QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 24-28 tamyz aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ELBASY

24-25 tamyz kúnderiElbasy Nursultan Nazarbaevtyń shaqyrýymen Qazaqstanǵa Koreıa Respýblıkasynyń Prezıdenti Lı Men Bak resmı saparmen keledi. Qazaqstan men Koreıa Prezıdentteri arasynda ótetin kelissózderden keıin ekijaqty yntymaqtastyqtyń basym salalaryn kózdeıtin birqatar qujattarǵa qol qoıylady. Lı Men Baktyń resmı sapary aıasynda Astanada Qazaqstan - Ońtústik Koreıa bıznes forýmy uıymdastyrylady.

ÚKІMET

24 tamyz kúni QR Densaýlyq saqtaý mınıstrliginde QR Úkimeti janyndaǵy densaýlyqty saqtaý jónindegi Ulttyq Úılestirý keńesiniń HV otyrysy bolady.

26 tamyzda BNews.kz portalynda Qazaqtan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý mınıstri Salıdat Qaıyrbekovanyń qatysýymen on-laın konferentsııa ótedi. Internet-máslıhattyń taqyryby: «Qazaqstan halqy úshin qoljetimdi medıtsınalyq kómek kórsetý».

ASTANA

24 tamyz kúni elordanyń Kogress-Holl saraıynda jyl saıynǵy bos qyzmet jáne bos jumys oryndarynyń jármeńkesi ótedi.

24 tamyzda «Nur Otan» HDP Astana qalalyq fılıalynda «Konstıtýtsııa - Táýelsizdik pen Qazaqstan memlekettiliginiń quqyqtyq kepili» taqyrybynda dóńgelek ústel ótedi.

24 tamyz kúni «Ulttyq ana men bala ortalyǵy» AQ-da «Balalardy mektepke jınaımyz» atty jyl saıynǵy dástúrli aktsııa ótedi.

22-28 tamyz aralyǵynda «Qazaq eli» monýmentiniń aldyndaǵy alańda el táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan áskerı paradtyń daıyndyǵy ótedi.

ALMATY

24 tamyz kúni Ó.Joldasbekov atyndaǵy Stýdentter saraıynda professor-oqytýshylar quramynyń tamyz konferentsııasy ótedi.

24 tamyzda «Assort» meıramhanasynda Almaty qalasyndaǵy ekologııalyq másele jónindegi baspasóz msálıhaty ótedi.

24 tamyz kúni «Almaty» qonaqúıinde «Let's speak qazaqsha!» (Qazaqsha sóıleseıik!) atty dóńgelek ústel ótedi.

24 tamyzda Almatydaǵy «Salamatty Qazaqstan» memlekettik densaýlyq saqtaý baǵdarlamasynyń júzege asyrylýyna arnalǵan baspasóz máslıhaty ótedi.

24 tamyzda №2 gımnazııada Sara Alpysqyzy grantynyń ıegelerine saltanatty túrde granttar tapsyrylydady.

SPORT

19 tamyz ben 28 tamyz aralyǵynda Astanada erler komandalary arasynda shaıbaly hokkeıden Qazaqstan Respýblıkasy kýbogy úshin toǵyzynshy jarys ótkiziledi.

23-28 tamyz kúnderi Frantsııanyń Parıj qalasynda dzıýdodan Álem chempıonaty bolady. Oǵan 150-den asa memleketten sportshylar qatysady dep josparlanýda. 2012 jyly Londonda ótetin jazǵy Olımpıada oıyndarynyń upaılary sarapqa salynady. Onda el namysyn 7 salmaqta erler arasynda da, áıelder arasynda da 12 balýan qorǵamaq.

13-17 qyrkúıek aralyǵynda Astanada bokstan áıelder arasyndaǵy ekinshi halyqaralyq týrnır ótedi.

QOǴAM

2011 jyldyń 1 shildesi men 10 qarashasy aralyǵynda «Zerde» Ulttyq Infokommýnıkatsııalyq holdıngi» AQ Baılanys jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen «Elektrondyq úkimet» jumysy taqyrybyndaǵy eń úzdik materıalǵa jýrnalıster arasynda shyǵarmashylyq konkýrs jarııalady.

1 tamyz ben 30 qyrkúıek aralyǵynda respýblıkalyq aktsııa aıasynda Astanada «Mektepke barar jol» aktsııasy ótedi .

SYRTQY SAıASAT

Sankt-Peterborda Reseı, Qazaqstan, Ýkraına, Norvegııa, Fınlıandııa, Germanııa, Frantsııa, Italııa, Belarýs, Latvııa, Estonııadan kelgen 100-den astam temirden túıin túıetin ustalar men sýretshiler óz sheberlikterin kórsetetin «Týfelka dlıa Zolýshkı» atty halyqaralyq baıqaý bastaldy. Festıvaldiń ózi 10-11 qyrkúıek kúnderi Kronshtadta ótetin bolady. Baıqaýǵa deıingi bir aıda barlyq temir ustalary shyǵarmashylyq tapsyrmany oryndap, temirden týflı men basqa aıaq kıim jasap shyǵarady.

27 tamyz ben 2 qyrkúıek aralyǵynda Moldovada tabıǵat apattarynyń saldaryn joıý jónindegi «Kodry-2011» oqýlary ótedi, oǵan álemniń 30 eliniń ókilderi, sonyń ishinde qazaqstandyq qutqarýshylar da qatysady.

25 tamyz ben 30 tamyz aralyǵynda Ózbekstannyń Samarqand qalasynda «Shark taronaları» (Shyǵys áýenderi) atty 8-shi Halyqaralyq mýzyka baıqaýy ótedi.

AIMAQTAR

AQTÓBE OBLYSY

23 sáýir men 10 qyrkúıek arasynda Aqtóbe oblysynda «El Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan 20 ekpindi aptalyq» degen uranmen «Aýyldyń gúldenýi - Qazaqstannyń gúldenýi» marafon-estafetasy ótedi.

QOSTANAI OBLYSY

15 shilde men 15 qyrkúıek aralyǵynda Qostanaıda «mektepke jol» aktsııasy ótedi.

QARAǴANDY OBLYSY

15 tamyzdan bastap Qaraǵandy oblysynda «Árbir bala bilim alýǵa quqyly» atty áleýmettik SMS-aktsııa júrgiziledi. Aktsııa 30 qyrkúıekke deıin jalǵasady.

OŃTÚSTІK QAZAQSTAN OBLYSY

27 tamyz kúni Ońtústik Qazaqstandaǵy 20 alpınıst Táýelsizdik shyńyna shyǵady.

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.

TAMYZDYŃ 24-І, SÁRSENBІ

Ýkraına Respýblıkasynyń Memlekettik meıramy - Táýelsizdik kúni (1991). 1991 jylǵy tamyzdyń 24-indegi Ýkraın KSR-i Joǵarǵy Keńesiniń kezekten tys sessııasy sheshimimen táýelsiz Ýkraına memleketi quryldy. Ýkraına - Shyǵys Eýropada ornalasqan memleket. Soltústiginde Belarýspen, soltústigi jáne shyǵysynda Reseımen, ońtústik-batysynda Rýmynııa, Moldovamen, batysynda Vengrııa, Slovakııa, Polshamen, ońtústiginde Azov jáne Qara teńizdermen shektesedi. Astanasy - Kıev qalasy. Memlekettik tili - ýkraın tili. Aksha birligi - karbovanets.

Qazaqstan Respýblıkasy men Ýkraına arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy shildeniń 22-sinde ornatyldy.

Qyrǵystan ІІM Іshki áskeriniń kúni. Qyrǵyz Respýblıkasy Úkimetiniń 2006 jylǵy shildeniń 3-indegi qaýlysymen bekitilgen.

ESTE QALAR OQIǴALAR

19 jyl buryn (1992) Qaraǵandy oblysynyń Aqadyr aýdanynda qazaq batyry, qolbasshy, Kenesary hannyń keńesshisi Qońyrbaıuly Aǵybaıdyń týǵanyna 190 jyl tolýyna oraı merekelik saltanat ótti.

15 jyl buryn (1996) Almaty oblysy Jambyl aýdanynyń Qarakestek aýylynda aqyn Súıinbaı Aronulynyń ádebı-memorıaldyq murajaıy ashyldy. Murajaı 1996 jyly kirpishten salynǵan, aýdany 479 sharshymetrdi quraıdy. Ádebı-memorıaldyq keshen demonstratsııalyq zal, kesene, ákimshilik ǵımarat, garaj, qazandyqtan turady. Murajaıda 759 eksponat bar. 6 bólimnen turatyn murajaıdyń taqyryptyq jobasyn jasaýǵa aqynnyń shóberesi, fılologııa ǵylymynyń doktory, professor Sultan Sadyrbaev basshylyq jasady. Murajaı aldyndaǵy alańqaıǵa aqynnyń músini ornatylǵan, avtory - Baqytjan Ábishev.

13 jyl buryn (1998) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen kompozıtor Nurǵısa Tilendıevke «Halyq Qaharmany» ataǵy berildi.

Tilendıev Nurǵısa Atabaıuly (1925 -1998 ) - qazaq tyń áıgili kúıshi kompozıtory, dırıjer, dáýlesker dombyrashy.

Týyp ósken jeri - Almaty oblysy nyń Іle aýdanyna qarasty Shılikemer aýyly. Máskeýdiń Petr Chaıkovskıı atyndaǵy konservatorısynyń dırıjerlik fakýltetin bitirdi. Qazaqtyń Abaı atyndaǵy opera jáne balet teatrynda (1953 -1961 ), qazaqtyń Qurmanǵazy atyndaǵy Memlekettik Akademııalyq halyq aspaptar orkestrinde (1961-1964) jáne tikeleı óziniń uıymdastyrýymen dúnıege kelgen «Otyrar sazy » halyq aspaptary orkestrinde (1981 -1998 ) bas dırıjer qyzmetin atqardy. Sondaı aq, 1968 jyldyń «Qazaqfılm» kınostýdııasy mýzyka redaktsııasynyń bas redaktory bolyp istedi.

Tilendiuly Nurǵısa qazaqtyń mýzykalyq mádenıetine kompozıtor, dırıjer, oryndaýshy retinde óshpes iz qaldyrǵan sýretker. Ol 500-den astam mýzykalyq tól týyndylardyń avtory. Osynaý mol muranyń janrlyq aıasy da qaıran qaldyrady: án , kúı , romans, ývertıýra, poema , kontata, opera, balet. Súıikti shyǵarmalarynan «Dostyq jolymen» (1958 ), «Meniń Qazaqstanym» kontatasyn (1959 ), orkestr úshin jazylǵan shyǵarmalaryn (1962 ), «Halyq qýanyshy» (1963 ), «Qaırat» (1964 ), «Jeńis soldaty» (1975 ) sııaqty ývertıýralaryn ataýǵa bolady. Onyń «Aqqý», «Ańsaý», «Arman», «Ata tolǵaýy», «Álqıssa», «Qorqyt týraly ańyz», «Kósh kerýeni», «Mahambet», «Farabı sazy» sııaqty kúıleri men «Sarjaılaý», «Alataý», «Aqjaıyq», «Aq qusym», «Óz elim» sııaqty ondaǵan ánderi halyqtyq boıaý naqyshynyń qanyqtyǵymen, ózindik qoltańbasynyń aıqyndyǵymen jurtshylyqtyń súıip tyńdaıtyn rýhanı qazynasyna aınalǵan. Munyń syrtynda qyryqtan astam pesaǵa jáne jıyrmadan astam fılmge mýzyka jazǵan. Tilendiuly Nurǵısa mýzykasyn jazǵan Muhtar Áýezovtiń, Sháken Aımanovtyń, Tahaýı Ahtanovtyń, Ábdildá Tájibaevtyń pesalary, sondaı aq «Qyz Jibek», «Qıly kezeń», «Meniń atym Qoja», «Qarlyǵashtyń quıryǵy nege aıyr», «Aqsaq qulan» fılmderi áldeqashan qazaq sahnasy men ekran óneriniń klassıkasyna aınalǵan. Ol Abaıdyń «Ásempaz bolma árnege...», «Jasymda ǵylym bar dep eskermedim...», «Іshim ólgen, syrtym saý...», «Qyzaryp, surlanyp...» óleńderine án shyǵarǵan. Sonymen qatar qazaq aqyndarynyń óleńderine «Ǵashyqqa moıyn qoı», «Abaı armany», «Áıgerimniń áni», «Aqynnyń paıǵambary - Abaı ata» ánderin jazdy.

12 jyl buryn (1999) Bishkek qalasynda «Shanhaı bestigi» sammıtine qatysýshy memleketter - Qazaqstan Respýblıkasy, Qytaı Halyq Respýblıkasy, Qyrǵyz Respýblıkasy, Reseı Federatsııasy, Tájikstan Respýblıkasy basshylarynyń kezdesýi bastaldy. Kezdesý barysynda halyqaralyq jáne aımaqtyq máseleler qaralyp, esirtki tasymaldaryna, separatızmge, dinı ekstremızmge qarsy sharalar talqylandy. Sammıt qorytyndysynda memleket basshylary Bishkek deklaratsııasyna qol qoıdy. Sonymen qatar, N.Nazarbaev, Tszıan Tszemın jáne A.Aqaev memleket shekaralarynyń shektesý núktesi jóninde úsh jaqty kelisimge qol qoıdy.

6 jyl buryn (2005) qazaqstannyń kórnekti saıasat qaıratkeri, Astana qalasynyń ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetovtyń «Kentavry Velıkoı stepı» kitaby Máskeýde ótken TMD-ǵa múshe memleketterdiń «Kitap óneri» atty II halyqaralyq kórmesinde baıqaýdyń bas júldesin - «Gran-prı» jeńip aldy.

6 jyl buryn (2005) Almatyda belgili ǵalym, Qazaqstan agrarlyq ekonomıkasynyń uıymdastyrýshysy Temirhan Jaqypovtyń turǵan úıiniń qabyrǵasyna eskertkish taqta ornatyldy.

Temirhan Jaqypov (1912-2002) malsharýashylyǵy keshenin qalyptastyrý jáne malsharýashylyǵyn ındýstrıaldy negizge aýdarý boıynsha qyzmet atqarǵan. Uly Otan soǵysyna qatysqan, Kalının atqyshtar polkiniń, sosyn Prıbaltıka maıdanynyń komıssary bolǵan. 1-shi dárejeli «Otan soǵysy» ordenimen jáne «Qyzyl Juldyz», úsh medalmen marapattalǵan. Áskerden keıin Qazaq KSR Ǵylym akademııasynyń ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda, Ekonomıka jáne aýyl sharýashylyqty uıymdastyratyn ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda qyzmetter atqarǵan. 1967-1969 jyldary KSRO Aýyl sharýashylyq mınıstrliginiń tapsyrmasymen Monǵolııada jumys istegen, onyń qyzmeti Qurmet gramotasymen jáne «Dostyq» medalimen belgilengen. 1971 jyly oǵan «Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ekonomısi» ataǵy berildi.

2 jyl buryn (2009) Almatyda «Eır Astana» áýe kompanııasy «Eır Astana» - balalarǵa!» atty qaıyrymdylyq jármeńkesin ótkizdi.

Jármeńke áýe kompanııasy keńsesiniń janynda ótti. Qaıyrymdylyq shara respýblıkalyq ulttyq áýe tasymaldaýshy qyzmetkerleriniń kúshimen uıymdastyrylǵan.

Jármeńkede «Eır Astana» qatynaıtyn ár túrli elderdiń ulttyq sývenırleri, qoldan jasalǵan áshekeı buıymdary, ydys-aıaqtary, kıim-keshekter, ulttyq taǵamdary jáne taǵy da basqa taýarlary qoıylǵan 20 shatyr tigilgen. Jármeńke aıasynda ótken aýktsıonda balalar úıi men zaǵıptar mektebiniń tárbıelenýshileri jasaǵan buıymdary satyldy. Áýe kompanııasynyń qyzmetkerleri balalarǵa kómek retinde balalar kıimderin, oıynshyqtar, mektepke qajetti jabdyqtardy berdi.

Satylymnan túsken qarajattar №1 balalar úıine jáne zaǵıp jáne nashar kóretin balalar mektebine tabystaldy.

ESІMDER

65 jyl buryn (1946-2004) Qazaqstan Respýblıkasy prokýratýrasynyń qurmetti qyzmetkeri, 2-shi synypty memlekettik ádilet keńesshisi, ádilet general-leıtenanty HITRIN ıÝrıı Aleksandrovıch dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1969-1972 jyldary - Almaty qalasy Kalının aýdandyq prokýratýrasynyń tergeýshisi. 1972-1977 jyldary - Almaty qalalyq prokýratýrasynyń erekshe tapsyrmalar jónindegi tergeýshisi, tergeý bóliminiń bastyǵy. 1977-1980 jyldary - Qazaq KSR Pokýratýrasynyń Tergeý basqarmasy bastyǵynyń orynbasary. 1980-1987 jyldary - Tselınograd oblysynyń prokýrory. 1987-1990 jyldary - KSRO Prokýratýrasy eńbekpen túzeý kolonııalarynda zańdardyń saqtalýyn qadaǵalaý jónindegi bóliminiń bastyǵy, alqa múshesi, Qazaq KSR Prokýrorynyń birinshi orynbasary. 1990-1992 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik quqyq máseleleri jónindegi memlekettik keńesshisi. 1992-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýrorynyń orynbasary - áskerı prokýrory. 1995-1997 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Bas áskerı prokýrory. 1997-2000 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýrory. 2000-2004 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııalyq keńesiniń tóraǵasy, Respýblıkalyq gvardııa qolbasshysynyń birinshi orynbasary bolǵan.

«Parasat» ordenimen marapattalǵan.

65 jyl buryn (1946) «KOREM» AQ-ynyń prezıdenti, tehnıka ǵylymynyń kandıdaty TIESOV Súıinshilik Ámirhamzauly dúnıege keldi.

Aqmola oblysynyń Atbasar qalasynda týǵan. Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn bitirgen. 1969-1971 jyldary - «Energojúıejoba» ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń ınjeneri. 1971-1984 jyldary - Qazaq KSR Energojúıeleri birikken dıspetcherlik basqarmasynyń aǵa ınjeneri, top jetekshisi, sektor bastyǵy. 1984-1987 jyldary - «Tselınenergo» óndiristik birlestigi bas dırektorynyń orynbasary. 1987-1995 jyldary - «Atyraýenergo» óndiristik birlestiginiń bas ınjeneri, bas dırektory. 1995-1997 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka jáne kómir ónerkásibi mınıstriniń orynbasary, birinshi orynbasary. 1997-1999 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi Elektroenergetıka departamentiniń dırektory. 1999-2000 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka, ındýstrııa jáne saýda mınıstrligi Energetıkalyq qadaǵalaý komıtetiniń tóraǵasy. 2000-2004 jyldary - «KEGOC» AAQ-ynyń vıtse-prezıdenti, «Aqmola júıearalyq elektr jelisi» fılıalynyń dırektory. Qazirgi qyzmetinde 2004 jyldan bastap isteıdi.

3-dárejeli «Barys» ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

TAMYZDYŃ 25-І, BEISENBІ

Shyǵys Ýrýgvaı Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1825). Ýrýgvaı - Ońtústik Amerıka qurlyǵy ortalyq bóliginiń shyǵysynda ornalasqan memleket. Soltústigi jáne shyǵysynda Brazılııamen, batysynda Argentınamen, shyǵysy men ońtústiginde Atlant muhıtymen shektesedi. Astanasy - Montevıdeo qalasy. Memlekettik tili - ıspan tili. Aqsha birligi - ýrýgvaı pesosy.

Paragvaıdyń Konstıtýtsııa kúni. Paragvaı - Ońtústik Amerıkada ornalasqan memleket. Soltústigi men soltústik-batysynda Bolıvııamen, shyǵysynda Brazılııamen, ońtústigi men ońtústik-batysynda Argentınamen shektesedi. Astanasy - Asýnson qalasy. Memlekettik tili - ıspan tili. Aqsha birligi - gýaranı.

ESTE QALAR OQIǴALAR

16 jyl buryn (1995) Almaty qalasynda Prezıdent Nursultan Nazarbaev atyndaǵy kýbok úshin tennısten halyqaralyq týrnır bolyp ótti.

6 jyl buryn (2005) Almatyda, Qazaqstan energetıkteriniń alǵashqy keńesi bolyp ótti.

Oǵan Qazaqstannyń barlyq óńirinen kelgen ónerkásiptik kásiporyndardyń 100-den astam ókilderi, jaqyn jáne alys shetelderden kelgen energetıkalyq jabdyqtardy shyǵaratyn kásiporyndar, taǵy da bizdiń elimizdiń birqatar mınıstrleri qatysty.

Jumys barysynda energetıka salasynyń zań shyǵarý jáne normatıvtik bazasy, ónerkásiptik kásiporyndaryn elektrqýatymen qamtamasyz etý máseleleri jáne jańa tehnologııalarmen qazirgi zamanǵy jabdyqtardy engizý máseleleri talqylandy.

6 jyl buryn (2005) Almatyda «Jeti Jarǵy» baspasy Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııasynyń 10-jyldyq mereıtoıyna oraılastyrǵan zańnama aktiler jınaǵyn jáne Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııasynyń syılyq komplektisin basyp shyǵardy.

Zańnama aktiler jınaǵynyń qurastyrýshysy - belgili ǵalym, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Ǵylym Akademııasynyń akademıgi Ǵaırat Saparǵalıev. Jınaq qazaq jáne orys tilinde jaryq kórdi, onyń tırajy - 2500 dana.

Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııasynyń syılyq komplektisi qazaq jáne orys tilindegi kishkentaı kitapshadan turady, onyń tırajy - 2000 dana. Taǵy da syılyq komplektisine arnaıy ydystaǵy qazaq, orys jáne aǵylshyn tilindegi kitap kiredi, onyń tırajy - 1000 dana.

«Jeti Jarǵy» baspahanasy 10 jyldan astam zań ádebıetin shyǵarady. Onyń qyzmetiniń negizgi baǵyty - jańadan qabyldanǵan zańdardy, tolyqtyrýlar men ózgertýlerdi, buryn shyqqan zańnama aktilerine tolyqtyrýlardy jedel túrde shyǵarý jáne zańgerlerdiń praktıkalyq qyzmetinde qoldanylatyn normatıvtik-quqyqtyq aktiler jınaǵyn daıyndaý. 2002 jyly baspahana Frantsııa ónerkásibin qoldaıtyn qaýymdastyqtyń Altyn medalimen marapattaldy.

2 jyl buryn (2009) Astanada «Nur Otan» halyqtyq-demokratııalyq partııasynyń ortalyq apparatynda Qazaqstan áıelderi uıymdarynyń forýmy ótti.

Atalmysh sharaǵa Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Áıelder isi jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııanyń tóraıymy Gúlshara Ábdihalyqova, sondaı-aq Parlament depýtattary, mádenıet, óner salasynyń maıtalmandary, áıelder uıymdarynyń ókilderi qatysty.

«Nur Otan» partııasy men Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Áıelder isi jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııasy arasyndaǵy yntymaqtastyq jónindegi Memorandýmǵa qol qoıylyp, Qazaqstan áıelderi uıymdarynyń alıansyn qurý jónindegi qarar qabyldandy.

2 jyl buryn (2009) Elordadaǵy Ýspen Kafedralyq Soborynyń kúmbezderi ornatyldy.

Pravoslav dini Islam dinimen qatar dástúrli konfessııa bolyp sanalady. Álemdik eki dinniń arasyndaǵy túsinistik qazaqstandyq qoǵamnyń turaqtylyǵyn bildiredi.

2003 jyly Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen Astana Álemdik jáne dástúli dinder sezi ótkiziletin jerge aınalǵan, onda konfessııaaralyq yntymaqtastyq salasyndaǵy mańyzdy áreketter usynylǵan.

Bul Ortalyq Azııada sońǵy 20 jylda salynǵan jalǵyz kafedralyq sobor. Ol aımaqtaǵy Orys pravoslav shirkeýleriniń rýhanı ortalyǵy bolmaq. Aýmaǵy 900 sharshy metr, al bıiktigi 68 metr bolatyn shirkeýge bir ýaqytta 4 myń adam kire alady.

ESІMDER

80 jyl buryn (1931) tanymal kınorejısser, stsenarıst, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri TATENKO Vladımır Panteleevıch dúnıege keldi.

Ýkraınanyń Donetsk oblysynda týǵan. Kıshınev ýnıversıtetin, Búkilodaqtyq kınematografııa ınstıtýtyn bitirgen. 1955-1972 jyldary - Qaraǵandy oblystyq televızııa men radıohabar jónindegi komıteti janyndaǵy «Telefılm» shyǵarmashylyq birlestiginiń jetekshisi ári bas redaktory. 1972 jyldan Qazaqfılm kınostýdııasynda derekti fılmder rejısseri, 1986 jyldan Qazaqstan Kınematografııashylar odaǵy basqarmasynyń ekinshi hatshysy boldy.

Ol «Jyldar ótken soń», «Donbas - Qaraǵandy», «Shahterler áýleti», «Qarlyǵash», «Alma gúline oranǵan qala», «Toqash Bokın», «Eń qymbatty», t.b. fılmderdi túsirgen. Ol ózi túsirgen fılmderdiń stsenarııin de jazǵan. Tatenko túsirgen fılmder birneshe márte halyqaralyq kıno baıqaýlarynda júldeger atanǵan.

75 jyl buryn (1936) aqyn, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń laýreaty AITHOJINA Marfýǵa dúnıege keldi.

Qytaı Halyq Respýblıkasy Shyńjań ólkesiniń Qulja qalasynda týǵan. Quljadaǵy qyzdar gımnazııasyn, Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti), Máskeý joǵary ádebı kýrsyn bitirgen. 1961-1969 jyldary - «Qazaq ádebıeti», «Qazaqstan muǵalimi» gazetteriniń ádebı qyzmetkeri bolǵan.

Alǵashqy óleńder jınaǵy 1962 jyly «Balquraq» degen atpen jaryq kórgen. Sodan bergi ýaqytta «Shyńdaǵy jazý», «Aqqýym meniń», «Qarakóz Aıym», «Baıanjúrek», «Kózimniń qarasy», «Aq besigim», «Jarqyra, meniń juldyzym», «Qyran jetken», «Saǵynysh sazy», «Japyraq silkingen kesh» atty kitaptary jaryq kórgen. Shyǵarmalary bolgar, polıak, vengr, cheh, t.b. tilderge aýdarylsa, ózi Bilál Nazymnyń, Te Lan Vınniń týyndylaryn, birqatar mońǵol, orys, arab, qyrǵyz, tatar, bashqurt, vengr, ýkraın, t.b. aqyndarynyń óleńderin aýdarǵan.

«Qurmet belgisi» ordenimen, Bolgarııanyń «Dostyq» medalimen marapattalǵan.

65 jyl buryn (1946) Qazaqstanǵa eńbegi sińgen qyzmetker MÁMEShEV Ábdimash dúnıege keldi.

Jambyl oblysynyń Talas aýdanynda týǵan. Qazaq hımııa-tehnologııa ınstıtýtyn bitirgen. 1969-1982 jyldary Jambyl «Kazstalkonstrýktsııa» tresi basqarmasynda sheber, qaýipsizdik tehnıkasy ınjeneri, 1982-1984 jyldary - Almaty Joǵary partııa mektebiniń tyńdaýshysy, 1984-1988 jyldary Jambyl oblystyq partııa komıtetinde nusqaýshy, bólim bastyǵynyń orynbasary, bólim bastyǵy, 1989-1992 jyldary - Shý qalalyq atqarý komıteti tóraǵasy. 1992-1995 jyldary - Qarataý qalasynyń, Talas aýdanynyń ákimi. 1998-2000 jyldary - kedeı otbasylardy qoldaý qorynyń Jambyl aımaqtyq atqarýshy dırektory qyzmetterin atqarǵan. 2000-2005 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik qyzmet jónindegi agenttiginiń Jambyl oblystyq basqarmasynyń bastyǵy. 2005-2007 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttiginiń Aımaqtyq basqarma bastyǵy - Jambyl oblysyndaǵy Tártiptik keńestiń tóraǵasy. 2007 jyldyń mamyrynan - Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttiginiń Aımaqtyq basqarma bastyǵy - Qostanaı oblysyndaǵy Tártiptik keńestiń tóraǵasy.

«Astana», «Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdigine 10 jyl» merekelik medaldarymen marapattalǵan.

TAMYZDYŃ 26-SY, JUMA

Barlyq musylman qaýymy úshin qasıetti Qadir túni (2011 jylǵy tamyzdyń 26-nan 27-ne qaraǵan tún - 1432 hıjra jylynyń 26-27-shi ramazany). Aılardyń ulyǵy - Ramazan, kúnderdiń ulyǵy - juma bolsa, túnderdiń shapaǵattysy - Qadir túni. Bul túni tek bir Allaǵa madaq aıtylyp, Jaratýshy ıeden tilek tilenedi. Tań atqansha aıtylǵan tilek-nıettiń barlyǵy perishteler arqyly Alla taǵalaǵa jetkiziledi. Sol úshin de barsha musylman qaýymy bul túndi asyǵa kútedi.Qadir túni ulyq paıǵambarymyz Muhammedke (s.ǵ.s.) Allahtan ýahı kelip, Qurannyń alǵashqy súreleri túse bastaǵan. Bul túni musylman jamaǵat meshitke jınalyp, tańdy uıqysyz qarsy alyp, Allahqa minájat etedi. Osy túni oqylǵan aıattyń saýaby myń aıǵa, ıaǵnı, 83 jylǵa teń dep sanalady.

Ýkraınanyń avıatsııa kúni.

Abhazııanyń táýelsizdik alǵan kúni. 2008 jyly tamyzdyń 26-ynda Reseı Federatsııasy Abhazııanyń táýelsizdigin taný týraly Jarlyqqa qol qoıǵanyn jarııalady.

ESTE QALAR OQIǴALAR

171 jylburyn (1840) Oralda ortalyq mádenıet jáne demalys baǵy ashyldy.

Baqtyń bastapqy aýmaǵy 7,5 shaqyrymdy qurady. Qazirgi kezde 5,6 gektar jerdi quraıdy. 1935 jyly baqqa Sergeı Kırovtyń esimi berilgen. 1997 jyly ol memleket qorǵaýyndaǵy tarıhı jáne mádenıet eskertkishter sanyna qosylǵan bolatyn, keıinen memlekettik qazynalyq kommýnaldyq kásiporynǵa ózgertildi.

91 jyl buryn (1920) tamyzdyń 26-y men 31-i aralyǵynda Gýrev (qazirgi Atyraý) qalasynda Gýrev ýezi Keńesiniń birinshi sezi ótti. 125 delegat qatysqan bul sezde jergilikti memlekettik basqarý organy quryldy.

13 jylburyn (1998) Taraz qalasyndaǵy Taraz memlekettik ýnıversıtetiniń aldyna uly tarıhshy, shyǵystanýshy, oıshyl, aqyn, qolbasshy Muhamed Haıdar Dýlatıge eskertkish ornatyldy.

12 jyl buryn (1999) Qazaq ulttyq ýnıversıteti ǵımaratynda akademık Ómirbek Joldasbekovke eskertkish taqta ornatyldy.

6 jyl buryn (2005) Almatyda Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııasynyń 10-jyldyq mereıtoıyna arnalǵan jańa kórkem poshta markalarynyń tanystyrylymy bolyp ótti.

Poshta markasynda Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııasynyń 10-jyldyǵyn toılaý rásimi beınelengen. Markany ofset ádisin qoldanyp tórt túrli boıaýmen oryndaǵan, ólshemi 33 h 27,5 mm. Resimdeýshi - R.Japalova. QHR baılanys jáne aqparattandyrý mınıstrligi janyndaǵy Qytaı poshta markalarynyń tıpografııasynda jasalǵan.

5 jyl buryn (2006) Qaraǵandyda Sáken Seıfýllın atyndaǵy oblystyq qazaq drama teatrynyń ǵımaratyn salýdy bastaýǵa arnalǵan saltanatty shara ótti. Bul sharaǵa Qaraǵandy oblysynda jumys saparymen júrgen Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev qatysty. Alańda mádenıet qyzmetkerleri, ulttyq mádenı-ortalyqtardyń ókilderi men qala turǵyndary jınaldy. Bul Qaraǵandy úshin kópten kútken oqıǵa. Bıyl óziniń 75 jyldyǵyn atap ótetin qazaq drama teatry Qazaqstanda ǵana emes, odan tys jerlerde de tanymal. Biraq teatrdyń óziniń ǵımaraty joq bolatyn. Búgingi sharany ótkizý úshin alańda shekti mýzykalyq aspap túrindegi nyshandyq belgi ornatyldy. Sol belginiń túbine Memleket basshysy N. Nazarbaev alǵashqy kirpishti qalady. - Men sizderdi oblystyń 70 jyldyǵymen quttyqtaımyn. Memlekettiń tartýy retinde osy jerde S.Seıfýllın atyndaǵy drama teatry turǵyzylatyn bolady. Elimiz búgingi kúni kúlli álemde básekege qabiletti elge aınalý maqsatynda múldem jańa mindetterdi sheship otyr. Tolaǵaı tabys pen jaqsy ómirge tek jaqsy bilimi, qabileti barlar, basqara biletinder ǵana qol jetkize alady. Sondyqtan da, ádettegideı árqashanda mádenıetke de, bizdiń zııaly qaýymǵa da erekshe mańyz beriledi. Zııaly qaýym halyqty alǵa jeteleıdi, Úkimettiń saıasatyn túsindiredi, turaqtylyqqa, tynyshtyqqa, senim bildirýge shaqyrady, - dedi Elbasy óz sózinde. Teatrdyń jańa ǵımaratyn salýǵa respýblıkalyq bıýdjetten 2 mıllıard teńge bólingen. QR Halyq ártisi Jámıla Shashkına bata berdi. Teatr ǵımaratynyń qurylysy 2008 jyly aıaqtalýy kerek. Onda 500 jáne 200 oryndyq eki kórermender zaly bolady. Osymen Memleket basshysynyń Qaraǵandy oblysyndaǵy sapary aıaqtaldy.

ESІMDER

65 jyl buryn (1946) «Ognı Mangystaý» gazeti bas redaktorynyń orynbasary KARIN Ǵanı Meńtaıuly dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysynda týǵan. Atyraý pedagogıkalyq ınstıtýtyn, Shahmardan Esenov atyndaǵy Aqtaý ýnıversıtetin bitirgen. Orta mektepte muǵalim, Qazaqstan LKJO Gýrev oblystyq komıtetinde bólim meńgerýshisiniń orynbasary bolǵan. 1970-1973 jyldary - Qazaqstan LKJO Embi aýdandyq komıtetiniń birinshi hatshysy. 1973-1977 jyldary - Qazaqstan LKJO Mańǵyshlaq oblystyq komıtetiniń ekinshi hatshysy. 1977-1982 jyldary - Eraly aýdandyq partııa komıtetiniń hatshysy. 1982-1990 jyldary - Mańǵyshlaq oblystyq partııa komıteti saıası aǵartý úıi meńgerýshisiniń orynbasary, Shevchenko qalalyq partııa komıteti Marksızm-Lenınızm ýnıversıteti rektory. 1990-1994 jyldary - Mańǵystaý oblystyq keńesi Apparatynyń basshysy, bólim bastyǵy, meńgerýshiniń orynbasary. 1994 jyly - Mańǵystaý oblystyq ákimi apparatynyń basshysy. 1994-2006 jyldary - Mańǵystaý oblystyq máslıhaty apparatynyń basshysy. 2006-2007 jyldary - «Nur Otan» Halyqtyq demokratııalyq partııasynyń Mańǵystaý oblystyq fılıalynyń tóraǵasy. 2007 jyldan - qazirgi qyzmetinde.

«Qurmet» ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.

60 jyl buryn (1951) medıtsına ǵylymynyń doktory, dotsent, Qazaqstan Kýrortolog jáne reabılıtolog dárigerleri qaýymdastyǵynyń prezıdenti, Qazaqstan jáne Halyqaralyq dárigerler men provızorlar qaýymdastyǵynyń múshesi DERNOVOI Anatolıı Grıgorevıch dúnıege keldi.

Qaraǵandy qalasynda týǵan. Qaraǵandy memlekettik medıtsına ınstıtýtyn bitirgen. 1974-1981 jyldary - Taldyqorǵan oblysy Kırov aýdandyq sanepıdstansasy sanıtarlyq bóliminiń meńgerýshisi, Bas memlekettik sanıtar dárigeri. 1981-1987 jyldary -Taldyqorǵan oblystyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy. 1987-1991 jyldary - Taldyqorǵan qalalyq atqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary, Qazaqstan Kompartııasy OK bóliminiń nusqaýshysy. 1991-1994 jyldary - Almaty oblystyq Bas memlekettik sanıtar dárigeri. 1994-1996 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas memlekettik sanıtar dárigeri, Densaýlyq saqtaý mınıstriniń orynbasary. 1996-2006 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Іs basqarmasy Medıtsınalyq ortalyǵynyń dırektory. 2006-2008 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy densaýlyq saqtaý mınıstri. 2009 jyldyń shildesinen - Qazaqstan Respýblıkasy Qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrliginiń jaýapty hatshysy.

3 monografııanyń, 124 ǵylymı maqalanyń, 5 ádistemelik usynymnyń avtory.

«Qurmet» ordenimen, «Eren eńbegi úshin», «Astana», «Qazaqstan Respýblıkasyna sińirgen eren eńbegi úshin», «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasyna 10 jyl» medaldarymen marapattalǵan.

45 jyl buryn (1966) Ońtústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary QANYBEKOV Sáken Ásembekuly dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Tóle bı aýdanynda týylǵan. Qazaq aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn, Qoja Ahmet ıAssaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetin bitirgen. Eńbek jolyn 1988 jyly Almaty oblysy Talǵar aýdanynyń Mıchýrın atyndaǵy kolhozda kolhozshy bolyp bastaǵan. 1992-1994 jyldary - Almaty qalasyndaǵy «Baqtileý» fırmasynyń halyq tutynatyn taýarlaryn taratý tsehynyń bastyǵy. 1994-1995 jyldary - «Baqtileý» fırmasy dırektorynyń kommertsııalyq máseleleri jónindegi orynbasary. 1995-2000 jyldary - «Zaman» JShS dırektorynyń orynbasary. 2000-2001 jyldary - Shymkent qalalyq «Korporatsııa NIMEKS» JShS aǵa menedjeri. 2001-2005 jyldary - «Korporatsııa NIMEKS» JShS-iniń Túrkistan qalasyndaǵy dırektory. 2005-2006 jyldary - Ońtústik Qazaqstan oblysy «Korporatsııa NIMEKS» JShS Shardara aýdany maqta zaýytynyń dırektory. 2006 jyly - Ońtústik Qazaqstan oblysy Maqtaral aýdany ákiminiń orynbasary. 2006-2009 jyldary - Ońtústik Qazaqstan oblysy Ordabasy aýdanynyń ákimi. 2009-2010 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiligi uıymdastyrý-aýmaqtyq jáne memlekettik baqylaý bóliminiń memlekettik ınspektory. 2010 jyldyń sáýirinen - qazirgi qyzmetinde.

TAMYZDYŃ 27-SІ, SENBІ

Moldova Respýblıkasynyń Memlekettik meıramy - Táýelsizdik kúni (1991). Moldova - Eýropanyń ońtústik-shyǵysynda ornalasqan memleket. Soltústigi, shyǵysy jáne ońtústigi Ýkraınamen, batysy Rýmynııamen shektesedi. Astanasy - Kıshınev qalasy. Memlekettik tili - moldovan tili. Aqsha birligi - moldova leıi.

Qazaqstan Respýblıkasy men Moldova arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy shildeniń 31-inde ornatyldy.

Reseı Federatsııasynyń Kıno kúni.

ESTE QALAR OQIǴALAR

92 jyl buryn (1919) Búkilreseılik Ortalyq atqarý komıtetiniń Qostanaı ýezin Chelıabınsk oblysyna qosý týraly sheshimi qabyldandy. Bul sheshimge qarsy Ahmet Baıtursynovtyń saıası narazylyǵy Qostanaıdy Qazaqstanǵa qaıtarýǵa negiz boldy.

19 jyl buryn (1992) Almatydaǵy Kıno úıinde Asanáli Áshimovtyń «Elim-aı» kınostýdııasy túsirgen «Qozy Kórpesh - Baıan sulý» fılminiń premerasy boldy.

19 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy men Armenııa Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatyldy.

17 jyl buryn (1994) Almatyda Nemis úıi ashyldy.

10 jyl buryn (2001) Elbasy Nursultan Nazarbaev Almaty-Bishkek tas jolynyń boıynda jońǵarlarmen bolǵan soǵystaǵy qazaq halqynyń jeńisine arnalǵan tarıhı eskertkishtiń ashylý saltanatyna qatysty.

7 jyl buryn (2004) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kitaphanasynda Abaı atyndaǵy ıntellektýaldyq-rýhanı klýbtyń ashylý rásimi ótti. Atalǵan shara «Táýelsiz Qazaqstannyń mádenı damýy» atty jańa joba sheńberinde ótti. Klýbqa jazýshylar, mádenıettanýshylar, fılosoftar, ónertanýshylar, sonymen qatar basqa da ıntellektýaldyq-gýmanıtarlyq salanyń ókilder múshe bolyp tirkelgen.

4 jyl buryn (2007) Aqtaýda josparlanyp otyrǵan Aqtaý-Sıtı qurylysynyń aýmaǵynda seksennen astam tarıhı qundy eskertkishteri bar 28 tarıhı-arheologııalyq keshen tabyldy.

Eneolıt jáne qola dáýirindegi turaqtar jáne qola, temir jáne orta ǵasyrlardaǵy qorymdar tabyldy. Olardyń arasynda Qazaqstan aýmaǵynda mal sharýashylyǵynyń taraǵan dáýirindegi Qosqudyq-1 jáne Qosqudyq -2 turaqtary ornalasqan.

Arheologııalyq qazbalar kezinde Basqudyq-1 dinı-qabirleý ornynyń qaldyqtary tabyldy. Qaldyqtardy tazalaý kezinde 11-12 ǵasyrǵa jatatyn qypshaq bozbalasynyń qorymy, 12-13 ǵasyrǵa jatatyn musylmandardyń qorymy tabyldy.

2 jyl buryn (2009) Elbasy Nursultan Nazarbaev «2010 jyldan 2020 jylǵa deıingi kezeńdegi Qazaqstan Respýblıkasynyń quqyqtyq saıasatynyń tujyrymdamasy týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.

2 jyl buryn (2009) Pavlodardaǵy Buhar jyraý atyndaǵy oblystyq murajaıda táýelsiz Qazaqstannyń Ata zańy týraly áńgimeleıtin kórme ashyldy.

Kórmege baıyrǵy qazaq qoǵamynyń qajetin óteýge tolyq laıyqtalǵan jáne arab jazýymen jazylǵan Áz-Táýke hannyń «Jeti Jarǵysy», fotosýretter men Konstıtýtsııaǵa arnalǵan materıaldardy, Ata zańnyń qabyldanýyna jetekshilik jasaǵan Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaevtyń sýretteri, Elbasy jazǵan kitaptar, Qazaqstannyń jańa tarıhy týraly baıandaıtyn jýrnaldar, quqyqtanýshy-ǵalymdardyń materıaldary qoıylǵan.

ESІMDER

50 jyl buryn (1961) tehnıka ǵylymynyń kandıdaty, ekonomıka ǵylymynyń doktory JANǴASKIN Qanat Qarasaıuly dúnıege keldi.

Qostanaı oblysynyń Taran aýdanynda týǵan. Almaty sáýlet-qurylys ınstıtýtyn, Qazaq energetıka ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1988-1990 jyldary - Almaty qalasy Alataý aýdandyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy, Almaty úı qurylysy kombınaty Qurylysty mehanızatsııalaý basqarmasynyń bas ınjeneri, «Lenoblaýyrqurylys» tresiniń bas ınjeneri. 1990-1991 jyldary - «Qazvest» birlesken kásipornynyń dırektory. 1991-1993 jyldary - «Aq bıdaı» agrofırmasynyń dırektory. 1993-1994 jyldary - «Qazagroqurylysmash» ǵylymı-óndiristik birlestiginiń bas dırektory. 1994-1995 jyldary - Almaty qalasy Alataý aýdandyq ákimdigi basshysynyń birinshi orynbasary. 1996-1997 jyldary - Túrksib aýdany ákiminiń birinshi orynbasary. 1997-2000 jyldary - Almaty qalalyq antımonopolııalyq komıtetiniń tóraǵasy. 2002-2004 jyldary - «Rahat» birlesken kásiporny bas dırektorynyń orynbasary. 2002 jyldan bastap «Qazaqstan temir joly» Ulttyq kompanııasy» JAQ-ynyń basqarýshy dırektory, vıtse-prezıdenti, birinshi vıtse-prezıdenti bolǵan. 2006-2007 jyldary - «Qazaqstan temir joly» Ulttyq kompanııasy» AQ-ynyń basqarýshy dırektory.

50 jyl buryn (1961) Qazaqstan Respýblıkasy Іshki ister mınıstrligi Tehnıkalyq qyzmet departamentiniń bastyǵy KÓKEBAEV Sársen Kerimbaıuly dúnıege keldi.

Jambyl oblysynyń Merki aýdanynda týǵan. Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtyn, Abaı atyndaǵy Almaty memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1984-1992 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Іshki ister mınıstrligi janyndaǵy Vedomstvolyq kúzet basqarmasy partııalyq jáne keńestik organdardyń ǵımarattaryn kúzetý jónindegi jeke batalonnyń mılıtsıoneri. 1992-1999 jyldary - Frýnze aýdandyq ishki ister bóliminiń tólqujat jáne vıza jumystary jónindegi aǵa ınspektory, Almaty qalalyq ishki ister basqarmasynyń aıryqsha tapsyrmalar jónindegi aǵa ınspektory, Tólqujat jáne vıza jumystary basqarmasynyń bólim bastyǵy. 1999-2001 jyldary - Almaty oblystyq ishki ister basqarmasy Tólqujat jáne vıza jumystary basqarmasynyń bastyǵy, Kóshi-qon polıtsııasy basqarmasy bastyǵynyń orynbasary. 2001-2010 jyldary - Almaty qalalyq kóshi-qon polıtsııasy basqarmasy bastyǵynyń orynbasary, bastyǵy, Almaty qalalyq ishki ister departamenti bastyǵynyń orynbasary. 2010 jyldan - qazirgi qyzmetinde.

TAMYZDYŃ 28-І, JEKSENBІ

Shahter kúni. Tamyz aıynyń sońǵy jeksenbisinde atap ótiledi. KSRO Joǵarǵy Keńesi Tóralqasynyń 1947 jylǵy qyrkúıektiń 10-yndaǵy Jarlyǵymen bekitilgen.

Qazaqstannyń kómir ónerkásibi elimiz ekonomıkasynyń eń iri salalarynyń biri bolyp tabylady. Kómir qory boıynsha Qazaqstan álemde 8 orynǵa ıe, respýblıkamyzdyń kendi qoınaýynda búkilálemdik qor kóleminiń 4 paıyzy jınaqtalǵan. Kómir ónerkásibi el elektr energııasynyń 80 paıyzǵa jýyǵyn qamtamasyz etip otyr.

Baıkal kúni. Tamyz aıynyń sońǵy jeksenbisinde atap ótiledi.

ESTE QALAR OQIǴALAR

22 jyl buryn (1989)Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń sheshimimen «Áziret - Sultan memlekettik qoryq-murajaıy» uıymdastyryldy. Qoryq murajaı Túrkistan qalasynda kóne Jibek Joly boıynda qazirgi Shymkent-Qyzylorda avtojolynyń boıynda, Táýke han dańǵyly men Almaty alańynyń qıylysynda ornalasqan. Qoryq murajaıdyń quramynda 100-den astam tarıhı-mádenı jáne arheologııalyq eskertkish bar. Olardyń jalpy qorǵaý aımaǵy 529,4 gektardy alyp jatyr. Al kesene ornalasqan qalanyń tarıhı ortalyǵynyń qorǵaý aımaǵy 88,7 gektar. Osy aımaqta ornalasqan segiz tarıhı eskertkish murajaılandyrylyp halyqqa qyzmet kórsetýde. «Áziret - Sultan» memlekettik qoryq murajaıy Qazaqstandaǵy erekshe mańyzy bar rýhanı ortalyq bolyp tabylady.

15 jyl buryn (1996) Vengrııada Qazaq mádenıetiniń kúnderi ótti.

13 jyl buryn (1998) Qazaqstanda túsirilip jatqan 250 serııaly «Toǵysqan taǵdyrlar» teleserııaly TMD jáne Baltyq jaǵalaýy elderi arasynda ótken festıvalde júldeli birinshi oryndy ıelendi.

10 jyl buryn (2001) Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Beıbitshilik kindigi» kitabynyń tusaýkeseri ótkizildi.

9 jyl buryn (2002) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasy memlekettik basqarý júıesin odan ary damytý sharalary týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.

5 jyl buryn (2006) Qostanaı oblysynyń Sarykól aýdanynda Aqqozy qajy atyndaǵy meshit ashyldy. Aqqozy qajy Abaıdyń seriktesteriniń biri bolǵan. Ol osydan 100 jyldan astam buryn qazirgi Sarykól aýdany aýmaǵynda ýaǵyz jáne tárbıe jumystaryn júrgizgen tulǵa.

5 jyl buryn (2006) jezqazǵandyq aǵash óńdeý sheberi Aleksandr Kýzmın bıiktigi 2 metr 60 santımetrlik aǵash vaza oıyp shyǵardy. Bul salada buǵan deıingi rekord jasaǵan vaza budan 10 santımetrge (budan buryn oraldyq sheber tastan bıiktigi 2,5 metrlik vaza oıǵan bolatyn) qysqa. Alyp vazanyń salmaǵy 30 kg. Onyń eń keń bóliginiń dıametri 1 metrdi quraıdy. Jasalýyna 1 aı ýaqyt ketken vazany qurastyrýǵa 24 aǵash talshyqty taqtaı ketken. Avtor óz óner týyndysyn «Arman» dep ataǵan, sebebi bul ıdeıasyn júzege asyrýdyń múmkindikti tehnologııasyn izdeýge birneshe jyldar ýaqyty ketken.

4 jyl buryn (2007) Almatyda www.atameken-asr.com qazaq tilindegi jańa veb-saıt quryldy.

Táýelsizdik jyldary resmı aqparat kózi boıynsha respýblıkamyzǵa 650000 oralmandar qonys aýdardy. Kóshi-qon saıasaty memlekettik saıasattyń birden-biri bolyp tabylady. Qurylǵan saıt kóshi-qon salasynyń jetistigine jáne Qazaqstanda aqparattyq tehnologııalardyń damýyna yqpal etedi.

2 jyl buryn (2009) Elbasy Nursultan Nazarbaev Astanadaǵy kóp beıindi «Abý Dabı Plaza» kesheni qurylysynyń irgetasyna kapsýla qalady.

2009 jylǵy shildeniń 7-de Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańymen elimizdiń Úkimeti men Birikken Arab Ámirlikteri arasynda atalǵan keshenniń qurylysy boıynsha kelisim bekitilgen bolatyn. Jobany «Aldar EýroAzııa» JShS-i júzege asyrady. Onyń jumysyna Astanadaǵy Beıbitshilik jáne kelisim saraıy jobasynyń avtory brıtandyq sáýletshi Norman Fosterdiń bıýrosy tartylyp otyr.

«Abý Dabı Plaza» jobasy boıynsha nysannyń bıiktigi 382 metr bolatyn 88 qabatty quraıdy. Atalǵan keshende joǵary jáne orta synyptaǵy 450 páter men 2 qonaq úı salynatyn bolady.

Jalpy aýdany 80 myń sharshy metrden turatyn keńselik oryn-jaılardyń qurylysy qarastyrylǵan. Onyń aýmaǵynda 4,5 myń avtokólikke arnalǵan turaq ornalasady. Jobanyń quny 1 mlrd. AQSh dollarynan astam qarjyǵa baǵalanyp otyr. Nysannyń birinshi kezeńiniń qurylysyn 2013 jyldyń qyrkúıeginde tapsyrý josparlanǵan. Al ekinshi kezegi 2014 jyldyń aıaǵyna qaraı paıdalanýǵa berilmek.

2 jyl buryn (2009) tamyzdyń 28-i men 30-y aralyǵynda Soltústik Qazaqstan oblysynyń aýdandarynda Konstıtýtsııa kúnine oraı 1600 shaqyrymdyq qashyqtyqqa alaýmen júgirý sharalary ótti.

Petropavldyq «Úmit» jelaıaqtar klýbynyń músheleri qatysqan bul joryqtyń baǵyty oblystyń barlyq aýdandaryn qamtydy. Olar Soltústik Qazaqstan oblysynda alǵash ótken «Aqbıdaı» IV respýblıkalyq aýyl oıyndarynda tamyzdyń 15-inde jaǵylǵan alaýmen júgirýde.

Qatysýshylardyń eń úlkeni Alık Ázmuhametov - 69 jasta, eń jasy - 18 jasta. Júgirý Konstıtýtsııa kúni Petropavlda márege jetti.

ESІMDER

90 jyl buryn (1921-2008) jazýshy, fılologııa ǵylymynyń doktory, Jambyl atyndaǵy halyqaralyq syılyqtyń ıegeri TÓREQUL Nysanbek dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Báıdibek aýdanynda týǵan. Almaty joǵary partııa mektebiniń jýrnalıstıka fakýltetin bitirgen. Uly Otan soǵysyna qatysyp, Panfılov atyndaǵy 8-inshi gvardııalyq dıvızııa jaýyngerlerimen birge Máskeý túbindegi urystarǵa qatysqan. Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Arys qalasynda Halyq sýdıasy, keıin «Ońtústik Qazaqstan», «Sotsıalıstik Qazaqstan» gazetteriniń redaktsııalarynda istegen. 1961 jyldan Qazaq KSR Ǵylym Akademııasy Muhtar Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynda qyzmet atqarǵan. Osy ınstıtýtta qazaq ádebıeti tarıhynyń 6 tomdyǵyn jáne basqa da ǵylymı jınaqtardy shyǵarýǵa qatysty. Ol Jambyl, Kenen, Úmbetáli, Esdáýlet, Orynbaı tárizdi 500-ge jýyq halyq aqyndarynyń ómir tarıhy men óleń-jyrlaryn jınap, qazaqtyń bı-sheshenderi týraly 4 kitap jarııalaǵan.

2-inshi dárejeli Otan soǵys, Qyzyl Juldyz ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

80 jyl buryn (1931-1998) memleket qaıratkeri, etnograf, tarıh ǵylymynyń kandıdaty JÁNІBEKOV Ózbekáli dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Otyrar aýdanynda týǵan. Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen. 1955-1956 jyldary - Ońtústik Qazaqstan oblysy Keles aýdandyq komsomol komıtetiniń birinshi hatshysy. 1956-1961 jyldary - Shymkent oblystyq komsomol komıtetiniń hatshysy. 1961-1971 jyldary - Qazaqstan LKJO Ortalyq komıtetiniń birinshi hatshysy, hatshysy. 1970-1975 jyldary - Qazaqstan Kompartııasy Torǵaı oblystyq komıtetiniń hatshysy. 1975-1977 jyldary - Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq komıteti sheteldermen baılanys bóliminiń meńgerýshisi. 1977-1988 jyldary - Qazaqstan Mádenıet mınıstriniń orynbasary - Mádenıet mınıstri. 1988-1991 jyldary Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq komıtetiniń hatshysy qyzmetin atqarǵan.

Ol qazaq halqynyń ulttyq mádenıetiniń, ana tiliniń, dástúri men ádet-ǵurpynyń damýyna eleýli úles qosty. XX ǵasyrdyń 70 jyldarynda Qoja Ahmet ıAsaýı kesenesiniń qalpyna keltirýine uıytqy boldy. Onyń bastamasymen Qazaqstannyń kóptegen qalalarynda etnografııalyq murajaılar ashylyp, Qazaqstannyń tarıhı jáne mádenı eskertkishterin saqtaý men qalpyna keltirý maqsatyn kózdegen «Arqas» qoǵamy quryldy. «Sherter», «Adyrna», «Altynaı», t.b. folklorlyq óner ansamblderin uıymdastyrdy. Sonymen qatar «Naýryz» meıramynyń, Mirjaqyp Dýlatov, Júsipbek Aımaýytov, Maǵjan Jumabaev, Shákerim Qudaıberdiuly esimderiniń halqyna qaıta oralýyna belsene at salysyp, ana tilin damytý baǵdarlamasynyń memlekettik tujyrymdamasyn jasaýǵa qatysty. Onyń «Qazaqtyń ulttyq qol óneri», «Jańǵyryq», «Ýaqyt kerýeni», «Qazaq kıimi», «Ejelgi Otyrar», t.b. eńbekteri jaryq kórgen.

Úsh márte Eńbek Qyzyl Tý ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.

75 jyl buryn (1936) rentgenolog, medıtsına ǵylymynyń doktory, professor TÚSІPBEKOV Sapar Túsipbekuly dúnıege keldi.

Pavlodar oblysynyń Baıanaýyl aýdanynda týǵan. Qaraǵandy medıtsına ınstıtýtyn bitirgen.

Negizgi ǵylymı eńbekteri rentgenologııa máselelerine arnalǵan. Ol baýyr, uıqy bezi, on eki eli ishek mańyn zerttep, onda qoldanylatyn rentgen-radıologııalyq ádisterge salystyrmaly túrde sıpattama bergen. 104 ǵylymı jarııalanymnyń avtory. Ǵalymnyń jetekshiligimen 1 ǵylym kandıdaty jáne 1 doktory dıssertatsııa qorǵaǵan.