QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 24-28 naýryz aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

24 naýryzda saǵat 10-00-de Úkimet otyrysy ótedi.

QOǴAM

3 naýryz ben 3 sáýir aralyǵynda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenttigine kandıdattar saılaýaldy úgit-nasıhat jumystaryn júrgizedi.

24 naýryzda Qoǵamdyq qabyldaý meńgerýshisi Jumajan Júkenovtyń QR prezıdenttiginen úmitker Nursultan Nazarbaevtyń Qoǵamdyq qabyldaýy jumysynyń nátıjeleri týraly brıfıngi ótedi.

24 naýryzda 1986 jylǵy jeltoqsan oqıǵasyna qatysqandardyń QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa baǵyttalǵan úndeýine arnalǵan baspasóz máslıhaty ótedi.

QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM

24 jáne 25 naýryzda Astanada qazaq-amerıkanjyl saıynǵy saıası konsýltatsııalardyń ekinshi otyrysy ótpek. Shara barysynda qaýipsizdik, saıasat, demokratııa men adam quqyqtary, ekonomıkalyq jáne áleýmettik damý, energetıka salalaryndaǵy ekijaqty yntymaqtastyqty talqylaý josparlanýda.

ASTANA

24 naýryzda RIA «Novostı» ǵımaratynda «Áreketti demokratııa: QR saılaý zańnamasynyń evolıýtsııasy» baıandamasynyń tusaýkeseri bolady.

24 naýryzda QR Іshki ister mınıstrliginde ótken aptany qorytyndalýǵa arnalǵan baspasóz máslıhaty bolady.

ALMATY

24 naýryzda Almatyda rejısser ári prodıýser Tımýr Bekmambetov bastamasymen stsenarııler baıqaýy ashylady .

24 naýryzda Almatydaǵy Qazaqkontsert zalynda Jańa kún jylynyń kelýine arnalǵan Iran mýzykasynyń jandy kontserti.

24-27 naýryz kúnderi Qazaqtyń M.Áýezov atyndaǵy akademııalyq drama teatrynda "Teatr kóktemi - 2011" festıvali ótedi.

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.

NAÝRYZDYŃ 24-І, BEISENBІ

Búkilálemdik týberkýlezben kúres kúni. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń (DDU) sheshimi boıynsha nemis mıkrobıology Robert Koh týberkýlez qozdyrǵyshyn ashqany týraly jarııalaǵan kún - Búkilálemdik týberkýlezben kúres kúni bolyp atap ótiledi. 1993-inshi jyly Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy týberkýlezdi ulttyq apat dep, al naýryzdyń 24-in «Búkilálemdik týberkýlezben kúres kúni» dep jarııalady.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2006) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq akademııalyq kitaphanasyna reseılik professor Magomed Malsagovtyń óziniń jeke kitaphanasy qoryndaǵy Kavkazdy mekendeıtin ıngýsh, sheshen jáne basqa halyqtardyń ómirine qatysty sırek kezdesetin kitaptardy saltanatty jaǵdaıda tapsyrý rásimi bolyp ótti.

Magomed Malsagov Qostanaı óńirinde týǵan, búginde Reseıde jumys isteıtin ǵalym. Rásimde atap kórsetilgendeı, bizdiń jyl sanaýymyzdyń onynshy ǵasyrynan bergi kezeńdegi Kavkaz elderiniń tarıhyna qatysty 170 kitaptyń tek qalyń oqyrmandarǵa ǵana emes, bolashaq zertteýshilerge de paıdasy molynan tımek. Sondaı-aq Kavkazdyń HІІІ - HH ǵasyr aralyǵyndaǵy áskerı-tarıhı kartalary da (12 túrli) mamandar úshin taptyrmaıtyn qundy dúnıe bolyp tabylady. Osylar arqyly oqyrmandar kórshiles halyqtardyń ómirin jan-jaqty zerdeleýge múmkindik alǵaly otyr. Óz kezeginde sóz alǵan Magomed Safarbekuly ulttyq kitaphanamen aradaǵy baılanysty alda budan da nyǵaıta beretindigin, egemendi Qazaqstannyń qol jetken tabystaryna árqashan syrttaı tilektes bolyp júrgendigin atap kórsetti.

3 jyl buryn (2008) Semeıde ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty Mırhat Aıdarhanovtyń «Ekonomıkalyq teorııa negizderi» atty kitabynyń tusaýkeseri ótti.

Onyń qarjy-ekonomıka salasynda oqıtyndar men ustazdar úshin úlken tájirıbelik máni bar. «Ekonomıkalyq teorııa negizderi» - Shákárim atyndaǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń mıkro jáne makroekonomıka kafedrasynyń meńgerýshisi M.Aıdarhanovtyń jalǵyz ǵylymı eńbegi emes. Ol qazaq tilindegi «Makroekonomıka», «Ekonomıkalyq ilimder tarıhy», «Ekonomıkalyq teorııa», «Eńbek resýrstaryn basqarý» atty oqýlyqtar da jazǵan.

ESІMDER

80 jyl buryn (1931) túrkitanýshy, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi, «Túrik tili» uıymynyń qurmetti múshesi, Reseı Ǵylym akademııasynyń Til zertteý ınstıtýty oral-altaı tilderi bóliminiń ǵylymı qyzmetkeri, Reseı Federatsııasynyń ǵylymyna eńbegi sińgen qaıratker, Qyrǵyz Respýblıkasynyń Halyqqa bilim berý isiniń úzdigi, Ábdel Ázız Saýd ál-Babtına júldesiniń ıegeri, Ahmet ıAssaýı atyndaǵy Qazaq-Túrik halyqaralyq ýnıversıtetiniń qurmetti professory, Máskeý aımaqtyq ulttyq mádenı avtonomııasynyń qurmetti prezıdenti, Máskeýlik «Qazaq tili» qoǵamynyń qurmetti tóraǵasy MUSAEV Keńesbaı Musauly dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysy Sozaq aýdanynda týǵan. Túrkistan pedagogıkalyq ýchılışesin, Qazaq memlekettik ýnıversıtetin, Qazaqstan Respýblıekasy Ǵylym akademııasy Til bilimi ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. Qaraıym tiliniń fonetıkasy men morfologııasyn qamtyǵan eńbegi «Qaraıym tiliniń grammatıkasy» degen atpen jaryq kórgen. Onda Lıtva men Ýkraınada turatyn qaraıymdardyń tilderi týraly derekter jınap, trakaı, galıtsııa dıalektileri jaıynda jazǵan. Ol qypshaq tobyndaǵy tilderdi salystyrmaly-tarıhı turǵyda qarastyryp, álipbı, leksıka jáne orfografııa máselelerin zertteýmen aınalysýda. «Grammatıka karaımskogo ıazyka: fonetıka ı morfologııa», «Leksıka tıýrkskıh ıazykov v sravnıtelnom osveşenıı», «Leksıkologııa tıýrkskıh ıazykov», «ıAzykı ı pısmennost narodov Evrazıı»atty eńbekteri jaryq kórgen.

«Parasat» ordenimen KSRO-nyń, Qazaqstannyń, Reseıdiń medaldarymen, KSRO Ǵylym akademııasynyń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

55 jyl buryn (1956) «Qazaqstan temir joly» ulttyq kompanııasy» aktsıonerlik qoǵamynyń qamtamasyz etý jónindegi vıtse-prezıdenti SULTANOV Erik Hamzauly dúnıege keldi.

Soltústik Qazaqstan oblysy Shal aqyn aýdanynda týǵan. Qaraǵandy polıtehnıkalyq ınstıtýtyn ( qazirgi Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıteti) bitirgen.

1978-1993 jyldary «Ekibastuzshahtaqurylys» kombınatynda qyzmet atqarǵan. 1993-1994 jyldary - Ekibastuz qalalyq ákimshiligi basshysynyń birinshi orynbasary. 1994-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesi Qurylys, sáýlet jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy jónindegi komıtetiniń múshesi, Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek mınıstrligi janyndaǵy eńbek qorǵaý departamentiniń tóraǵasy. 1995-1996 jyldary - «Ekibastuzshahtaqurylys» óndiristik birlestigiiniń prezıdenti. 1996-1998 jyldary - memlekettik múlikti basqarý jónindegi Pavlodar aýmaqtyq komıtetiniń tóraǵasy. 1998-1999 jyldary - Soltústik Qazaqstan oblystyq memlekettik múlik jáne jekeshelendirý aýmaqtyq komıtetiniń tóraǵasy, Soltústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary. 1999-2000 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkatsııalar mınıstrligi Avtomobıl joldary departamentiniń dırektory. 2000-2001 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkatsııalar mınıstrligi Avtomobıl joldary departamentiniń syrtqy zaımdar jónindegi konsýltanttarynyń bas úılestirýshisi. 2001-2002 jyldary - «Qazaqavtojol» RMK bas dırektorynyń birinshi orynbasary. 2002-2004 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkatsııalar mınıstrligi Avtomobıl joldary jáne ınfroqurylymdyq keshender qurylysy komıtetiniń tóraǵasy. 2004-2005 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkatsııalr mınıstrligi Kólik ınfraqurylymyn damytý komıtetiniń tóraǵasy. 2005-2006 jyldary - «Qazaq jolqurylysy» JShS-niń bas dırektory. 2006-2008 jyldary - Astana qalasy ákiminiń orynbasary, birinshi orynbasary qyzmetterin atqarǵan. 2008 jyldan bastap -qazirgi qyzmetinde. Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesi 13 shaqyrylymynyń depýtaty bolǵan.

«Qurmet» ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

NAÝRYZDYŃ 25-І, JUMA

Halyqaralyq quldyq qurbandaryn jáne transatlantıkalyq qul saýdasyn eske alý kúni. Quldyqta jáne quldyqtan azat etý úshin kúreste qaza bolǵandardy qurmetpen eske alý maqsatynda - BUU Bas Assambleıasy 2006-nshy jylǵy qarashada 2007-nshi jylǵy naýryzdyń 25-inde transatlantıkalyq qul saýdasyn joıýdyń 200 jyldyǵyn merekeleýdiń Halyqaralyq kúni retinde atap ótýge qaýly qabyldady. 2007-nshi jyldyń sońynda BUU Bas Assambleıasy qarar qabyldap, memleketterdi jyl saıyn naýryzdyń 25-in Halyqaralyq quldyq qurbandaryn jáne transatlantıkalyq qul saýdasyn eske alý kúni turǵysynda atap ótýge shaqyrdy.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2006) Semeıde «Qunanbaıdyń qýǵyn-súrginge ushyraǵan urpaǵy» kitaby jaryq kórdi. Kitaptyń avtory respýblıkalyq «Abaı» qorynyń prezıdenti Baltabek Ersálimov. Kitap stalındik qýǵyn-súrgin jyldaryndaǵy oqıǵalar týraly baıan etedi.

B.Ersálimov «Abaı» respýblıkalyq qoryn - ótken ǵasyrdyń 90-ynshy jyldarynda qurylǵaly beri basqaryp keledi. Kitap materıaldaryn ol 10 jyl boıy jınap, daıyndaǵan. Bul kitapta ótken ǵasyrdyń 20-30-ynshy jyldaryndaǵy ujymdastyrýǵa, asharshylyqqa jáne qýǵyn-súrginge baılanysty oqıǵalar týraly derekti materıaldar keltiriledi. Bul basylym ádebıet úshin ǵana emes, qazaq halqynyń tarıhy úshin de úlken mańyzǵa ıe, deıdi kitaptyń tanystyrylymyna qatysqan stýdentter, zııaly qaýym ókilderi jáne qala ákimshiliginiń ókilderi.

1 jyl buryn (2010) Tokıoda «Qazatomónerkásip» UAK men Japonııanyń «Sumitomo Corporation» kompanııasy sırek metaldar boıynsha birlesken «Summit Atom Rare Earth Company» (SARECO) kásipornyn qurý týraly qujatqa qol qoıdy.

Bul shara Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń 2008 jyly Japonııaǵa jasaǵan saparynyń qorytyndysy boıynsha júzege asyp otyr. Sırek metall ken oryndaryn ıgerý jáne olardyń negizinde óndiris jasaý - eldiń ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq damýynyń jańa baǵyty. Ol joǵary tehnologııalyq óndiristerdi qurýǵa jáne sırek metaldar naryǵynda Qazaqstannyń óz ornyn ıelenýge múmkindik beredi. Al sırek metaldardyń álemdegi iri ımportery bolyp tabylatyn Japonııaǵa ishki naryqqa sırek metaldar elementterin jetkizýdi ártaraptandyrýda jol ashady.

Bas keńsesi Óskemen qalasynda ornalasatyn SARECO-nyń 51 paıyzy «Qazatomónerkásiptiń», 49 paıyzy «Sumitomo Corporation» úlesinde. Bul kásiporynnyń basty maqsaty - joǵary qosymsha quny bar sırek metaldar óndirisi úshin satylas yqpaldasqan kompanııa qurý.

Ol bastapqy kezeńde sırek metaldar óndirisiniń tehnıkalyq ekonomkalyq negizdemesin ázirleýmen aınalysady. Jobada taý-ken baıytý keshenin, sırek metaldar kontsentratynyń gıdrometallýrgııalyq óndirisin, olardy jeke metall oksıdterine bólý boıynsha hımııalyq óndiristi salý jáne paıdalanýǵa berý qarastyrylǵan. Olardyń áleýetti kózderi retinde ýrannyń qaldyq qoımalary, ýran kenderiniń jerasty shaımalaý eritindileri jáne sırek metaldardyń mıneraldyq ken oryndary paıdalanylady. Óz jumysyn shilde aıynda bastaýdy josparlap otyrǵan kásiporyn sondaı-aq, daıyn ónimniń eksportyn júzege asyrady.

ESІMDER

145 jyl buryn (1866-1937) - qoǵam jáne memleket qaıratkeri, ult-azattyq jáne Alash qozǵalysynyń jetekshisi, Alashorda avtonomııaly úkimetiniń tóraǵasy, pýblıtsıst, ǵalym, aýdarmashy BÓKEIHANOV Álıhan Nurmuhameduly dúnıege keldi. Orta júz hany Bókeıdiń urpaǵy. Jasynan zerek, alǵyr ósken Bókeıhanovty ákesi Qarqaralyǵa alyp baryp, jergilikti moldanyń qolyna oqýǵa beredi. Biraq ol moldanyń qolynan oqýdy qanaǵat tutpaı, qaladaǵy úsh synypty bastaýysh mektepke aýysady. Ony bitirgennen keıin 1879-1886 jyldary Qarqaraly qalasyndaǵy qazaq balalaryna arnalǵan mektepte oqydy. 1886-1890 jyldary Ombydaǵy tehnıkalyq ýchılışede oqyp, ony «tehnık» mamandyǵy boıynsha bitirip shyqqan. 1890-1894 jyldary Sankt-Peterbordaǵy Orman ınstıtýtynyń ekonomıka fakýltetinde bilim aldy. 1896-1903 jyldary Şerbına ekspedıtsııasynyń jumysyna qatysady. Ekspedıtsııa jumystary bitkennen keıin jınalǵan baı materıaldardy iriktep, óńdep, ǵylymı qorytyndysyn jazysty. Ekspedıtsııanyń qorytyndylary 1903-1905 jyldary jalpy kólemi 13 tom bolyp jaryqqa shyqty. Bókeıhanov 1905 jyly qarashada Máskeýde ótken zemstvo jáne qala qaıratkerleriniń sezine qatysty. Sezde qazaq halqynyń joǵyn joqtap sóz sóıledi. Sol jyly «Halyq bostandyǵy» (konstıtýtsııalyq-demokratııalyq) partııasynyń músheligine, al 1906 jyly onyń Ortalyq komıteti quramyna endi. Bókeıhanov konstıtýtsııalyq-demokratııalyq partııanyń Qazaqstandaǵy bólimshesin ashýǵa ynta bildirdi. 1906 jyly maýsymda Semeıde ótken qazaq saılaýshylarynyń sezinde Bókeıhanov «Halyq bostandyǵy» partııasynyń baǵdarlamasyn qýattap sóz sóıledi. Bókeıhanov I Memlekettik dýmaǵa Semeı oblysy qazaqtary atynan depýtat bolyp saılandy. 1912-1917 jyldary Kadetter partııasy Ortalyq komıtetiniń múshesi boldy. Keńes bıligi tusynda ol týǵan eli úshin belsendi qyzmetten bas tartqan emes. 1920 jyly Qazaq AKSR Eginshilik halyq komıssarıaty alqasynyń múshesi, 1922 jyly Ulttar isteri jónindegi halyq komıssarıaty (Máskeý) janyndaǵy Ortalyq baspanyń ǵylymı qyzmetkeri, 1926-1927 jyldary Reseı Ǵylym akademııasynyń ǵylymı qyzmetkeri boldy. 20-shy ǵasyrdyń basyndaǵy qazaq qoǵamynyń saıası jáne rýhanı ómirinde «Qazaq» gazetin uıymdastyrýda jáne onyń jalpy ulttyq deńgeıge kóterilýine Bókeıhanov zor eńbek sińirdi. Onyń jetekshiligimen 1917 jyly shildede 1-shi jalpyqazaq sezi ótkizildi, sondaı-aq, «Alash» partııasy quryldy. Bókeıhanov 1917 jyldyń kúzi men qysynda memlekettik bostandyqqa jetýdiń túrli joldaryn qarastyrdy. G.Potanın bastaǵan Sibir avtonomııashylarymen qarym-qatynas jasap, Sibir avtonomııasy quryla qalǵan kúnde Qazaqstannyń onyń quramyna enýin jaqtady. Biraq, búkil ımperııa kóleminde jaǵdaıdyń kún ótken saıyn shıelenise túsýine baılanysty, bul pikirdiń iske asýy ekitalaı edi. Mine, osyndaı jaǵdaıda Bókeıhanov pen Ahmet Baıtursynov bastaǵan bir top qaıratkerlerdiń usynysy men uıymdastyrýy boıynsha 1917 jyly jeltoqsannyń 2-13-i aralyǵynda Orynbor qalasynda qazaq memlekettigi týraly máseleni qaraǵan jalpy qazaq sezi bolyp ótti. Sezdiń kún tártibinde turǵan eń negizgi másele - keńestik bılikke qatynas jóninde baıandamany Bókeıhanov jasady. Sezd qazaq oblystaryn búlinshilikten saqtaý maqsatynda ýaqytsha «Ult Keńesin» quryp, onyń aty «Alashorda» bolsyn degen sheshim qabyldady. 25 orynnan turǵan bul úkimettiń tóraǵasy bolyp kópshilik daýyspen Bókeıhanov saılandy. Bókeıhanov Reseı ımperatorlyq geografııa qoǵamynyń qyzmetine qyzý aralasty. 1896 jyly onyń Batys-Sibir bóliminiń múshesi boldy, al 1901 jyly onyń basqarý komıtetine saılandy. Onyń tarıh salasynda jazyp qaldyrǵan «Istorıcheskıe sýdby Kırgızskogo kraıa ı kýltýrnye ego ýspehı» atty alǵashqy eńbegi 1903 jyly «Rossııa. Polnoe geografıcheskoe opısanıe nashego otechestva» degen kóp tomdy almanahtyń 17-shi tomyna enip, Sankt-Peterborda jaryq kórdi. Shyǵarmada qazaq ólkesiniń tas dáýirinen bergi tarıhy kórinis tapqan. Sonymen birge qazaq dalasynyń sońǵy ǵasyrlardaǵy ómir-tarıhyn sıpattaǵan. Bókeıhanov qazaq memleketiniń paıda bolýynyń tarıhı kezeńderin, damý zańdylyqtaryn da tereń zerttegen. Buǵan onyń ár jyldary Reseı ımperatorlyq geografııa qoǵamy Batys-Sibir bólimine qaraǵan Semeı bólimshesiniń basylymdarynda jarııalanǵan «Iz perepıskı (pısem) kırgızskıh hanov, sýltanov», «Iz perepıskı hana Sredneı kırgızskoı ordy Býkeıa ı ego potomkov» jáne «Iz býmag sýltana Bolshoı kırgızskoı ordy Sıýka Ablaıhanova» atty ǵylymı jarııalanymdary kýá bola alady. Bókeıhanov nazarynan Kenesary Qasymuly bastaǵan ult azattyq kóterilisi de tys qalmaǵan. Onyń bul taqyrypta 1923 jyly Tashkentte «Materıaly k ıstorıı sýltana Kenesary Kasymova» atty kitapshasy shyqqan. Bókeıhanov halyqtyń aýyz ádebıeti muralarynan úlgi almaı ulttyq ádebıettiń órkendeýi múmkin emes dep túsingen. Ol aýyz ádebıeti týyndylaryn jınaýǵa kóp kúsh saldy. Sondaı-aq qoǵam qaıratkeri tuńǵysh abaıtanýshy da boldy. Abaı shyǵarmalaryn jańa zamannyń tynysy, lebi dep túsindi, qalyptasyp kele jatqan qazaqtyń jańa ulttyq ádebıetiniń bastamasy dep baǵalady. Abaıdyń óleńderi men naqyl sózderin jınaqtaýǵa atsalysty. Abaıdyń óleńderi men qara sózderiniń tuńǵysh jınaǵyn redaktsııalap, jınaqtyń 1909 jyly Sankt-Peterborda basylyp shyǵýyna qol ushyn berdi. Bókeıhanovtyń keıingi urpaqqa qaldyrǵan ádebı murasynyń eń kólemdisi-kórkem aýdarma. Tárjimalarynyń ishinde orystyń klassık jazýshylary L.Tolstoı, A.Chehov, V.Korolenko, D.Mamın-Sıbırıaktarmen qatar, Eýropanyń qalamgerleri, sondaı-aq, úndi, túrki tektes halyqtardyń ádebı shyǵarmalary bar. Ol kórkem aýdarmalarynyń basym kópshiligin 20-30-shy jyldary aralyǵynda, KSRO halyqtarynyń ortalyq baspasyndaǵy Qazaq sektsııasynyń ádebı qyzmetkeri bolyp qyzmet etip júrgen kezinde jasaǵan. Bókeıhanov qazaq jáne orys tilderinde qatar jazǵan pýblıtsıst. Onyń qalamynan shyqqan maqalalar Sankt-Peterbordaǵy «Sıbırskıe voprosy», «Bırjevye vedomostı», «Novaıa jızn» sekildi basylymdarda jıi shyǵyp turǵan. Ol halyqtyń sana-sezimi men ulttyq mádenıetin kóterýdegi baspasózdiń orasan zor mańyzyn baǵalaı bilgen.

65 jyl buryn (1946-2010) belgili kúıshi-dombyrashy, Qazaqstannyń halyq ártisi, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, professor AHMEDıAROV (Qarshymbaı)Qarshyǵa Ahmedııaruly dúnıege keldi.

Atyraý oblysy Mahambet aýdanynda týǵan. Almaty memlekettik konservatorııasyn bitirgen. 1967-1991 jyldary Qurmanǵazy atyndaǵy qazaq akademııalyq halyq aspaptar orkestriniń dombyrashysy, kontsertmeısteri, jeke oryndaýshysy, dırıjeri qyzmetterin atqarǵan. Onyń repertýarynda otandyq kompozıtorlardyń kúıleri, sondaı-aq shet el kompozıtorlarynyń shyǵarmalary bar. 1974 jyldan Almaty memlekettik konservatorııasynda pedagogıkalyq qyzmetpen shuǵyldanyp, ǵylymı-zertteý jumystarmen aınalysty. 1981 jyly «Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen artısi» ataǵyna ıe bolǵan. 1993 jyldan - Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynyń professory, 1996 jyldan «Dombyra» kafedrasynyń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan.

Ol - «Shashaqty naıza, shalqar kún» (Mahambet), «Ásemqońyr» (Dına), «Saryarqa» (Qurmanǵazy), «Jiger» (Dáýletkereı), «Atyraý» kúıler jınaǵy kitaptaryn jaryqqa shyǵardy. Onyń «Naryn», «Qýanysh», «Saǵynysh», «Aqqaıyń», «Jeldirme», t.b. kúıleri bar. Ahmedııarov gastroldik saparmen Bolgarııa, Vengrııa, ıÝgoslavııa, Frantsııa, Italııa, Úndistan, Angola, Portýgalııa, Japonııa, AQSh, t.b. elderde boldy.

«Parasat» ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

35 jyl buryn (1976) «Delovoı mır Astana» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń quryltaıshysy, «Delovoı mır», «50kz.Indýstrıalno-ınnovatsıonnyı Kazahstan», «Otbasym» jýrnaldarynyń bas redaktory SYZDYQOVA Sholpan Vıktorqyzy dúnıege keldi.

Tselınograd (Astana) qalasynda týǵan. Saken Seıfýllın atyndaǵy Aqmola agrarlyq ýnıversıtetin bitirgen.

1995-1997 jyldary - «Tsena» qalalyq gazetiniń menedjeri, tilshisi. 1997-1999 jyldary - «DeLaıt» aqparattyq-jarnamalar qyzmetiniń bas redaktory. 1999-2002 jyldary - «Áreket» Bıznes ortalyǵy» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń bas dırektory, «Delovoı mır» jýrnalynyń bas redaktory qyzmetterin atqarǵan. 2002 jyldan bastap - qazirgi qyzmetinde. 2005 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń, Astana qalasynyń «Eń úzdik kásipkeri» atanǵan.

«Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigine 10 jyl» mereıtoılyq medalimen, Qazaqstan Respýblıkasy Aqparat jáne mádenıet mınıstriniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

NAÝRYZDYŃ 26-Y, SENBІ

Ýkraınanyń Іshki ister mınıstrliginiń ishki áskeriniń kúni. Ýkraınanyń Joǵarǵy Radasy «Ýkraınanyń Іshki Іster Mınıstrliginiń ishki áskeri týraly» Zańyn qabyldaǵan kúnnen bastap jyl saıyn atalyp ótedi.

OQIǴALAR

3 jyl buryn (2008) Almatyda Ózbekáli Jánibekov atyndaǵy kósheniń ashylý rásimi ótti. Novaıa kóshesine Ózbekáli Jánibekovtiń esimin berý týraly sheshimdi Almaty ákimi men qalalyq máslıhat shyǵardy.

Ózbekáli Jánibekov (1931-1998) - memlekettik qaıratker, etnograf, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty. Qazaqtyń Abaı atyndaǵy pedagogıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Abaı atyndaǵy Almaty memlekettik ýnıversıteti) bitirgen.

Qazaqstan LKJO Ortalyq Komıtetiniń birinshi hatshysy, Qazaqstan Kompartııasy Torǵaı oblystyq komıtetiniń hatshysy, Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıtetiniń sheteldermen baılanys bóliminiń meńgerýshisi, Qazaqstan mádenıet mınıstriniń orynbasary, Qazaqstan mádenıet mınıstri, Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıtetiniń hatshysy boldy.

Ulttyq mádenıettiń, ana tiliniń, qazaq halqy dástúrleriniń órkendeýi men damýyna úlken úles qosty. HH ǵasyrdyń 70-shi jyldary Ahmet ıAssaýıdiń kesenesin qaıta qalpyna keltirýdiń bastamashysy boldy. Qazaqstan mádenıet mınıstri, Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıtetiniń hatshysy bolǵan kezde Shyǵys Qazaqstan oblystyq etnografııalyq murajaıynyń damýyna aıtarlyqtaı úles qosqan.

Eki márte Eńbek Qyzyl Tý ordenimen nagradtaldy.

1 jyl buryn (2010) Astananyń sol jaǵalaýynda onkologııalyq jáne basqa da syrqattardy erte kezeńde anyqtaýǵa múmkindik beretin Pozıtrondy-emmısıondyq tomograf ortalyǵy ashyldy.

Pozıtrondy-emmısıondyq tomograf sáýleler arqyly ishki aǵzalardyń sýretin ǵana emes, sonymen qatar olardyń fýnkıonaldyq jumysyn kórýge múmkindik beredi. PET-tiń basty ereksheligi, onkologııalyq jáne basqa da aýrýlardy, olardyń klınıkalyq belgileri kórinbeı turǵan kezde anyqtaı alady.

Pozıtrondy-emmısıondyq tomograf ıadrolyq dıagnostıkanyń bul túriniń dárigerler men naýqastardyń aǵzasyna esh qaýpi joq. ıAdrolyq medıtsına ortalyǵy kepildendirilgen tegin medıtsınalyq kómek sheńberinde aqysyz, sondaı-aq taıaý jáne alys shet elderden kelgen naýqastarǵa aqyly negizde qyzmet kórsetetin bolady.

ESІMDER

105 jyl buryn (1906-1983) geolog-ǵalym, geologııa-mıneralogııa ǵylymdarynyń doktory, Qazaqstannyń eńbek sińirgen geolog-barlaýshysy, Qazaq KSR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty BESPALOV Venıamın Fedorovıch dúnıege keldi.

RF-nyń Syzran qalasynda týǵan. Qazaq ken-metallýrgııa ınstıtýtyn bitirgen. Uly Otan soǵysyna qatysqan. 1928-1931 jyldary - Lenıngrad qalasyndaǵy Geologııalyq kartalar ınstıtýtynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri. 1931-1941 jyldary - Qazaqstannyń Ortalyq jáne Ońtústik geologııalyq-túsirý partııasynyń bastyǵy. 1943-1955 jyldary - Qazaqstannyń, Ońtústik Qazaqstannyń geologııalyq-túsirý, izdestirý partııalarynda qyzmetter atqardy. 1955-1968 jyldary - S.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń, Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń dotsenti, 1968-1983 jyldary - Qazaq KSR-i Ǵylym akademııasy geologııalyq ǵylymy ınstıtýtynyń Tektonıka sektorynyń jetekshisi qyzmetterin atqarǵan. Ǵylymı eńbekteri aımaqtyń geologııa men tehtonıka máselelerine arnalǵan. Ol Ortalyq Qazaqstandaǵy prekembrıı men tómengi paleozoı qurylymdarynyń ara jigin kórsetti, birinshi volframıt ken ornyn ashqan. Sondaı-aq Qazaqstannyń kóptegen aımaqtarynyń geologııalyq kartalarynyń avtory jáne redaktory boldy. «Djýngaro-Balhashskaıa gertsınskaıa geologıcheskaıa provıntsııa. Voprosy geologıı Azıı», «Geologıcheskaıa karta Kazahskoı Sovetskoı Sotsıalıstıcheskoı Respýblıkı ı prılegaıýşıh terrıtorıı soıýznyh respýblık», «Geologıcheskoe stroenıe Kazahskoı SSR» atty shyǵarmalary jaryq korgen.

Eńbek Qyzyl Tý ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

50 jyl buryn (1961) Ońtústik Qazaqstan oblystyq týrızm, deneshynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń bastyǵy QYRYQBAEV Polat Naýryzbaıuly dúnıege keldi. Ońtústik Qazaqstan oblysy Ordabasy aýdanynda týǵan. Pedagogıtka ǵylymdarynyń kandıdaty, sambo jáne qazaqsha kúresten sport sheberi, Qazaqstan Respýblıkasynyń sambodan eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy. Ordabasy aýdanynyń Qurmetti azamaty.

Qazaq deneshynyqtyrý ınstıtýtyn, «Qaınar» ýnıversıtetin bitirgen. 1985-1986 jyldary - Bógen aýdandyq balalar men jasóspirimder mektebiniń oqytýshy-bapkeri, Qazaq hımııa tehnologııalyq ınstıtýtynyń Deneshynyqtyrý kafedrasynyń oqytýshysy. 1986-1987 jyldary - «Qaırat» balalar men jasóspirimder mektebiniń jattyqtyrýshysy. 1987-1988 jyldary - Shymkent oblystyq keńesi Bógen aýdandyq «Qaırat» erikti deneshynyqtyrý jáne sport qoǵamynyń tóraǵasy. 1988-1989 jyldary - Arys qalasy balalar men jasóspirimder mektebiniń jattyqtyrýshysy-ustazy, 1989-1991 jyldary - Shymkent oblystyq Olımpıadalyq rezervtegi mamandandyrylǵan balalar men jasóspirimder sport mektebiniń jattyqtyrýshysy-ustazy, aǵa jattyqtyrýshysy. 1991-1994 jyldary - Shymkent pedagogıkalyq deneshynyqtyrý ınstıtýty jekpe-jek kafedrasynyń oqytýshysy. 1994-1999 jyldary - Ońtústik Qazaqstan oblysy Olımpıadalyq rezervtegi sý jáne ulttyq oıyndar túri boıynsha mamandandyrylǵan balalar men jasóspirimder joǵary sport sheberligi mektebiniń dırektory.

1999-2003 jyldary - Ońtústik Qazaqstan oblystyq deneshynyqtyrý jáne sport departamentiniń bastyǵy. 2003-2007 jyldary - Ońtústik Qazaqstan oblysy keshendi joǵary sport sheberligi mektebiniń dırektory. 2007-2009 jyldary - Bekzat Sattarhanov atyndaǵy sportta daryndy balalarǵa arnalǵan mamandandyrylǵan mektep-ınternatynyń dırektory, Ordabasy aýdany Bógen aýyldyq okrýginiń ákimi qyzmetterin atqarǵan. «Qurmet»ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.

45 jyl buryn (1966) Astana qalasy ákimniń orynbasary HOROShÝN Sergeı Mıhaıluly dúnıege keldi. Soltústik Qazaqstan oblysy Jambyl aýdanynda týǵan. Tselınograd ınjenerlik-qurylys ınstıtýtyn bitirgen.

1984-1986 jyldary - KSRO Qarýly kúshter qatarynda qyzmette bolǵan. 1990-1995 jyldary - «Tselınogradjılstroı» óndiristik qurylys uıymynda, 1995-1998 jyldary - Tselına temirjol basqarmasynda, 1998-2000 jyldary - «Qalalyq kommýnaldy qojalyq» MKK KQB-nyń bólim bastyǵy, bastyǵynyń orynbasary. 2000-2005 jyldary - Kommýnaldy qojalyq departamentiniń dırektory. 2005-2006 jyldary Astana qalasy Energetıka jáne kommýnaldy qojalyq departamentiniń dırektory qyzmetterin atqarǵan.

2006 jyldan bastap - qazirgi qyzmetinde. 2009 jyldyń naýryz aıynan - «Samuryq-Qazyna» jyljymaıtyn múlik qory»AQ Dırektorlar keńesiniń múshesi.

«Qurmet» ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

NAÝRYZDYŃ 27-І, JEKSENBІ

Halyqaralyq teatr kúni. Venada ótken ıÝNESKO janyndaǵy Halyqaralyq teatr ınstıtýtynyń (HTI) HІ-shi kongresinde bekitilgen. 1962 jyldan bastap atalyp ótedi.

Belarýs turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy men turǵyndardyń turmysynda qyzmet etetin qyzmetkerlerdiń kúni. 1998 jylǵy naýryzdyń 26-daǵy Belarýs Respýblıkasy Prezıdenti Jarlyǵymen bekitilgen. Jyl saıyn naýryzdyń tórtinshi jeksenbisinde atalyp ótedi.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2006) Elbasy Nursultan Nazarbaev Belgııa Koroldiginiń syrtqy ister mınıstri, EQYU-nyń qazirgi Tóraǵasy Karl de Gıýhtty aqordada qabyldady. Sondaı-aq Astanada óziniń Qazaqstandaǵy Belgııa Elshiliginiń ashylýyna qatysqanyn aıta kele, Elshilik budan bylaıǵy ýaqytta Belgııa men Qazaqstannyń arasyndaǵy ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytýǵa úles qosa beretindigin jetkizdi.

Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik egemendigin Belgııa Koroldigi 1991 jylǵy jeltoqsannyń 31-inde moıyndady.

1992 jylǵy tamyzdyń 25-inde dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatyldy.

1 jyl buryn (2010) Almatyda KSRO jáne Qazaq KSR halyq ártisi, memlekettik syılyqtyń laýreaty «teatrdyń anasy» atanǵan Sabıra Maıqanovanyń qurmetine memorıaldyq eskertkish taqta ashyldy

Eskertkish taqta qazaqtyń uly aktrısasy sońǵy jyldary turǵan úıinde qoıyldy.

Sabıra Maıqanova 1914 jyly qańtar aıynyń 1-inde Qyzylorda oblysy, Syrdarııa aýdanynda dúnıege keldi. Halyq ártisi Otan aldyndaǵy eńbegi úshin Eńbek Qyzyl Tý ordenimen jáne birneshe medaldarmen marapattalǵan. 1932 jyldan bastap Muhtar Áýezov atyndaǵy akademııalyq drama teatrynda óner kórsetti. 1967 jyly Qazaq KSR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty atandy. 1970 jyly KSRO halyq artısi ataǵyn aldy. Sahna tóriniń sheberi - Sabıra Maıqanova 1995 jyly aqpan aıynyń 14-inde dúnıeden ótti.

ESІMDER

80 jyl buryn (1931-2004) memleket qaıratkeri, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen ekonomısi NAIMÝShINA Serafıma Zaharovna dúnıege keldi.

Reseıdiń Altaı ólkesinde týǵan. Lenıngrad josparlaý ınstıtýtyn bitirgen.

1954-1955 jyldary - Shyǵys Qazaqstan oblysy statıstıka basqarmasynyń ekonomısi. 1955-1962 jyldary - Shyǵys Qazaqstan oblysy Zyrıanov aýdandyq memlekettik statıstıka bóliminiń ınspektory. 1962-1970 jyldary - Shymkent oblystyq statıstıka basqarmasy bastyǵynyń orynbasary. Ońtústik Qazaqstan ólkelik partııa komıtetiniń nusqaýshysy, Shymkent oblystyq statıstıka basqarmasy bastyǵynyń orynbasary. 1970-1973 jyldary - Shymkent oblystyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy. 1973-1981 jyldary - Shymkent oblystyq statıstıka basqarmasy bastyǵy. 1981-1987 jyldary - Qazaq KSR-i Ortalyq statıstka basqarmasy bastyǵynyń orynbasary, birinshi orynbasary. 1987-1990 jyldary - Qazaq KSR-i Statıstıka jónindegi Memlekettik komıteti tóraǵasynyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan.

Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

40 jyl buryn (1971). Fızıka-matematıka ǵylymdarynyń doktory, «Nur Otan» HDP Syrtqy baılanys basqarmasynyń bastyǵy SAHIEV Saıabek Qýanyshbekuly dúnıege keldi.

Shymkent qalasynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin jáne aspırantýrasyn, Evneı Býketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1995-2000 jyldary - Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń aǵa oqytýshysy. 2000-2005 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń basqarma bastyǵy, basqarma bastyǵynyń orynbasary, bólim bastyǵy, bas mamany, Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstri orynbasarynyń keńesshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń kadr jáne uıymdastyrý jumystary basqarmasynyń bastyǵy. 2005-2008 jyldary - «Nur Otan» HDP Ortalyq apparaty baǵdarlamalar jáne syrtqy baılanys monıtorıngi departamentiniń dırektory, áleýmettik-ekonomıkalyq saıasaty departamentiniń dırektory, ıdeologııa departamentiniń dırektory, «Nur Otan» HDP tóraǵasy qyzmetin atqarýshysynyń kómekshisi qyzmetterin atqarǵan. 2008 jyldan bastap - qazirgi qyzmetinde.

90-nan astam ǵylymı eńbektiń avtory. Dombyra synyby boıynsha Respýblıkalyq jas oryndaýshylar baıqaýynyń laýreaty.

Eki medalmen marapattalǵan.