QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 28 qyrkúıek pen 2 qazan aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi
ÚKІMET
28 qyrkúıekte Baılanys jáne aqparat mınstrliginde «Sýıtsıd problemalaryn jarııalaý salasyndaǵy aqparattyq saıasatty qalyptastyrý» taqyrybynda dóńgelek ústel ótedi.
28 qyrkúıekte QR Syrtqy ister mınıstrliginde Frantsýz jáne Shveıtsarııa konfereratsııasy elshileriniń qatysýymen BAQ úshin baspasóz máslıhaty ótedi.
PARLAMENT.
28 qyrkúıekte QR Parlamenti Májilisiniń jalpy otyrysy ótedi.
28 qyrkúıekte Táýelsizdik saraıynda jastardyń QR Parlamenti Senatynyń depýtaty Qýanysh Sultanovpen kezdesýi ótedi.
29 qyrkúıekte QR Parlamentiniń Májilisinde «Jańa Qazaqstan - jańa álemde: Táýelsizdiktiń 20 jyly» taqyrybynda halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferentsııa ótedi.
BASQA MEMORGANDAR
28 qyrkúıekte TMD elderiniń gıdrometeorologııa jónindegi memleketaralyq keńesiniń 23-sessııasy ashylady.
QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM
29 qyrkúıek pen 1 qazan aralyǵynda Astanada Qazaqstannyń IYU-ǵa tóraǵalyǵy aýqymynda Densaýlyq saqtaý mınıstrleriniń ІІІ Islam konferentsııasy ótedi.
TMD
27-30 qyrkúıek kúnderi Donetsk qalasynda TMD qatysýshy elderiniń «Donbass-Lańkestikke qarsy-2011» birlesken jattyǵýy ótýde.
28-29 qyrkúıek kúnderi Mınskide «Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna 20 jyl» atty halyqaralyq ǵylymı-paktıkalyq konferentsııa ótedi.
28-30 qyrkúıek kúnderi Kıevte TMD elderiniń halyqaralyq ınnovatsııalyq forýmy ótedi.
29-30 qyrkúıek kúnderi Sankt-Peterborda «Tarıh sabaqtary. Uly Otan jáne Ekinshi dúnıejúzilik soǵystary, Reseı men álemniń 20-21 ǵasyrlardaǵy tarıhy» atty V halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferentsııa ótedi.
SPORT
21-29 qyrkúıekte Tegranda (Iran) voleıboldan erler ulttyq komandalary arasynda XVI Azııa chempıonaty ótýde.
22 qyrkúıek pen 10 qazan aralyǵynda Bakýde bokstan XVI álem chempıonaty ótýde.
28-29 qyrkúıek kúnderi «Dostyq» sport kombınatynda áıelder fýtboly komandalary arasynda QR chempıonaty ótedi.
2 qazanda «Qazaqstandyq boks federatsııasynyń kýbogy» bastalady.
ASTANA
1 tamyz ben 30 qyrkúıek aralyǵynda «Mektepke jol» respýblıkalyq aktsııasy ótýde.
18-27 qyrkúıek aralyǵynda Astanada Bıbigúl Tólegenovanyń V halyqaralyq ánshiler konkýrsy ótýde.
28 qyrkúıekte Astanada «Qazaqstan» ortalyq kontsert zalynda Qazaqstandyq tuńǵysh avtomobıl ǵylymı ekspedıtsııasynyń Ońtústik polıýske attanýyna arnalǵan baspasóz máslıhaty ótedi.
28 qyrkúıekte «Dýman» oıyn saýyq-ortalyǵynyń alańynda Qyzylorda oblysy aýyl sharýashylyǵy jármeńkesi jáne óner sheberleriniń kontserti ótedi.
28 qyrkúıekte №6 kásiptik lıtseıde «Ata-ananyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar men jetim balalar úshin ınternattar mekemeleriniń túlekteri problemalary» taqyrybynda dóńgelek ústel ótedi.
28 qyrkúıekte «Qazaqstan» kontsert zalynda tuńǵysh Qazaqstandyq avtomobıl ǵylymı ekspedıtsııasynyń Ońtústik polıýske attanýyna arnalǵan baspasóz máslıhaty ótedi.
ALMATY
25 qyrkúıek pen 1 qazan aralyǵynda Almatyda HІH respýblıkalyq teatr festıvali ótýde.
28 qyrkúıekte Almatyda M.O.Áýezovtiń 50 tomdyq tolyq akademııalyq jınaǵynyń tanystyrylymy ótedi.
28 qyrkúıekte Almatyda AQSh-tyń qýyrshaq óneri kúni atalyp ótedi.
28 qyrkúıekte Almayt qalalyq máslıhatynyń sheshimderin oryndaý jónindegi energetıka jáne kommýnaldyq sharýashylyq, sáýlet jáne qala qurylysy, jer qatynastary basqarmalarynyń jumysy boıynsha depýtattyq tyńdaý ótedi.
28 qyrkúıekte Almatyda Tuńǵysh prezıdent qorynda «Turan» folklorlyq-etnografııalyq ansambliniń «Er Turan» albomynyń tanystyrylymy ótedi.
30 qyrkúıekte Almatyda «Qazaqstan memleketi: Táýelsizdiktiń 20 jyly» fotoplakattar kórmesi ashylady.
AIMAQTAR
PAVLODAR
28-29 qyrkúıek kúnderi Pavlodarda «Qazaqstan-Sibir 2011» halyqaralyq ónerkásip kórmesi aýqymynda qolónershiler eksppozıtsııasy ashylady.
ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.
QYRKÚIEKTІŃ 28-І, SÁRSENBІ
Atom salasy qyzmetkerleriniń kúni. Qazaqstan Respýblıkasynyń 2001 jylǵy jeltoqsannyń 13-indegi «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy merekeler týraly» Zańynyń 4-inshi babyna sáıkes bekitildi.
Qyrkúıektiń 28-i - kezdeısoq kún emes. 1942 jyly naq osy kúni KSRO Memlekettik Qorǵanys komıteti «Ýran boıynsha jumystardy uıymdastyrý týraly» jarlyq shyǵardy jáne Ǵylym akademııasy janynda arnaıy atom ıadrosy zerthanasyn qurýdy maquldady.
Qutyrý aýrýyna qarsy kúrestiń búkilálemdik kúni. Qutyrý aýrýmen kúres jónindegi (ARC) qaıyrymdylyq uıymy men Aýrýlarmen kúres jáne aýrýlardyń aldyn alý ortalyqtary /CDC/ (Atlanta, AQSh) usynysymen ótkiziledi.
Qutyrý aýrýyna qarsy kúres búkilálemdik kúni adamdar men janýarlar qutyrýynyń zardaptary týraly, sondaı-aq onyń aldyn alýǵa jáne ony qozdyrýshylarmen shekteý oryndaryndaǵy janýarlar arasynda kúrese otyryp, tamyryna balta shabýǵa bolatyny tıisti jumys júrgizse qanshalyqty jeńil ekeni jaıly habardarlyqty arttyrýǵa arnalǵan.
Búkilálemdik júrek kúni. Bul kúni Dúnıejúzilik Densaýlyq saqtaý Uıymy men Dúnıejúzilik júrek federatsııasy densaýlyq tekserý, uıymdasqan túrdegi serýendeýler, júgirý jáne fıtnespen aınalysý, buqaralyq lektsııalar, qoıylymdar, ǵylymı forýmdar, kórmeler, kontsertter, festıvalder men sport jarystaryn qosa eseptegende - 100-den astam elderde sharalar uıymdastyrady.
ESTE QALAR OQIǴALAR
15 jyl buryn (1996) Almatydaǵy Keńsaı zıratynda jazýshy Oralhan Bókeevtiń qabirine eskertkish ornatyldy.
11 jyl buryn (2000) Almatyda Túrkistanǵa 1500 jyl tolýy men Mádenıetti qoldaý jylyna oraı eki kúndik «Ál-Farabı muralary jáne álem mádenıeti» atty Halyqaralyq kongress ótti.
Bul is-sharaǵa Reseı, Sırııa, Iran, Túrkııa, Orta Azııa elderi men Qazaqstannyń ál-Farabıtaný jetekshi mamandary qatysqan.
Kongressti Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Fılosofııa jáne saıasattaný ınstıtýty Túrkııa Premer Mınıstri janyndaǵy Túrkııa halyqaralyq yntymaqtastyq agenttiginiń qarjylaı kómek kórsetýimen uıymdastyrǵan.
10 jyl buryn (2001) Astanada Respýblıkalyq klınıkalyq aýrýhana saltanatty túrde ashyldy.
Bul eńseli medıtsınalyq keshen elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Astanada medıtsınalyq klaster qurý qajettigi jóninde kótergen bastamasynyń negizinde jáne tikeleı tapsyrmasymen salynǵan. Klınıkada 20 bólim jumys istep, bir ýaqytta 240 emdelýshini qabyldaıdy. Bólim meńgerýshileri konkýrstyq negizde alynǵan. Munda jasalatyn barlyq dıagnostıka, emdeý jumystary eýropalyq deńgeıdegi, qazirgi zamanǵy eń úzdik standarttarǵa saı qazirgi zamanǵy medıtsınalyq quraldarmen, zerthanalarmen, emdeý jabdyqtarymen jaraqtalǵan. Keshenniń medıtsınalyq qyzmetimen Qazaqstannyń barlyq aımaǵynyń, Astana qalasynyń turǵyndary paıdalana alady. Klınıka jergilikti jáne respýblıkalyq bıýdjet esebinen qarjylandyrylady.
6 jyl buryn (2005) Tsıýrıh qalasynda Qazaqstan-Shveıtsarııa Qaýymdastyǵy saltanatty túrde ashyldy.
Qaýymdastyq eki eldiń saıasatkerleri men kásipkerlerin biriktiredi, maqsaty ár túrli saladaǵy eki jaqty yntymaqtastyqty nyǵaıtý bolyp tabylady.
6 jyl buryn (2005) Almatyda «Qazaqfılm» kınostýdııasynyń aımaǵynda «Eýrazııa» kınofestıvaly alleıasynyń irgetasy saltanatty túrde qalandy.
6 jyl buryn (2005) Qostanaıda múgedek-balalardyń qolynan shyqqan kórkemdik shyǵarmashylyq jumystarynyń kórmesi bolyp ótti.
Kórmeniń uıymdastyrýshysy - oblystyq Mádenıet departamenti jáne Múgedekter qoǵamy. Kórmege kórkemdik jumystardan basqa, qoldanbaly óner týyndylary da qoıyldy.
2 jyl buryn (2009) «Nur Otan» HDP ońtústik qazaqstandyq fılıalynyń «Jas Otan» jastar qanatynyń bastamasymen Shymkentte «Erkin pikir» zııatkerlik-pikirsaıys klýby uıymdastyryldy.
Munda balalar óz qurby-qurdastaryn patrıottyq rýhta, kásiptik jaǵynan jetildirýge, salaýatty ómir saltyn ustanýǵa tárbıeleýmen qatar, jastardyń ózekti máselelerin de talqylaıdy.
ESІMDER
55 jyl buryn (1956) medıtsına ǵylymynyń kandıdaty, Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Qaraǵandy oblysy boıynsha Memlekettik sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý komıteti departamentiniń dırektory HAMITOV Tólegen Nurǵalıuly dúnıege keldi.
Qaraǵandy oblysynda týǵan. Qaraǵandy memlekettik medıtsına ınstıtýtynyń sanıtarlyq-gıgıenalyq fakýltetin «Gıgıena , sanıtarııa , epıdemıologııa » mamandyǵy boıynsha, Almaty ekonomıka jáne statıstıka akademııasynyń ekonomıka fakýltetin menedjment bakalavry mamandyǵy boıynsha bitirgen. 1979 jyldan - Qaraǵandy oblystyq sanıtarlyq-epıdemıologııalyq stansasynyń epıdemıolog-dárigeri, sanıtarlyq dárigeri, dárigeri-top jetekshisi. 1986 jyldan - Qaraǵandy qalasy Sovet aýdandyq sanıtarlyq-epıdemıologııalyq stansasynyń bas dárigeri. 1997 jyldan - Qaraǵandy aımaqtyq sanıtarlyq-epıdemıologııalyq stansasy bas dárigeriniń Sovet aýdany boıynsha orynbasary. 2000 jyldan - Qaraǵandy qalasy Qazybek bı atyndaǵy aýdanynyń sanıtarlyq-epıdemıologııalyq stansasynyń bas dárigeri. 2003 jyldan - Qaraǵandy qalasy Memlekettik sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý basqarmasynyń bastyǵy. 2006 jyldan - Qaraǵandy oblysy Memlekettik sanıtarlyq- epıdemıologııalyq baqylaý departamentiniń dırektory. 2008 jyldyń sáýirinen beri - Qaraǵandy oblysy sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý basqarmasynyń bastyǵy. Qazirgi qyzmetinde 2009 jyldan bastap isteıdi.
«Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigine 10 jyl», «Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 10 jyl», «Eren eńbegi úshin», «Astananyń 10 jyldyǵy» medaldarymen, «Qazaqstan Respýblıkasy densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi» omyraý belgisimen, Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń, Qaraǵandy oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń, Qaraǵandy oblystyq sanıtarlyq-epıdemıologııalyq stansasynyń qurmet gramotalary jáne alǵystarymen marapattalǵan.
QYRKÚIEKTІŃ 29-Y, BEISENBІ
ESTE QALAR OQIǴALAR
19 jyl buryn (1992) Dúnıe júzi qazaqtary quryltaıynyń alǵashqy saltanatty májilisi ótti.
11 jyl buryn (2000) Semeıde «Abaı kúni» atty 1-inshi Halyqaralyq poezııa festıvali ótti. Oǵan Qazaqstan, Reseı, Túrkııa jáne Japonııadan tanymal jazýshylar men aqyndar qatysty.
Abaı Qunanbaıuly (1845-1904) - uly aqyn, fılosof, aǵartýshy, kompozıtor, qazaqtyń realıstik jańa jazba ádebıetiniń negizin qalaýshy. Qazirgi Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Abaı aýdanynda týǵan.
6 jyl buryn (2005) Aq ordada Elbasy Nursultan Nazarbaevqa Qazaqstandaǵy Koreı Respýblıkasynyń Tótenshe jáne Ókiletti elshisi Kım Il-sý senim gramotalaryn tapsyrdy.
6 jyl buryn (2005) 1999 jyly ótken ulttyq halyq sanaǵynyń qorytyndysy boıynsha shyǵarylǵan alǵashqy Analıtıkalyq esep jınaǵy jaryq kórdi.
Jınaqtyń avtory - Qazaqstan Respýblıkasynyń Statıstıka agenttigi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ekonomıka jáne bıýdjetti josparlaý mınıstrliginiń qoldaýymen turǵyn halyq salasyndaǵy BUU-nyń qory.
Analıtıkalyq esepte halyqtyń ekonomıkalyq belsendiligi týraly, tilderdi meńgerýi, bilim deńgeıi týraly málimetter alǵashqy ret kórsetilgen. Sonymen qatar, azamattardyń turǵyn úı jaǵdaılary, nekege otyrýy, úı sharýasyndaǵy áıelder týraly statıstıkalyq taýdaýlar jasalǵan.
6 jyl buryn (2005) «Eır Astana» áýekompanııasynyń «Tengri» borttyq jýrnalynyń alǵashqy sany jaryq kórdi.
Jýrnaldyń alǵashqy sanynda mádenıet, tarıh, respýblıkamyzdy bolyp jatqan basty oqıǵalar týraly maqalalary, qazaq, aǵylshyn jáne orys tilderindegi bergen otandyq juldyzdardyń suhbattary jazylǵan jáne otandyq belgili fotosheberlerdiń jumystaryn tamashalaýǵa bolady.
2 jyl buryn (2009) Elordalyq «Rıksos» qonaq úıinde Darhan Qaletaevtyń «Qazaqstan - bolashaqqa umtylǵan el. Ulttyq kóshbasshy faktory» kitabynyń tanystyrylymy ótti.
Bul sharaǵa kórnekti saıası jáne qoǵam qaıratkerleri, sondaı-aq qazaqstandyq jetekshi buqaralyq aqparat quraldarynyń bas redaktorlary qatysty.
Bul eńbek Qazaqstannyń ótkenin, búgingisi men keleshegin saralaýdyń jańa talpynysy bolyp tabylady jáne táýelsiz respýblıka tarıhyndaǵy Elbasynyń róline arnalyp otyr.
Qaletaev Darhan Shyǵys Qazaqstan oblysy Tarbaǵataı aýdanynda týǵan. Sarsen Amanjolov atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetin, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy Memlekettik basqarý Ulttyq joǵary mektebin bitirgen. Saıasattaný ǵylymynyń kandıdaty. Qazaqstan Respýblıkasy Mınıstrler kabınetinde, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq saıasat jónindegi memlekettik komıtete, Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginde, Qazaqstan Respýblıkasy mádenıet, Aqparat jáne qoǵamdyq kelisim mınıstrliginde, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Ákimshiliginde ár túrli basshylyq qyzmetter atqarǵan. 2007-2008 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Ákimshiligi jetekshisiniń orynbasary. 2008 jyldan - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń keńesshisi - «Nur Otan» halyqtyq-demokratııalyq partııasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary. 2009 jyldan - «Samuryq-Qazyna» Ulttyq ál-aýqat qorynyń atqarýshy dırektory. «Qurmet» ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.
2 jyl buryn (2009) Almatyda «Stalınızm jáne Qazaqstandaǵy 1920-1940 jyldardaǵy repressııa» atty jańa kitaptyń tusaýkeseri ótti.
Kitap «Zerde» men Frıdrıh Ebert (Germanııa) qorlarynyń birlesken jobasy aıasynda jaryq kórgen.
Osy ýaqytqa sheıin jabyq muraǵat qorlarynda saqtap kelgen tergeý materıaldaryn negizge ala otyryp qazaq baılaryn, ıshan, ımam, moldalardy, sondaı-aq ulttyq saıası basqarýshy topty joıý úderisi jeke adamdardyń qaıǵyly taǵdyry arqyly kórsetilgen.
Keńester Odaǵynyń quramyndaǵy qazaq qoǵamy ótken ǵasyrdyń 20-30-jyldary adamzat burynǵy óz tarıhynda kezdestirmegen zulamatty basynan keshirgeni belgili.
ESІMDER
75 jyl buryn (1936) jýrnalıst, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen mádenıet qaıratkeri, Almaty oblysynyń jáne Jambyl aýdanynyń qurmetti azamaty MÝSIN Baımolda Sadyhanuly dúnıege keldi.
Almaty oblysynda týǵan. Eńbek jolyn Jambyl oblysy Merke aýdandyq «Kommýnızm týy» gazetinen bastap, respýblıkalyq «Jas alash» gazetiniń bólim meńgerýshisi, Almaty oblystyq «Jetisý» gazetiniń bas redaktory bolǵan. Sonymen qatar 1983-1987 jyldary Qazaqstan kommýnıstik partııasy Almaty oblystyq komıtetinde jaýapty qyzmetter atqarǵan. Qazirgi ýaqytta zeınetkerlik demalysta.
70 jyl buryn (1941) «Ortalyq Azııa aımaqtyq ekonomıkalyq yntymaqtastyǵyna múshe elderdiń júk tasymaldaýshy jáne ekspedıtorlar qaýymdastyǵy» odaǵynyń tóraǵasy, ekonomıka ǵylymynyń doktory, Halyqaralyq kólik akademııasynyń akademıgi ESENǴARIN Nyǵmetjan Qabataıuly dúnıege keldi.
Reseı Federatsııasynyń Chelıabi oblysynda týǵan. Oral temir jol kóligi ınjenerleri elektromehanıkalyq ınstıtýtyn, KSRO Mınıstrler Keńesi janyndaǵy Halyq sharýashylyǵy ınstıtýtyn bitirgen. 1972-1977 jyldary - Qazaq temir joly bas ınjeneriniń orynbasary, bólim bastyǵy. 1977-1982 jáne 1984-1986 jyldary - Tselınnyı temir jolynyń bas ınjeneri bastyǵynyń orynbasary, bastyǵy. 1986-1989 jyldary - KSRO Jol qatynasy mınıstriniń orynbasary. 1989-1991 jyldary - Almaty temir jolynyń bastyǵy. 1991-1994 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy kólik mınıstri, Kólik jáne kommýnıkatsııalar mınıstri. 1994-1997 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń birinshi orynbasary. 1996-2001 jyldary - Belarýs, Qazaqstan, Qyrǵyzstan jáne Reseı Federatsııasy ıntegratsııalyq komıtetiniń tóraǵasy. 2001-2002 jyldary - Eýrazııalyq ekonomıkalyq qoǵamdastyǵy bas hatshysynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsiz ekspedıtorlar qaýymdastyǵynyń prezıdenti. 2002 jyldan bastap «Ekonomtranskonsaltıng» JShS-iniń bas dırektory, «Magıstral Kazahstana» jýrnalynyń bas redaktory. Qazirgi qyzmetinde 2010 jyldyń naýryzynan bastap isteıdi.
Parasat, Eńbek Qyzyl Tý, Halyqtar dostyǵy, «Qurmet belgisi», Reseı Federatsııasynyń Dostyq ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.
45 jyl buryn (1966) Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstriniń shtattan tys keńesshisi, Halyqaralyq bıznes ýnıversıtetiniń prezıdenti SAǴADIEV Erlan Kenjeǵalıuly dúnıege keldi.
Almaty qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin, Mınnesota shtaty ýnıversıtetin bitirgen. Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginde ekinshi hatshy bolyp qyzmet atqarǵan. 1992 jyly - Halyqaralyq qaıta qurý jáne damý banki Aýyl sharýashylyǵy departamentiniń assıstenti. 1993-1994 jyldary - «Developed Teknolodjı Rısors» jobasynyń jetekshisi. 1995-1999 jyldary - «Fýd master» kompanııasy» JShS-iniń bas dırektory. 1999-2005 jyldary - «Fýd master» kompanııasy» AAQ-ynyń dırektorlar keńesi tóraǵasy. 1999 jyly - «Fýdmaster-Aseptık» kompanııasy» JShS-iniń bas dırektory. 1999-2002 jyldary - «Fýdmaster-Aseptık» kompanııasy» JShS-iniń keńesshisi. 2003-2004 jyldary - «Jańa tehnologııalar. Qazaqstan» JShS-iniń bas dırektory. 2004-2007 jyldary - «Zere» AQ dırektorlar keńesiniń tóraǵasy, bas dırektory. 2004-2007 jyldary - Halyqaralyq bıznes ýnıversıtetiniń prezıdenti. 2008 jyldyń qańtarynan - qazirgi qyzmetinde.
QYRKÚIEKTІŃ 30-Y, JUMA
Búkilálemdik teńiz kúni. 1978 jyly Birikken Ulttar Uıymy Bas Assambleıasy 10-sessııasynyń sheshimimen qabyldanǵan. Búkilálemdik teńiz kúniniń maqsaty - teńizder men muhıttarda balyqty shekten tys aýlaýdyń, sýattardy lastaý men jahandyq jylynýdyń qanshalyqty orny tolmas zııan shektiretinine halyqaralyq qoǵamdastyq nazaryn aýdarý. Meılinshe mańyzdy eki mindet - teńizdegi qaýipsizdikti arttyrý jáne teńiz aýmaǵyn, sonyń ishinde munaımen, lastaýdyń aldyn alý.
Dúnıejúzilik aýdarma kúni (Aýdarmashylar kúni). 1991 jyly Halyqaralyq federatsııa (FIT) qyrkúıektiń 30-yn Halyqaralyq aýdarmashylar kúni dep jarııalady.
Botsvana Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1966). Botsvana -Ońtústik Afrıkada ornalasqan memleket. Astanasy - Gaborone qalasy. Resmı tili - aǵylshyn jáne setsvana tilderi. Aqsha birligi - pýla. Memleket basshysy - Prezıdent. Zań shyǵarýshy organy - bir palataly Ulttyq jınalys.
ESTE QALAR OQIǴALAR
187 jyl buryn (1824) Reseı Senatynyń sheshimimen Kókshetaý qamaly ımperııanyń bekitilgen aýdandar jónindegi resmı tizimine engizgen.
1839 jyly Kókshetaýǵa áskerı garnızon engizilip, kazaktar stansasy qurylǵan. 1868 jyly áskerı qurylymdardyń joıylýyna baılanysty qamal jergilikti azamattyq qonystarǵa aınalǵan.
92 jyl buryn (1919) Qyrǵyz (Qazaq) revolıýtsııalyq komıtetiniń Ádilet bólimin qurý týraly sheshimi qabyldandy.
11 jyl buryn (2000) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Bilim» memlekettik baǵdarlamasy týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.
6 jyl buryn (2005) Almatyda Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti músheleriniń qatysýymen Balqash kóliniń máselelerine baǵyttalǵan halyqaralyq ekologııalyq forým bolyp ótti.
Forýmǵa Qytaıdyń, Qyrǵyzstannyń belgili ǵalymdary, ekologtary, mamandary, Almaty, Jambyl, Qaraǵandy jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynyń ákimshilikteri jáne qoǵamdyq uıymdardyń ókilderi, barlyǵy 400-den astam delegattar qatysty.
Forýmnyń maqsaty Balqash kóliniń máselelerine álemdik qoǵam nazaryn aýdarý, birlesken is-árekettiń keshendi baǵdarlamasyn qurastyrýǵa Qazaqstannyń qoǵamdyq, úkimettik jáne bıznes uıymdardyń qyzyǵýshylyǵyn biriktirý, sonymen qatar Balqash kóli basseıniniń barlyq aýmaǵyndaǵy ekologııalyq jáne ekonomıkalyq yntymaqtastyq aımaǵyn qurastyrý bolyp tabylady.
6 jyl buryn (2005) Qaraǵandy oblystyq beıneleý óneri murajaıynda kereń-mylqaý sýretshileriniń kórmesi ashyldy.
Uıymdastyrýshysy - Kereńderdiń mádenıet úıi. Jumystar ár túrli janrda oryndalǵan - peızaj, portret, grafıka, komıkstar. Kórmede qylqalam ónerinen basqa, músindik jáne sándik ónerdiń týyndylary qoıylǵan. Avtorlardyń jasy14-ten 50-ge deıin.
70 jyl buryn (1941) Máskeý úshin shaıqas bastaldy.
15 jyl buryn (1996) Qazaqstan ıAdrolyq synaqtarǵa jan-jaqty tyıym salý týraly Shart mátinine qol qoıdy.
ESІMDER
70 jyl buryn (1941) zań ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy soty janyndaǵy ǵylymı-konsýltatıvtik keńestiń múshesi SÚLEIMENOV Maıdan Kúntýaruly dúnıege keldi.
Almaty qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti), KSRO Ǵylym Akademııasy memleket jáne quqyq ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1966-1991 jyldary - Qazaqstan Ǵylym Akademııasy Fılosofııa jáne quqyq ınstıtýtynyń kishi, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi. 1991-1992 jyldary - Qazaqstan Ǵylym Akademııasy Memleket jáne quqyq ınstıtýtynyń dırektory. 1992-1994 jyldary - Qazaqstan Ǵylym Akademııasy Tóralqasynyń bas ǵalym hatshysy. 1995 jyldan Qazaq memlekettik zań ýnıversıteti Ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń dırektory bolyp isteıdi.
Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııasyn, Azamattyq kodeksin, turǵyn úı zańyn jáne basqa da ekonomıkalyq reformaǵa qatysty zańdardy jasaýǵa qatysqan.
«Qurmet» ordenimen marapattalǵan.
2011 JYLDYŃ QAZAN AIY:
OQIǴALAR
65 jyl buryn (1946) Qazaq KSR Ǵylym Akademııasynyń baspasy uıymdastyryldy (1964 jylǵy maýsymnan «Naýka», qazirgi «Ǵylym» baspasy). Baspa ǵylymı, ǵylymı-tanymdyq ádebıetter, ámbebap jáne salalyq anyqtamalyqtar men sózdikter, t.b. shyǵarady. Birinshi redaktsııalyq-baspa keńesiniń jetekshisi Qanysh Sátbaev, dırektory B.Nınbýrg boldy. Baspa 1946-2000 jyldary aralyǵynda qazaq, orys, uıǵyr jáne basqa da tilderde 13 myń kitap pen jalpy sany 31 mln dana jýrnal shyǵardy. Olardyń qatarynda Abaı, Shoqan Ýálıhanov, Qanysh Sátbaev, t.b. Qazaqstannyń óner jáne mádenıet qaıratkerleriniń shyǵarmalary, 10 tomdyq «Qazaq tiliniń túsindirme sózdigi», 5 tomdyq «Qazaq KSR tarıhy» bar.
40 jyl buryn (1971) Dostoevskııdiń Semeıdegi 1857-1859 jyldary turǵan úıine ádebı-memorıaldyq murajaı uıymdastyryldy. Bul shara qazaq jerine jer aýdarylǵan orys jazýshysynyń týǵanyna 150 jyl tolýy qarsańynda júzege asta. Murajaı jartylaı ashylǵan kitap pishinde, eki qabat aǵash úıge japsarlas ǵımaratta ornalasqan. Kire berisine Dostoevskıı men Sh.Ýálıhanovtyń dostyǵyn beıneleıtin qoladan quıylǵan músin qoıylǵan. Murajaıda jazýshynyń «Beısharalar» romanynan bastap «Aǵaıyndy Qaramazovtar» romanyna deıin, sondaı-aq ár jyldary tolyq basylǵan jınaqtary, álem tilderinde jaryq kórgen týyndylary, ǵalymdardyń jazýshy shyǵarmashylyǵy týraly jazǵan zertteý eńbekteri bar. Sonymen qatar onyń Sh.Ýálıhanovpen jazysqan hattary, oǵan baılanysty kóptegen qundy eksponattar qoıylǵan.
ESІMDER
100 jyl buryn (1911-1955) aqyn, dramatýrg, sazger, aýdarmashy AMANJOLOV Qasym Raqymjanuly dúnıege keldi.
Qaraǵandy oblysynyń Qarqaraly aýdanynda týǵan. Semeı maldárigerlik tehnıkýmyn bitirip, Lenıngradtyń Orman sharýashylyǵy ınstıtýtyna túsken, biraq densaýlyǵyna baılanysty oqı almaǵan. 1931-1941 jyldary «Lenınshil jas» (qazirgi «Jas alash») gazetinde, Oral oblystyq teatrynda jumys istegen. 1941-1946 jyldary Uly Otan soǵysyna qatysqan. Soǵystan oralǵan soń biraz jyldar «Ádebıet jáne óner» jýrnaly poezııa bóliminiń meńgerýshisi bolǵan. Aqynnyń soǵysqa deıingi kezeńdegi kórkemdik sapasy asa bıik týyndylary qataryna «Aqyn», «Birinshi maı», «Joldas marshal», «Oramal», «Men tabıǵat bóbegi», t.b. óleńderi jatady. Al Uly Otan soǵysy kezeńi onyń aqyndyǵynyń qalyptasqan, eń shoqtyqty da ónimdi tusy. Bul shaqta aqynnyń «Baıkal», «Oralym», «Darıǵa, sol qyz» óleńderi, «Martbek», «Aqyn ólimi týraly ańyz» poemalary jazyldy. Amanjolovtyń «Aqyn ólimi týraly ańyz» poemasyn Ǵ.Músirepov qazaq poezııasyndaǵy jańa betburys dep baǵalaǵan. Ol aqyndyǵymen qatar úlken sazger de bolǵan. Onyń ánin ózi shyǵarǵan «Darıǵa, sol qyz», «Týǵan jer», t.b. shyǵarmalary halyqtyń súıikti ánderine aınalǵan. Aýdarma salasynda da jemisti eńbek etip A.Pýshkınniń «Poltava», M.Lermontovtyń «Maskarad», A.Tvardovskııdiń «Vasılıı Terkın», G.Nızamıdiń «Láıli - Májnún» poemalaryn, T.Shevchenkonyń, V.Maıakovskııdiń óleńderin qazaq tiline aýdardy. Aqyn qazaq poezııasyna on býyndy óleń túrin engizip, onyń ábden turaqtanýyna kóp eńbek sińirdi.
2011 jylǵy qyrkúıektiń 9-ynda Qaraǵandy qalasynda Qasym Amanjolovtyń 100-jyldyq mereıtoıyna oraı eńseli eskertkish ashyldy.
QAZANNYŃ 1-І, SENBІ
Halyqaralyq qarttar kúni
Halyqaralyq qarttar kúni BUU Bas Assambleıasynyń 1991-ynshy jylǵy 1 qazanda negizinde jyl saıyn atap ótiledi. (qarar 45/106 1990 jylǵy 14 jeltoqsanda).
BUU Bas Assambleıasynyń 1990-ynshy jylǵy jeltoqsannyń 15-indegi № 45/106 qarary negizinde jyl saıyn atap ótiledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasynda qart adamdardyń jalpy azamattyq jáne arnaıy quqyqtary men múddeleri, onyń ishinde jasy boıynsha áleýmettik qamsyzdandyrý kepildikteri bekitilgen. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń jikteýine sáıkes qart adamdarǵa 60 pen 74 jas, kárilerge 75-89 jas aralyǵyndaǵylar, al uzaq jasaýshylarǵa jasy 90-nan asqandar kiredi. Búgingi tańda Qazaqstanda 65 jastan asqandar halyqtyń 7,5 paıyzyn qurasa, al 2030 jyly 11,5 paıyzyn quraıtyn bolady. BUU-nyń bul boljamy osy aýmaqtaǵy týýdyń tómendeýi men er adamdardyń óliminiń joǵarylyǵyna negizdelgen.
Halyqaralyq mýzyka kúni
1975 jyly ıÝNESKO-nyń Halyqaralyq mýzyka keńesiniń sheshimimen jyl saıyn qazannyń 1-inde atap ótiledi. Halyqaralyq kúnniń bekitilýiniń bastaýshylarynyń biri HH ǵasyrdyń kompozıtor-klassıgi - Dmıtrıı Shostakovıch. Jyl saıyn búkil dúnıejúzinde úlken kontserttiń baǵdarlamamen jáne jaqsy ártister men kórkemdik uıymdardyń qatysýymen ótedi. Bul kúni dúnıejúzilik mádenıettiń asyl qazynasyna kirgen shyǵarmalar oqylady.
Búkilálemdik kúlimsireý kúni
Jyl saıyn qazannyń birinshi jumasynda atap ótiledi. Bul ǵajaıyp meıramnyń bolýyna álem sýretshi Harvı Bellýǵa (Harvey Ball) boryshty. 20 ǵasyrdyń ortasynda ol Amerıkada ómir súrdi. Onyń shyǵarmashylyǵy eshqandaı qyzyǵýshylyq tanytpady. Bir kúni saqtandyrý kompanııasynyń ókilderi kelip, este tez saqtalatyn vızıtka kartochkasyn oılap tabýyn surady. Harvı kóp oılanbastan tapsyrys berýshilerge, qazir barlyq ınternet paıdalanýshylar «smaılık» dep ataıtyn - kúlip turǵan sary betti usyndy. Bul 1963 jyly bolatyn. Tapsyrys berýshiler onyń usynǵan jumysyn qabyldap, kompanııanyń jumysshylaryna taratyp berdi. Sosyn bul súıkimdi bet fýtbolkalarda, beısbolkalarda, konvertterde, ashyq hattarda, sirińke qoraptarynda paıda bola bastady. AQSh-tyń pochtasy osy sımvolmen markalar shyǵardy.
Dúnıejúzilik kúlki kúni alǵashqy ret 1999 jyly atap ótildi.
OQIǴALAR
3 jyl buryn (2008) Pavlodarda Dostyq úıiniń janyna áýezdi saǵat ornatyldy. Bul jer oblys ortalyǵyndaǵy kórnekti oryndardyń birine aınalmaq. Dıametri 1,5 metrlik saǵattyń hronometri árbir jarty saǵat saıyn jergilikti kompozıtor Ivan Chýjınovtyń áýenderin oryndaıdy. Saǵat pavlodarlyq elektronshy-ınjenerlerdiń jobasy boıynsha jasaldy. Onyń mehanızmin mıkrokompıýter basqarady.
1 jyl buryn (2010) Qazaqstan men Koreıanyń qorǵanys mınıstrleri yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy. Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstri Ádilbek Jaqsybekotyń jumys babyndaǵy saparda memorandýmǵa qol qoıyldy.
Sapar barysynda qorǵanys vedomstvosynyń basshysy Koreı Respýblıkasy Ulttyq qorǵanys mınıstri Te Eng Kımmen kezdesti. Eki eldiń qorǵanys mınıstrleri qorǵanys vedomstvolary arasynda ózara túsinistik pen áskerı saladaǵy yntymaqtastyq jóninde memorandýmǵa qol qoıdy. Sonymen birge kezdesý kezinde áskerı yntymaqtastyqtyń keleshektegi jaı-kúıi talqylandy.
Eki memleket qorǵanys vedomstvosynyń basshylary arasynda Kaspıı teńizinde áskerı jáne azamattyq kemelerdi jóndeıtin kóp salaly keme jasaý keshenin salý jóninde de áńgime qozǵaldy. Bul rette koreı jaǵynyń tehnologııany transfertteý men qyzmetkerlerdi oqytýdy qamtamasyz etýi qarastyrylǵan.
Qazaqstan armııasynyń áskerı qyzmetshileri Qorǵanys mınıstrimen birge Koreıa Qarýly Kúshteri Áskerı-teńiz kúshterimen tanysyp, sý yǵystyrǵyshy 450 tonnalyq korablin kórdi, «STX Co» keme jasaý zaýytynda boldy jáne atys, radıolakatsııa, baılanys pen baqylaý júıesin óndiretin «Samsung Thales» áskerı óndiris kesheniniń kásipornyn aralady.
1 jyl buryn (2010) Qazaqstan mektepterinde medıatsııa ınstıtýty engizildi.
Medıatsııa ınstıtýtynyń engizilýi kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy údep bara jatqan qylmystyq oqıǵalardy azaıtyp, balalardyń bir-birimen qarym-qatynasynda shıelenisterdiń tómendeýine septigin tıgizedi. «Jobanyń basty maqsaty - mektep ortasynda beıbitshilik pen zorlyq-zombylyqsyz mádenıetti damytý», deıdi joba jetekshisi, «Astananyń kommertsııalyq emes uıymdarynyń forýmy» zańdy tulǵalar birlestiginiń basshysy Baıan Ahmetjanova.
Medıatsııa - mektep oqýshylary arasynda týyndaǵan daý-damaıly qarym-qatynastaryn balamaly túrde sheshýdiń birden bir joly. Ol arazdasýshy taraptardyń bir-birine degen óshpendiligin azaıtyp, kerisinshe ózara kelisimge degen ynta-yqylastaryn arttyrady. Olardyń ekijaqty tatýlastyrýǵa baǵyttalǵan tetikterdi paıdalanýlaryna múmkindik beredi.
ESІMDER
70 jyl buryn (1941) ınjener-metallýrg, dıplomat, saıası ǵylymdardyń kandıdaty, Qazaqstan Respýblıkasy dıplomatııalyq qyzmetiniń eńbek sińirgen jumysshysy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasy Dıplomatııa ınstıtýtynyń dırektory SÚLEIMENOV Tóleýtaı Ysqaquly dúnıege keldi.
Semeı qalasynda týǵan. Qaraǵandy polıtehnıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıteti), KSRO Syrtqy ister mınıstrliginiń Dıplomatııalyq akademııasyn bitirgen. 1969-1971 jyldary - Qaraǵandy metallýrgııa kombınaty komsomol komıtetiniń hatshysy, tsehtyń sheberi. 1971-1977 jyldary - Qazaqstan LKJO Temirtaý qalalyq komıtetiniń birinshi hatshysy. 1973 jyly - Temirtaý qalalyq baqylaý komıtetiniń tóraǵasy. 1973-1977 jyldary - Temirtaý qalalyq partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy. 1977-1980 jyldary - Dıplomatııalyq akademııanyń tyńdaýshysy. 1980-1981 jyldary - KSRO Syrtqy ister mınıstrligi Orta Shyǵys elderi bóliminiń birinshi hatshysy. 1981-1985 jyldary - KSRO-nyń Aýǵanstannyń Mazarı-Sharıf qalasyndaǵy Bas ókildiginiń (konsýlstvo) konsýly. 1985-1988 jyldary - KSRO Syrtqy ister mınıstrligi Orta Shyǵys elderi bóliminiń keńesshisi. 1988-1991 jyldary - KSRO-nyń Irandaǵy Elshiliginiń keńesshisi. 1991-1994 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstri. 1994-1996 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy -ynyń Amerıka qurama shtattaryndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi. 1996-2001 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy -ynyń Vengrııadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Polsha, Bolgarııa, Chehııa, Slovakııa jáne Rýmynııadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi qyzmetin qosa atqarýshy. 2001-2003 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Belgııadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi. 2002-2003 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Lıýksembýrg Uly gertsogtyǵyndaǵy, Nıderlandy Koroldigindegi Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Eýropalyq Odaq jáne Soltústik-Atlantıkalyq shart uıymy janyndaǵy ókildigi basshysy qyzmetin qosa atqarýshy. 2003-2005 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Polshadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi. Qazirgi qyzmetinde 2005 jyldyń qyrkúıek aıynan bastap isteıdi.
«Parasat», «Qurmet», «Qurmet belgisi», «Dańq», Qurmet, Orta Krest, Qos krestiń aq ordenderimen jáne medaldarmen, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń qurmet gramotasymen marapattalǵan.
65 jyl buryn (1946-2003) Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq isiniń úzdigi QURMANOV Nurlepes Tólegenuly dúnıege keldi.
Atyraý oblysynda týǵan. Aqtóbe memlekettik medıtsına ınstıtýtyn bitirgen. 1975-1977 jyldary - 1-shi Máskeý medıtsına ınstıtýtynyń klınıkalyq ordınatory. 1977-1992 jyldary - Mańǵystaý oblystyq aýrýhanasynyń bólimshe meńgerýshisi, bas dárigeriniń orynbasary, bas dárigeri. 1992-1994 jyldary - Mańǵystaý oblystyq ákimdigi basshysynyń orynbasary. 1994-2000 jyldary - «Kaskor» AQ-ynyń vıtse-prezıdenti, prezıdenti. 2000-2003 jyldary - «Cha-Kýr» medıtsınalyq fırmasynyń dırektory bolǵan.
Medaldarmen marapattalǵan.
60 jyl buryn (1951) «Pavlodar oblysynyń jyljymaıtyn múlik Ortalyǵy» RMK-nyń dırektory, ǵalym agronom-ekonomıst, ekonomıka ǵylymynyń kandıdaty ADAMOV Abyzbaı dúnıege keldi.
Pavlodar oblysynyń Ertis aýdanynda týǵan. Qazaq aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn (qazirgi Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıteti), Qazaq quqyqtaný jáne halyqaralyq baılanys ınstıtýtyn bitirgen. 1980-1981 jyldary - Ertis aýdandyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy. 1981-1985 jyldary - sovhozdyń partııa komıteti hatshysy, Ertis aýdandyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bólim bastyǵynyń orynbasary, bastyǵy, aýdandyq josparlaý komıtetiniń tóraǵasy. 1985-1987 jyldary - Ertis aýdandyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bólim bastyǵy. 1987-1989 jyldary - sovhoz dırektory. 1989-1992 jyldary - Ertis aýdandyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bastyǵy. 1992-1994 jyldary - Pavlodar oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasy bastyǵynyń birinshi orynbasary. 1994-1997 jyldary - «Berik» memlekettik aýyl sharýashylyq saýda úıiniń bas dırektory. 1997-1998 jyldary - Pavlodar oblystyq agroónerkásip kesheni bastyǵynyń orynbasary. 1998-1999 jyldary - «Aı-Melkombınat» aktsıonerlik qoǵamy dırektorynyń orynbasary. 1999-2000 jyldary - «Energoqurylys» aktsıonerlik qoǵamynyń basqarýshysy. 2000-2002 jyldary - Pavlodar oblystyq qarjy departamenti klırıngtik jáne memlekettik satyp alý bóliminiń bastyǵy. 2002-2007 jyldary - Pavlodar oblysy Ertis aýdanynyń ákimi. 2007-2010 jyldary - Pavlodar oblysy ákimshiliginiń bas ınspektory. Qazirgi qyzmetinde 2010 jyldan bastap isteıdi.
«Tyńǵa 50 jyl», «Qazaqstan Respýblıkasynyń konstıtýtsııasyna 10 jyl», «Qazaqstan Parlamentine 10 jyl» merekelik medaldarmen marapattalǵan.
50 jyl buryn (1956) Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy, Qazaqstan Respýblıkasy qurmetti sport qaıratkeri, «Ulttyq shtattyq komandalar jáne sport rezervi dırektsııasy» Respýblıkalyq memlekettik qazynalyq kásipornynyń dırektory IMANǴALI Qazbek Qajyuly dúnıege keldi.
Atyraý oblysynyń Inder aýdanynda týǵan. Qazaq dene shynyqtyrý ınstıtýtyn bitirgen. 1978-2000 jyldary - Atyraý oblysynyń Mahambet aýdanyndaǵy balalar sport mektebiniń bokstan jattyqtyrýshysy, dırektordyń orynbasary, dırektory. 2000 jyly - Mahambet aýdandyq týrızm jáne sport bóliminiń meńgerýshisi. 2000-2001 jyldary - Olımpıadalyq qor daıyndaý jónindegi Atyraý arnaıy sport mektebiniń dırektory. 2001-2002 jyldary - Atyraý oblystyq jastar isi, týrızm jáne sport departamentiniń bastyǵy. 2002-2005 jyldary - Atyraý oblystyq týrızm jáne sport basqarmasynyń bastyǵy, deneshynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń bastyǵy. 2005-2006 jyldary - Atyraý oblystyq deneshynyqtyrý jáne sport bóliminiń bastyǵy. 2006-2010 jyldary - Atyraý oblystyq deneshynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń bastyǵy, «Astana voleıboldyq klýby» Respýblıkalyq memlekettik qazynalyq kásipornynyń dırektory. Qazirgi qyzmetinde 2011 jyldan bastap isteıdi.
QAZANNYŃ 2-І, JEKSENBІ
Tuńǵysh ǵaryshker-qazaq Toqtar Áýbákirovtiń ǵaryshqa ushqan tarıhı kúni
1991 jylǵy qazannyń 2-sinde jergilikti ýaqyt boıynsha 11 saǵat 59 mınýtta «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵynan quramynda reseılik Aleksandr Volkov, ǵaryshker Toqtar Áýbákirov pen avstrııalyq ǵaryshker Frants Fıbek bar «Soıýz TM-13» ǵarysh kemesimen keńes-avstrııa ekıpajy ushyp shyqty. Qazaqstan men Avstrııa arasynda ǵaryshqa jol salǵan bul tarıhı bastamany Qazaq KSR prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen Avstrııa Respýblıkasynyń kantsleri Frants Vranıtskıı baqylady.
Muǵalim kúni
Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń 1998-inshi jylǵy qańtardyń 20-syndaǵy Jarlyǵyna sáıkes jyl saıyn qazannyń birinshi jeksenbisinde atap ótiledi. 2003-inshi jylǵy qarashanyń 15-inde QR Prezıdentiniń Jarlyǵymen Qazaqstanda kásibı jáne basqa da merekelerdiń jańa tizimi bekitildi. Osy Jarlyqqa sáıkes muǵalim kúni - qazan aıynyń birinshi jeksenbisi.
Muǵalim - tek ǵylymdarǵa úıretýshi ǵana emes, sondaı-aq rýhanı ıgilikter men adamgershilik izgi nıetterdi oqýshylar boıyna sińirýshi de. Ustazdar aıryqsha azamattyq paryz - jas urpaqty tárbıeleý mindetin atqarady. Olardyń bilimi men tájirıbesi, dástúrler sabaqtastyǵy men jańashyldyǵy árbir mekteptiń negizi bop qalanǵan. 1994-inshi jyly ıÝNESKO qazannyń 5-inde atalyp ótetin - Dúnıejúzilik Muǵalim kúnin (World Teachers' Day) bekitken.
Halyqaralyq jábirlemeýshilik kúni
BUU Bas Assambleıasy 2007-inshi jylǵy maýsymnyń 27-sinde (BUU-nyń №A/RES/61/271 qarary) bekitken. 2007-nshi jyldan bastap jyl saıyn, qazannyń 2-sinde, jábirlemeý fılosofııasynyń negizin qalaýshy Mahatma Gandıdiń týǵan kúninde atap ótiledi.
Bas Assambleıa qararynda aıtylǵandaı, bul Halyqaralyq kúnniń maqsaty - beıbitshilik, shydamdylyq, túsinistik pen jábirlemeýshilik mádenıetin bekitýge talpynys. Qarar barlyq adamdarǵa osy data týraly jarııa etip, osy kúndi atap ótýge jáne merekeleýge shaqyrady.
OQIǴALAR
3 jyl buryn (2008) Astana turǵyndary Biryńǵaı tólem ortalyǵy (BTO) arqyly kommýnaldyq, onyń ishinde elektr energııasy, ystyq jáne aýyz sý, gaz, káriz jáne qoqys shyǵarý qyzmetteri úshin tólemaqyny bir túbirtekpen tóleı bastady. Mundaı ortalyq alǵash 1997 jyly Almatyda iske qosyldy. Astana júıeni engizgen ekinshi qala.
3 jyl buryn (2008) Almatydaǵy ortalyq beıitte Uly Otan soǵysyna qatysýshy, general-leıtenant Konstantın Maksımovke ornatylǵan eskertkishtiń ashylý rásimi ótti.
K.Maksımov 1917 jyly naýryzdyń 29-ynda Ýkraınanyń Harkov oblysynyń Barvenkovo qalasynda týǵan. 1917 jyldyń jeltoqsanynda Qyzyl Armııa qataryna shaqyrylyp, qatardaǵy soldattan general-leıtenant shenine deıin kóterilgen. Áskerı taqyryptarǵa maqalalar da jazǵan. Ol úsh márte Qyzyl Tý ordeniniń, sondaı-aq Uly Otan soǵysynyń I jáne II dárejeli ordenderiniń ıegeri.
ESІMDER
85 jyl buryn (1926-1983) kınorejısser, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen óner qaıratkeri QARSAQBAEV Abdolla dúnıege keldi.
Almaty oblysynyń Jambyl aýdanynda týǵan. Máskeý qalasyndaǵy Sergeı Gerasımov atyndaǵy Búkilreseılik memlekettik kınematografııa ınstıtýtynyń rejıser fakýltetin bitirgen. 1947-1983 jyldary - «Qazaqfılm» stýdııasynda rejısser bolyp «Ana men bala», «Eger bizdiń bárimiz de...», «Qanatty syılyq», «Botagóz» atty kórkem fılmderdi qoıýǵa qatysty. Tarıhı taqyrypqa «Qıly kezeń», «Daladaǵy qýǵyn» sekildi fılmderdi, «Meniń atym Qoja», «Balalyq shaqqa saıahat», «Meniń aǵam», «Qataryńnan qalma», «Oý, kovboılar», «Alty jasar Alpamys», «Balalyq shaqtyń kermek dámi» kórkem fılmderin, sonymen qatar «Qazaq halqynyń qolóneri», «Torǵaı sheti», «Cherkassk qorǵany», «Aqtóbe», t.b. derekti fılmder qoıǵan.
2001 jyly 24 shildede Abdolla Qarsaqbaevtyń aty Almaty oblysy Jambyl aýdany Uzynaǵash aýyldyq okrýginiń Jańaqurylys orta mektebine berildi.
50 jyl buryn (1961) Batys Qazaqstan oblystyq sotynyń tóraǵasy, zańger, 1-shi klasty baǵalanǵan sottyń sýdıasy SMAǴULOV Muhtar Kerimqululy dúnıege keldi.
Almaty oblysynyń Іle aýdanynda týǵan. Al-Farabı atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1982-1987 jyldary - Kalının aýdandyq sotynyń keńesshisi, sot oryndaýshysy, sot otyrysynyń hatshysy. 1992-1993 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń jetekshi konsýltanty. 1993-1994 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Joǵary arbıtrajdyq sotynyń aǵa konsýltanty. 1994-1995 jyldary - Almaty qalalyq arbıtrajdyq sotynyń memlekettik arbıtry, sýdıasy. 1995-2002 jyldary - Almaty qalalyq sotynyń sýdıasy, sharýashylyq ister jónindegi alqasynyń tóraǵasy. 2002-2007 jyldary - Mańǵystaý oblystyq sotynyń tóraǵasy. Qazirgi qyzmetinde 2007 jyldan bastap isteıdi.
