaýda Tuńǵysh Prezıdenttiń ıntellektýaldy fızıka-matematıka mektebi ashyldy.
Oqý orny 900 orynǵa eseptelgen. Jobanyń maqsatyna oraı munda joǵary sapaly, bilikti mektep túlekterin oqytý, bilim berýdiń ozyq ınnovatsııalyq tehnologııasy men ǵylymı jetistikterin keńinen paıdalaný birinshi kezektegi mindet bolyp tabylady. Fızıka jáne matematıka pánderin tereńdetip oqytý arqyly ınnovatsııalyq baǵdarlamalardy molynan meńgerýge qol jetkizilmek.
2 jyl buryn (2009) Soltústik Qazaqstan oblysynyń Mamlıýtka qalasynda qazaq mektep-ınternaty ashyldy.
Jańa mektep-ınternat 400 balany oqytýǵa eseptelgen, onyń ishinde 200 bala jatatyn oryndarmen qamtylǵan.
65 jyl buryn (1946) Venada Aýstrıa Presse Agentýr (APA) atty avstrııalyq baspasóz agenttigi quryldy.
60 jyl buryn (1951) Londonda alǵashqy sýpermarket ashyldy.
ESІMDER
90 jyl buryn (1921-2006) ǵalym, geologııa-mıneralogııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Ulttyq Ǵylym akademııasynyń akademıgi, Aleksandr Skochınskıı atyndaǵy syılyqtyń laýreaty ERMEKOV Maǵaýııa Álimhanuly dúnıege keldi.
Shyǵys Qazaqstan oblysy Abaı aýdanynda dúnıege kelgen. Qazaq taý-ken ınstıtýtyn (qazirgi Qanysh Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti), osy oqý ornynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1950-1958 jyldar aralyǵynda KSRO Kómir ónerkásibi mınıstrliginiń Qaraǵandy qalasyndaǵy «Qazaqkómir geologııa» tresinde geolog, aǵa geolog, top jetekshisi qyzmetterin atqarady. 1958-1963 jyldar aralyǵynda KSRO Kómir ónerkásibi mınıstrliginiń Qaraǵandy qalasyndaǵy Qazaqstan Ǵylym akademııasynyń hımııa-metallýrgııa ınstıtýtynda kafedra meńgerýshisi, 1963-1970 jyldar aralyǵynda KSRO Kómir ónerkásibi mınıstrliginiń Qaraǵandy qalasyndaǵy Qazaq taý-ken qaýipsizdigi ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, zerthana bastyǵy, 1970-1989 jyldar aralyǵynda Qaraǵandy polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń (qazirgi Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıteti) geologııa kafedrasynyń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. 1989 jyldan Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetiniń professory bolyp qyzmet atqarǵan.
Maǵaýııa Álimhanulynyń negizgi ǵylymı eńbekteri kómir alaptaryndaǵy gazdy qabattardy barlaý, onymen kúres júrgizý máselelerine arnalǵan. Qaraǵandy kómir basseıniniń gazdy qabattarynyń kartasyn jasaǵan.
Maǵaýııa Ermekovtiń 1979 jyly Máskeý qalasynda «Gazonosnost ýgolnyh basseınov ı mestorojdenıı Kazahstana», «Gazonosnost ýgolnyh basseınov ı mestorojdenıı SSSR», 1988 jyly Qaraǵandy qalasynda «Statıstıko-determınırovannyı metod postroenııa mnogomernyh modeleı s ıspolzovanıem EVM» atty birlesip jazǵan eńbekteri jaryq kórgen, 150-den asa ǵylymı jumystyń avtory.
1-dárejeli «Otan soǵysy» ordenimen, kóptegen medaldarmen marapattalǵan.
85 jyl buryn (1926-1965) memleket qaıratkeri HALIMOV Isa dúnıege keldi.
Jambyl oblysy Sarysý aýdany Baıqadam aýylynda týǵan. Almaty temirjol kóligi tehnıkýmyn, QKP Ortalyq komıteti janyndaǵy Joǵary partııa mektebin bitirgen. 1948-1950 jyldary - Jambyl oblystyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy. 1950-1953 jyldary - Qazaqstan Ortalyq komıteti kommýnıstik partııasynyń nusqaýshysy. 1953-1954 jyldary - Qyzylorda temirjol bólimshesi saıası bóliminiń bastyǵy. 1957-1958 jyldary - Jambyl qalalyq partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy. 1958-1961 jyldary - Qazaqstan Ortalyq komıteti kommýnıstik partııasynyń Kólik jáne baılanys bóliminiń meńgerýshisi. 1961-1963 jyldary - Qazaq KSR avtomobıl joldary mınıstri. 1963-1964 jyldary - Almaty qalalyq turǵyn úı basqarmasynyń bastyǵy. 1965 jyly - Almaty oblystyq partııa komıtetiniń jaýapty qyzmetkeri.
Medalmen marapattalǵan.
70 jyl buryn (1941-2000) memleket jáne qoǵam qaıratkeri, ekonomıst, keden qyzmetiniń 2-inshi rangili memlekettik keńesshisi DERBІSOV Erkeshbaı Jaılaýbaıuly dúnıege keldi.
Almaty oblysynyń Іle aýdanynda týǵan. Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtyn bitirgen. 1966-1990 jyldary - Qazaq KSR Qarjy mınıstrliginiń ekonomısi, aǵa ekonomısi, bólim bastyǵynyń orynbasary, bólim bastyǵy, basqarma bastyǵy, Qarjy mınıstriniń orynbasary, birinshi orynbasary. 1990-1991 jyldary - Qazaq KSR Baǵa jónindegi memlekettik komıtetiniń tóraǵasy, Ekonomıka jónindegi memlekettik komıtet tóraǵasynyń birinshi orynbasary - Baǵa komıtetiniń tóraǵasy. 1991-1992 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Bas memlekettik salyq ınspektsııasynyń bastyǵy. 1992-1994 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstri. 1994-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Mınıstrler Kabıneti is basqarýshysynyń orynbasary. 1995-1996 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Mınıstrler Kabıneti janyndaǵy Keden komıtetiniń tóraǵasy. 1996-1999 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq banki Memlekettik qoımasynyń bastyǵy. 1999-2000 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq banki Kassalyq operatsııalar jáne baǵaly zattardy saqtaý ortalyǵynyń dırektory, Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Qarjylyq baqylaý komıtetiniń tóraǵasy bolǵan. Qazaqstan Respýblıkasy Aýdıtorlar palatasynyń prezıdenti qyzmetin atqarǵan.
Halyqtar dostyǵy ordenimen, medalmen marapattalǵan.
65 jyl buryn (1946) ekonomıka ǵylymynyń kandıdaty, dotsent, ekinshi synypty keńesshi SEIDÝALIEV Sáken Spahanuly dúnıege keldi.
Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Arys qalasynda týǵan. Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn, Búkilodaqtyq syrtqy saýda akademııasyn, Máskeý basqarý ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1977-1978 jyldary - Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń oqytýshysy. 1978-1983 jyldary - Almaty energetıkalyq ınstıtýtynyń aǵa oqytýshysy. 1986-1989 jyldary - Nıgerııadaǵy metallýrgııalyq zaýyt qurylysyndaǵy keńestik mamandar tobynyń aǵa ınjeneri. 1989-1990 jyldary - Almaty qalalyq atqarý komıtetiniń bólim meńgerýshisi, Qazaq KSR Memlekettik syrtqy ekonomıkalyq baılanys komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 1990-1993 jyldary - «Qazaqıntorg» respýblıkalyq syrtqy saýda birlestiginiń bas dırektory. 1993-1995 jyldary - Koreıa qarjy mınıstrligi Halyqaralyq quqyqtyq qamtamasyz etý basqarmasynyń bas konsýltanty. 1995-1996 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrligi Halyqaralyq baılanys jáne halyqaralyq qarjy uıymdary basqarmasynyń bastyǵy. 1996-1998 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq banki banknot fabrıkasynyń kommertsııalyq dırektory, «Mabko» JShS-iniń dırektory. 1998-2002 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty, Halyqaralyq is, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń múshesi. 2003-2005 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Taıland Koroldigindegi ýaqytsha senimdi ókili. 2006 jyly - Qazaqstan Respýblıkasynyń Avstrııadaǵy elshiliginde keńesshi. 2006-2007 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Chehııadaǵy elshiliginde keńesshi - Bratıslava qalasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasy konsýly. Qazirgi ýaqytta zeınetkerlik demalysta.
Eki medalmen marapattalǵan.
QYRKÚIEKTІŃ 2-І, JUMA
Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń aıaqtalǵan kúni (1939-1945). Dál osy kúni 2-shi dúnıejúzilik soǵystaǵy ne bary úsh aptaǵa sozylǵan asa mańyzdy operatsııalardyń biri sátti aıaqtalyp, Japonııanyń sózsiz tize búkkendigi jónindegi Aktige qol qoıyldy. Uly Otan soǵysynda ábden shyńdalǵan keńes armııasy maqtaýly Kvantýn armııasynyń tas-talqanyn shyǵardy.
Reseı Ulanynyń kúni. 2000 jylǵy jeltoqsandaǵy RF Prezıdentiniń Jarlyǵymen bekitilgen. Reseı Imperatorlyq Gvardııasy Petr birinshi bılik etken tustarda Preobrajenskıı jáne Semenov polkteri negizinde qurylǵan bolatyn. Bul polkter 1918 jyly taratylyp, Uly Otan soǵysy jyldarynda qaıta quryldy. 1941 jyly Smolensk túbindegi urystarda erekshe kózge túsken tórt atqyshtar dıvızııasy Stalınniń buıryǵymen gvardııa ataýyn aldy. «Gvardııa» ataǵy keńes Qarýly Kúshteriniń Uly Otan soǵysy jyldarynda eren erlik kórsetip, kózge túsken áskerı bólimderine, kemelerine, quramalaryna jáne quramdaryna berildi. Áskerı quramalar gvardııa týyn, al jeke quramdar gvardııa týy men tós belgisin aldy.
Vetnamnyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1945). Vetnam - Ońtústik-Shyǵys Azııada ornalasqan memleket. Soltústigi Qytaımen, batysy Kambodja jáne Laospen, shyǵysy men ońtústigi Ońtústik-Qytaı teńizimen shektesip jatyr. Astanasy - Hanoı qalasy. Memlekettik tili - vetnam tili. Aqsha birligi - jańa dong.
Qazaqstan Respýblıkasy men Vetnam arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy maýsymnyń 29-ynda ornatyldy.
ESTE QALAR OQIǴALAR
17 jyl buryn (1994) Almatyda Raıymbek batyr kesenesiniń saltanatty ashylý rásimi boldy.
17 jyl buryn (1994) Qazaqstandaǵy konsaltıng qyzmeti naryǵynyń kóshbasshylarynyń biri «Tenir Project» JShS-i quryldy.
16 jyl buryn (1995) Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen jazýshy Morıs Davıdovıch Sımashko «Qazaqstannyń halyq jazýshysy» ataǵyn aldy.
Sımashko Morıs Davıdovıch (1924-2000) - Qazaqstannyń halyq jazýshysy, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń beıbitshilik jáne rýhanı kelisim syılyǵynyń, Qazaqstan Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, Uly Otan soǵysynyń ardageri. Odessa pedagogıkalyq ınstıtýtyn, Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Jazýshy shyǵarmalarynyń basty taqyryby - Qazaqstan, Reseı, Ortalyq Azııa jáne Taıaý Shyǵystyń tarıhy men ejelgi mádenıeti boldy. Kórkem aýdarma salasynda І.Esenberlınniń «Kóshpendiler» trılogııasyn, taǵy basqalardyń shyǵarmalaryn orys tiline tárjimalady.
6 jyl buryn (2005) Almatyda «Kazahstan: ıstorııa ýspeha glazamı mırovogo soobşestva» atty kitaptyń tanystyrylymy bolyp ótti
Uıymdastyrýshysy - Qazaqstannyń Atameken jalpy ulttyq kásipkerler jáne jumys berýshiler odaǵy.
Bul Qazaqstan týraly basqa memleketter basshylarynyń, bedeldi saıasatkerlerdiń, ǵalymdardyń, bıznesmender men jýrnalıstterdiń aıtqan pikirleri jınaqtalǵan birinshi keń kólemdi jınaq bolyp otyr. «Kazahstan: ıstorııa ýspeha glazamı mırovogo soobşestva» atty kitabyn jazý ıdeıasy jalpy ulttyq kásipkerler jáne jumys berýshiler odaǵynyń shaǵyn jáne orta bıznestiń jańa ıdeologııasyn izdestirý kezinde paıda boldy.
Kitap qazaq jáne orys tilderinde Almatynyń «Taımas» baspa úıinen basyp shyǵarylǵan.
4 jyl buryn (2007) Qazaqstanda alǵashqy ret kúrt tiliniń oqýlyǵy jaryq kórdi.
Avtory - «Barbang» kúrtter qaýymdastyǵynyń prezıdenti Knıaz Mırzoev.
Qazaqstanda qazirgi kezde kúrt ulttynyń 50000 ókili turyp jatyr. Kúrt ultty ókilderiniń basym bóligi Ońtústik Qazaqstan, Jambyl jáne Almaty oblystarynda baıqalǵan. Atalmysh jerlerde kúrt ultynyń mádenıet ortalyqtary jáne kúrt tilinde oqytatyn mektepter ashylyp jatyr. Respýblıkamyzdyń Almaty, Shymkent jáne Taraz qalalarynda ulttyq-mádenıet ortalyqtary jumys isteıdi, orys tilinde aı saıynǵy «Kýrde Zana» gazeti shyǵady. Jumys istep turǵan «Barbang» Qazaqstandaǵy kúrtter qaýymdastyǵy Qazaqstan halqy assambleıasyna birinshi bolyp kirgen qoǵamdyq uıym bolyp tabylady.
4 jyl buryn (2007) Almaty qalasynyń ortalyq kórme zalynda «Máskeý. 10 jyldyq órleý kezeńi» atty kórme ashyldy.
Bul burynǵy keńestik resýpýblıkalar arasyndaǵy ózara kórmeler almasý jónindegi iskerlik kelisim-shart boıynsha alǵash ret júzege asyp otyrǵan shara bolyp sanalady. Onda 140 ult pen ulys ókilderinen quralǵan 13 mıllıonnan astam turǵyny bar qala tarıhynan syr shertetin fotosýretter toptamasy kórermen nazaryna usynyldy. 1990 jyldardyń bas kezinde Máskeý ómirinde memlekettik, ekonomıkalyq, áleýmettik jáne mádenı salalarda túbegeıli ózgerister boldy. Reseı astanasy bul kúnde jańarý kezeńin bastan keshýde. Qalada iskerlik ortalyqtar, keńselik keshender men saýda jáne oıyn-saýyq ortalyqtary boı túzeýde.
2 jyl buryn (2009) Soltústik Qazaqstan oblysynyń Jambyl aýdandyq ishki ister bóliminiń polıtseıleri qyzmettik mindetterin atqarý kezinde qaza tapqan áriptesterin eske alý qurmetine obelısk ornatty.
Jambyl aýdannynyń ortalyǵy Presnovkada eskertkish ornatý týraly sheshim ofıtserler jınalysynda qabyldanǵan bolatyn, al qarjyny polıtseılerdiń ózi jınady.
Sergeı Vasılchenko, Erik Ospanov, Aleksandr Gordeevterdiń esimin aýdannyń árbir turǵyny biledi. Olar - ár jyldary qyzmettik mindetterin atqarý kezinde qaza tapqan polıtseıler.
Obelıskiniń ashylý rásimine aýdan basshylary, ishki ister organdarynyń ardagerleri, qaza bolǵan qyzmetkerlerdiń týystary shaqyryldy. Bir mınýttyq únsizdikten jáne úsh dúrkin oq atylǵan soń eskertkishke gúl shoqtary qoıyldy.
40 jyl buryn (1971) Birikken Arab Respýblıkasy óziniń tarıhı ataýy Mysyrdy qaıta aldy.
15 jyl buryn (1996) Ýkraınada jańa valıýta grıvna engizildi.
ESІMDER
105 jyl buryn (1906-1997) taý-ken ınjeneri, geologııa-mıneralogııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Qazaq SSR-iniń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri, Qazaqstanda geomehanıkanyń negizin salýshy, mektebin qurýshy, jazýshy MAShANOV Aqjan Jaqsybekuly dúnıege keldi.
Qaraǵandy oblysynyń Qarqaraly aýdanynda týǵan. Qazaq taý-ken metallýrgııa ınstıtýtyn bitirgen. KSRO Ǵylym akademııasynyń Qazaqstan bólimshesinde, Geologııa ǵylymdary ınstıtýtynda, Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtynda, Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynda ǵylymı-zertteý jáne pedagogıkalyq jumystarmen aınalysty.
Negizgi ǵylymı baǵyty geomehanıkanyń qurylymy - krıstaldyq zańdylyqtardy zertteýge arnalǵan. Ol geometrııa, optıka, mehanıka, hımııa, geohımııa, krıstaldyq hımııa, geografııa, geologııa, tehnologııa tárizdi pánderdiń sabaqtastyǵyn anyqtaý kezinde birtutas geomehanıka zańdylyǵyn ashyp, qaǵıdasyn tujyrymdady. Sóıtip, óz aldyna derbes ǵylym salasynyń ortaq ózegin izdeý barysynda Eıler teorııasyn jańǵyrtatyn jańalyq jasady. Ǵalym taý-ken óndirisinde geomehanıka zańdaryn is júzinde qoldana otyryp, bir-birine qarama-qarsy eki máseleni sheshýdi maqsat etti: 1) taý jynystarynyń kerneýli-deformatsııa kúıiniń teorııalyq negizin anyqtaý; 2) taý-ken jumystary kezinde kúrdeli ken qazbalarynyń, jer betiniń ornyqtylyǵyn jáne jumys qaýipsizdigin qamtamasyz etý sharalaryn jasaý. Osy máselelerdi biriktire sheshý - taý jynystarynyń jer qoınaýyndaǵy jaı-kúıin, qurylymdyq erekshelikterin jáne beriktilik qasıetterin zertteýge negizdelgen. Jer astyndaǵy kenniń geologııalyq qurylymyn anyqtaý úshin alǵash ret jer qoınaýynyń geometrııasy ádisin qoldana otyryp, Aqbastaý-Qusmuryn ken órisin ashty. Qazaqstanda geomehanıka mektebin qurýǵa jáne soǵys jyldarynda Lenınogor, Zyrıan, Torǵaı, Jezqazǵan, Qarataý ken oryndaryn ashýǵa qatysty. Aqjan Mashanov geologııa, taý-ken isi, marksheıderııa ǵylymdarynyń memlekettik tilde damýyna erekshe kóńil bólip, qazaq tilinde oqýlyqtar men sózdikter shyǵardy. Jaratylystaný ǵylymdaryndaǵy ulttyq qundylyqtardy sabaqtastyra otyryp, gýmanıtarlyq mazmun-sıpatta damytýda kóp is atqardy. Sonymen qatar qazaq ádebıetiniń ǵylymı-kópshilik, fantastıkalyq janrlaryna da úles qosty. Onyń «Jer astyna saıahat» atty kitaby kóptegen oqyrmandardyń geolog, taý-ken mamandyqtaryna degen qyzyǵýshylyǵyn oıatty.
Mashanov ál-Farabı eńbekterin túp nusqasynda oqý úshin 60 jasqa taıaǵan shaǵynda arab tilin meńgerip, ǵulama ǵalym eńbekterin tereńinen zerdeleýge múmkindik alady. Iogann Keplerdiń «Aspan mýzykasy» degen kitabyndaǵy kóp derekterdiń ál-Farabıdiń «Astrologııalyq traktattarynan» alynǵandyǵyna kóz jetkizedi. Osy jónindegi óz ǵylymı tujyrymdamasyn «Orta Azııanyń mádenıet shamshyraqtary» maqalasynda túıindep, ony 1972 jyly Kýveıtte jaryq kóretin «ál-Farabı» jýrnalynda jarııalaıdy. Artynsha Kýveıttiń belgili ǵalymdary «juldyzdar týraly alǵashqy ǵylymı pikir bildirgen Ábý Nasyr ál-Farabı ekenin qazaqstandyq Aqjan ál-Mashanı myrza tolyq dáleldedi» dep jazdy. Aqjan Jaqsybekulynyń baǵa jetpes, erlikke para-par eńbegi uly babamyz Ábý Nasyr ál-Farabıdiń ǵylymı murasyn zerttep, onyń Otyrar ólkesiniń perzenti, qazaq ekendigin dúnıejúzi ǵalymdaryna moıyndatqany edi. Bul jolda ol Batys Eýropa, Azııa elderiniń, Lıssabon, London, Parıj, Berlın, Qazan qalalaryndaǵy kitaphanalardan ál-Farabı eńbekterin jınady. 1968 jyly Damask qalasyndaǵy zırattan ál-Farabı jerlengen qabirdi taýyp, 1978 jyly Almatyda babamyzdyń 1100 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq konferentsııany ótkizýdiń kóshbasshysy boldy. Ol ál-Farabı murasyn ıslam dinimen jáne qazaq halqynyń ulttyq dúnıetanymymen sabaqtastyra zertteý nátıjesinde farabıtanýdyń negizin salýshylardyń biri retinde de keńinen tanyldy. «Ál-Farabı» tarıhı romanynda onyń kórkem beınesin somdasa, «ál-Farabı jáne Abaı» eńbeginde eki ǵulama arasyndaǵy ǵylymı jáne rýhanı baılanystar máselesin zerdeledi. Túrki tildes halyqtardyń mádenı muralaryn, ǵylym tarıhyn, ıslam ǵylymyn zertteýde de kóp ter tókti. 1984 jyly Kýveıtte shyǵatyn «ál-Ǵarab» merzimdik basylymynda «ál-Mashanı» búrkenshik atymen óziniń zertteýlerin jarııalady. Mashanov 200-den astam ǵylymı maqalalar, 10 monografııa, 5 oqýlyq, jáne 8 ǵylymı kópshilik kitaptar jazyp, artyna óshpes mura qaldyrdy. Qanysh Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti Jaratylystaný ınstıtýtyna ál-Mashanı aty berilip, ál-Mashanı muralaryn zertteıtin ortalyq pen Mashanı aýdıtorııasy uıymdastyryldy.
85 jyl buryn (1926-1983) kınorejısser, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen óner qaıratkeri QARSAQBAEV Abdolla dúnıege keldi.
Almaty oblysynyń Jambyl aýdanynda týǵan. Máskeý memlekettik kınematografııa ınstıtýtyn bitirgen. 1947-1983 jyldary - «Qazaqfılm» stýdııasynda rejısser bolyp «Ana men bala», «Eger bizdiń bárimiz de...» (rej. Sultan Qojyqovpen birge), «Qanatty syılyq» (Aleksandr Slobodnık jáne Emır Faıkpen birge), «Botagóz» (Efım Aronmen birge) atty kórkem fılmderdi qoıýǵa qatysty. Tarıhı taqyrypqa arnalǵan «Qıly kezeń», «Daladaǵy qýǵyn» sekildi fılmderdi, «Meniń atym Qoja», «Balalyq shaqqa saıahat», «Meniń aǵam», «Qataryńnan qalma», «Alty jasar Alpamys», «Balalyq shaqtyń kermek dámi» kórkem fılmderin, sonymen qatar «Qazaq halqynyń qolóneri», «Torǵaı sheti», «Aqtóbe», t.b. derekti fılmder qoıǵan.
65 jyl buryn (1946) «Eýrazııa» Halyqaralyq ekonomıkalyq akademııasynyń korrespondent múshesi, mılıtsııa polkovnıgi QONYSBAEV Aıtbaı Mamyshuly dúnıege keldi.
Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Borodýlıha aýdanynda týǵan. Semeı qarjy ekonomıka tehnıkýmyn, KSRO Іshki ister mınıstrligi Omby joǵary mılıtsııa mektebin bitirgen. 1969-1990 jyldary - Semeı oblystyq atqarý komıteti Іshki ister basqarmasynyń tergeýshisi, asa erekshe ister jónindegi tergeýshisi, tergeý bólimi bastyǵynyń orynbasary, bastyǵy, basqarma bastyǵynyń orynbasary. 1990-1993 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesi komıtetiniń múshesi, Ekonomıkalyq reforma, qarjy jáne bıýdjet máseleleri jónindegi komıtet tóraǵasynyń orynbasary. 1994 jyly - «Qazmetall» AQ-ynyń bas zańger-konsýltanty. 1994-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Mınıstrler Kabınetiniń Joǵarǵy Keńestegi ókili. 1995-1999 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń Parlamenttegi ókili. 1999 jyly - Astana qalalyq advokattar alqasynyń múshesi. 1999-2005 jyldary - Qazaqstan azamattyq patııasy Ortalyq komıteti apparatynyń Astana qalasyndaǵy ókildiginiń basshysy. 2006-2007 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamentinde «Atameken» odaǵynyń ókili. 2007-2010 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Taý-ken óndirý jáne taý-ken metallýrgııa kásiporyndary qaýymdastyǵynyń vıtse-prezıdenti. 2001 jyldyń aqpanynan zeınetkerlik demalysta.
Medaldarmen marapattalǵan.
QYRKÚIEKTІŃ 3-І, SENBІ
Katar Memleketiniń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1971). Katar - Parsy shyǵanaǵynyń Katar túbeginde ornalasqan memleket. Astanasy - Doha qalasy. Resmı tili - arab tili. Aqsha birligi - Katar rıaly. Memlekettiń saıası qurylymy - absolıýtti monarhııa. 1971 jyly Katar táýelsiz memleket bolyp jarııalanyp, Birikken Ulttar Uıymy men Arab memleketteri lıgasyna qabyldandy. Qazaqstan Respýblıkasy men Katar Memleketi arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas1993 jylǵy shildeniń 1-inde ornatyldy.
ESTE QALAR OQIǴALAR
19 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Beıbitshilik pen rýhanı tatýlyq syılyǵy týraly» Jarlyǵy jaryq kórdi.
6 jyl buryn (2005) «Mır» memleketaralyq teleradıokompanııasy men Qazaq mádenı ortalyǵynyń qoldaýymen Nıý-Iorkte belgili qazaqstandyq sýretshi, kitap bezendirý sheberi Ǵalı Myrzashevtiń kórmesi ashyldy. Túrli halyqaralyq baıqaýlardyń laýreaty, Búkilodaqtyq memlekettik kınematografıster ınstıtýtynyń túlegi Ǵalı Myrzashev amerıkandyq óner áýesqoılarynyń nazaryna «Ýaqyt joldary» degen atpen óz týyndylarynyń toptamasyn usyndy. Qazaqstanmen beıtanys amerıkandyq ónersúıer qaýym ulttyq mádenıettiń baılyǵy men ózindik beınesine beıjaı qalmady.
4 jyl buryn (2007) Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen elordadaǵy halyqaralyq respýblıkalyq qazaq-túrik lıtseıi saltanatty túrde ashyldy.
Mektepte keremet jabdyqtalǵan sportzal, basseın, konferents- jáne akt zaldary, kabınetterge mýltımedıa jabdyqtary ornatylǵan. Mektep 1 000 oqýshyǵa eseptelgen. Gýmanıtarlyq sabaqtary qazaq tilinde, al tehnıkalyq sabaqtar aǵylshyn tilinde ótedi. Ortasha eseppen alǵanda oqýdyń jyldyq quny 4000 AQSh dollary.
4 jyl buryn (2007) Qazaqstan tarıhynda tuńǵysh ret Elbasy Nursultan Nazarbaev barlyq qazaqstandyq oqýshylar úshin «Jańa Qazaqstan - jańa álemde» ınteraktıvti sabaǵyn ótkizdi. On-line rejıminde ótken sabaqqa respýblıka boıynsha myńdaǵan oqýshylar qatysty.
2 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen Aqmola oblysynyń Şýche aýdany Býrabaı aýdany dep ózgertildi.
2 jyl buryn (2009) Atyraýda álemdik munaı ındýstrııasy týraly birinshi qazaqstandyq «Munaı: keshe, búgin, erteń» atty kitaptyń tanystyrylymy ótti.
Osy ǵylymı-tanymal basylym munaı týraly ǵalamdyq, álemdik aýqymda bizdiń elimizdegi kómirsýtek resýrstaryn ónerkásiptik óndirýdiń ǵasyrlyq tarıhyn qamtıtyn qazaqstandyq avtormen jazylǵan entsıklopedııalyq sıpattaǵy birinshi zertteý jumysy bolyp tabylady.
Avtory - ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Mıneraldyq resýrstar halyqaralyq akademııasynyń, Halyqaralyq ınjenerlik akademııasynyń jáne Eýrazııa ekonomıkalyq akademııasynyń akademıgi Ravıl Tájiqarauly Shyrdabaev. Ár túrli ýaqytta Ýkraınada jáne Moldovada elshi, Atyraý oblysy ákimshiliginiń basshysy, Táýelsiz Qazaqstannyń munaı jáne gaz ónerkásibiniń tuńǵysh mınıstri qyzmetterin atqarǵan.
35 jyl buryn (1976) Mars beti tuńǵysh ret túrli-tústi sýretke túsirildi.
ESІMDER
60 jyl buryn (1951) Shyǵys Qazaqstan oblysy Energetıka jáne kommýnaldy sharýashylyq basqarmasynyń bastyǵy ShERÝBAEV Aıtqazy dúnıege keldi.
Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Tarbaǵataı aýdanynda týǵan. Qaraǵandy polıtehnıkalyq ınstıtýtyn bitirgen. 1978-1980 jyldary - Shyǵysmashzaýytynyń ınjeneri, qurastyrýshysy, sektor meńgerýshisi. 1980-1981 jyldary - Úlbi jylý jelileri kásiporynynyń sheberi, bastyqtyń mindetin atqarýshy. 1981-1986 jyldary - Óskemen jylý jelileri kásiporynynyń bas ınjeneri. 1986-1988 jyldary - «Elektrosantehmontaj» qurylys basqarmasynyń bastyǵy. 1988-1993 jyldary - Úlbi aýdandyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy, aýdandyq keńestiń tóraǵasy, aýdan ákimdiginiń basshysy. 1993-1997 jyldary - Óskemen qalasy ákimdigi basshysynyń, ákiminiń birinshi orynbasary. 1997-2008 jyldary - Shyǵys Qazaqstan oblystyq Eńbek, halyqty eńbekpen qamtý jáne áleýmettik qorǵaý basqarmasynyń bastyǵy, Shyǵys Qazaqstan oblystyq Halyqty eńbekpen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalardy úılestirý departamentiniń dırektory. Qazirgi qyzmetinde 2008 jyldyń shildesinen bastap isteıdi.
50 jyl buryn (1961) «Astana» ýnıversıtetiniń rektory, zań ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Bilim berý isiniń qurmetti qyzmetkeri OŃǴARBAEV Erkin Ánýaruly dúnıege keldi.
Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Sozaq aýdanynda týǵan. KSRO Іshki ister mınıstrligi Qaraǵandy joǵary mektebin, KSRO Іshki ister mınıstrligi Máskeý joǵary mektebiniń adıýnktýrasyn bitirgen. Qaraǵandy joǵary mektebi komsomol komıtetiniń hatshysy, oqytýshy, aǵa oqytýshy dotsent, bólim bastyǵy qyzmetterin atqarǵan. 1996-1997 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik tergeý komıtetiniń mańyzdy ister jónindegi aǵa ınspektory. 1998-1999 jyldary - Qaraǵandy joǵary mektebi bastyǵynyń orynbasary. 1999-2000 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıteti Oqý oryndary basqarmasynyń bastyǵy, bas keńesshi. 2000-2003 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi tóraǵasynyń keńesshisi. 2003-2007 jyldary - Qazaq memlekettik zań akademııasynyń - Qazaq memlekettik zań ýnıversıtetiniń prorektory, birinshi prorektory, vıtse-prezıdenti. 2007-2010 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Ǵylym komıtetiniń tóraǵasy. 2010 jyldyń qańtarynan «Parasat» «Ulttyq ǵylymı-tehnologııalyq holdıngi» AQ-ynyń basqarýshy dırektory - basqarma múshesi bolǵan. 2011 jyldan - qazirgi qyzmetinde isteıdi.
«Qurmet» ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.
QYRKÚIEKTІŃ 4-І, JEKSENBІ
Munaı-gaz kesheni qyzmetkerleriniń kúni. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 1998-inshi jylǵy qańtardyń 20-syndaǵy Jarlyǵyna sáıkes qyrkúıektiń birinshi jeksenbisinde atap ótiledi.
Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2003 jylǵy qarashanyń 15-indegi Jarlyǵyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy kásibı jáne basqa da merekelerdiń tizimi bekitildi. Osy Jarlyqqa saı Munaı-gaz kesheni qyzmetkerleriniń kúni - qyrkúıek aıynyń birinshi jeksenbisi.
ESTE QALAR OQIǴALAR
58 jyl buryn (1953) Qaraǵandy polıtehnıkalyq ınstıtýty ashyldy. Qazirgi tańda atalmysh bilim ordasy Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıteti dep atalady. 2002 jyly Frantsııada Qazaqstannyń ónerkásibine arnaıy mamandar daıarlaýdaǵy joǵary sapasy úshin Ónerkásipke járdemdesý qaýymdastyǵynyń Altyn medaline ıe boldy.
19 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy Іshki ister mınıstrliginiń basylymy «Saqshy» gazeti qazaq tilinde shyǵa bastady.
6 jyl buryn (2005) Seýlde Qazaq memlekettik pedagogıkalyq qyzdar ınstıtýty (QMPQI) men Koreıa Respýblıkasynyń Kannam ýnıversıteti (KÝ) arasynda Akademııalyq almasýlar jáne yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıyldy.
Kannam ýnıversıteti Ońtústik Koreıanyń mártebeli oqý oryndarynyń biri. Búgingi tańda bul joǵary oqý orny gýmanıtarlyq jáne áleýmettik ǵylymdarǵa mamandanýda. Іrgesi 1886 jyly qalanǵan Ihva bilim ordasy - álemdegi asa iri ýnıversıtetterdiń biri bolyp tabylady. Onyń quramynda 14 kolledj bar, 21 myń stýdent oqıdy.
4 jyl buryn (2007) elordadaǵy «Obereg» ulttyq-mádenı ortalyǵynyń qoldaý kórsetýimen Qazaqstandaǵy ýkraın dıasporasyna arnalǵan «Vestı Ýkraıny» gazetiniń alǵashqy sany jaryq kórdi.
Basylym aıyna eki ret, senbi kúnderi 4 myń danamen óz oqyrmandaryna usynylady.
2 jyl buryn (2009) Pragada Cheh Respýblıkasynda Qazaqstan halqynyń mádenıet kúnderi resmı túrde ashyldy.
Uıymdastyrýshysy - Qazaqstan Respýblıkasynyń Elshiligi, «Elim-aı» qazaqstandyq mádenıet ortalyǵy, Reseı mádenıet ortalyǵy.
Cheh Respýblıkasynda Qazaqstan halqynyń mádenıet kúnderi aıasynda bizdiń elimiz týraly derekti fılmder kórsetildi, «Qazirgi Qazaqstan» jáne «Elim-aı - tórt jyl» fotokórmeleri, «Qazaqstan - Meniń Otanym» balalar sýretiniń kórmesi bolyp ótti.
2 jyl buryn (2009) Astanada «Samuryq-energo» AQ men Birikken Ulttar Uıymy Damý Baǵdarlamasy elektr energııasyn alý úshin jańartylatyn energııa kózderin paıdalaný, sondaı-aq Qazaqstanda jel jáne kún elektr stansalaryn salý jobalaryn júzege asyrý boıynsha yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy.
Memorandým boıynsha, taraptardyń jumysy Qazaqstanda atalǵan energetıkanyń tehnıkalyq bazasyna usynystar jasaýǵa, qajetti taldaý sharalaryn júrgizýge baǵyttalatyn bolady, endi Jońǵar qaqpasy aýdanynda, Shelek dálizinde, Fort-Shevchenko aýmaǵynda jel elektr stansalary qurylysynyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesi daıyndalmaq.
2 jyl buryn (2009) Astana qalasynyń eski ortalyq alańynan «Halyqtar dostastyǵy 2009» uranymen V halyqaralyq avtojoryq saparǵa attandy. Avtokólikter Astana-Býrabaı-Kókshetaý-Qostanaı-Aqtóbe-Oral baǵyttarymen jalpy uzyndyǵy 2086 shaqyrym joldy eńseretin bolady. Avtojoryqty oraılastyryp, uıymdastyrǵan «Mercur auto» kompanııasy men Volkswagen AG kontserni.
40 jyl buryn (1971) Alıaska taýlaryna «Boıng - 727» ushaǵy soqtyǵysyp, apat saldarynan 110 adam kóz jumdy.
20 jyl buryn (1991) Qyrymnyń memlekettik egemendigi týraly deklaratsııa qabyldandy.
20 jyl buryn (1991) Ekaterınbýrg qalasy tarıhı ataýyn qaıta aldy. Qalanyń irgetasy V.Tatışevtiń bastamasymen 1723 jyly metallýrgııalyq zaýyt qurylysynyń bastalýyna oraı qalanyp, ımperatrıtsa Ekaterına birinshiniń qurmetine atalǵan.
ESІMDER
90 jyl buryn (1921-1997) qoǵam jáne memleket qaıratkeri, Qazaq KSR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty SITЬKO Aleksandr Tımofeevıch dúnıege keldi.
Reseı Federatsııasynyń Altaı aımaǵynda týǵan. Tomsk memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1950-1970 jyldary - Ortalyq Qazaqstan geologııalyq basqarmasynyń bas ınjeneri, geologııalyq barlaý partııasynyń bastyǵy, bólim bastyǵy, basqarma bastyǵy. 1971-1974 jyldary - Qazaq KSR Geologııa mınıstri. 1974-1981 jyldary - Qazaq KSR Memlekettik josparlaý komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 1982 jyly zeınet demalysyna shyǵyp, Respýblıkalyq geologııalyq qory bastyǵy qyzmetin atqarǵan.
Lenın, Qazan tóńkerisi ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.
