QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 22-25 qyrkúıek aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

21-23 qyrkúıekte Astanada Táýelsizdik saraıynda Qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrleriniń VII konferentsııasy ótýde.

22 qyrkúıekte «Astana qalasyndaǵy «Dýman» qonaqúı kesheninde «QR-inde jilik maıyn aýystyrý jáne onkogematologııalyq aýrýlardy emdeý perspektıvalary» degen taqyrypta ǵylymı-praktıkalyq konferentsııa ótedi.

BASQA MEMORGANDAR

22 qyrkúıekte QR Ulttyq muraǵatynda «Qazirgi Qazaqstan: bolashaqqa kózqaras» atty ǵylymı-praktıkalyq konferentsııa ótedi.

22 qyrkúıekte QR Joǵarǵy sotynda «Sot óndirisin memlekettik tilde júrgizý máseleleri» taqyrybynda «dóńgelek ústel» ótedi.

22 qyrkúıekte QR Memlekettik qyzmet isteri agenttigi janyndaǵy memlekettik qyzmetti jetildirý máseleleri jónindegi sarapshylyq keńestiń І otyrysy ótedi.

PARLAMENT

22 qyrkúıekte QR Parlamentarızı ınstıtýtynda «QR konstıtýtsııalyq ókilettigi qazaqstandyq parlamentshiliktiń damýyna yqpal jasaı ala ma?» degen taqyrypta otyrys ótedi.

22 qyrkúıekte QR Parlamenti Senatyyń jalpy otyrsy ótedi.

QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM

TMD

17-22 qyrkúıekte Kıevtiń Sofııa alańynda ІІІ halyqaralyq Kıev kınofestıvali ótýde.

21-23 qyrkúıekte Sevastopoldegi (Qyrym) Máskeý úıinde «HHІ ǵasyrdaǵy slavıan mádenıeti» halyqaralyq konferentsııasy ótýde.

22 qyrkúıekte Almatyda «Keden odaǵy men Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistik jaǵdaıyndaǵy bıznes» taqyrybynda EýrAzEQ halyqaralyq forýmy ótedi.

QOǴAM

1 qańtar men 25 qarasha aralyǵynda QR Mádenıet mınıstrligi men Qazaqstan halqy Assambleıasy QR Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan etnojýrnalıstıka salasyndaǵy «Shańyraq» shyǵarmashylyq konkýrsyn ótkizýde.

20-22 qyrkúıekte QR Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi Ońtústik Qazaqstan oblysynda «Jer-2011» respýblıkalyq komandalyq-tabtyqs jattyǵýlary ótýde.

SPORT

19-25 qyrkúıekte Kopengagende (Danııa) tas joldaǵy velosaıys ótýde.

21-29 qyrkúıekte Tegranda (Iran) erler ulttyq komandalary arasynda XVI Azııa chempıonaty ótýde.

22 qyrkúıek pen 10 qazan aralyǵynda Baký qalasynda bokstan HVI Álem chempıonaty ótedi.

22 qyrkúıekte Reseılik «Jańlyqtar» agenttiginiń Ortalyq azııadaǵy keńsesinde Reseı men Qazaqstannyń áskerı saladaǵy yntymaqoastyǵyn damytýǵa arnalǵan Máskeý-Astana telekópiri ótedi.

ASTANA

1 tamyz ben 30 qyrkúıek aralyǵynda Astana qalasynda respýblıkalyq «Mektepke jol» aktsııasy ótýde.

18-27 qyrkúıekte Astanada Bıbigúl Tólegenovanyń V halyqaralyq ánshiler konkýrsy ótýde.

22 qyrkúıekte Astanada «Memleketti basqarýdyń ınnovatsııalyq tehnologııalary: bolashaqtyń ekonomıkasy jolynda» atty IDC baspasóz máslıhaty ótedi.

22 qyrkúıekte QR Ulttyq akademııalyq kitaphanasynda nemis jazýshysy Sharlotta Kernermen kezdesý jáne onyń jańa kitabynyń tanystyrylymy ótedi.

22 qyrkúıekte Astanada Elbasy Joldaýyn oryndaý jónindegi respýblıkalyq úgit-aqparat toby músheleriniń kezdesýi ótedi.

22 qyrkúıekte «QR halyqtarynyń tili kúni» merekesine arnalǵan ádebı-mádenı kesh ótedi.

ALMATY

22 qyrkúıekte Q. Sátbaev atyndaǵy QazUTÝ-da halyqaralyq Nádirov oqýlary ótedi.

22 qyrkúıekte «Interfaks» agenttiginde «BOTA» qoǵamdyq qory baspasóz máslıhatyn ótkizedi.

22 qyrkúıekte QR Tuńǵysh Prezıdenti qorynda «Poezııa, menimen egiz be ediń?» atty ádebı-poezııalyq shara ótedi.

22 qyrkúıekte EýrAzEQ-tyń Keden odaǵyna arnalǵan kórkem markasynyń tanystyrylymy ótedi.

22 qyrkúıekte Almatyda rıeltorlar qaýymdastyǵy keńesiniń otyrysy ótedi.

22 qyrkúıekte Almatyda «Ana tilim- ardaǵym» atty qalalyq festıval ótedi.

29 tamyz ben 29 qyrkúıek aralyǵynda Almatyda QR Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan «Qazaqstan dostardyń kózimen» fotokórmesi ótýde.

20-23 qyrkúıekte QR Ulttyq ıAdrolyq ortalyǵynyń ıAdrolyq fızıka ınstıtýtynda VIII halyqaralyq «ıAdrolyq jáne radıatsııalyq fızıka» konferentsııasy ótýde.

MAŃǴYSTAÝ OBLYSY

22-26 qyrkúıek kúnderi N.Jantórın atyndaǵy Mańǵystaý oblystyq mýzykalyq-drama teatrynda Astana qalasynyń M.Gorkıı atyndaǵy orys drama teatrynyń gastroli ótedi.

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.

QYRKÚIEKTІŃ 22-І, BEISENBІ

Búkilálemdik avtokólikti paıdalanbaý kúni. Avtokólikti paıdalanbaý kúnin ótkizý kúni 1998 jyly Frantsııada dúnıege keldi. Sol kúni bul meıramǵa jıyrma shaqty qala ǵana qatysty. Biraq 2001 jyly bul qozǵalysqa 35 eldiń myńdaǵan qalalary qosyldy. Bul kúni Eýropanyń iri qalalary avtokólikti paıdalanýyn qysqartady, qala ishinde tramvaımen, trolleıbýspen, avtobýspen, metromen jáne de qoǵamdyq kóliktiń basqa túrlerin, sonymen qatar jaıaý júredi nemese velosıpedti paıdalanady.

Malı Respýblıkasynyń ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1960). Malı - Batys Afrıkadaǵy memleket. Astanasy - Bamako qalasy. Memlekettik tili - frantsýz tili. Memleket basshysy - prezıdent. Joǵarǵy zań shyǵarýshy organy bir palataly parlament - Ulttyq jınalys. Aqsha birligi - malı franki.

Bolgarııa Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni. 1908 jylǵy qyrkúıektiń 22-inde Velıko-Tyrnovo qalasynda Bolgarııa knıazdiginiń Osman ımperııasynan táýelsizdik alǵanyn aıqyndaıtyn manıfest jarııalandy. Bolgarııa - Eýropanyń ońtústik-shyǵys bóliginde, Balqan jarty aralynda ornalasqan memleket. Soltústigi Rýmynııamen, ońtústigi Túrkııa, Grekııamen, batysy Serbııa jáne burynǵy Makedonııa ıÝgoslavııa Respýblıkasymen, shyǵysy Qara teńizben shektesedi. Astanasy - Sofııa qalasy. Memlekettik tili - bolgar tili. Aqsha birligi - lev.

Qazaqstan Respýblıkasy men Bolgarııa Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy maýsymnyń 5-inde ornatyldy.

ESTE QALAR OQIǴALAR

16 jyl buryn (1995) Qazaqstandaǵy Ýkraına Elshiligi ashylyp, oǵan eki el Prezıdentteri qatysty.

10 jyl buryn (2001) Qazaqstanǵa memlekettik is-saparmen kelgen Rım papasy Ioann Pavel II-ini Elbasy Nursultan Nazarbaev Astana áýejaıynda qarsy aldy.

8 jyl buryn (2003) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Á.Nazarbaev óz rezıdentsııasynda Grýzııanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne Ókiletti elshisi Nýgzara Dýchıdzeden senim gramatosyn qabyldady.

6 jyl buryn (2005) qazaqtyń professory, Almaty memlekettik dárigerlerdiń biliktiligin jetildirý ınstıtýtynyń otbasylyq medıtsına kafedrasynyń meńgerýshisi, Qazaqstannyń otbasylyq dárigerler qaýymdastyǵynyń Prezıdenti Damılıa Nuǵmanova respýblıka jáne TMD dárigerleriniń arasynda birinshi bolyp Búkilálemdik otbasylyq dárigerler uıymynyń qurmetine ıe boldy.

Damılıa Nuǵmanova «Búkilálemdik otbasylyq dáriger» ataǵyna Qazaqstannyń jáne Ortalyq Azııanyń barlyq aımaǵyndaǵy densaýlyq saqtaý salasyna sińirgen eńbegi úshin ıe boldy. Ol oblystyq jáne ulttyq deńgeıdegi densaýlyq salasynyń josparlaryn reformalaýǵa jáne strategııalaryn qurastyrýǵa, Qazaqstannyń, Ózbekstannyń jáne Tájikstannyń otbasylyq dárigerler ınstıtýtynyń qalyptasýyna, ýchaskelik pedıatorlardy jáne terapevtterdi qaıta oqytý júıesin uıymdastyrýǵa qatysty. Qazaqstannyń otbasylyq dárigerler qaýymdastyǵy otbasylyq dárigerlerdiń múddelerin qorǵaıdy, olardy ozyq medıtsınalyq aqparattarmen jáne Qazaqstan halqyna qolaıly úzdiksiz jáne sapaly medıtsınalyq kómekpen qamtamasyz etedi.

6 jyl buryn (2005) Almatyda, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Olımpıada komıtetiniń ǵımaratynda Qazaqstannyń Olımpıada chempıondaryna arnalǵan poshta markasy toptamasynyń tusaý keser rásimi ótti.

«Qazaqstannyń Olımpıada chempıondary» taqyrybyndaǵy markalar «Sport» serııasynan alǵash ret shyǵyp otyr. Toptama tórt markadan turady, onda klassıkalyq kúresten Jaqsylyq Úshkempirov, jeńil atletıkadan Vıtalıı Savın, bokstan áıgili chempıondar Vasılıı Jırov jáne Bekzat Sattarhanov beınelengen. Ázirshe tórt marka basyp shyǵaryldy. Sýretshisi - Danııar Muhamedjanov. Jalpy markalardyń sany - 50 myń dana. Markalar Pekın poshtalyq tólem belgileri fabrıkasynda basyp shyǵarylǵan.

6 jyl buryn (2005) Almatyda qyrkúıektiń 23-29 aralyǵynda Qazaqstanda Gollandııa aptalyǵy ótti.

Uıymdastyrýshysy - Nıderlandy Koroldiginiń Qazaqstandaǵy ókili.

Gollandııa aptalyǵy aıasynda SOUL jáne R&B stılindegi shoý ótti, onda qazaqstandyq mýzykanttarmen birge «All-Stars Band» toby óner kórsetti, «Tsezar» kınoteatrynda gollandııa kınosynyń week-end boldy, «Tengrı Ýmaı» qazirgi zamanǵy óner galereıasynda nıderlandyq sýretshi Ronald Klıaıerdiń jumystary qoıylǵan jáne «Nıderlandymen iskerlik yntymaqtastyq» taqyrybynda bıznes-semınar ótkizildi.

2 jyl buryn (2009) Elbasy Nursultan Nazarbaev Shymkentte Táýelsizdik monýmentiniń ashylý saltanatyna qatysty.

Eskertkish Tóle bı, Qazybek bı jáne Áıteke bı atyndaǵy kóshelerdiń qıylysynda ornalasqan «Ordabasy» alańynda boı kóterdi. Bıiktigi 24 metrlik úsh qyrly stella el halqynyń birligin beıneleıdi, monýmenttiń ár qyryna dana bılerdiń sózderi qashap jazylǵan. Monýmenttiń ushar basyna «Jer-Ana» músini ornatylǵan. Stellanyń irgesi oıý-órnektermen bezendirilgen. Monýment avtorlary - Nasyr Rústemov pen Baqytjan Áshirbaev.

ESІMDER

85 jyl buryn (1926-2003) Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen qurylysshysy, KSRO jáne Qazaq KSR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty STATENIN Andreı Grıgorevıch dúnıege keldi.

Reseı Federatsııasynyń Kemerov oblysynda týǵan. Novosibir temir jol kóligi ınjenerleri ınstıtýtyn, Almaty joǵary partııa mektebin bitirgen. 1963-1964 jyldary - Almaty qalasy Sovet aýdandyq, Oktıabr aýdandyq partııa komıtetiniń hatshysy, birinshi hatshysy. 1964-1971 jyldary - Almaty qalalyq atqarý komıteti tóraǵasynyń birinshi orynbasary. 1971-1987 jyldary - Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq komıtetiniń is basqarýshysy. 1989-1996 jyldary - «QazInPress» qaýymdastyǵynyń aǵa ınjeneri, dırektory. 1996-1998 jyldary - «Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń bólim meńgerýshisi. 1998 jyly zeınet demalysyna shyqqan.

Eki márte Eńbek Qyzyl Tý, Halyqtar dostyǵy, eki márte «Qurmet belgisi» ordenimen, medaldarmen jáne Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

45 jyl buryn (1966) «QazRosGaz» AQ-ynyń bas dırektory, pedagogıka ǵylymynyń kandıdaty BORANBAEV Qaırat Sovetaıuly dúnıege keldi.

Qostanaı oblysynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen. Torǵaı oblystyq sport mektebinde jattyqtyrýshy bolyp qyzmet atqarǵan. 1991-1993 jyldary - Almaty qalalyq balalar jáne jasóspirimder sport mektebiniń jattyqtyrýshy muǵalimi. 1993-1996 jyldary - «Deka» kompanııasynyń bas dırektory. 1996-1997 jyldary - «Alash» Jabyq úlgidegi aktsıonerlik qoǵamynyń vıtse-prezıdenti. 1997-1999 jyldary - «Altyn alma» JShS-iniń bas dırektory. 1999-2000 jyldary - «Sıstema» JShS-iniń vıtse-prezıdenti. 2000 jyly - «QazTransGaz» JAQ-ynyń atqarýshy dırektory. 2000-2002 jyldary - «Intergas Central Asia» JAQ-ynyń kommertsııalyq dırektory. 2002-2006 jyldary - «QazTransGaz» AQ bas dırektorynyń orynbasary. 2006 jyldyń tamyzynan - qazirgi qyzmetinde.

QYRKÚIEKTІŃ 23-І, JUMA

Saýd Arabstany Koroldiginiń Memlekettik meıramy - Koroldiktiń jarııalanǵan kúni (1932).

Qazaqstan Respýblıkasy men Saýd Arabstany arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1994 jylǵy sáýirdiń 30-ynda ornatyldy.

ESTE QALAR OQIǴALAR

18 jyl buryn (1993) Qazaqstan, Qyrǵyzstan jáne Ózbekstan basshylary Orta Azııada Ekonomıkalyq odaq qurý týraly kelisimge qol qoıdy.

8 jyl buryn (2003) Astanada Dúnıejúzilik jáne dástúrli dinder sezi bastaldy.

7 jyl buryn (2004) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Almatydaǵy rezıdentsııasynda Afınada ótken XXVIII jazǵy Olımpıada oıyndary júldegerlerimen kezdesip, memlekettik nagradalar tabys etti.

Bokstan Olımpıada chempıony Baqtııar Artaev 1-inshi dárejeli «Barys» ordenimen, Olımpıadanyń kúmis júldegerleri - grek-rım kúresiniń palýany Georgıı Tsýrtsýmıa, boksshy Gennadıı Golovkın, erkin kúres palýany Gennadıı Lalıev, aýyr atlet Sergeı Fılımonov «Qurmet» ordenimen, qola júldegerler - jeńil atlet-onsaıysshy Dmıtrıı Karpov, boksshy Serik Eleýov, grek-rım kúresiniń palýany Mkhıtar Manýkıan «Eren eńbegi úshin» medalimen marapattaldy. Olımpıada jeńimpazy men júldegerlerin daıyndaǵan jattyqtyrýshylar - N.Aqúrpekov, K.Ǵalymtaev, L.Don, ıÝ.Melnıchenko, T.Saıhanov jáne V.Karpovqa «Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri» ataǵy berildi. Qazaqstan sportshylary Olımpıada oıyndarynan bir altyn, tórt kúmis jáne úsh qola medal jeńip aldy. Komandalyq esep boıynsha Qazaqstan jıyrma tórtinshi orynǵa taban tiredi.

6 jyl buryn (2005) Pavlodarlyq Taras Shevchenko atyndaǵy Ýkraına mádenıet seriktestiginde respýblıkadaǵy birinshi ýkraın-qazaq sózdiginiń tusaý keser rásimi boldy.

Sózdik ýkraına dıasporasynyń oqýshylaryna óz tilin jáne memlekettik tildi úırenýge kómek kórsetedi. Basylymnyń tırajy úsh myń dana.

6 jyl buryn (2005) Aqtóbede Álııa Moldaǵulovanyń memorıaldyq kesheni ashyldy.

Qoladan quıylǵan Álııanyń beınesi granıt tuǵyrǵa ornatylǵan. Eskertkishtiń eki jaǵyndaǵy granıt bederlerge saq dáýirinen bastap qazirgi kezeńge deıingi qazaq tarıhy beınelengen. Memorıal avtorlary - belgili músinshiler Baqytjan Ábishev pen Esken Serǵabaev.

2 jyl buryn (2009) Qazaqstannyń shaıbalyq hokkeı federatsııasy óziniń resmı saıtyn - www.icehockey.kz. iske qosty.

2 jyl buryn (2009) Taldyqorǵanda Qabanbaı batyr eskertkishi saltanatty túrde ashyldy.

Jetisý jerinde turyp jatqan batyrdyń urpaqtary «Daraboz» qoǵamdyq-mádenıet qoryn quryp, birneshe qaıyrymdylyq aktsııalaryn jasaý nátıjesinde eskertkishtiń qurylysyna qarajat jınalyp otyr.

Eskertkish qoladan quıylǵan, bıiktigi 11 metr. Músinshi-arhıtektor - Bolat Qusaıynov, jobalaýshy - Berdibek Shigerbaev.

Qarakereı Qabanbaı (1691-1769) - qazaq batyry, jońǵarlarǵa qarsy azattyq soǵystyń dańqty qaharmandarynyń biri. Ańyraqaı-Alakól shaıqasyna, keıin Shyńǵystaý, Ertis boıyndaǵy shaıqastarǵa qatysyp, Abylaı hannyń bas batyrlarynyń biri bolǵan.

2 jyl buryn (2009) Shyǵys Qazaqstannyń Jarma aýdanyndaǵy Qalbataý aýylynda Er Jánibek batyrdyń memorıaldyq kesheni saltanatty túrde ashyldy.

Keshen qolyndaǵy naızasymen beınelengen batyrdyń altymetrlik qola eskertkishinen turady. Onyń eki jaǵyn eki qasqyr qorshap tursa, al arqasynda bıiktigi 45 metrlik stela bar. Eskertkishten 30 metrdeı jerde Er Jánibektiń kesenesi ornatylǵan.

Er Jánibek, Jánibek Berdáýletuly (1714-1792) - jońǵar shapqynshylyǵy kezinde erekshe kózge túsken batyr, sheshen. Ol úsh júzdiń handary Ábilmámbet jáne Abylaı (Ábilmansur) kezinde jońǵar shapqynshylaryna qarsy soǵystarda qazaq qolynyń eń batyr sardarlary Qarakereı Qabanbaı, Qanjyǵaly Bógenbaı, Ýaq Ótegen jáne Oraqbaı, Malaısary qatarly batyrlarmen tize qosa otyryp, «Quba Qalmaq» atalǵan jońǵar shapqynshylaryna qarsy soǵystarda kúresken qolbasy, áıgili sheshen, ádil bı ári sol kezdegi tutas Abaq-Kereıdiń el ıesi bolǵan.

ESІMDER

70 jyl buryn (1941-2004) jazýshy, aqyn-aýdarmashy SAIN Aldan dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen. Eńbek jolyn 1958 jyly Almaty teledıdar stýdııasynan bastap, Kókshetaý oblystyq «Stepnoı maıak» gazetinde qyzmet istegen. Keıin respýblıkalyq teledıdar stýdııasynda, Qazaq KSR Televızııa jáne radıohabar jónindegi memlekettik komıtetiniń jergilikti teledıdar men radıo habaryn taratý bas redaktsııasynda, respýblıkalyq kásipodaqtar keńesiniń baspasóz ortalyǵynda, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń nasıhat bıýrosynda qyzmetker, Qazaq KSR kitapqumarlar qoǵamynda jaýapty hatshy, «Qazaqtelefılm» stýdııasynda bas redaktordyń orynbasary mindetin atqarǵan. Jazýshynyń «Komıssardyń ókili» atty povesi jaryq kórgen. Jumaǵalı Saın, Maǵjan Jumabaev, t.b. aqyndardyń óleńderin orys tiline aýdarǵan.

50 jyl buryn (1961) Sultanmahmut Toraıǵyrov atyndaǵy Pavlodar memlekettik ýnıversıtetiniń rektory, ǵalym, ekonomıka ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Áleýmettik ǵylymdar akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasy Saıası ǵylymdar akademııasynyń akademıgi, «Evrazııa» Halyqaralyq ekonomıkalyq akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasy Injenerlik Akademııasynyń akademıgi, «Daryn» memlekettik syılyǵynyń laýreaty ARYNOV Erlan Muhtaruly dúnıege keldi.

Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1983-1992 jyldary Abaı atyndaǵy Almaty memlekettik ýnıversıtetinde, Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym Akademııasy Ekonomıka ınstıtýtynda qyzmet istedi. 1992-1994 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan menedjment, ekonomıka jáne boljaý ınstıtýty Strategııalyq zertteýler ortalyǵy dırektorynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Strategııalyq zertteýler ınstıtýty dırektorynyń birinshi orynbasary. 1994-1997 jyldary - Qazaqstan Damý ınstıtýtynyń prezıdenti. 1997-2000 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Bilim, mádenıet jáne densaýlyq saqtaý vıtse-mınıstri. 2001-2008 jyldary - Sultanmahmut Toraıǵyrov atyndaǵy Pavlodar memlekettik ýnıversıtetiniń rektory. 2008 jyly - Ermahan Bekmahanov atyndaǵy ólkeniń tarıhy jáne etnografııasy ǵylymı-óndiristik ortalyǵynyń bas ǵylymı qyzmetkeri. 2008 jyldyń sáýirinen - qazirgi qyzmetinde.

Negizgi ǵylymı eńbekteri ótpeli kezeńniń áleýmettik-saıası jáne ekonomıkalyq máselelerin zertteýge arnalǵan. 250-ge jýyq ǵylymı eńbektiń, shet elderde jaryq kórgen monografııalardyń, joǵary oqý oryndary men orta mektepterge arnalǵan oqý quraldary men sózdikterdiń avtory. Ol ekonomıka jáne saıasattaný mamandyqtary boıynsha 6 ǵylym doktory men 22 ǵylym kandıdatyn daıarlaǵan.

«Ana tiliniń aıbary», «Qurmet» ordenderimen, Mustafa Shoqaı atyndaǵy altyn medalmen, t.b. medaldarmen marapattalǵan.

50 jyl buryn (1961) «Privateclinic Almaty» kópprofıldi medıtsınalyq ortalyǵy bas dırektorynyń emdeý isi jónindegi orynbasary, hırýrg, medıtsına ǵylymynyń doktory, «Daryn» memlekettik syılyǵynyń laýreaty ARYNOV Nurlan Muhtaruly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Almaty memlekettik medıtsına ınstıtýtyn bitirgen. 1984-1990 jyldary - Almaty qalalyq emhanasynyń dárigeri. 1990-1994 jyldary - Almaty memlekettik medıtsına ýnıversıtetiniń assıstenti, dotsenti. 1994-1997 jyldary - Aleksandr Syzǵanov atyndaǵy Hırýrgııa ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń jetekshi qyzmetkeri, 1998-2003 jyldary - osy ortalyqtyń bólim meńgerýshisi. 2003-2005 jyldary - Astana qalasyndaǵy «QazMunaıGaz» Ulttyq kompanııasy» AQ-ynyń «Meıirim» kópprofıldi medıtsınalyq ortalyǵynyń bas dárigeri. Qazirgi qyzmetinde 2005 jyldan bastap isteıdi.

Onyń ǵylymı jumystary soqyrishektiń irińdeýi kezindegi kallıkrınkının júıesiniń patofızıologııasyna, ultabar, ishek, ót joldarynyń bitelýine baılanysty jasalatyn operatsııalardyń erekshelikterin zertteýge arnalǵan. Ol Qazaqstanda alǵash ret balalar baýyrynyń zaqymdanǵan bólshekterin alyp tastaý (rezektsııa) jáne asqazannan jasandy (plastıkalyq) óńesh jasaý operatsııalaryn júzege asyrdy. Sonymen qatar Taldyqorǵan, Túrkistan, Pavlodar, Astana, Qaskeleń, Sarqand qalalarynda, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Ordabasy, Pavlodar oblysynyń Baqal, Kókterek jáne Lenın eldi mekenderi turǵyndary úshin qaıyrymdylyq aktsııalaryn uıymdastyryp, balalar men eresekterge 700-den astam operatsııa jasaǵan. Ǵalymnyń 220-dan astam ǵylymı eńbegi, onyń ishinde 6 monografııasy, 11 ádistemelik usynysy jáne Qazaqstan Respýblıkasy men KSRO-nyń 35 avtorlyq ónertabys kýáligi bar. Nurlan Arynovtyń basshylyǵymen medıtsına ǵylymynyń ózekti máselelerine arnalǵan 3 ǵylymı jumys jınaǵy jaryq kórgen. Balalar hırýrgııasy salasynyń 1 doktoryn, 8 kandıdatyn daıarlaǵan. Sondaı-aq respýblıkalyq jáne sheteldik konferentsııalarda, sımpozıýmdarda, sezderde baıandamalar jasaǵan.

«Qazaqstan Respýblıkasy ǵylymynyń damýyna qosqan eńbegi úshin» medalimen marapattalǵan.

QYRKÚIEKTІŃ 24-І, SENBІ

Gvıneıa-Bısaý Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1973).Gvıneıa-Bısaý - Soltústik-Batys Afrıkada ornalasqan memleket. Soltústigi Senegalmen, shyǵysy men ońtústigi Gvıneıamen, batysy Atlant muhıtymen shektesedi. Memleketke 60-qa jýyq araldar kiredi. Astanasy - Bısaý qalasy. Memlekettik tili - portýgal tili. Aqsha birligi - peso.

ESTE QALAR OQIǴALAR

40 jyl buryn (1971) Qazaq KSR Mınıstrler Keńesiniń nómiri 551-shi qaýlysymen sot jáne ádilet organdarynyń jumysyn jaqsartý maqsatynda Respýblıkada ádilet qyzmetkerleriniń biliktiligin arttyrý kýrstary quryldy.

6 jyl buryn (2005) Almatyda ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń mehanıka-matematıka fakýltetinde qazaqstan-germanııanyń esepteýish ǵylym jáne joǵary ónimdi eseptep shyǵarý taqyrybyndaǵy alǵashqy semınar bolyp ótti.

Semınardyń negizgi maqsaty - esepteýish ǵylymy salasyndaǵy sońǵy jetistikterdi talqylaý jáne Qazastan men Germanııa ǵalymdary arasyndaǵy tyǵyz yntymaqtastyqty damytý.

6 jyl buryn (2005) Petropavlda saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna arnalǵan eskertkish ashyldy.

Jobanyń avtory - Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri Hasen Abaev. Petropavlda eskertkish ornalasqan jerde buryn Halyqtyq Іshki ister komıssarıatynyń ǵımaraty ornalasqan bolatyn. Eskertkishtiń irgetasyna shoıyn jolǵa bekitilgen pıramıda ornatylǵan. «Saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna» degen jazý qazaq jáne orys tilderinde jazylǵan. Úshburyshty pıramıda - bul bárine belgili adam sımvoly bolyp tabylady. Ol shoıyn jolǵa bekitilgen sııaqty, sol jolmen kezinde repressııaǵa ushyraǵandardy Qazaqstanǵa jetkizgen. Shetinde - úsh jol, ol jarlyq shyǵarǵan stalındik «úshtikti» beıneleıdi. Kompozıtsııada úsh tús paıdalanylǵan: qara tús - ólim, qyzyl tús - qan, aq tús - bolashaqqa degen senim men úmit. Eskertkish ornatylǵan alańda qazirgi zamanǵy talaptarǵa saı jasalǵan shaǵyn baq ashyldy.

4 jyl buryn (2007) BUU-nyń Nıý-Iorktegi shtab-páterinde klımattyń ózgerý problemalaryna arnalǵan joǵary deńgeıdegi kezdesý bolyp ótti.

Prezıdentter men úkimet basshylary, sondaı-aq ókilder delegatsııalary klımattyń ózgerýiniń saldaryn jumsartý, zııandy aýa qaldyqtarynyń aýaǵa shyǵarylýyn azaıtý sııaqty taqyryptaryn, sondaı-aq atalmysh problemalardyń tehnıkalyq jáne qarjylyq aspektilerin talqylady. 1992 jyly Rıo-de-Janeıroda álemniń 180-nen astam eli qol qoıǵan Klımattyń ózgerýi týraly BUU-nyń negizgi konventsııasy qabyldanǵan bolatyn. Ol kelisimde klımattyń ózgerý problemasy boıynsha qatysýshy elderdiń ortaq is-qımyl qaǵıdalary kórsetilgen. Taraptardyń naqty mindettemeleri zııandy gaz kvotalarynyń tetigin anyqtaıtyn Kıot hattamasynda jazylǵan.

4 jyl buryn (2007) Astanadaǵy Jastar saraıynda jańadan jabdyqtalyp ashylǵan kınozaldyń tusaýkeseri ótti.

4 jyl buryn (2007) Pavlodar oblysynyń Baıanaýyl aýylynda akademık Ábiken Bekturovtyń (1901-1985) eskertkishi ornatyldy.

Á.Bekturov qazaqtyń alǵashqy akademıgi Qanysh Sátbaevpen birge Qazaq KSR Ǵylym akademııasyn uıymdastyrýǵa qatysty, búginderi óziniń esimimen atalatyn Hımııa ǵylymdarynyń ınstıtýtyn quryp, oǵan basshylyq etti.

2 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynda Aqparattyq damý ortalyǵy ashyldy.

Bul ortalyq Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynyń Dúnıejúzilik bank, Ortalyq Azııadaǵy aımaqtyq ekonomıkalyq yntymaqtastyq departamenti, Eýrazııa damý banki, Islam damý banki, Birikken Ulttar Uıymy sııaqty halyqaralyq uıymdarmen seriktestigi nátıjesinde quryldy.

Aqparattyq damý ortalyǵynyń mindeti - Qazaqstanda tirkelgen halyqaralyq uıymdardyń ozyq tájirıbeleri men jınaqtaǵan bilimderin barsha jurtshylyqqa keńinen taratý. Ortalyq damý salasyndaǵy aqparattarǵa ashyq jáne aqysyz qol jetkizýge múmkindik beredi jáne barlyq múddeli tulǵalarǵa qazirgi zamanǵy únemi jańartylyp turatyn resýrstardy, halyqaralyq uıymdardyń ozyq bilimderi men tájirıbelerin paıdalanýdy usynady.

2 jyl buryn (2009) Almatyda Jetisý aýdanynyń «Qulager» yqshamaýdanynda ornalasqan jańa ákimshilik ortalyǵy ashyldy.

2008 jyldyń shildesinde Alataý aýdanynyń boı kóterýine baılanysty, Almaty ákimshiliginiń jáne HІ sessııa máslıhattynyń sheshimimen Jetisý ákimshilik aımaǵynyń jańa shekarasy belgilengen.

2 jyl buryn (2009) Almaty poshtamtynyń ǵımaratynda Qazaqstan Respýblıkasy halqynyń ınvestıtsııalyq mádenıeti men qarjylyq saýattylyǵyn arttyrýdyń 2007-2010 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasynyń emblemasy beınelengen jańa marka saltanatty túrde aınalymǵa engizildi.

Baǵdarlama men «Kazpost» logotıpteri bar markalanǵan konvert «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik sımvolıkasy» serııasyna jatady, nomınaly «Lıter A», ol 20 gr. deıingi qarapaıym hatty jiberý tarıfine teń. Konverttiń kólemi 220h110 mm, taralymy 1000000 dana, poshta aınalymyna - 2009 jyldyń 24-shi qyrkúıeginen bastap engizildi.

ESІMDER

85 jyl buryn (1926) zań ǵylymynyń doktory, professor, KSRO joǵary mektebiniń qurmetti qyzmetkeri, Halyqaralyq psıhologııa, kásipkerlik jáne menedjment akademııasynyń (Sankt-Peterbor) akademıgi ShAIBEKOV Kemelhan Asambekuly dúnıege keldi.

Jambyl oblysynyń Jýaly aýdanynda týǵan. Almaty zań ınstıtýtyn, Máskeý zań ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. Almaty zań ınstıtýtynyń oqytýshysy, aǵa oqytýshysy, Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń dotsenti, aýyl sharýashylyǵy men tabıǵat qorǵaý quqyǵy kafedrasynyń, eńbek quqyǵy men azamattyq protsester kafedrasynyń meńgerýshisi bolǵan. 2000 jyldan bastap ıAssaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıteti azamattyq jáne qylmystyq quqyq kafedrasynyń meńgerýshisi bolyp qyzmet atqardy.

Zańgerdiń 300-den astam ǵylymı eńbegi, onyń ishinde 15 monografııasy, oqýlyqtary, oqý quraldary bar. 30-dan astam zań ǵylymynyń kandıdatyn, 10-nan astam doktoryn daıarlaǵan.

Birneshe medalmen marapattalǵan.

70 jyl buryn (1941) jazýshy KÓPJASAROVA Aısha dúnıege keldi.

Taraz qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirip, Qarataý qalasyndaǵy orta mektepte 20 jylǵa jýyq ustazdyq etken.

Zeınetke shyqqanǵa deıin Jambyl oblystyq Abaı atyndaǵy Qazaq drama teatrynda ádebıet bóliminiń meńgerýshisi qyzmetin atqarǵan. Onyń «Shuǵyla», «Jaz keledi», «Baqytym meniń», «Sony soqpaqtar» atty kitaptary bar.

65 jyl buryn (1946) kıno aktrısasy, Reseıdiń halyq ártisi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, KSRO Komsomol syılyǵynyń ıegeri ARYNBASAROVA Natalıa Óteýliqyzy dúnıege keldi.

Máskeý qalasynda týǵan. Máskeý horeografııa ýchılışesin, Búkilodaqtyq kınematografııa ınstıtýtynyń akterlik fakýltetin bitirgen. 1964 jyly «Qyrǵyzfılm» kınostýdııasy túsirgen «Alǵashqy muǵalim» fılminde basty ról - Altynaıdy oınap, kınodaǵy jolyn bastaıdy.

1966 jyly Venetsııada ótken halyqaralyq kıno festıvalinde osy róli eń úzdik áıel beınesin jasaǵany úshin beriletin júldege ıe boldy. 1969 jyly «Mánshúk týraly án» jáne «Jámıla» fılmderinde basty rólderdi somdady. Aktrısa «Kól jaǵasynda», «Nan dámi», «Qaraly sulý», «Súırik», t.b. fılmderge túsken.

QYRKÚIEKTІŃ 25-І, JEKSENBІ

Sańyraýlardyń halyqaralyq kúni. Búkildúnıejúzilik sańyraýlar federatsııasynyń qurylýyna (1951) oraı qyrkúıektiń sońǵy jeksenbisinde atap ótiledi.

ESTE QALAR OQIǴALAR

74 jyl buryn (1937) Almatyda qalalyq haıýanattar baǵy ashyldy.

Búgingi kúni haıýanattar baǵynda 3 myńnan astam janýarlar men qustardyń 500 túri bar. Ol qala qonaqtary men turǵyndarynyń demalatyn jáne kóz tartatyn oryndarynyń birine aınaldy.

41 jyl buryn (1970) Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi Prezıdýmynyń Jarlyǵymen Qostanaı oblystyq atqarý komıtetiniń ádilet bólimi quryldy. Birinshi bastyǵy bolyp Irtaı Delmaǵambetuly Baımuhambetov taǵaıyndaldy.

10 jyl buryn (2001) Astanada Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Á.Nazarbaevqa Vengrııa men Qyrǵyzstannyń Tótenshe jáne Ókiletti elshileri Mıklosh ıAtskovıch pen Jumaǵul Saadanbekov senim gramotalaryn tabys etti.

6 jyl buryn (2005) Almatyda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty Reseıdiń, Shyǵys Eýropanyń jáne Ortalyq Azııanyń, Qytaı Halyq Respýblıkasynyń qoǵamdyq ǵylymdar Akademııasymen yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıdy.

Ǵylymı zertteýlerdiń negizgi baǵyttary dostastyq memleketter arasyndaǵy saýda jáne qarjy-ekonomıkalyq qarym-qatynasty keńeıtý bolyp tabylady.

Zertteý ortalyqtary mamandar arasyndaǵy birikken kezdesýler ótkizýdi josparlap otyr, olar kezdesýler aıasynda júrip jatqan ǵylymı sharalar týraly aqparat almastyra alady.

6 jyl buryn (2005) Shymkent arheologtary Ońtústik Qazaqstannyń Ordabasy aýdanynda kóne jazba eskertkishteriniń bólshekterin tapty.

Ǵalymdardyń paıymdaýynsha, bul jádigerler bizdiń dáýirimizdegi І-VI ǵasyrlardan jetip otyr. Sol dáýirde Ejelgi Shyǵys memleketterinde qysh taqtalarǵa jazý tásili keńinen taraǵan. «Mıras» ýnıversıtetiniń arheologııalyq otrıady kúıdirilgen qysh taqtasyn Arys ózeni alqabynda ornalasqan Qylymjar degen jerdegi kóne qonystan tapty. Tabylǵan qysh taqtada tórt qatar etip jazylǵan 15 tańba anyq kórinedi.

4 jyl buryn (2007) Aqmola oblysyna qarasty Zerendi aýdanynyń Igilik aýylynda jańa meshit ashyldy.

Jergilikti turǵyndardyń kúshimen salynǵan meshittiń ashylý saltanatyna Qazaqstan dinı basqarmasy Aqmola oblysy boıynsha ımam ókili Rahmetolla qajy Orazuly qatysty.

4 jyl buryn (2007) Almatyda brıtandyq «Heılıberı» mektebiniń qurylysynyń irgetasyna kapsýla qalaý rásimi ótti.

TMD-daǵy bul alǵashqy brıtandyq orta mektep «Heılıberı Almaty» dep atalatyn bolady. Oqýdy aıaqtaǵan oqýshylar orta bilim bitirgeni jónindegi sertıfıkatty - IGCSE (International General Certificate of Secondary Education) jáne halyqaralyq bakalavr dıplomyn alady.

2 jyl buryn (2009) Taldyqorǵanda Almaty oblysy Іshki ister departamentiniń ǵımaratynda Jedel basqarý ortalyǵy ashyldy.

Іshki ister organdaryn tehnıkalyq qaıta jaraqtaý jáne aqparattyq qamtamasyz etýdiń memlekettik baǵdarlamasy aıasynda Іshki ister mınıstrligi azamattardyń konstıtýtsııalyq quqyqtaryn qorǵaýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan polıtsııa qyzmetiniń jańa tujyrymdamasyn belsendi jáne maqsatty júzege asyryp otyr. Jedel basqarý ortalyǵy qalada oryn alatyn kez-kelgen oqıǵaǵa: jeke tulǵalardyń shaǵymdarynan bastap búkil qalaǵa qatysty tótenshe jaǵdaılarǵa ún qatatyn bolady.

ESІMDER

70 jyl buryn (1941-2003) tehnıka ǵylymynyń doktory, professor RAHIMOV Esentaı Rahımuly dúnıege keldi.

Jambyl oblysynyń Kókterek aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin, KSRO Ǵylym Akademııasy Máskeý memlekettik mashınataný ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. Eńbek jolyn 1965 jyly Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń assıstenti bolyp bastap, ómiriniń sońyna deıin osy oqý ordasynyń aǵa oqytýshysy, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, dotsenti, fakýltet dekany, kafedra meńgerýshisi, teoretıkalyq jáne qoldanbaly matematıka kafedrasynyń professory bolǵan.

Ǵalymnyń 130 ǵylymı eńbegi, onyń ishinde 5 monografııasy, 6 oqý quraly jáne birneshe ǵylymı shyǵarmalary bar. Kóptegen shyǵarmalary Ulybrıtanııada, Italııada, Ispanııada, ıÝgoslavııada, Úndistanda, Bolgarııada, Germanııada jáne TMD elderinde jaryq kórgen. 8 tehnıka ǵylymynyń kandıdatyn daıarlaǵan.

Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

65 jyl buryn (1946) zań ǵylymynyń kandıdaty, professor, ádilet polkovnıgi MUQAShEV Marat Bızaýyluly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen. 1971-1973 jyldary - Almaty garnızony áskerı prokýratýrasynyń áskerı tergeýshisi. 1973-1979 jyldary - Derjavın garnızonynyń aǵa tergeýshisi, áskerı prokýrorynyń kómekshisi. 1979-1981 jyldary - Almaty garnızony áskerı prokýrorynyń kómekshisi. 1981-1988 jáne 1990-1992 jyldary - Jambyl garnızony áskerı prokýrorynyń orynbasary, áskerı prokýrory. 1988-1990 jyldary - Petropavl-Kamchatka garnızonynyń áskerı prokýrory. 1992-1993 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy áskerı prokýrory, áskerı prokýrorynyń orynbasary. 1993-1994 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıteti Áskerı ınstıtýty kafedrasy bastyǵynyń orynbasary. 1994-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Іshki ister mınıstrligi Almaty joǵary mektebiniń dotsenti. 1995-2003 jyldary - «Turan» ýnıversıteti quqyq fakýltetiniń dekany, kafedra meńgerýshisi. 2003 jyldan bastap «Ádil sóz» qoǵamdyq qorynyń Ortalyq Azııa boıynsha monıtorıngtik qyzmetin úılestirýshisi bolǵan.

40-tan astam ǵylymı eńbektiń jáne birneshe kitaptyń avtory.

Birneshe medalmen marapattalǵan.