QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 30 qyrkúıek pen 2 qazan aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ELBASY

30 qyrkúıekte Aqordada Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń stıpendııalary tapsyrylady.

ÚKІMET

30 qyrkúıekte Astanada «Áleýmettik jańartý - jańa áleýmettik saıasat» atty ǵylymı-praktıkalyq konferentsııa ótedi.

PARLAMENT

30 qyrkúıekte QR Parlamenti Senatynyń Áleýmettik-mádenı damý komıtetinde «Neke (erli-zaıyptylyq) jáne otbasy týraly» QR Kodeksi jobasy boıynsha keńeıtilgen otyrys ótedi.

BASQA MEMORGANDAR

30 qyrkúıekte Astana qalalyq máslıhatynyń jetpisinshi sessııasy ótedi.

30 qyrkúıekte QR Prezıdenti janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasy-demografııa saıasaty ulttyq komıssııasynyń otyrysy ótedi.

30 qyrkúıekte QR Joǵarǵy sotynda brıfıngi ótedi.

QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM

29 qyrkúıek pen 1 qazan aralyǵynda Astanada Qazaqstannyń IYU-ǵa tóraǵalyǵy aýqymynda Densaýlyq saqtaý mınıstrleriniń ІІІ Islam konferentsııasy ótedi.

TMD

27-30 qyrkúıek kúnderi Donetsk qalasynda TMD qatysýshy elderiniń «Donbass-Lańkestikke qarsy-2011» birlesken jattyǵýy ótýde.

28-29 qyrkúıek kúnderi Mınskide «Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna 20 jyl» atty halyqaralyq ǵylymı-paktıkalyq konferentsııa ótýde.

28-30 qyrkúıek kúnderi Kıevte TMD elderiniń halyqaralyq ınnovatsııalyq forýmy ótýde.

29-30 qyrkúıek kúnderi Sankt-Peterborda «Tarıh sabaqtary. Uly Otan jáne Ekinshi dúnıejúzilik soǵystary, Reseı men álemniń 20-21 ǵasyrlardaǵy tarıhy» atty V halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferentsııa ótýde.

SPORT

21-29 qyrkúıekte Tegranda (Iran) voleıboldan erler ulttyq komandalary arasynda XVI Azııa chempıonaty ótýde.

22 qyrkúıek pen 10 qazan aralyǵynda Bakýde bokstan XVI álem chempıonaty ótýde.

2 qazanda «Qazaqstandyq boks federatsııasynyń kýbogy» bastalady.

ASTANA

1 tamyz ben 30 qyrkúıek aralyǵynda «Mektepke jol» respýblıkalyq aktsııasy ótýde.

18-27 qyrkúıek aralyǵynda Astanada Bıbigúl Tólegenovanyń V halyqaralyq ánshiler konkýrsy ótýde.

30 qyrkúıekte Astana qalasynyń ákimi I.Tasmaǵambetovtiń qatysýymen muǵalim kúnine arnalǵan saltanatty shara ótedi.

ALMATY

25 qyrkúıek pen 1 qazan aralyǵynda Almatyda HІH respýblıkalyq teatr festıvali ótýde.

30 qyrkúıekte Almaty JPB-da qalada «Joldaǵy qabyldaý» aktsııasynyń kezekti kezeńin ótkizý jóninde brıfıngi ótedi.

30 qyrkúıekte «Esik» plener kórkemsýret aktsııasy ótedi.

30 qyrkúıekte Muǵalim kúnine arnalǵan merekelik shara ótedi.

30 qyrkúıekte respýıkalyq teatr festıvaliniń jabylýyna arnalǵan saltanatty shara ótedi.

30 qyrkúıekte Qazaqstan halqy Assambleıasynyń ǵylymı-sarapshylyq keńesiniń keńeıtilgen otyrysy ótedi.

30 qyrkúıekte OPEN WAY 2011 jas dızaınerler ulttyq konkýrsynyń fınalyna arnalǵan baspasóz máslıhaty ótedi.

30 qyrkúıekte «Táýelsizdik óneri» qaıyrymdylyq art-jobasy jeńimpazdaryn marapattaý rásimi ótedi

30 qyrkúıekte Almatyda «Qazaqstan memleketi: Táýelsizdiktiń 20 jyly» fotoplakattar kórmesi ashylady.

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.

QYRKÚIEKTІŃ 30-Y, JUMA

Búkilálemdik teńiz kúni. 1978 jyly Birikken Ulttar Uıymy Bas Assambleıasy 10-sessııasynyń sheshimimen qabyldanǵan. Búkilálemdik teńiz kúniniń maqsaty - teńizder men muhıttarda balyqty shekten tys aýlaýdyń, sýattardy lastaý men jahandyq jylynýdyń qanshalyqty orny tolmas zııan shektiretinine halyqaralyq qoǵamdastyq nazaryn aýdarý. Meılinshe mańyzdy eki mindet - teńizdegi qaýipsizdikti arttyrý jáne teńiz aýmaǵyn, sonyń ishinde munaımen, lastaýdyń aldyn alý.

Dúnıejúzilik aýdarma kúni (Aýdarmashylar kúni). 1991 jyly Halyqaralyq federatsııa (FIT) qyrkúıektiń 30-yn Halyqaralyq aýdarmashylar kúni dep jarııalady.

Botsvana Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1966). Botsvana -Ońtústik Afrıkada ornalasqan memleket. Astanasy - Gaborone qalasy. Resmı tili - aǵylshyn jáne setsvana tilderi. Aqsha birligi - pýla. Memleket basshysy - Prezıdent. Zań shyǵarýshy organy - bir palataly Ulttyq jınalys.

ESTE QALAR OQIǴALAR

187 jyl buryn (1824) Reseı Senatynyń sheshimimen Kókshetaý qamaly ımperııanyń bekitilgen aýdandar jónindegi resmı tizimine engizgen.

1839 jyly Kókshetaýǵa áskerı garnızon engizilip, kazaktar stansasy qurylǵan. 1868 jyly áskerı qurylymdardyń joıylýyna baılanysty qamal jergilikti azamattyq qonystarǵa aınalǵan.

92 jyl buryn (1919) Qyrǵyz (Qazaq) revolıýtsııalyq komıtetiniń Ádilet bólimin qurý týraly sheshimi qabyldandy.

11 jyl buryn (2000) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Bilim» memlekettik baǵdarlamasy týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.

6 jyl buryn (2005) Almatyda Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti músheleriniń qatysýymen Balqash kóliniń máselelerine baǵyttalǵan halyqaralyq ekologııalyq forým bolyp ótti.

Forýmǵa Qytaıdyń, Qyrǵyzstannyń belgili ǵalymdary, ekologtary, mamandary, Almaty, Jambyl, Qaraǵandy jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynyń ákimshilikteri jáne qoǵamdyq uıymdardyń ókilderi, barlyǵy 400-den astam delegattar qatysty.

Forýmnyń maqsaty Balqash kóliniń máselelerine álemdik qoǵam nazaryn aýdarý, birlesken is-árekettiń keshendi baǵdarlamasyn qurastyrýǵa Qazaqstannyń qoǵamdyq, úkimettik jáne bıznes uıymdardyń qyzyǵýshylyǵyn biriktirý, sonymen qatar Balqash kóli basseıniniń barlyq aýmaǵyndaǵy ekologııalyq jáne ekonomıkalyq yntymaqtastyq aımaǵyn qurastyrý bolyp tabylady.

6 jyl buryn (2005) Qaraǵandy oblystyq beıneleý óneri murajaıynda kereń-mylqaý sýretshileriniń kórmesi ashyldy.

Uıymdastyrýshysy - Kereńderdiń mádenıet úıi. Jumystar ár túrli janrda oryndalǵan - peızaj, portret, grafıka, komıkstar. Kórmede qylqalam ónerinen basqa, músindik jáne sándik ónerdiń týyndylary qoıylǵan. Avtorlardyń jasy14-ten 50-ge deıin.

70 jyl buryn (1941) Máskeý úshin shaıqas bastaldy.

15 jyl buryn (1996) Qazaqstan ıAdrolyq synaqtarǵa jan-jaqty tyıym salý týraly Shart mátinine qol qoıdy.

ESІMDER

70 jyl buryn (1941) zań ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy soty janyndaǵy ǵylymı-konsýltatıvtik keńestiń múshesi SÚLEIMENOV Maıdan Kúntýaruly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti), KSRO Ǵylym Akademııasy memleket jáne quqyq ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1966-1991 jyldary - Qazaqstan Ǵylym Akademııasy Fılosofııa jáne quqyq ınstıtýtynyń kishi, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi. 1991-1992 jyldary - Qazaqstan Ǵylym Akademııasy Memleket jáne quqyq ınstıtýtynyń dırektory. 1992-1994 jyldary - Qazaqstan Ǵylym Akademııasy Tóralqasynyń bas ǵalym hatshysy. 1995 jyldan Qazaq memlekettik zań ýnıversıteti Ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń dırektory bolyp isteıdi.

Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııasyn, Azamattyq kodeksin, turǵyn úı zańyn jáne basqa da ekonomıkalyq reformaǵa qatysty zańdardy jasaýǵa qatysqan.

«Qurmet» ordenimen marapattalǵan.

2011 JYLDYŃ QAZAN AIY:

OQIǴALAR

65 jyl buryn (1946) Qazaq KSR Ǵylym Akademııasynyń baspasy uıymdastyryldy (1964 jylǵy maýsymnan «Naýka», qazirgi «Ǵylym» baspasy). Baspa ǵylymı, ǵylymı-tanymdyq ádebıetter, ámbebap jáne salalyq anyqtamalyqtar men sózdikter, t.b. shyǵarady. Birinshi redaktsııalyq-baspa keńesiniń jetekshisi Qanysh Sátbaev, dırektory B.Nınbýrg boldy. Baspa 1946-2000 jyldary aralyǵynda qazaq, orys, uıǵyr jáne basqa da tilderde 13 myń kitap pen jalpy sany 31 mln dana jýrnal shyǵardy. Olardyń qatarynda Abaı, Shoqan Ýálıhanov, Qanysh Sátbaev, t.b. Qazaqstannyń óner jáne mádenıet qaıratkerleriniń shyǵarmalary, 10 tomdyq «Qazaq tiliniń túsindirme sózdigi», 5 tomdyq «Qazaq KSR tarıhy» bar.

40 jyl buryn (1971) Dostoevskııdiń Semeıdegi 1857-1859 jyldary turǵan úıine ádebı-memorıaldyq murajaı uıymdastyryldy. Bul shara qazaq jerine jer aýdarylǵan orys jazýshysynyń týǵanyna 150 jyl tolýy qarsańynda júzege asta. Murajaı jartylaı ashylǵan kitap pishinde, eki qabat aǵash úıge japsarlas ǵımaratta ornalasqan. Kire berisine Dostoevskıı men Sh.Ýálıhanovtyń dostyǵyn beıneleıtin qoladan quıylǵan músin qoıylǵan. Murajaıda jazýshynyń «Beısharalar» romanynan bastap «Aǵaıyndy Qaramazovtar» romanyna deıin, sondaı-aq ár jyldary tolyq basylǵan jınaqtary, álem tilderinde jaryq kórgen týyndylary, ǵalymdardyń jazýshy shyǵarmashylyǵy týraly jazǵan zertteý eńbekteri bar. Sonymen qatar onyń Sh.Ýálıhanovpen jazysqan hattary, oǵan baılanysty kóptegen qundy eksponattar qoıylǵan.

ESІMDER

100 jyl buryn (1911-1955) aqyn, dramatýrg, sazger, aýdarmashy AMANJOLOV Qasym Raqymjanuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysynyń Qarqaraly aýdanynda týǵan. Semeı maldárigerlik tehnıkýmyn bitirip, Lenıngradtyń Orman sharýashylyǵy ınstıtýtyna túsken, biraq densaýlyǵyna baılanysty oqı almaǵan. 1931-1941 jyldary «Lenınshil jas» (qazirgi «Jas alash») gazetinde, Oral oblystyq teatrynda jumys istegen. 1941-1946 jyldary Uly Otan soǵysyna qatysqan. Soǵystan oralǵan soń biraz jyldar «Ádebıet jáne óner» jýrnaly poezııa bóliminiń meńgerýshisi bolǵan. Aqynnyń soǵysqa deıingi kezeńdegi kórkemdik sapasy asa bıik týyndylary qataryna «Aqyn», «Birinshi maı», «Joldas marshal», «Oramal», «Men tabıǵat bóbegi», t.b. óleńderi jatady. Al Uly Otan soǵysy kezeńi onyń aqyndyǵynyń qalyptasqan, eń shoqtyqty da ónimdi tusy. Bul shaqta aqynnyń «Baıkal», «Oralym», «Darıǵa, sol qyz» óleńderi, «Martbek», «Aqyn ólimi týraly ańyz» poemalary jazyldy. Amanjolovtyń «Aqyn ólimi týraly ańyz» poemasyn Ǵ.Músirepov qazaq poezııasyndaǵy jańa betburys dep baǵalaǵan. Ol aqyndyǵymen qatar úlken sazger de bolǵan. Onyń ánin ózi shyǵarǵan «Darıǵa, sol qyz», «Týǵan jer», t.b. shyǵarmalary halyqtyń súıikti ánderine aınalǵan. Aýdarma salasynda da jemisti eńbek etip A.Pýshkınniń «Poltava», M.Lermontovtyń «Maskarad», A.Tvardovskııdiń «Vasılıı Terkın», G.Nızamıdiń «Láıli - Májnún» poemalaryn, T.Shevchenkonyń, V.Maıakovskııdiń óleńderin qazaq tiline aýdardy. Aqyn qazaq poezııasyna on býyndy óleń túrin engizip, onyń ábden turaqtanýyna kóp eńbek sińirdi.

2011 jylǵy qyrkúıektiń 9-ynda Qaraǵandy qalasynda Qasym Amanjolovtyń 100-jyldyq mereıtoıyna oraı eńseli eskertkish ashyldy.

QAZANNYŃ 1-І, SENBІ

Halyqaralyq qarttar kúni

Halyqaralyq qarttar kúni BUU Bas Assambleıasynyń 1991-ynshy jylǵy 1 qazanda negizinde jyl saıyn atap ótiledi. (qarar 45/106 1990 jylǵy 14 jeltoqsanda).

BUU Bas Assambleıasynyń 1990-ynshy jylǵy jeltoqsannyń 15-indegi № 45/106 qarary negizinde jyl saıyn atap ótiledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasynda qart adamdardyń jalpy azamattyq jáne arnaıy quqyqtary men múddeleri, onyń ishinde jasy boıynsha áleýmettik qamsyzdandyrý kepildikteri bekitilgen. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń jikteýine sáıkes qart adamdarǵa 60 pen 74 jas, kárilerge 75-89 jas aralyǵyndaǵylar, al uzaq jasaýshylarǵa jasy 90-nan asqandar kiredi. Búgingi tańda Qazaqstanda 65 jastan asqandar halyqtyń 7,5 paıyzyn qurasa, al 2030 jyly 11,5 paıyzyn quraıtyn bolady. BUU-nyń bul boljamy osy aýmaqtaǵy týýdyń tómendeýi men er adamdardyń óliminiń joǵarylyǵyna negizdelgen.

Halyqaralyq mýzyka kúni

1975 jyly ıÝNESKO-nyń Halyqaralyq mýzyka keńesiniń sheshimimen jyl saıyn qazannyń 1-inde atap ótiledi. Halyqaralyq kúnniń bekitilýiniń bastaýshylarynyń biri HH ǵasyrdyń kompozıtor-klassıgi - Dmıtrıı Shostakovıch. Jyl saıyn búkil dúnıejúzinde úlken kontserttiń baǵdarlamamen jáne jaqsy ártister men kórkemdik uıymdardyń qatysýymen ótedi. Bul kúni dúnıejúzilik mádenıettiń asyl qazynasyna kirgen shyǵarmalar oqylady.

Búkilálemdik kúlimsireý kúni

Jyl saıyn qazannyń birinshi jumasynda atap ótiledi. Bul ǵajaıyp meıramnyń bolýyna álem sýretshi Harvı Bellýǵa (Harvey Ball) boryshty. 20 ǵasyrdyń ortasynda ol Amerıkada ómir súrdi. Onyń shyǵarmashylyǵy eshqandaı qyzyǵýshylyq tanytpady. Bir kúni saqtandyrý kompanııasynyń ókilderi kelip, este tez saqtalatyn vızıtka kartochkasyn oılap tabýyn surady. Harvı kóp oılanbastan tapsyrys berýshilerge, qazir barlyq ınternet paıdalanýshylar «smaılık» dep ataıtyn - kúlip turǵan sary betti usyndy. Bul 1963 jyly bolatyn. Tapsyrys berýshiler onyń usynǵan jumysyn qabyldap, kompanııanyń jumysshylaryna taratyp berdi. Sosyn bul súıkimdi bet fýtbolkalarda, beısbolkalarda, konvertterde, ashyq hattarda, sirińke qoraptarynda paıda bola bastady. AQSh-tyń pochtasy osy sımvolmen markalar shyǵardy.

Dúnıejúzilik kúlki kúni alǵashqy ret 1999 jyly atap ótildi.

OQIǴALAR

3 jyl buryn (2008) Pavlodarda Dostyq úıiniń janyna áýezdi saǵat ornatyldy. Bul jer oblys ortalyǵyndaǵy kórnekti oryndardyń birine aınalmaq. Dıametri 1,5 metrlik saǵattyń hronometri árbir jarty saǵat saıyn jergilikti kompozıtor Ivan Chýjınovtyń áýenderin oryndaıdy. Saǵat pavlodarlyq elektronshy-ınjenerlerdiń jobasy boıynsha jasaldy. Onyń mehanızmin mıkrokompıýter basqarady.

1 jyl buryn (2010) Qazaqstan men Koreıanyń qorǵanys mınıstrleri yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy. Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstri Ádilbek Jaqsybekotyń jumys babyndaǵy saparda memorandýmǵa qol qoıyldy.

Sapar barysynda qorǵanys vedomstvosynyń basshysy Koreı Respýblıkasy Ulttyq qorǵanys mınıstri Te Eng Kımmen kezdesti. Eki eldiń qorǵanys mınıstrleri qorǵanys vedomstvolary arasynda ózara túsinistik pen áskerı saladaǵy yntymaqtastyq jóninde memorandýmǵa qol qoıdy. Sonymen birge kezdesý kezinde áskerı yntymaqtastyqtyń keleshektegi jaı-kúıi talqylandy.

Eki memleket qorǵanys vedomstvosynyń basshylary arasynda Kaspıı teńizinde áskerı jáne azamattyq kemelerdi jóndeıtin kóp salaly keme jasaý keshenin salý jóninde de áńgime qozǵaldy. Bul rette koreı jaǵynyń tehnologııany transfertteý men qyzmetkerlerdi oqytýdy qamtamasyz etýi qarastyrylǵan.

Qazaqstan armııasynyń áskerı qyzmetshileri Qorǵanys mınıstrimen birge Koreıa Qarýly Kúshteri Áskerı-teńiz kúshterimen tanysyp, sý yǵystyrǵyshy 450 tonnalyq korablin kórdi, «STX Co» keme jasaý zaýytynda boldy jáne atys, radıolakatsııa, baılanys pen baqylaý júıesin óndiretin «Samsung Thales» áskerı óndiris kesheniniń kásipornyn aralady.

1 jyl buryn (2010) Qazaqstan mektepterinde medıatsııa ınstıtýty engizildi.

Medıatsııa ınstıtýtynyń engizilýi kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy údep bara jatqan qylmystyq oqıǵalardy azaıtyp, balalardyń bir-birimen qarym-qatynasynda shıelenisterdiń tómendeýine septigin tıgizedi. «Jobanyń basty maqsaty - mektep ortasynda beıbitshilik pen zorlyq-zombylyqsyz mádenıetti damytý», deıdi joba jetekshisi, «Astananyń kommertsııalyq emes uıymdarynyń forýmy» zańdy tulǵalar birlestiginiń basshysy Baıan Ahmetjanova.

Medıatsııa - mektep oqýshylary arasynda týyndaǵan daý-damaıly qarym-qatynastaryn balamaly túrde sheshýdiń birden bir joly. Ol arazdasýshy taraptardyń bir-birine degen óshpendiligin azaıtyp, kerisinshe ózara kelisimge degen ynta-yqylastaryn arttyrady. Olardyń ekijaqty tatýlastyrýǵa baǵyttalǵan tetikterdi paıdalanýlaryna múmkindik beredi.

ESІMDER

70 jyl buryn (1941) ınjener-metallýrg, dıplomat, saıası ǵylymdardyń kandıdaty, Qazaqstan Respýblıkasy dıplomatııalyq qyzmetiniń eńbek sińirgen jumysshysy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasy Dıplomatııa ınstıtýtynyń dırektory SÚLEIMENOV Tóleýtaı Ysqaquly dúnıege keldi.

Semeı qalasynda týǵan. Qaraǵandy polıtehnıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıteti), KSRO Syrtqy ister mınıstrliginiń Dıplomatııalyq akademııasyn bitirgen. 1969-1971 jyldary - Qaraǵandy metallýrgııa kombınaty komsomol komıtetiniń hatshysy, tsehtyń sheberi. 1971-1977 jyldary - Qazaqstan LKJO Temirtaý qalalyq komıtetiniń birinshi hatshysy. 1973 jyly - Temirtaý qalalyq baqylaý komıtetiniń tóraǵasy. 1973-1977 jyldary - Temirtaý qalalyq partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy. 1977-1980 jyldary - Dıplomatııalyq akademııanyń tyńdaýshysy. 1980-1981 jyldary - KSRO Syrtqy ister mınıstrligi Orta Shyǵys elderi bóliminiń birinshi hatshysy. 1981-1985 jyldary - KSRO-nyń Aýǵanstannyń Mazarı-Sharıf qalasyndaǵy Bas ókildiginiń (konsýlstvo) konsýly. 1985-1988 jyldary - KSRO Syrtqy ister mınıstrligi Orta Shyǵys elderi bóliminiń keńesshisi. 1988-1991 jyldary - KSRO-nyń Irandaǵy Elshiliginiń keńesshisi. 1991-1994 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstri. 1994-1996 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy -ynyń Amerıka qurama shtattaryndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi. 1996-2001 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy -ynyń Vengrııadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Polsha, Bolgarııa, Chehııa, Slovakııa jáne Rýmynııadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi qyzmetin qosa atqarýshy. 2001-2003 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Belgııadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi. 2002-2003 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Lıýksembýrg Uly gertsogtyǵyndaǵy, Nıderlandy Koroldigindegi Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Eýropalyq Odaq jáne Soltústik-Atlantıkalyq shart uıymy janyndaǵy ókildigi basshysy qyzmetin qosa atqarýshy. 2003-2005 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Polshadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi. Qazirgi qyzmetinde 2005 jyldyń qyrkúıek aıynan bastap isteıdi.

«Parasat», «Qurmet», «Qurmet belgisi», «Dańq», Qurmet, Orta Krest, Qos krestiń aq ordenderimen jáne medaldarmen, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń qurmet gramotasymen marapattalǵan.

65 jyl buryn (1946-2003) Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq isiniń úzdigi QURMANOV Nurlepes Tólegenuly dúnıege keldi.

Atyraý oblysynda týǵan. Aqtóbe memlekettik medıtsına ınstıtýtyn bitirgen. 1975-1977 jyldary - 1-shi Máskeý medıtsına ınstıtýtynyń klınıkalyq ordınatory. 1977-1992 jyldary - Mańǵystaý oblystyq aýrýhanasynyń bólimshe meńgerýshisi, bas dárigeriniń orynbasary, bas dárigeri. 1992-1994 jyldary - Mańǵystaý oblystyq ákimdigi basshysynyń orynbasary. 1994-2000 jyldary - «Kaskor» AQ-ynyń vıtse-prezıdenti, prezıdenti. 2000-2003 jyldary - «Cha-Kýr» medıtsınalyq fırmasynyń dırektory bolǵan.

Medaldarmen marapattalǵan.

60 jyl buryn (1951) «Pavlodar oblysynyń jyljymaıtyn múlik Ortalyǵy» RMK-nyń dırektory, ǵalym agronom-ekonomıst, ekonomıka ǵylymynyń kandıdaty ADAMOV Abyzbaı dúnıege keldi.

Pavlodar oblysynyń Ertis aýdanynda týǵan. Qazaq aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn (qazirgi Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıteti), Qazaq quqyqtaný jáne halyqaralyq baılanys ınstıtýtyn bitirgen. 1980-1981 jyldary - Ertis aýdandyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy. 1981-1985 jyldary - sovhozdyń partııa komıteti hatshysy, Ertis aýdandyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bólim bastyǵynyń orynbasary, bastyǵy, aýdandyq josparlaý komıtetiniń tóraǵasy. 1985-1987 jyldary - Ertis aýdandyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bólim bastyǵy. 1987-1989 jyldary - sovhoz dırektory. 1989-1992 jyldary - Ertis aýdandyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bastyǵy. 1992-1994 jyldary - Pavlodar oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasy bastyǵynyń birinshi orynbasary. 1994-1997 jyldary - «Berik» memlekettik aýyl sharýashylyq saýda úıiniń bas dırektory. 1997-1998 jyldary - Pavlodar oblystyq agroónerkásip kesheni bastyǵynyń orynbasary. 1998-1999 jyldary - «Aı-Melkombınat» aktsıonerlik qoǵamy dırektorynyń orynbasary. 1999-2000 jyldary - «Energoqurylys» aktsıonerlik qoǵamynyń basqarýshysy. 2000-2002 jyldary - Pavlodar oblystyq qarjy departamenti klırıngtik jáne memlekettik satyp alý bóliminiń bastyǵy. 2002-2007 jyldary - Pavlodar oblysy Ertis aýdanynyń ákimi. 2007-2010 jyldary - Pavlodar oblysy ákimshiliginiń bas ınspektory. Qazirgi qyzmetinde 2010 jyldan bastap isteıdi.

«Tyńǵa 50 jyl», «Qazaqstan Respýblıkasynyń konstıtýtsııasyna 10 jyl», «Qazaqstan Parlamentine 10 jyl» merekelik medaldarmen marapattalǵan.

50 jyl buryn (1956) Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy, Qazaqstan Respýblıkasy qurmetti sport qaıratkeri, «Ulttyq shtattyq komandalar jáne sport rezervi dırektsııasy» Respýblıkalyq memlekettik qazynalyq kásipornynyń dırektory IMANǴALI Qazbek Qajyuly dúnıege keldi.

Atyraý oblysynyń Inder aýdanynda týǵan. Qazaq dene shynyqtyrý ınstıtýtyn bitirgen. 1978-2000 jyldary - Atyraý oblysynyń Mahambet aýdanyndaǵy balalar sport mektebiniń bokstan jattyqtyrýshysy, dırektordyń orynbasary, dırektory. 2000 jyly - Mahambet aýdandyq týrızm jáne sport bóliminiń meńgerýshisi. 2000-2001 jyldary - Olımpıadalyq qor daıyndaý jónindegi Atyraý arnaıy sport mektebiniń dırektory. 2001-2002 jyldary - Atyraý oblystyq jastar isi, týrızm jáne sport departamentiniń bastyǵy. 2002-2005 jyldary - Atyraý oblystyq týrızm jáne sport basqarmasynyń bastyǵy, deneshynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń bastyǵy. 2005-2006 jyldary - Atyraý oblystyq deneshynyqtyrý jáne sport bóliminiń bastyǵy. 2006-2010 jyldary - Atyraý oblystyq deneshynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń bastyǵy, «Astana voleıboldyq klýby» Respýblıkalyq memlekettik qazynalyq kásipornynyń dırektory. Qazirgi qyzmetinde 2011 jyldan bastap isteıdi.

QAZANNYŃ 2-І, JEKSENBІ

Tuńǵysh ǵaryshker-qazaq Toqtar Áýbákirovtiń ǵaryshqa ushqan tarıhı kúni

1991 jylǵy qazannyń 2-sinde jergilikti ýaqyt boıynsha 11 saǵat 59 mınýtta «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵynan quramynda reseılik Aleksandr Volkov, ǵaryshker Toqtar Áýbákirov pen avstrııalyq ǵaryshker Frants Fıbek bar «Soıýz TM-13» ǵarysh kemesimen keńes-avstrııa ekıpajy ushyp shyqty. Qazaqstan men Avstrııa arasynda ǵaryshqa jol salǵan bul tarıhı bastamany Qazaq KSR prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen Avstrııa Respýblıkasynyń kantsleri Frants Vranıtskıı baqylady.

Muǵalim kúni

Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń 1998-inshi jylǵy qańtardyń 20-syndaǵy Jarlyǵyna sáıkes jyl saıyn qazannyń birinshi jeksenbisinde atap ótiledi. 2003-inshi jylǵy qarashanyń 15-inde QR Prezıdentiniń Jarlyǵymen Qazaqstanda kásibı jáne basqa da merekelerdiń jańa tizimi bekitildi. Osy Jarlyqqa sáıkes muǵalim kúni - qazan aıynyń birinshi jeksenbisi.

Muǵalim - tek ǵylymdarǵa úıretýshi ǵana emes, sondaı-aq rýhanı ıgilikter men adamgershilik izgi nıetterdi oqýshylar boıyna sińirýshi de. Ustazdar aıryqsha azamattyq paryz - jas urpaqty tárbıeleý mindetin atqarady. Olardyń bilimi men tájirıbesi, dástúrler sabaqtastyǵy men jańashyldyǵy árbir mekteptiń negizi bop qalanǵan. 1994-inshi jyly ıÝNESKO qazannyń 5-inde atalyp ótetin - Dúnıejúzilik Muǵalim kúnin (World Teachers' Day) bekitken.

Halyqaralyq jábirlemeýshilik kúni

BUU Bas Assambleıasy 2007-inshi jylǵy maýsymnyń 27-sinde (BUU-nyń №A/RES/61/271 qarary) bekitken. 2007-nshi jyldan bastap jyl saıyn, qazannyń 2-sinde, jábirlemeý fılosofııasynyń negizin qalaýshy Mahatma Gandıdiń týǵan kúninde atap ótiledi.

Bas Assambleıa qararynda aıtylǵandaı, bul Halyqaralyq kúnniń maqsaty - beıbitshilik, shydamdylyq, túsinistik pen jábirlemeýshilik mádenıetin bekitýge talpynys. Qarar barlyq adamdarǵa osy data týraly jarııa etip, osy kúndi atap ótýge jáne merekeleýge shaqyrady.

OQIǴALAR

3 jyl buryn (2008) Astana turǵyndary Biryńǵaı tólem ortalyǵy (BTO) arqyly kommýnaldyq, onyń ishinde elektr energııasy, ystyq jáne aýyz sý, gaz, káriz jáne qoqys shyǵarý qyzmetteri úshin tólemaqyny bir túbirtekpen tóleı bastady. Mundaı ortalyq alǵash 1997 jyly Almatyda iske qosyldy. Astana júıeni engizgen ekinshi qala.

3 jyl buryn (2008) Almatydaǵy ortalyq beıitte Uly Otan soǵysyna qatysýshy, general-leıtenant Konstantın Maksımovke ornatylǵan eskertkishtiń ashylý rásimi ótti.

K.Maksımov 1917 jyly naýryzdyń 29-ynda Ýkraınanyń Harkov oblysynyń Barvenkovo qalasynda týǵan. 1917 jyldyń jeltoqsanynda Qyzyl Armııa qataryna shaqyrylyp, qatardaǵy soldattan general-leıtenant shenine deıin kóterilgen. Áskerı taqyryptarǵa maqalalar da jazǵan. Ol úsh márte Qyzyl Tý ordeniniń, sondaı-aq Uly Otan soǵysynyń I jáne II dárejeli ordenderiniń ıegeri.

ESІMDER

85 jyl buryn (1926-1983) kınorejısser, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen óner qaıratkeri QARSAQBAEV Abdolla dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Jambyl aýdanynda týǵan. Máskeý qalasyndaǵy Sergeı Gerasımov atyndaǵy Búkilreseılik memlekettik kınematografııa ınstıtýtynyń rejıser fakýltetin bitirgen. 1947-1983 jyldary - «Qazaqfılm» stýdııasynda rejısser bolyp «Ana men bala», «Eger bizdiń bárimiz de...», «Qanatty syılyq», «Botagóz» atty kórkem fılmderdi qoıýǵa qatysty. Tarıhı taqyrypqa «Qıly kezeń», «Daladaǵy qýǵyn» sekildi fılmderdi, «Meniń atym Qoja», «Balalyq shaqqa saıahat», «Meniń aǵam», «Qataryńnan qalma», «Oý, kovboılar», «Alty jasar Alpamys», «Balalyq shaqtyń kermek dámi» kórkem fılmderin, sonymen qatar «Qazaq halqynyń qolóneri», «Torǵaı sheti», «Cherkassk qorǵany», «Aqtóbe», t.b. derekti fılmder qoıǵan.

2001 jyly 24 shildede Abdolla Qarsaqbaevtyń aty Almaty oblysy Jambyl aýdany Uzynaǵash aýyldyq okrýginiń Jańaqurylys orta mektebine berildi.

50 jyl buryn (1961) Batys Qazaqstan oblystyq sotynyń tóraǵasy, zańger, 1-shi klasty baǵalanǵan sottyń sýdıasy SMAǴULOV Muhtar Kerimqululy dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Іle aýdanynda týǵan. Al-Farabı atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1982-1987 jyldary - Kalının aýdandyq sotynyń keńesshisi, sot oryndaýshysy, sot otyrysynyń hatshysy. 1992-1993 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń jetekshi konsýltanty. 1993-1994 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Joǵary arbıtrajdyq sotynyń aǵa konsýltanty. 1994-1995 jyldary - Almaty qalalyq arbıtrajdyq sotynyń memlekettik arbıtry, sýdıasy. 1995-2002 jyldary - Almaty qalalyq sotynyń sýdıasy, sharýashylyq ister jónindegi alqasynyń tóraǵasy. 2002-2007 jyldary - Mańǵystaý oblystyq sotynyń tóraǵasy. Qazirgi qyzmetinde 2007 jyldan bastap isteıdi.