QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 26-31 shilde aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

26 shildede http://www.bnews.kz portalynda selektorlyq rejımdegi Úkimet otyrysy translıatsııalanady.

29 shildede Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginde BAQ ókilderine arnalǵan baspasóz máslıhaty ótedi.

BASQA MEMLEKETTІK QURYLYMDAR

28 shildede Joǵarǵy sotta vedomstvo tóraǵasy Bektas Beknazarovtyń qatysýymen BAQ ókilderine arnalǵan baspasóz máslıhaty ótedi.

QOǴAM

2011 jyldyń 1 shildesi men 10 qarashasy aralyǵynda «Zerde» Ulttyq Infokommýnıkatsııalyq holdıngi» AQ Baılanys jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen «Elektrondyq úkimet» jumysy taqyrybyndaǵy eń úzdik materıalǵa jýrnalıster arasynda shyǵarmashylyq konkýrs jarııalady.

25 shilde men 3 tamyz aralyǵynda Máskeýde «TMD elderi jastar uıymdarynyń kóshbasshylaryna arnalǵan mádenıetaralyq dıalog» Jas kóshbasshylar mektebi jumys isteıdi.

SPORT

16 shilde men 1 tamyz aralyǵynda Shanhaıda júzýden XIV álem chempıonaty ótýde. Birinshilikke álemniń 181 elinen 2,2 myńnan astam sportshy qatysýda. Bul jarystarǵa Qazaqstannyń ulttyq quramasy da qatysýda.

20- 31 shilde aralyǵynda «Qazaqstan» sport saraıynda jasóspirimder arasynda bokstan álem chempıonaty ótýde. Oǵan álemniń 50 eliniń sportshylary qatysýda.

25-31 shilde aralyǵynda Astanada Ulttyq tennıs ortalyǵynda Qazaqstan Prezıdentiniń Kýbogy úshin halyqaralyq tennıs týrnıri ótýde. Oǵan álemniń 30-dan astam elinen tanymal tennısshiler qatysýda.

Beıbit Shúmenov 29 shilde kúni AQSh-tyń Nevada shtatyndaǵy Las-Vegasta Búkilálemdik boks qaýymdastyǵynyń jartylaı aýyr salmaqta Álem chempıony ataǵyn qorǵaıdy.

SYRTQY SAıASAT

16 shilde men 8 tamyz aralyǵynda Ýhan qalasynda (Qytaı, Hýnan provıntsııasy) «Qytaı tiliniń kópiri» atty qytaı tili men mádenıetiniń 10-shy mereıtoılyq búkilálemdik stýdentter baıqaýy ótedi. Oǵan Qazaqstan stýdentteri de qatysady.

ASTANA

25-31 shilde aralyǵynda Astanada osy maýsymdaǵy Qazaqstandaǵy iri halyqaralyq tennıs týrnıri - erler úshin ATR jáne áıeler úshin ITF «Prezıdent kýbogy» jarysy ótedi .

26 shildede «Dáýlet» sport kesheniniń baspasóz ortalyǵynda Elbasynyń júldesi úshin jáne Qazaqstan Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan qazaq kúresinen «Qazaqstan barysy» respýblıkalyq týrnırin ótkizýge arnalǵan baspasóz máslıhaty bolady.

28-29 shildede «Imperııa G» qonaqúıiniń máslıhat zalynda Eńbek zańnamasy boıynsha jýrnalısterge arnalǵan trenıng ótedi.

29-31 shilde aralyǵynda Avtorlyq ánderdiń «Astana-2011» halyqaralyq festıvali ótedi.

29 shildede Astanada V Qazaqstannyń agroónerkásiptik kesheni jetistikteriniń «Qaraótkel-2011» jármeńkesi aıasynda, Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi men «QazAgro» ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ resmı qoldaýymen, II Halyqaralyq «KazMeat&Milk-2011» mal sharýashylyǵy forýmy ótedi.

ALMATY

26 shildede Almaty qalalyq múgedekter qoǵamynda 3 múgedekter uıymyna «ınvataksı» arnaıy kólikterine sertıfıkat-syılyqtaryn tabys etý rásimi bolady.

27-28 shilde kúnderi Almatyda «Agrarlyq naryq ınnovatsııasy jáne óndiris arqyly - kúshti Qazaqstandy birge qalaımyz» dep atalatyn respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik semınar ótedi.

AIMAQTAR

AQTÓBE OBLYSY

23 sáýir men 10 qyrkúıek arasynda Aqtóbe oblysynda «El Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan 20 ekpindi aptalyq» degen uranmen «Aýyldyń gúldenýi - Qazaqstannyń gúldenýi» marafon-estafetasy ótedi.

PAVLODAR

29 shilde kúni Pavlodardyń qalalyq saıabaǵynda «Dańq mınýty» baıqaýy ótedi. Baıqaýǵa 6 jastan 18 jas aralaǵyndaǵy kez kelgen jas talant qatysa alady.

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER JÁNE ESІMDER

ShІLDENІŃ 26-SY, SEISENBІ

Kýba Respýblıkasynyń Memlekettik meıramy - Ulttyq tóńkeris kúni. Kýba - Ońtústik jáne Soltústik Amerıka qurlyqtary aralyǵyndaǵy Kýba, Hýventýd jáne olardyń janyndaǵy Úlken Antıl araldar tobynda ornalasqan memleket. Astanasy - Gavana qalasy. Aqsha birligi - Kýba pesosy. Resmı tili - ıspan tili. 1976 jylǵy qabyldanǵan konstıtýtsııa boıynsha memleket bıligi halyqtyq ókimettiń qolynda. Ol óz depýtattary arasynan Memlekettik Keńes saılaıdy jáne Mınıstrler Keńesiniń múshelerin bekitedi. Osy eki Keńestiń tóraǵasy memleket basshysy bolyp esepteledi.

Qazaqstan Respýblıkasy men Kýba Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy naýryzdyń 24-inde ornatyldy.

Lıberııa Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1847). Lıberııa - Batys Afrıkada ornalasqan memleket. Ákimshilik jaǵynan 13 graftyqqa bólinedi. Astanasy - Monrovııa qalasy. Resmı tili - aǵylshyn tili. Aqsha birligi - lıberııa dollary. Memleket basshysy - Prezıdent. Joǵary zań shyǵarýshy organy qos palataly parlament - Senat jáne Ulttyq assambleıa. Joǵary atqarýshy organy - Úkimet.

Maldıv Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1965). Maldıv - Ońtústik Azııadaǵy osy attas araldarda ornalasqan memleket. Astanasy - Male qalasy. Resmı tili - maldıv tili. Aqsha birligi - maldıv rýfııasy. Konstıtýtsııasy boıynsha memleket basshysy - Prezıdent. Joǵary zań shyǵarýshy organy bir palataly parlament - Medjlıs.

ESTE QALAR OQIǴALAR

91 jyl buryn (1920) Keńester sezinde Sáken Seıfýllın Aqmola atqarý komıteti músheligine qabyldandy jáne tóraǵasynyń orynbasary bolyp taǵaıyndaldy.

43 jyl buryn (1968) «Abaı tiliniń sózdigi» jaryq kórdi. Sózdikke 6 000-ǵa jýyq sóz ben túsindirmeler engen.

41 jyl buryn (1970) Qazaq memlekettik tsırki quryldy.

Ulttyq Qazaq tsırk baǵdarlamasynyń alǵashqy tusaýkeseri Saratov memlekettik tsırkinde ótti. Búginde Qazaq memlekettik tsırkiniń jetistikteri Qazaqstannyń álem qoǵamdastyǵyndaǵy ortaq órkendeýimen tyǵyz baılanysty. Bizdiń elimizdiń tsırk ártisteri álemniń kóptegen elderinde keńinen tanymal.

22 jyl buryn (1989) Qazaq KSR Kompartııasy Ortalyq komıteti janyndaǵy komıssııa qazaqtyń kórnekti jazýshysy, qoǵam qaıratkeri, qazaq prozasyndaǵy eń alǵashqy roman «Baqytsyz Jamaldyń» avtory Mirjaqyp Dýlatovtyń shyǵarmalaryna durys baǵasyn berip, olardy jarııalaý týraly, ádilettilikti qalyptastyrý týraly qorytyndy shyǵardy.

17 jyl buryn (1994) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstan Respýblıkasynyń aqsha júıesi týraly» Jarlyǵy jarııalandy.

12 jyl buryn (1999) Qazaqstan Respýblıkasynyń «Barys» ordeni belgilendi. Bul ordenmen marapattaý Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettigi men egemendigin nyǵaıtý icine; beıbitshilikti, qoǵamnyń toptasýy men Qazaqstan halkynyń birligin qamtamasyz etýge; memlekettik, óndiristik, ǵylymı, áleýmettik-mádenı jáne qoǵamdyq qyzmette; halyqtar arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa; ulttyq mádenıetterdi jaqyndastyrý men ózara baıytýǵa; memleketter arasyndaǵy dostyq qatynastardy damytýǵa cińipgen erekshe eńbegi úshin júrgiziledi. «Barys» ordeniniń úsh dárejesi bar. І dárejeli «Barys» opdeni juldyzdan jáne ıyqqa asatyn lentadaǵy belgiden turady.

7 jyl buryn (2004) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń Qaýlysyna sáıkes, respýblıka aýmaǵynda osy ýaqytqa deıin qoldanysta bolǵan 3 saǵattyq beldeýdiń ornyna 2 saǵattyq beldeý belgilendi. Batys Qazaqstan, Mańǵystaý jáne Atyraý oblystarynda ýaqyt ólshemi elorda saǵatynan 2 saǵatqa keshigip júretin boldy. Bul beldeýge Aqtóbe oblysy da kirdi. Qyzylorda jáne Qostanaı oblystary elordanyń saǵat beldeýine jaqyn ornalasýyna baılanysty, atalmysh oblystar Astana qalasynyń saǵattyq beldeýine aýystyryldy. Osylaısha, respýblıkanyń Qostanaı, Aqtóbe jáne Qyzylorda oblystarynda ýaqyt ózgerdi. Bul shara eń aldymen, respýblıka halqyna jaıly jaǵdaı jasaýǵa, oblystardaǵy ákimshilik jumystardy ońtaılandyrýǵa, eldiń birtutas energııa júıesiniń turaqty jumysyn qamtamasyz etýge, sondaı-aq, syrtqy jáne ishki kólik - júk tasymaldaryn, aımaqtardyń telekommýnıkatsııalyq júıelerin ózara úılestirýge baǵyttaldy.

6 jyl buryn (2005) Pavlodarda «Dela davno mınývshıh dneı» atty kitap jaryq kórdi.

Basylymnyń avtory, mılıtsııa ardageri, otstavkadaǵy polkovnık Nıkolaı Býran shynaıy adamdardyń shynaıy jaǵdaılary týraly jazady. Bul Pavlodardaǵy jergilikti mılıtsııa qyzmetin derekti áńgime túrinde jazylǵan alǵashqy kitap.

4 jyl buryn (2007) Elbasy Nursultan Nazarbaev «Ortalyq-azııalyq yntymaqtastyǵy» uıymynyń Eýrazııalyq ekonomıkalyq qoǵamdastyqqa yqpaldasýy jónindegi hattamany bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna qol qoıdy.

4 jyl buryn (2007) elordada JQTB (SPID) indetine qarsy kúresý jańa baǵdarlamasy engizildi.

Baǵdarlamanyń negizgi qurastyrýshysy Astana qalasynyń densaýlyq saqtaý departamenti. Basty maqsaty - AQTQ juqpasynyń taralý jaǵdaıyn bir deńgeıde ustap otyrý, onyń jalpy taralýyna jol bermeý, AQTQ/JQTB-men naýqastanǵandardyń ómirin uzartý, ólimin azaıtý.

ESІMDER

90 jyl buryn (1921-2001) sýretshi-grafık, Qazaqstannyń halyq sýretshisi GAEV Nıkolaı Stepanovıch dúnıege keldi. Uly Otan soǵysyna qatysqan.

Reseıdiń Qorǵan oblysynda týǵan. Sverdlov kórkemsýret ýchılışesin bitirgen. 1946 jyly Almatyǵa kelip, «Qazaqfılm» kınostýdııasynda, respýblıkalyq baspalarda qyzmette bolǵan. 1962-1965 jyldary - Qazaqstan Sýretshiler odaǵy basqarmasynyń, 1968 jyldan grafıka sektsııasynyń tóraǵasy boldy.

Ol estamp, kitap grafıkasynda jáne tehnıkalyq lınogravıýra, ofort, pastel, taǵy da basqa salalarda eńbek etti. Ol túrli taqyryptaǵy sheber salynǵan 20-dan astam grafıkalyq toptamanyń avtory. Onyń shyǵarmashylyq tabysyna «Qyraǵy bolyńdar, adamdar», «Sońǵy hattar», «Tyń ıgerý», «Respýblıkanyń týýy», t.b. lınogravıýra, trıptıh, grafıkalyq toptamalary jáne ál-Farabı, Ábilqaıyr han, Kenesary, Abaı, Muhtar Áýezov, t.b. tarıhı tulǵalardyń, sondaı-aq, óz zamandastarynyń, ártister men jazýshylardyń, soǵys ardagerleriniń portretteri jatady. Ol respýblıkadaǵy jáne shet elderdegi 60-qa taıaý kórmelerge qatysqan. Sýretshiniń týyndylary Máskeýdegi Tretıakov galereıasynda, Almatydaǵy Qazaqstan memlekettik óner murajaıynda, Mılandaǵy óner murajaıynda (Italııa) saqtaýly.

Uly Otan soǵysynyń 1-shi, 2-shi dárejeli ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

75 jyl buryn (1936-1990) jazýshy, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi ÁBDІHALYQOV Marshall dúnıege keldi.

Mańǵystaý oblysynyń Fort-Shevchenko qalasynda týǵan. Qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń fılologııa fakýltetin bitirgen. Eńbek jolyn mektepte muǵalim bolyp bastap, Taras Shevchenkonyń ádebı-memorıaldy murajaıynda, «Jas alash» gazetinde, «Qazaqstan áıelderi», «Juldyz» jýrnaldarynda, «Qazaqfılm» kınostýdııasynda eńbek etken.

Jazýshynyń «Jelaıaq bala», «Alystaǵy Mańǵystaýda», «Qara tasqyn» povesteri, «Jerdiń asty jeti qat», «Súıinqara» romandary jaryq kórgen. «Asyl jandar» atty pesasy Atyraý oblystyq mýzykalyq drama teatrynyń sahnasynda qoıylǵan. Mańǵystaý oblysynyń Túpqaraǵan aýdany Aqshuńqyr aýylyndaǵy orta mektepke jazýshynyń esimi berilgen jáne murajaıy bar.

75 jyl buryn (1936) qoǵam qaıratkeri, ǵalym-oftalmolog, professor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen dárigeri MUSTAFINA Janar Ǵabıdenqyzy dúnıege keldi.

Reseıdiń Novosibir qalasynda týǵan. Qazaq medıtsına ınstıtýtyn bitirgen. Negizgi ǵylymı eńbekteri kórý múshesiniń patologııasy bar aýrýlardy anyqtaýǵa, emdeýge jáne saýyqtyrýǵa arnalǵan. Ol mys qorytý óndirisinde jumys isteıtin adamdardyń kóz patologııasyna ushyraý sebepterin zerttegen. Onyń basshylyǵymen glaýkoma aýrýyn anyqtaý, emdeý jáne odan zaǵıp bolyp qalmaý ádisteri jetildirildi, oftalmologııalyq jumystarǵa qajetti dırektıvti-normatıvtik qujattar ázirlendi, sondaı-aq halyqqa oftalmologııalyq kómek kórsetý máselesi jáne Qazaqstanda kóz mıkrohırýrgııasy uıymdastyryldy, oqý-ádistemelik jáne ǵylymı-óndiristik «Oftalmologııa» birlestigi quryldy. Ǵalym 1960 jyldan beri Qazaq kóz aýrýlary ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda eńbek etti.

«Qurmet belgisi» jáne «Parasat» ordenderimen marapattalǵan.

ShІLDENІŃ 27-SІ, SÁRSENBІ

ESTE QALAR OQIǴALAR

101 jyl buryn (1910) Orynborda «Bagbýstan hanym» atty áıelder medresesi ashyldy.

39 jyl buryn (1972) Qazaq KSR-iniń Sý kodeksi qabyldandy.

19 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy men Moldova Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatyldy.

12 jyl buryn (1999) elimizde qorǵansyz balalarǵa arnalǵan tuńǵysh otbasylyq jańa úlgidegi «SOS Almaty balalar qalashyǵy» ashyldy.

6 jyl buryn (2005) Batys Qazaqstan oblysynyń Kaztalovka aýdanynda belgili kúıshi Naýsha Bókeıhanovtyń 135-jyldyq mereıtoıyna arnalǵan dombyrashylardyń oblystyq baıqaýy bolyp ótti.

Qazylar alqasynyń sheshimi boıynsha bas júldeni Oraldan kelgen Dáýren Táshpenov aldy. Konkýrsqa jalpy 18 jas mýzykanttar qatysty.

Naýsha Myrzagereıuly (1870-1944) Bókeıorda aýdanynyń Shonaı aýylynda (qazirgi Batys Qazaqstan oblysy aýmaǵy) dúnıege kelgen. Halyq kompozıtory Dáýletkereıdiń kúıshilik dástúrin bizdiń zamanǵa jetkizgen. Ol Qurmanǵazy atyndaǵy halyq aspaptary orkestrine 30 kúı bergen. Dáýletkereıdiń 50 shaqty kúıin tartqan.

4 jyl buryn (2007) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev agroónerkásiptik keshendi odan ári damytýǵa baǵyttalǵan «Agroónerkásiptik keshendi retteý máseleleri jóninde Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa qol qoıdy.

4 jyl buryn (2007) Almatyda «Ómir alleıasy» saltanatty túrde ashyldy.

Alleıada ómirdi beıneleıtin, tumsyǵymen balany alyp ushyp bara jatqan qutannyń músini turǵyzylǵan. Bul beıneleý ómirde úlken aýyrtpalyq kórip, taǵdyrdyń tálkegine túsken jandarǵa arnalǵan.

Uıymdastyrýshylary - «LP-13 Qazaqstan» qoǵamdyq birlestiginiń bastamasymen Almaty qalalyq jáne Almaly aýdany ákimdikteri.

ESІMDER

65 jyl buryn (1946) Keńes Odaǵynyń Batyry, Qazaqstan Respýblıkasynyń Halyq Qaharmany, Qazaqstan Respýblıkasynyń ushqysh-ǵaryshkeri, Keńes Odaǵynyń eńbek sińirgen ushqysh-synaqshysy, avıatsııa general-maıory, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen sport sheberi, Kókshetaý qalasynyń qurmetti azamaty ÁÝBÁKІROV Toqtar Ońǵarbaıuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysynyń Qarqaraly aýdanynda týǵan. Armavır joǵary áskerı ushqyshtar ýchılışesin, Máskeý ushqysh-synaqshylar mektebin, Máskeý avıatsııa ınstıtýtyn bitirgen. 1988 jyly Keńes Odaǵynda tuńǵysh ret janarmaı quıdyrý arqyly soltústik polıýske ushý saparyn erlikpen oryndaǵan. 1989 jyly 1-shi bolyp avıatasýshy kreıserdiń alańqaıshysyna «MıG-29g» reaktıvti ushaǵyn sheberlikpen dál qondyrǵan. Sondaı-aq ol reaktıvti ushaqtyń 50-den asa jańa túrin synaqtan ótkizgen. 1990 jyly ǵaryshkerler quramyna alynyp, 1991 jyly sáýirdiń 2-sinde Keńes Odaǵy Ǵaryshkerler daıarlaý ortalyǵynda ǵaryshqa ushý daıyndyǵyna kirisip, sol jyly qazannyń 2-sinde Baıqońyrdan «SoıýzTM-13» kemesimen ushqan. Ǵaryshta ol ózge ǵaryshkerlermen birge bıotehnologııa, metallýrgııa, medıtsına salalary jáne Aral aımaǵy boıynsha ǵylymı-zertteý jumystaryn júrgizgen. Zertteý nátıjesinde Aral ústindegi tuzdy shań boramasynyń paıda bolý protsesi, sol zııandy aerozoldardyń Qazaqstan men Reseı aımaqtaryna taralýynyń ǵaryshtyq sýretteri alynǵan. Sonymen qatar Qazaqstan aýmaǵyndaǵy atmosferany jáne jer betin zertteý, juldyzdy, aspandy astrofızıkalyq baqylaý jumystary da oıdaǵydaı ótken. Ol Qazaqstandaǵy ǵaryshtyq zertteýlerdiń negizin qalaýǵa, otandyq Qarýly Kúshterdiń áskerı daıarlyǵyn jetildirýge, áskerı partrıottyq tárbıe jumystaryn jolǵa qoıýǵa belsene aralasty. 1992-1993 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstriniń birinshi orynbasary. 1993-1994 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Aeroǵaryshtyq agenttiginiń bas dırektory, Ǵylym jáne jańa tehnologııa mınıstriniń orynbasary. 1994-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń depýtaty, Qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy. 1996-2000 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kómekshisi, keńesshisi. 2000-2001 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qaýipsizdik keńesi hatshysynyń orynbasary. 2002-2003 jyldary - «Ispat-Qarmet» AAQ-ynyń korporatıvtik ister jónindegi orynbasary. 2004-2007 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Halyqaralyq is, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń múshesi.

«Qurmet belgisi», Lenın, Qazan revolıýtsııasy, «Altyn krest» ordenderimen marapattalǵan.

60 jyl buryn (1951) memleket qaıratkeri TEMІRBAEV Alık Ydyrysuly dúnıege keldi.

Qaraqalpaqstan AKSR Iýınak aýdanynda týǵan. Máskeý sáýlet ınstıtýtyn bitirgen. Almaty qalalyq atqarý komıteti Sáýlettik josparlaý basqarmasynyń bas sáýletshisi bolyp jumys istegen. 1979-1989 jyldary - «Almatygıprogor» memlekettik jobalaý ınstıtýtynyń bas sáýletshisi, jobalardyń bas sáýletshisi. 1989-1994 jyldary - «Almaty basjospar» memlekettik jobalaý ınstıtýtynyń jobalar bas sáýletshisi. 1994-2003 jyldary - Almaty oblystyq sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasynyń bólim bastyǵy. 2003-2004 jyldary - Almaty oblystyq sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasy bastyǵynyń mindetin atqarýshy. 2005-2006 jyldary - Almaty oblystyq sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys basqarmasy bastyǵynyń orynbasary - bas sáýletshisi. 2006 jyldyń qarashasynan - Almaty oblystyq sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasy bastyǵynyń mindetin atqarýshy, bastyǵy.

ShІLDENІŃ 28-І, BEISENBІ

Perý Respýblıkasynyń Memlekettik meıramy - Táýelsizdik kúni (1821). Perý - Ońtústik Amerıkanyń batysynda ornalasqan memleket. Soltústiginde Ekvador, Kolýmbııamen, shyǵysynda Brazılııa, Bolıvııamen, ońtústiginde Chılımen shektesedi. Astanasy - Lıma qalasy. Resmı tili - ıspan, kechýa jáne aımara tilderi. Aqsha birligi - nýevo sol. Qazaqstan Respýblıkasy men Perý Respýblıkasynyń arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1997 jylǵy aqpannyń 6-synda ornatyldy.

PR-maman kúni. 2003 jyly shildeniń 28-inde Reseı Federatsııasynyń eńbek jáne áleýmettik damý mınıstri Jalpyreseılik jumysshylar kásibin, qyzmetkerler laýazymyn jáne tarıftik dárejesin jikteýshimen jurtshylyqty baılanystyrýshy mamandardyń biliktilik sıpattamasyn engizý týraly qaýlyǵa qol qoıdy.

Kásipti memlekettik tirkeý úderisi 2001 jyly Reseı jurtshylyqpen baılanys qaýymdastyǵynyń bastamasymen bastaldy. PR - uıymnyń negizgi bıznesin damytýǵa múmkindik beretin marketıng, jarnama sııaqty mártebege ıe boldy. 2004 jyly shildeniń 24-inde Reseı PR-qaýymdastyǵy kásiptiń memlekettik tirkelgen kúnin atap ótti. Sol kezden bastap PR-maman kúnin jyl saıyn atap ótý dástúri qalyptasty.

ESTE QALAR OQIǴALAR

42 jyl buryn (1969) Jambyl oblysynda Jańatas qalasynyń irgetasy qalandy. Jańatas - Jambyl oblysy Sarysý aýdanynyń ortalyǵy. Qala tarıhy fosforıt óndirisiniń jandanýymen tikeleı baılanysty.

19 jyl buryn (1992) Brıýsselde Qazaqstan Respýblıkasymen Eýropalyq Komıssııa arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatý týraly nota almastyrý rásimi ótti.

11 jyl buryn (2000) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Qazaqstan Respýblıkasynyń strategııalyq múddesinde erekshe mańyzy bar uıymdar men nysandardyń qyzmetin memlekettik retteýdi qamtamasyz etý maqsatynda jekeshelendirýge jatpaıtyn memlekettik múlik nysandarynyń tizbesi týraly Jarlyqqa qol qoıdy.

8 jyl buryn (2003) Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq banki nomınaly 10 000 teńgelik banknotty aınalymǵa engizdi. 2007 jyldyń mamyr aıynda Bangkokte ótken banknottar men shaqalar jasaýdyń tehnologııasyna, olardy qorǵaýdyń osy zamanǵy elementterine, qolma-qol aqshanyń ártúrli elderdegi aınalymy problemalaryna arnalǵan Currency konferentsııasynda 2006 jyly qarashada shyǵarylǵan qazaqstandyq 10 000 teńgelik banknot «Tańdaýly jańa banknot» atalymynda birinshi orynǵa ıe boldy.

6 jyl buryn (2005) Oralda «Soqpaq-Tropınka» ǵylymı-ádistemelik jýrnaldyń birinshi sany jaryq kórdi.

Jýrnal qazaq jáne orys tilderinde basylyp shyǵarylady. Onyń birinshi sany pedagogıkalyq jumystardyń tájirıbesi, balalardyń jazǵy saıahaty, mektep biliminiń metodıkasy, qorshaǵan ortany qorǵaý, óńirdiń tarıhy jáne psıhologııa taqyryptaryn qamtydy. Jýrnaldyń basty maqsaty jas urpaqty otan súıgishtik sezimge tárbıeleý bolyp tabylady.

4 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev bilim salasynda qoǵamdyq qatynastardy retteýge, osy saladaǵy memlekettik saıasattyń qaǵıdattaryn anyqtaýǵa jáne Qazaqstan Respýblıkasy azamattary, sondaı-aq elimizde turǵylyqty turatyn shetel jáne azamattyǵy joq adamdardyń bilim alýǵa konstıtýtsııalyq quqyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan «Bilim týraly» Zańǵa qol qoıdy.

2 jyl buryn (2009) «Ertis» ÁKK jáne «Tenshı» JShS kesek sóndirilmegen ák óndirisin óndirý jobasy boıynsha ózara túsinistik jáne yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy.

Qol qoıylǵan qujatqa sáıkes «Ertis» ÁKK jobaǵa qatysqan jaǵdaıda ák zaýytynyń damýyna óz úlesin qosyp, taýardy qazaqstannyń jáne sheteldiń naryǵyna ótkizýge kómek kórsetý kerek.

1 jyl buryn (2010) Almatyda Mega oıyn-saýyq kınoteatrynda tuńǵysh ret «Balalarǵa ómir syıla!» dep atalatyn qaıyrymdylyq týraly túsirilgen derekti fılmniń tusaýy kesildi. Derekti fılmniń rejısseri - Igor Gonopolskıı, avtory - Janna Balaqaeva. Atalmysh shyǵarma «Meıirimdilik» «Eriktiler qoǵamy» qoǵamdyq qorynyń «Balalarǵa ómir syıla!» dep atalatyn aktsııasy aıasynda túsirilgen. Bul shara 2007 jyly aqpan aıynda bastalǵan bolatyn.

Fılm qaıyrymdylyq degen túsinikke jaýap beredi. «...Qaıyrymdylyq qorlar qalaı jumys isteıdi? Qarajattar qaıda baryp jatyr? Qaıyrym kórsetý qalaı tartylady? Olar jalpy kimderge kómektesýde, sol balalarǵa kómektiń qajet ekendigine qalaı senýge bolady? Kómek berilgennen keıin ne boldy? Ol balalar qalaı ómir súrýde jáne onyń ata-analary kómek bergen adamdarǵa ne aıtqysy keledi?...» degendeı. Mine, osy suraqtardyń bárine búgingi fılm jaýap bere alady. Tanystyrylym barysynda sonymen qatar, tanymal sýretshi Janarbek Amanqulovtyń «Rahmet, Siz maǵan ómir syıladyńyz» dep atalatyn kúntizbeniń tusaýy kesildi. Onda túrli operatsııalardan keıin saýyǵyp ketken, deni saý balalardyń sýretteri engizilgen. Sharaǵa fılmniń basty keıipkerleri bolǵan balalar jáne olardyń ata-analary, eriktiler, qoǵam qaıratkerleri, Búqaralyq aqparat ókilderi, kómek kórsetken dárigerler men kompanııalar qatysty.

ESІMDER

75 jyl buryn (1936) Qazaqstan Respýblıkasy prokýratýrasynyń qurmetti qyzmetkeri, 3- synypty memlekettik ádilet keńesshisi BAIMUHAMETOV Irtaı Delmaǵambetuly dúnıege keldi.

Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen. Qostanaı oblysy Jetiqara aýdanaralyq prokýratýrasynyń tergeýshisi, Qostanaı oblysy prokýratýrasynyń aǵa tergeýshisi, prokýror kómekshisi, Fedorov aýdanynyń prokýrory, Qostanaı oblystyq prokýratýrasynyń bólim bastyǵy qyzmetterin atqarǵan. 1970-1975 jyldary - Qostanaı oblystyq atqarý komıteti Ádilet basqarmasynyń bólim bastyǵy. 1975-1985 jyldary - Qazaq KSR-i Ádilet mınıstrliginiń bólim, basqarma bastyǵy. 1988-1993 jyldary - Almaty oblysynyń prokýrory. 1993-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýratýrasynyń bólim bastyǵy. 1995 jyldan beri zeınet demalysynda. Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Apparatynda konsýltant bolyp jumys istegen.

Medalmen, Qazaq KSR-i Joǵarǵy keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

65 jyl buryn (1946-2006) fılosofııa ǵylymynyń doktory, professor ORYNBEKOV Muqanmadııar Serikbekuly dúnıege keldi.

Jambyl oblysynyń Sarysý aýdanynda týǵan. Mıhaıl Lomonosov atyndaǵy Máskeý Memlekettik ýnıversıtetin, KSRO Ǵylym Akademııasy Fılosofııa ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1972-1995 jyldary - Qazaqstan Ǵylym Akademııasy Fılosofııa jáne quqyq ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri, aǵa, jetekshi, bas ǵylymı qyzmetkeri, qazaq fılosofııasy bóliminiń meńgerýshisi. 1995-2006 jyldary Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń professory, kafedra meńgerýshisi bolǵan. Ǵalymnyń birneshe kitaby jáne 60-tan astam jarııalanymy bar.

50 jyl buryn (1961) «Samuryq-Qazyna» jyljymaıtyn múlik qory» AQ basqarma tóraǵasy, ekonomıka ǵylymynyń kandıdaty PALYMBETOV Bolat Ábilqasymuly dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynyń Shıeli aýdanynda týǵan. Qazaq polıtehnıka ınstıtýtyn, Eýrazııa naryq ınstıtýtyn bitirgen. 1990-1991 jyldary - «Qaısar» óndiristik kesheni tóraǵasynyń orynbasary, Respýblıkalyq júıeli zertteýler ortalyǵy qoldanbaly zertteýler bóliminiń meńgerýshisi. 1991-1992 jyldary - «Jastar» jastar qory keńesiniń tóraǵasy, «Olja» shaǵyn kásiporny dırektorynyń orynbasary. 1992-1993 jyldary - Almaty qalalyq jastar isi komıteti ekonomıka bóliminiń meńgerýshisi, «Astana-Polıs» saqtandyrý fırmasynyń dırektory. 1993-1997 jyldary - «Astana-Invest» ınvestıtsııalyq jekeshelendirý qorynyń basqarýshysy. 1997-1998 jyldary - «Astana-Holdıng» Korporatsııasy» JAQ-ynyń prezıdenti, baqylaý keńesiniń tóraǵasy. 1998-1999 jyldary - «Qazaqstan halyqtyq jınaq banki» AAQ basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary. 1999-2001 jyldary - Atyraý oblysy ákiminiń orynbasary. 2001-2002 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ekonomıka jáne saýda vıtse-mınıstri, «QazTransOıl» JAQ bas dırektorynyń orynbasary, bas dırektory, «Munaı jáne gaz tasymaldaý» Ulttyq kompanııasy» JAQ bas dırektorynyń birinshi orynbasary. 2002-2006 jyldary - Mańǵystaý oblysynyń ákimi. 2006 jyly - Qazaqstan Respýblıkasy Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý vıtse-mınıstri. 2007 jyly - «Merkýrıı» AQ dırektorlar keńesiniń tóraǵasy. 2007-2010 jyldary - «Kaspıı» áleýmettik-kásipkerlik korporatsııasy» Ulttyq kompanııasy» AQ-ynyń basqarma tóraǵasy. 2010-2011 jyldary - «QazMunaıGaz» Ulttyq kompanııasy» AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary - basqarýshy dırektory. «QazPetroMash» kompanııasy dırektorlar keńesiniń tóraǵasy bolyp tabylady.

«Qurmet», 3-dárejeli «Eren eńbegi úshin» ordenderimen marapattalǵan.

ShІLDENІŃ 29-Y, JUMA

Júıe ákimshileri kúni. 1999 jyldan bastap shilde aıynyń sońǵy jumasynda korporatıvtik ákimshilik jáne úı júıeleri, derekter bazasy, poshta júıesi, programmalyq

kompleks jáne basqa da júıeler mamandarynyń kásibı meıramy - Júıe ákimshileri kúni atalyp ótiledi.

ESTE QALAR OQIǴALAR

75 jyl buryn (1936) Búkilodaqtyq ortalyq atqarý komıtetiniń Qaraǵandy oblysyn bólý týraly qaýlysy jaryq kórdi. Osy qujatqa sáıkes Soltústik Qazaqstan oblysy bólinip shyqty. Qaraǵandy oblysynyń ortalyǵy - Qaraǵandy qalasy. Oblys quramynda 11 qala, 39 kent, 168 aýyldyq ákimshilik okrýgi bar.

75 jyl buryn (1936) Qostanaı oblysy quryldy. Ortalyǵy - Qostanaı qalasy. Terrıtorııa aýmaǵy - 196 myń sharshy shaqyrym. Oblys Qazaqstan Respýblıkasynyń tórt oblysymen - Aqtóbe, Qaraǵandy, Aqmola, Soltústik Qazaqstan oblystarymen jáne Reseı Federatsııasynyń Orynbor, Chelıabi, Qorǵan oblystarymen shektesedi. 1997 jylǵy maýsymnyń 17-sinde Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń jarlyǵymen orys tilindegi «Kýstanaı» ataýy «Kostanaı» bolyp, al «Kýstanaıskaıa oblast» - «Kostanaıskaıa oblast» bolyp ózgertildi. Oblys aýmaǵynda 100-den asa ult ókilderi turady. 2010 jylǵy qazannyń 1-indegi sanaq boıynsha oblys halqynyń sany 882018-di qurady.

21 jyl buryn (1990) Almatydaǵy Medeý muz aıdynynda «Azııa daýysy» mýzyka ónerindegi tanymal ánder men talantty oryndaýshylardyń birinshi Halyqaralyq baıqaýy ótti. Bas júldeni Ózbekstannan kelgen «Kars» toby jeńip aldy. 1993 jyly «Azııa daýysy» Halyqaralyq festıvaldar uıymdastyrý federatsııasyna (FIDOF) múshelikke qabyldandy. Atalǵan baıqaýǵa arnalǵan «Altyn dombyra» júldesin alǵashqy jyldary Maqpal Júnisova, Naǵıma Esqalıeva, 1997 jyly Roza Rymbaeva jeńip aldy.

11 jyl buryn (2000) Semeı polıgonynyń aýmaǵynda sońǵy ıadrolyq zarıad joıyldy. Uzaq jyldar boıy kóp qasiret shekken Qazaqstan halqy halyqaralyq atom zardabynyń búkil aýyrtpalyǵyn kóterip keldi. 45 jyl boıyna derlik Semeı dalasynda 459 ıadrolyq jarylys, sonyń ishinde aýada 113 jarylys jasaldy. Radıoaktıvtik sáýle alǵan jarty mıllıonnan astam qazaqstandyqtardyń densaýlyǵy ıadrolyq jantalasa qarýlanýdyń qurbandyǵyna shalyndy.

9 jyl buryn (2002) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qaýlysymen «Qazaqstan Respýblıkasynda taratylatyn sheteldik buqaralyq aqparat quraldaryn esepke alý erejesi» bekitildi.

6 jyl buryn (2005) elordada jańa saıabaq ashyldy. Ol Qazaqstan sportkesheniniń mańynda Aq Bulaq ózeniniń jaǵalaýynda ornalasqan. Jalpy aýmaǵy 11,32 ga quraıdy. Saıabaqta 2 myń 800 sharshy metrge gúl, 1800 aǵash kósheti otyrǵyzylǵan, 385 shamdar ornatylǵan. 2 myń 146 sharshy metrdi quraıtyn balalarǵa arnalǵan oıyn alańy bar. Munda múmkindigi shekteýli balalarǵa arnalǵan oıyn alańdary da bar. Sportshylarǵa arnalǵan jattyǵý oryndary kishigirim tennıs kortyn, basketbol alańyn, badmınton oınaıtyn alańdy quraıdy. Saıabaqtyń ortalyǵynda jalpy dıametri 18 metrdi quraıtyn sý burqaq ornalasqan.

6 jyl buryn (2005) Almatyda shildeniń 29 men 31 aralyǵynda «Taý samal» atty avtorlyq óleńderdiń festıvali ótti.

Uıymdastyrýshysy - Almaty oblysy ákimshiliginiń qoldaýymen «Aelıta» shyǵarmashylyq birlestigi. Sharaǵa qoldaý kórsetkender «Dilmah» saýda markasy, «Oil trade center» kompanııasy jáne «Shymbulaq» taý shańǵysy kýrorty.

2 jyl buryn (2009) Pavlodar oblysynda Esqara aýylynda jańa meshit ashyldy.

Kók kúmbezdi jáne tórt munaraly meshit mekteptiń janynan salynyp otyr. Bul kezdeısoq emes - meshitke Uly Otan soǵysy jyldary qaza tapqan burynǵy muǵalim Shaıdolla Ahmetovtyń (1910-1943) esimi berilgen.

Meshit Jelezın aýdany turǵyndarynyń qarjylaryna salynyp otyr, jaýyngerdiń uly men nemereleri de qomaqty úles qosty.

1 jyl buryn (2010) Astanada «Meniń Otanym - Qazaqstan» serııasy aýqymynda «Baıanaýyl» kitaby jaryq kórdi. Kórkem bezendirilgen ǵylymı-kópshilik basylymdy tarıh ǵylymdarynyń doktory Jambyl Artyqbaev jazyp shyqty. Baspa 2006 jyldan «Meniń Otanym - Qazaqstan» serııasymen bizdiń tarıhı aımaqtarymyzǵa arnalǵan kitaptar shyǵaryp keledi. Buǵan deıin «Ulytaý», «Oıyl», «Ereımentaý», «Qazyǵurt», «Otyrar» atty kitaptar shyqqan bolatyn. Jambyl Artyqbaevtyń kitabynda Baıanaýyl óńiriniń burynǵy jáne qazirgi tarıhynan syr shertiledi. Tabıǵaty kórkem óńirden talaı marqasqa azamattar shyqqan.

Tanystyrylymǵa qatysqan zııaly qaýym bul kitap ólketanýshylar men tarıhshylarǵa ǵana emes, óńirdiń ereksheligin bilýge qumartqan búkil oqyrman qaýym úshin de paıdaly ekenin atap ótti. «Baıanaýyl» kitabynyń alǵashqy taralymy - 1000 dana.

1 jyl buryn (2010) Polshanyń Baltyq jaǵalaýyndaǵy Lenbe kýrorttyq qalashyǵynda Qazaqstanǵa arnalǵan kórme ótti. Bul polshalyq qala úshin kórmeniń erekshe eksponaty baı jabdyqtarǵa toly qazaqtyń naǵyz kıiz úıi boldy. Sondaı-aq «Astana - bolashaqtyń qalasy» jáne «Qazirgi Qazaqstan» fotokórmeleri de qoıyldy. Jergilikti úkimettik emes uıymdardyń uıymdastyrýymen ótip otyrǵan «Teńiz ben Dala - eki kúsh» atty kórme Qazaqstannyń bastamasymen bıylǵy jyly Birikken Ulttar Uıymynda «Mádenıetter jaqyndasýynyń halyqaralyq jyly» aıasynda Qazaqstan men Polsha halyqtarynyń mádenıetin tanýdaǵy taǵy bir qadam bolyp tabylady. Kórme aıasynda qazaqtyń mýzyka ónerin zertteýshi Aleksandr Zataevıchtiń «Qazaq halqynyń 1000 áni» kitabynyń tusaýkeseri taǵy bir aıtýly sát boldy.

ESІMDER

60 jyl buryn (1951) «Ońtústik» áleýmettik-kásipkerlik korporatsııasy» Ulttyq kompanııasy» Aktsıonerlik qoǵamy basqarma tóraǵasynyń orynbasary, ekonomıka ǵylymynyń kandıdaty JANABAEV Berdibek Shynybaıuly dúnıege keldi.

Qazaq hımııa-tehnologııalyq ınstıtýtyn bitirgen. Qurylys uıymdarynda ınjener, sheber, prorab, bolyp jumys istep, Ońtústik Qazaqstan oblystyq kommýnaldyq menshikterdi jáne aktıvterdi basqarý jónindegi departamenttiń dırektory bolǵan. 2006-2008 jyldary - Qazaqstan Respýblıksy Prezıdenti Іs basqarmasy Salynyp jatqan nysandarǵa tehnıkalyq qadaǵalaý júrgizýdi júzege asyrý jónindegi dırektsııanyń dırektory. Qazirgi qyzmetinde 2008 jyldyń tamyzynan bastap isteıdi.

ShІLDENІŃ 30-Y, SENBІ

Marokko Koroldiginiń Ulttyq meıramy - Taq kúni. 7 jyl buryn (1999) VI Muhammed taqqa otyrdy. Qazaqstan Respýblıkasy men Marokko Koroldigi arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy mamyrdyń 28-inde ornatyldy.

Vanýatý Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1980). Vanýatý - Tynyq muhıtynyń ońtústik-batys bóligindegi araldarda ornalasqan memleket. Ákimshilik jaǵynan 11 okrýgke bólinedi. Astanasy - Port-Vıla qalasy. Resmı til - bıslama (pındjın), aǵylshyn jáne frantsýz tilderi. Aqsha birligi - vatý. 1980 jyly qabyldanǵan Konstıtýtsııasy boıynsha memleket basshysy - Prezıdent. Joǵary zań shyǵarýshy organy - Ulttyq assambleıa.

ESTE QALAR OQIǴALAR

57 jyl buryn (1954) Qytaıda Іle qazaq avtonomııalyq aýdany quryldy.

19 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy men Kabo-Verde Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatyldy.

18 jyl buryn (1993) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Almatyǵa resmı saparmen kelgen Bolgarııa Prezıdenti Jelıý Jelevpen kezdesti. Kezdesý qorytyndysy boıynsha Qazaqstan men Bolgarııa arasyndaǵy dostyq qarym-qatynas jáne yntymaqtastyq týraly shartqa, saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq jónindegi kelisimge, Qazaqstan-Bolgar birlesken nesıe-ınvestıtsııa bankin jáne holdıngisin qurý týraly, aýyl sharýashylyǵy salasynda yntymaqtastyq týraly konventsııaǵa jáne basqa da qujattarǵa qol qoıyldy.

6 jyl buryn (2005) Almatyda «Ult taǵdyry» ulttyq-patrıottyq qozǵalysy quryldy.

Jańa qoǵamdyq ujymnyń maqsaty - elin, jerin súıetin, ulttyq qundylyqtarymyzdy qurmetteýge, ony ózgelerden talap etip júrgen ultjandy, namysshyl azamattarymyzdyń qaıratyn janymaq.

2 jyl buryn (2009) fızıka-matematıka ǵylymdarynyń kandıdaty, Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııalyq ulttyq ýnıversıtetiniń dotsenti Baısalov Erjan Rahmetollauly «Qazaqtan Respýblıkasynyń bilim berý isiniń qurmetti qyzmetkeri» ataǵyna ıe boldy.

ESІMDER

100 jyl buryn (1911-1992) qoldanbaly matematıka jáne esepteý tehnıkasy salasynyń ǵalymy, tehnıka ǵylymynyń doktory, professor, Qazaq KSR Ǵylym Akademııasynyń korrespondent múshesi AKÝShSKII Izraıl ıAkovlevıch dúnıege keldi.

Ýkraınanyń Dnepropetrovsk qalasynda týǵan. Máskeý memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1953-1956 jyldary - Qazaqstan Ǵylym Akademııasy mashına jáne esepteý matematıkasy zerthanasynda meńgerýshi bolǵan. Ol esepteý matematıkasy men tehnıkasy salasynda qaldyqtar klastary júıesindegi jańa baǵyttyń, esepteý protsesterin uıymdastyrý máseleleriniń negizin salǵan. Sondaı-aq esepteý teorııasyn, baǵdarlamalaý negizderin, qoldanbaly ınjenerlik sheshimder máselesin zerttegen. Ǵalymnyń elimizde jáne shet elderde keńinen tanymal 200-den astam eńbegi jáne onyń ishinde 12 monografııasy bar. 90 ónertabystyń avtory, olardyń kópshiligi AQSh-ta, Japonııada, GFR-de patent alǵan.

60 jyl buryn (1951) ánshi, KSRO men Qazaqstannyń halyq ártisi, Búkilodaqtyq komsomol syılyǵynyń, kásipqoı ánshilerdiń Mıhaıl Glınka atyndaǵy búkilodaqtyq, R.Shýman atyndaǵy halyqaralyq konkýrsynyń jáne Rıo-de Janeıroda ótken Halyqaralyq baıqaýdyń laýreaty DІNІShEV Álibek Musauly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Almaty mýzyka ýchılışesin, Almaty konservatorııasyn bitirgen. 1976-1979 jyldary Qazaq fılarmonııasynyń, 1978-1996 jyldary Qazaq opera jáne balet teatrynyń ánshisi bolǵan. 1997 jyldan bastap «Álibek Dinishev teatry jáne vokal akademııasyn» quryp, soǵan basshylyq jasaýda.

Ol teatr sahnasynda Lenskıı (Petr Chaıkovskııdiń «Evgenıı Onegıninde»), Vladımır (Aleksandr Borodınniń «Knıaz Igorinde»), Aıdar (Ahmet Jubanov pen Latıf Hamıdıdiń «Abaıynda»), Tólegen (Evgenıı Brýsılovskııdiń «Qyz Jibeginde»), t.b. partııalardy oryndap, halyqqa kontserttik-oryndaýshylyq qyzmetimen de keńinen tanyldy. Onyń repertýarynda qazaq halyq ánderi, halyq kompozıtorlarynyń ánderi, sonymen qatar shetel kompozıtorlarynyń da shyǵarmalary bar.

Parasat ordenimen, medalmen marapattalǵan.

50 jyl buryn (1961) «QazAgroInnovatsııa» AQ «Astyq sharýashylyǵy ǵylymı-óndiristik ortalyǵy» JShS-ynyń bas dırektory, aýyl sharýashylyǵy ǵylymynyń kandıdaty QASQARBAEV Jeksenbaı Aıtoshuly dúnıege keldi.

Aqmola oblysynda týǵan. Tselınograd aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn bitirgen. Torǵaı oblystyq aýyl sharýashylyǵy tájirıbelik stansasynyń agronomy, kishi, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, dırektordyń ǵylym jónindegi orynbasary qyzmetterin atqarǵan. 1994-2002 jyldary - Qazaq astyq sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń zerthana meńgerýshisi, bólim meńgerýishsi, dırektordyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary. 2002-2007 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi «Aleksandr Baraev atyndaǵy astyq sharýashylyǵy ǵylymı-óndiristik ortalyǵy» respýbılkalyq memlekettik kásiporny dırektorynyń mindetin atqarýshy, dırektory. Qazirgi qyzmetinde 2007 jyldan bastap isteıdi.

60-tan astam ǵylymı jarııalanymnyń avtory.

2 medalmen marapattalǵan.

ShІLDENІŃ 31-І, JEKSENBІ

Afrıka áıelderiniń kúni. 1962 jyly Búkilafrıkalyq áıelder konferentsııasynyń uıymdastyrýymen bekitilgen.

ESTE QALAR OQIǴALAR

82 jyl buryn (1929) belgili ǵalym-astronom Nıkolaı Stepanovıch Chernyh sansyz juldyzdardyń arasynan belgisiz № 2402-shi ǵalamshardy ashyp, ony ǵulama-ǵalym Qanysh Sátbaev esimimen atady. Shaǵyn ǵalamshar Jerge árbir 5 jylda jaqyn keledi.

35 jyl buryn (1976) Oral qalasynda oblystyq ǵylymı-tehnıkalyq kitaphana ashyldy. Onda ǵylym men tehnıkanyń ár túrli salasynan, sondaı-aq óndiristik jáne áleýmettik-ekonomıkalyq ádebıetter jınaqtalǵan. Kitaphanadaǵy kitap qory shamamen 815 000 dana.

25 jyl buryn (1986) KSRO Joǵarǵy Keńesi Prezıdýmynyń Jarlyǵymen qazaqstandyq ınternatsıonalıst-jaýynger Shahvorostov Andreı Evgenevıchke Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy berildi.

19 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy men Moldova arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatyldy.

6 jyl buryn (2005) «Qazposhta» AQ «Sáýlet» serııasynan Beıbitshilik jáne Kelisim saraıy beınelengen jańa poshtalyq markasyn aınalymǵa engizdi. Beıbitshilik jáne Kelisim Saraıy Qazaqstan halyqtarynyń konfessııa aralyq kelisimderin nyǵaıtady. Onyń qurylysy týraly sheshim 2003 jyly Álemdik dástúrli dinder sezinde qabyldanǵan bolatyn. Ǵımarat Esil ózeniniń sol jaq jaǵalaýynda ornalasqan.

Markanyń tırajy - 50000 dana.

4 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Taldyqorǵan qalasyndaǵy «Granıta plıýs» JShS-nyń keramıkalyq-granıttik taqta óndiretin zaýyttyn iske qosty. Quny 6 mln. eýrolyq ıtalıandyq «Sakmı» fırmasy jabdyqtaǵan kásiporynnyń óndiristik qýattylyǵy jylyna 2 mln. sharshy metr keramıkalyq-granıttik taqtany quraıdy.

2 jyl buryn (2009) Pavlodar oblysynyń Ekibastuz qalasyna qarasty Óleńti aýyldyq okrýgynyń Taı aýylynda Sultan qoja atyndaǵy jańa meshit ashyldy.

500-ge tarta adam sııatyn ǵımarat qyzyl kirpishten kúmis kúmbezden salynǵan.

ESІMDER

105 jyl buryn (1906-1977) jazýshy, aýdarmashy, Qazaq KSR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty ShÝHOV Ivan dúnıege keldi.

Soltústik Qazaqstan oblysynda týǵan. Petropavl pedagogıka tehnıkýmyn, Omby jumysshylar fakýltetin, Máskeýdegi Ádebıet ınstıtýtyn bitirgen. 1928-1934 jyldary «Rabochıı pýt» (Omby), «Krasnaıa Bashkırııa» (Ýfa), «Voljskaıa kommýna» (Samara), «Sovetskaıa Sıbır» (Novosıbırsk), «Selskohozıaıstvennyı rabotnık» (Máskeý) gazetterinde ádebı qyzmetker bolyp istegen. 1934-1937 jyldary Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy Presnovka aýdandyq «Ýdarnık» gazetiniń redaktory bolǵan.

Shyǵarmalary 1926 jyldan jarııalana bastady. «Óshpendilik» romanynda áleýmettik, saıası-ekonomıkalyq, adamgershilik máseleleri kóterilip, orystar men qazaqtardyń jańa zaman ornatý jolyndaǵy eńbegi, dostyǵy baıandalady. «Qasiret beldeýi» romany qazaq, orys halyqtarynyń Qazan tóńkerisine kelý joldaryn sýretteýge arnalǵan.

Ivan Shýhov shyǵarmashylyǵyna Maksım Gorkıı zor baǵa bergen, jazýshynyń qazaqtar ómiri tym qatal ári nanymdy etip sýrettelgenine basa nazar aýdarǵan. Soltústik Qazaqstandaǵy kollektıvtendirý taqyryby «Otan» romanynda jalǵasyn tapqan. «Maıdandaǵy armııa» romanynda kóterilgen tarıhı oqıǵalar Birinshi dúnıejúzilik soǵyspen, Qazan tóńkerisi, Azamat soǵysy jyldary «Altyn alqap» kitaby, «Amerıkanyń kúnderi men túnderi», «ıÝgoslavııa kúndeligi», t.b. ocherkter jınaǵy, «Týǵan el jáne jat jer» atty prozalyq toptamasy, «Presnovka áserleri» atty ómirbaıandyq povester shoǵyrynyń alǵashqy bólimi, «Qazaqstan jeli ótinde» ocherkter jınaǵy jaryq kórdi. Kórkem aýdarma salasynda jemisti eńbek etip, Sábıt Muqanovtyń «Botagóz», «Ómir mektebi» romandaryn, Muhtar Áýezovtiń, Ǵabıt Músirepovtiń, Ǵabıden Mustafınniń, Áljappar Ábishevtiń birqatar shyǵarmalaryn orys tiline aýdarǵan.

«Halyqtar dostyǵy» ordenimen, eki márte Eńbek Qyzyl Tý ordenimen, medaldarmen marapattalǵan. Almaty qalasyndaǵy bir kóshe, mektep, Petropavl qalasyndaǵy bir kóshe men ortalyq qalalyq kitaphana, Presnov stansasyndaǵy mektep jazýshynyń esimimen atalady. Jazýshynyń týǵan jerinde ádebı-memorıaldyq murajaı úıi ashylǵan.

55 jyl buryn (1956) «QazAgro» Ulttyq basqarý holdıngi» AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary ekonomıka ǵylymynyń kandıdaty, zańger, «Eýrazııa» Halyqaralyq ekonomıka akademııasynyń korrespondent múshesi MÝSINA Leıla Sákenqyzy dúnıege keldi.

Pavlodar qalasynda týǵan. Máskeý ekonomıka-statıstıka ınstıtýtyn, Abaı atyndaǵy Almaty memlekettik ýnıversıtetin, KOKP OK janyndaǵy Qoǵamdyq ǵylymdar akademııasynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1978-1980 jyldary - Pavlodar oblystyq qarjy basqarmasynyń ekonomısi. 1980-1982 jyldary - Eńbek ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń Qazaq fılıaly bóliminiń aǵa ekonomısi. 1982-1988 jyldary - Pavlodar oblystyq atqarý komıtetiniń aǵa mamany, bólim bastyǵynyń orynbasary, oblystyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy. 1991-1993 jyldary - Pavlodar oblystyq ekonomıka basqarmasynyń bólim bastyǵy. 1993-1995 jyldary - «Oktıabr» zaýyty» AQ-ynyń vıtse-prezıdenti. 1995-1997 jyldary - Pavlodar oblystyq ekonomıka basqarmasy bastyǵynyń orynbasary. 1997-1999 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty, Aımaqtyq damý jáne jergilikti ózin-ózi basqarý máseleleri jónindegi komıtetiniń múshesi. 1999 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiliginiń áleýmettik-ekonomıkalyq taldaý bólimi meńgerýshisiniń orynbasary. 1999-2007 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy vıtse-mınıstri. 2007 jyldyń aqpanynan - «Qazagro» Ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ basqarýshy dırektory, basqarma tóraǵasynyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan.

«Qurmet» ordenimen, «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 10 jyl», «Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 10 jyl», «Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamentine 10 jyl», «Astana» merekelik medaldarymen marapattalǵan.

45 jyl buryn (1966) Mańǵystaý oblysy ákiminiń orynbasary, tehnıka ǵylymynyń kandıdaty AITQULOV Amangeldi Berdamanuly dúnıege keldi.

Túrikmenstan Respýblıkasynda týǵan. Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn bitirgen. «Ózenmunaı» kompanııasynyń sheberi, tseh bastyǵy, óndiristik qyzmet kórsetý bazasynyń bastyǵy qyzmetterin atqarǵan. 1995-1997 jyldary - «Ózenmunaıgaz» Ashyq aktsıonerlik qoǵamy Munaı daıyndaý jáne óndiristik qyzmet kórsetý basqarmasynyń bas ınjeneri. 1997-1999 jyldary - «Remservıs» JShS dırektorynyń birinshi orynbasary - bas ınjeneri. 1999-2008 jyldary - «QazMunaıGaz» Munaı Óńdeý» AQ «Ózenmunaıgaz» Munaı óńdeý» AQ-nyń basqarýshy dırektory. 2008 jyldyń qarashasynan - Mańǵystaý oblysy ákiminiń orynbasary. Qazirgi qyzmetinde 2010 jyldyń sáýirinen bastap isteıdi.

Medalmen marapattalǵan.

45 jyl buryn (1966) Almaty oblysynyń ákimi, aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń kandıdaty MUSAHANOV Anzar Tursynhanuly dúnıege keldi.

Almaty oblysynda týǵan. Almaty mal dárigerlik ınstıtýtyn, Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtetin bitirgen, mamandyǵy boıynsha - mal dárigeri, memlekettik jáne jergilikti basqarý menedjeri. Eńbek jolyn Kúrti aýdanyndaǵy «Quıǵan» sovhozynda jumysshy bolyp bastady. Joǵary oqý ornyn bitirgennen keıin ár jyldary «KSRO-nyń 60 jyldyǵy» atyndaǵy keńsharda mal dárigeri, Kúrti aýdanynyń bas mal dárigeri, Jambyl aýdany Uzynaǵash stantsııasy mal ýchaskesiniń meńgerýshisi, Temirjol aýyldyq okrýginiń ákimi, Aqseńgir tájirıbelik sharýashylyǵynyń dırektory, «Qazybek bek» JShS dırektory bolyp jumys istedi. Almaty oblysynyń memlekettik basqarý organdarynda basshy laýazymdarda qyzmet atqardy. 2003-2005 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Qarasaı aýdandyq aýmaqtyq basqarmasynyń bastyǵy. 2005-2006 jyldary - Іle aýdany ákiminiń orynbasary. 2006-2009 jyldary - Jambyl jáne Qarasaı aýdandarynyń ákimi. 2009-2010 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiliginiń memlekettik ınspektory. 2010-2011 jyldary - Almaty oblysy ákiminiń orynbasary qyzmetin atqarǵan. 2011 jyldyń sáýir aıynan - qazirgi qyzmetinde isteıdi.