QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 20-25 qyrkúıek aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi
ÚKІMET
20 qyrkúıekte TÚRKІSOI halyqaralyq uıymy mádenıet mınıstrleriniń turaqty keńesiniń HHHІH otyrysy ótedi.
20 qyrkúıekte 2009-2012 jyldarǵa arnalǵan Adam quqyqtary salasyndaǵy Ulttyq is-qımyl josparyn oryndaýǵa qatvysty dóńgelek ústel ótedi.
21-23 qyrkúıekte Astanada Táýelsizdik saraıynda Qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrleriniń VII konferentsııasy ótedi.
PARLAMENT
20 qyrkúıekte QR Parlamenti Senaty Áleýmettik-ekonomıkalyq damý komıtetiniń keńeıtilgen otyrysy ótedi.
20 qyrkúıekte «Nur Otan» HDP parlamenttik fraktsııasynyń otyrysy ótedi.
20 qyrkúıekte QR Parlamenti Senatynyń Agrarlyq máseleler jáne qorshaǵan ortany qorǵaý komıtetiniń keńeıtlgen otyrysy ótedi.
20 qyrkúıekte QR Parlametnti Májilisiniń Zanama jáne sot-quqyqtyq ister boıynsha komıtetiniń otyrysy ótedi.
QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM
22 qyrkúıekte Almatyda «Keden odaǵy men Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistik jaǵdaıyndaǵy bıznes» taqyrybynda EýrAzEQ halyqaralyq forýmy ótedi.
TMD
11-20 qyrkúıekte Anapada TMD elderiniń HH ashyq kınofestıvali ótýde.
17-22 qyrkúıekte Kıevtiń Sofııa alańynda ІІІ halyqaralyq Kıev kınofestıvali ótýde.
18-21 qyrkúıekte Ystyqkól jaǵalaýyndaǵy Sholpan-Ata qalasynda Shanhaı yntymaqtastyq uıymy qatysýshy elderiniń jastar forýmy ótýde.
21-23 qyrkúıekte Sevastopoldegi (Qyrym) Máskeý úıinde «HHІ ǵasyrdaǵy slavıan mádenıeti» halyqaralyq konferentsııasy ótedi.
QOǴAM
1 qańtar men 25 qarasha aralyǵynda QR Mádenıet mınıstriligi men Qazaqstan halqy Assambleıasy QR Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan etnojýrnalıstıka salasyndaǵy «Shańyraq» shyǵarmashylyq konkýrsyn ótkizýde.
20-22 qyrkúıekte QR Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi Ońtústik Qazaqstan oblysynda «Jer-2011» respýblıkalyq komandalyq-tabtyqs jattyǵýlaryn ótkizedi.
SPORT
19-25 qyrkúıekte Kopengagende (Danııa) tas joldaǵy velosaıys ótýde.
21-29 qyrkúıekte Tegranda (Iran) erler ulttyq komandalary arasynda XVI Azııa chempıonaty ótedi.
22 qyrkúıek pen 10 qazan aralyǵynda Baký qalasynda bokstan HVI Álem chempıonaty ótedi.
ASTANA
1 tamyz ben 30 qyrkúıek aralyǵynda Astana qalasynda respýblıkalyq «Mektepke jol» aktsııasy ótýde.
18-27 qyrkúıekte Astanada Bıbigúl Tólegenovanyń V halyqaralyq ánshiler konkýrsy ótýde.
20 qyrkúıekte Astanada «Pekın Palas Astana» qonaqúıinde «Polfarma» AQ jáne «Hımfarm» AQ arasyndaǵy yntymaqtastyq bastalýyna arnalǵan aqparattyq kezdesý ótedi.
20-21 qyrkúıekte Astanada TÚRKІSOI halyqaralyq uıymynyń mádenıet mınıstrleri turaqty keńesiniń HHІH otyrysy ótedi.
20 qyrkúıekte «Dinı qyzmet jáne dinı birlestikter týray» zań jobasyna arnalǵan baspasóz máslıhaty ótedi.
20 qyrkúıekte Prezıdentik mádenıeo ortalyǵynda túrki tildes elder sýretshileriniń kórmesi ashylady.
ALMATY
29 tamyz ben 29 qyrkúıek aralyǵynda Almatyda QR Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan «Qazaqstan dostardyń kózimen» fotokórmesi ótýde.
20 qyrkúıekte - Almatyda Eýrazııalyq kıonfestıval kúndeligi»
20 qyrkúıekte QHEBI «ınstıtýtynda ırandyq sýretshi Amır Shaıesteh Tabardyń kórmesi ótedi
20 qyrkúıekte Qazaq baspasóz klýbynda QR Dıabet qaýymdastyǵynyń baspasóz málslıhaty ótedi.
20 qyrkúıekte «7 arnanyń» jańa maýsymnyń tanystyrylymy ótedi.
20 qyrkúıekte «Dostyq» qonaqúıinde elektrondyq sózdiktiń qazaq tilindegi nusqasynyń shyǵýyna arnalǵan baspasóz máslıhaty ótedi.
20-23 qyrkúıekte QR Ulttyq ıAdrolyq ortalyǵynyń ıAdrolyq fızıka ınstıtýtynda VIII halyqaralyq «ıAdrolyq jáne radıatsııalyq fızıka» konferentsııasy ótedi.
MAŃǴYSTAÝ OBLYSY
22-26 qyrkúıek kúnderi N.Jantórın atyndaǵy Mańǵystaý oblystyq mýzykalyq-drama teatrynda Astana qalasynyń M.Gorkıı atyndaǵy orys drama teatrynyń gastroli ótedi.
ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.
QYRKÚIEKTІŃ 20-Y, SEISENBІ
Halyqaralyq beıbitshilik kúni. Jyl saıyn qyrkúıektiń 21-inde atap ótiletin Halyqaralyq beıbitshilik kúni soǵys otyn toqtatý men zorlyq-zombylyqtan bas tartýǵa jappaı shaqyrýymen erekshelenedi.
Halyqaralyq beıbitshilik kúnin BUU-nyń Bas Assambleıasy 1981-inshi jyly bekitken. 2002-nshi jylǵy qyrkúıektiń 21-inen atap ótiledi. Halyqaralyq beıbitshilik kúnin qyrkúıektiń 21-inde merekeleý týraly sheshim BUU Bas Assambleıasynyń 55-inshi sessııasynda (2001-inshi jylǵy qyrkúıektiń 28-indegi №A/RES/55/282 arnaıy qarary) qabyldandy.
Bas Assambleıa bul kún búkil álemde zorlyq-zombylyqtan bas tartý jáne soǵys otyn toqtatý kúni bolsyn dep jarııalady. Barlyq elderge osy kúni áskerı áreketter ótkizýden tartyný usynyldy.
Jyl saıyn qyrkúıektiń 21-inde BUU-da, dástúrge saı Beıbitshilik qońyraýy janyndaǵy saltanatpen bastalatyn, túrli sharalar ótkiziledi. Saltanat rásimi BUU Bas hatshysynyń arnaý sózimen bastalyp, sosyn ol qońyraýdy urady. Sonan soń bir mınýt únsizdik jaılap, BUU Qaýipsizdik keńesiniń tóraǵasy sóz arnaıdy.
ESTE QALAR OQIǴALAR
56 jyl buryn (1955) Semeıde Respýblıkalyq tarıhı-patrıottyq «Poısk» klýby quryldy.
«Poısk» klýbynyń qyzmeti jastardy tárbıeleýge baǵyttalǵan. Semeılik klýbtyń belsendi qatysýshylary Shyǵys Qazaqstan aımaǵy boıynsha ekspedıtsııa jasap, soǵys kezinde iz-tússiz joǵalyp ketken qazaqstandyq jaýyngerlerdiń esimderin qalpyna keltirdi.
10 jyl buryn (2001) Qaraǵandyda Qazaqstan Táýelsizdiginiń 10 jyldyǵy atyndaǵy etnopark ashyldy. Jalpy aýmaǵy 36 ga. quraıtyn etnoparkte Ulytaý jáne Qarqaraly taýy, Balqash kóli, qalanyń bas ǵımarattary ornalasqan.
9 jyl buryn (2002) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Adam quqyqtary jónindegi ýákil qyzmeti týraly», «Qazaqstan Respýblıkasynyń quqyqtyq saıasat tujyrymdamasy týraly» Jarlyqtaryna qol qoıdy.
6 jyl buryn (2005) Qostanaıdyń oblystyq tarıhı-ólketaný murajaıynda qazaqstannyń tanymal músinshisi Hákimjan Naýryzbaevtyń jeke kórmesi ashyldy.
«Melodııa kamnıa» atty kórme qostanaılyq sýretshiniń shyǵarmashylyq ómiri týraly baıandaıdy. Kórmege onyń jarty ǵasyrdan astam ýaqyt ishinde jasalǵan jumystary qoıylǵan. Negizinde kórmege qazaqtyń kórnekti mádenıet qaıratkeriniń músin portretteri qoıylǵan.
Naýryzbaev Hákimjan Esimhanuly (1925-2009) - músinshi, ultyq kásibı músin óneriniń negizin salýshylardyń biri, Qazaq KSR-iniń halyq sýretshisi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri. Qostanaı oblysy Mendiǵara aýdanynyń Ulykól aýylynda týǵan. Harkov kórkemsýret ınstıtýtyn bitirgen. 1952 jyldan bastap Almaty qalasyndaǵy joǵarǵy oqý oryndarynda oqytýshylyq qyzmet atqardy. Ol 200-den astam ár alýan eskertkish («Amangeldi Imanov», Qostanaı oblysy Amangeldi aýdanynyń ortalyǵynda), bıýster («Qurmanǵazy», «M.Hakimjanova», S.Qojamqulov», «S.Seıfýllın», Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik óner murajaıynda), sondaı-aq Q.Sátbaev, Y.Jakdev, A.Jubanov, T.Tájibaev, J.Saın, D.Nurpeıisova, T.Jarokov, H.Esenjanov, M.Áýezov, S.Muqanov, Jambyl tulǵalaryn jasaǵan. Kazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik syılyǵynyń ıegeri. «Parasat», Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet belgisi» ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.
4 jyl buryn (2007) Almatyda, kózderi jartylaı jáne tolyǵymen kórmeıtin adamdarǵa arnap shyǵarylǵan alǵashqy «Jeke zań keńesshisi» atty zańnamalyq aktiler aýdıojınaǵynyń tanystyrylymy bolyp ótti.
Múmkindigi shekteýli adamdardyń quqyǵy týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń normatıvtik-quqyqtyq zańnamalyq aktiler jınaǵyn shyǵarý ıdeıasynyń ıesi «Anashym» ǵarip balalar men jastar qoryna jatady. «Jeke zań keńesshisiniń» qurylý maqsaty - bilim, densaýlyq saqtaý jáne salyq tóleý suraqtary boıynsha túsinikti zań kómegin berýge baǵyttalǵan.
4 jyl buryn (2007) Shymkenttiń «Jebe» kınostýdııasy «Túlki, búrge jáne tasbaqa» atty jańa anımatsııalyq fılmin shyǵardy.
Mýltfılm qazaq halyq ertegileri boıynsha túsirilgen. Ertegide dostyq jáne eńbekqorlyq jaıly baıandalady.
ESІMDER
120 jyl buryn (1891-1938) qazaqtyń alǵashqy bıolog ǵalymdarynyń biri, qoǵam qaıratkeri KÚDERIN Jumaqan Maýsymbaıuly dúnıege keldi.
Semeı oblysynyń Aıagóz qalasynda týǵan. 1918 jyly Lepsi qalasynda Keńesterdiń birinshi sezinde delegat jáne Jer komıssary bolyp saılanǵan. 1920 jyly «Qytaıǵa ketken qazaqtardy qaıtarý» komıssııasynda jumys istep, onyń tikeleı aralasýymen Qytaıdan 6 myń januıa eline qaıta oraldy. 1921 jyly Jetisý óńirin jaılaǵan tyrysqaq indetine qarsy emdeý jumystaryna qatysty. 1924-1930 jyldary Tashkent qalasyndaǵy Orta Azııa memlekettik ýnıversıtetinde oqyǵan. Osy ýnıversıtette oqyp júrip, Túrkistannyń tabıǵı resýrstary men osy óńirdi aýdandarǵa bólýdi zertteýmen aınalysqan ekspedıtsııaǵa qatysty. Ol «Qytaıdaǵy bosqyndar ómiri», «Qazaqtardyń ata-tegi týraly materıaldar» atty etnografııalyq eńbekterdiń, «Botanıka», «Qoı men onyń júni», «Kendir» sekildi bıologııalyq eńbekterdiń avtory. Eń qundy eńbekteriniń biri - «Orta Azııadaǵy jylandar túri» men «Ósimdiktaný» oqýlyǵynyń arab jáne latyn áripimen tuńǵysh ret qazaq tilinde jaryq kórýi. 1930 jyly ǵalym tutqyndalyp, Reseıdiń Voronej qalasyna jer aýdaryldy. 1935 jyly tutqynnan bosaǵan ol Almatyǵa oralyp, QazKSR Jer halkomynyń Mal sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda aǵa ǵylymı qyzmetker, «Kaýchýkonos» tresinde nusqaýshy agronom boldy. 1937 jylǵy mamyrdyń 22-inde qaıtadan tutqynǵa alynyp, 1938 jylǵy naýryzdyń 7-sinde atý jazasyna kesildi. 1990 jyly maýsymda aqtaldy. Almatyda bir kóshe Kúderın esimimen atalady.
75 jyl buryn (1936) Turar Rysqulov atyndaǵy Qazaq ekonomıkalyq ýnıversıtetiniń professory, ekonomıka ǵylymynyń doktory, professor HAMITOV Nurǵalı Nyǵmetuly dúnıege keldi.
Almaty oblysynyń Jarkent qalasynda týǵan. Almaty esep-kredıt tehnıkýmyn, Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtyn bitirgen. Almaty oblystyq bankinde, Almaty oblystyq qarjy bóliminde, «Kazgıpropışeprom» ınstıtýtynda, Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym Akademııasy Ekonomıka ınstıtýtynda jumys istegen. 1996 jyldan Turar Rysqulov atyndaǵy Qazaq ekonomıkalyq ýnıversıtetinde kafedra meńgerýshisi qyzmetin atqarǵan. 100-den asa ǵylymı eńbektiń, 16 monografııanyń avtory.
65 jyl buryn (1946) Muhtar Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń professory, tehnıka ǵylymynyń doktory, Qazaqstan Respýblıkasy bilim berý isiniń úzdigi ESKENDІROV Sháribjan Zahanuly dúnıege keldi.
Shymkent qalasynda týǵan. Qazaq hımııa-tehnologııa ınstıtýtyn bitirgen. 1971-1972 jyldary - Qazaq hımııa-tehnologııa ınstıtýtynyń assıstenti. 1972-1975 jyldary - Máskeý hımııa-tehnologııa ınstıtýtynyń aspıranty. 1976-1997 jyldary - Qazaq hımııa-tehnologııa ınstıtýtynyń dekany, kafedra meńgerýshisi. 1999 jyldan bastap Muhtar Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetinde fakýltet dekany, prorektor qyzmetterin atqarǵan.
3 kitaptyń, 110-nan astam ǵylymı jarııalanymnyń avtory.
QYRKÚIEKTІŃ 21-І, SÁRSENBІ
Armenııa Respýblıkasynyń Memlekettik meıramy - Táýelsizdik kúni. 1991 jylǵy qyrkúıektiń 21-inde bolǵan búkilhalyqtyq referendýmda kópshilik táýelsiz memleket qurýdy qoldady.
Qazaqstan Respýblıkasy men Armenııa arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy tamyzdyń 27-inde ornatyldy.
Malta Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1964). Malta - Jerorta teńizindegi Malta, Gotso, Komıno, Kemýnet, Fılfla araldarynda ornalasqan memleket. Astanasy - Valletta qalasy. Memlekettik tili - malta jáne aǵylshyn tilderi. Aqsha birligi - malta lırasy.
ESTE QALAR OQIǴALAR
16 jyl buryn (1995) Ýkraına astanasy Kıevte Abaıdyń 150 jyldyǵyna arnalǵan mereke bolyp ótti.
Sonymen qatar 2006 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen Reseı Federatsııasynyń Prezıdenti Vladımır Pýtın Máskeýdegi Chıstoprýdnyı býlvarynda qazaqtyń oıshyl aqyny Abaı Qunanbaevtyń eskertkishin ashqan.
10 jyl buryn (2001) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Qazaqstan-Vatıkan qarym-qatynastaryn damytýǵa qosqan eleýli úlesi, eki memleket arasyndaǵy san tarapty baılanystardy ornatýǵa tıgizgen yqpaly úshin Vatıkannyń Memlekettik hatshysy Andjelo Sodanony І-shi dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattaý týraly Jarlyqqa qol qoıdy.
6 jyl buryn (2005) Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrliginiń Qazyna komıteti aqparattyq tehnologııalar salasyndaǵy erekshe ıntegraldy aqparattyq júıeni engizgen úshin «Memlekettik jáne kommertsııalyq uıymdar emes» kategorııasynyń The Computerworld Honors halyqaralyq baǵdarlamalar sertıfıkaty - álemniń eń joǵary syılyǵymen marapattaldy.
6 jyl buryn (2005) Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Ulttyq túrik mádenıet ortalyǵynyń ókili Zııatdın Qasanov kóp ultty elde ultaralyq birlik pen kelisimdi nyǵaıtqany úshin, ıÝNESKO-nyń osy saladaǵy strategııalaryna belsendi qoldaý kórsetkeni úshin ıÝNESKO bekitken «Altyn qyran» qurmet belgisimen marapattaldy.
Syılyqty ortalyq jetekshisine Eýropalyq komıssııanyń múshesi Kım Sen tapsyrdy. Sonymen qosa «Azııa - odna semıa» halyqaralyq qaıyrymdylyq qaýymdastyǵynyń jáne Eýropalyq ýnıversıtetiniń Qurmetti ǵylym doktorynyń dıplomy tapsyryldy.
6 jyl buryn (2005) Almatyda, Ortalyq kórme zalynda «Vozvraşenıe dınozavrov» atty kórme ashyldy.
Kórmege dınozavrlardyń tabylǵan súıekterinen ǵylymı taldaý negizinde jasalǵan robottandyrylǵan maketter qoıylǵan. Zamanaýı kompıýterlik baǵdarlamalardyń kómegimen paleontologııalyq zertteýlerdiń qorytyndysy negizinde dınazavrlardyń syrtqy kelbeti, terisi qalpyna keltirildi.
Kórmeniń negizgi ereksheliginiń biri - 400 mıllıon jyl burynnan qazirgi kúnge deıingi jer betindegi tirshiliktiń kezeńderi kórsetilgen.
2 jyl buryn (2009) Atyraýda Eýropalyq Qaýipsizdik boıynsha Yntymaqtastyq Uıymynyń Kaspıı aımaqtyq Orhýs ortalyǵyn qurý jónindegi memorandýmǵa qol qoıyldy.
Bul qujatqa Qazaqstan Respýblıkasy Qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrliginiń, oblys ákimdiginiń, EQYU-nyń Astanadaǵy ortalyǵynyń jáne respýblıkanyń úkimettik emes uıymdary ekologııalyq forýmynyń ókilderi qol qoıdy. Bul respýblıkamyzdaǵy aımaqta qurylǵan alǵashqy Orhýs ortalyǵy.
ESІMDER
60 jyl buryn (1951) Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly kúshteri joǵary qolbasshylyq ókili, Qazaqstan Respýblıkasy Ulanynyń qolbasshysy, tarıh ǵylymynyń doktory, professor, Reseı Federatsııasy Áskerı ǵylymdar akademııasynyń korrespondent múshesi, general-leıtenant TASBOLATOV Abaı Bólekbaıuly dúnıege keldi.
Soltústik Qazaqstan oblysynda týǵan. Almatynyń Joǵary jalpy áskerı basqarý ýchılışesin, Máskeýdiń Frýnze atyndaǵy Áskerı akademııasyn bitirgen. 1969 jyldan beri Qarýly Kúshter qatarynda qyzmet etip keledi. 1973-1997 jyldary Almatynyń joǵary jalpy áskerı basqarý ýchılışesinde kýrsanttar vzvodynyń komandırinen ýchılışe bastyǵyna deıingi joldan ótip, Memlekettik qorǵanys komıtetiniń bólim bastyǵy boldy. 1997-2002 jyldary Respýblıka Qarýly Kúshteri Áskerı akademııasynyń bastyǵy qyzmetin atqardy. 2002-2006 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstriniń orynbasary boldy. Qazirgi qyzmetinde 2006 jyldan bastap isteıdi. 2007 jyly Sıngapýrdaǵy Ulttyq ýnıversıtette biliktiligin arttyrý maqsatyndaǵy kýrsty támamdady.
49 ǵylymı jáne ádebı jarııalanymdardyń avtory.
«Dańq» ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.
60 jyl buryn (1951) «Lokomotıv» AQ prezıdenti, qurmetti temirjolshy, ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty, tehnıka ǵylymdarynyń doktory TALASBEKOV Qadyl Sekenuly dúnıege keldi.
Qaraǵandy qalasynda týǵan. Almaty temir jol kóligi ınjenerleri ınstıtýtyn, Qaraǵandy polıtehnıkalyq ınstıtýtyn bitirgen. 1977-1997 jyldary - Qaraǵandy temir joly bólimshesiniń poezd dıspetcheri, aǵa dıspetcherdiń orynbasary, tasymaldaý bólimi bastyǵynyń orynbasary, bastyǵy - joldar bóliminiń bólimshe bastyǵynyń orynbasary. 1997-1998 jyldary - Saryarqa temir joly bastyǵynyń orynbasary, bastyǵy. 1998-1999 jyldary - «Qazaqstan temir joly» respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń «Qaraǵandy tasymaldaý bólimshesi» fılıalynyń bastyǵy. 1999-2002 jyldary - «Qazaqstan temir joly» respýblıkalyq memlekettik kásiporny bas dırektorynyń orynbasary. 2002-2006 jyldary - «Qazaqstan temir joly» UK» JAQ-ynyń vıtse-prezıdenti. 2006-2008 jyldary - «Qazaqstan temir joly» Ulttyq kompanııasy» AQ-ynyń bas ınjeneri. 2008 jyly - «Qazaqstan temir joly» Ulttyq kompanııasy» AQ-ynyń birinshi vıtse-prezıdenti. 2008-2010 jyldary - «Lokomotıv» AQ-ynyń prezıdenti. 2010 jyldyń jetoqsanynan - «Qazaqstan temir joly» Ulttyq kompanııasy» AQ-ynyń qaýipsizdik jónindegi basqarýshy dırektory.
Medaldarmen marapattalǵan.
60 jyl buryn (1951) Qaraǵandy oblystyq máslıhatynyń depýtaty TALASBEKOV Jomart Sekenuly dúnıege keldi.
Qaraǵandy qalasynda týǵan. Tselınograd aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn bitirgen. 1980-1981 jyldary - Aqbastaý aýyldyq keńesi atqarý komıtetiniń tóraǵasy. 1981-1985 jyldary - Mıchýrın aýdandyq arnaıy sharýashylyq birlestigi partııa komıtetiniń hatshysy. 1985-1991 jyldary - Mıchýrın aýdandyq partııa komıtetiniń bólim meńgerýshisi, nusqaýshysy, ekinshi hatshysy. 1991-1997 jyldary - sovhoz dırektory. 1997-1998 jyldary - «Namys nan» JShS-iniń atqarýshy dırektory. 1998-1999 jyldary - «Astyq ónimderi» AQ-ynyń prezıdenti. 1999-2006 jyldary - Qaraǵandy oblysy ákiminiń orynbasary. Qazirgi qyzmetinde 2006 jyldan bastap isteıdi. Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne saýda mınıstrligi janyndaǵy Qaraǵandy oblystyq tehnıkalyq retteý jáne metrologııa basqarmasynyń bastyǵy 2006 jyldyń qyrkúıeginen - «Qazaqmys» korporatsııasynyń Qaraǵandy oblysyndaǵy ókildiginiń dırektory, «Qazaqmys» Korporatsııasy» JShS-niń Іshki jáne kadr saıasaty qyzmeti dırektory. 2007 jyldyń tamyzynan - qazirgi qyzmetinde.
«Qurmet» ordenimen, 3 medalmen marapattalǵan.
QYRKÚIEKTІŃ 22-І, BEISENBІ
Búkilálemdik avtokólikti paıdalanbaý kúni. Avtokólikti paıdalanbaý kúnin ótkizý kúni 1998 jyly Frantsııada dúnıege keldi. Sol kúni bul meıramǵa jıyrma shaqty qala ǵana qatysty. Biraq 2001 jyly bul qozǵalysqa 35 eldiń myńdaǵan qalalary qosyldy. Bul kúni Eýropanyń iri qalalary avtokólikti paıdalanýyn qysqartady, qala ishinde tramvaımen, trolleıbýspen, avtobýspen, metromen jáne de qoǵamdyq kóliktiń basqa túrlerin, sonymen qatar jaıaý júredi nemese velosıpedti paıdalanady.
Malı Respýblıkasynyń ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1960). Malı - Batys Afrıkadaǵy memleket. Astanasy - Bamako qalasy. Memlekettik tili - frantsýz tili. Memleket basshysy - prezıdent. Joǵarǵy zań shyǵarýshy organy bir palataly parlament - Ulttyq jınalys. Aqsha birligi - malı franki.
Bolgarııa Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni. 1908 jylǵy qyrkúıektiń 22-inde Velıko-Tyrnovo qalasynda Bolgarııa knıazdiginiń Osman ımperııasynan táýelsizdik alǵanyn aıqyndaıtyn manıfest jarııalandy. Bolgarııa - Eýropanyń ońtústik-shyǵys bóliginde, Balqan jarty aralynda ornalasqan memleket. Soltústigi Rýmynııamen, ońtústigi Túrkııa, Grekııamen, batysy Serbııa jáne burynǵy Makedonııa ıÝgoslavııa Respýblıkasymen, shyǵysy Qara teńizben shektesedi. Astanasy - Sofııa qalasy. Memlekettik tili - bolgar tili. Aqsha birligi - lev.
Qazaqstan Respýblıkasy men Bolgarııa Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy maýsymnyń 5-inde ornatyldy.
ESTE QALAR OQIǴALAR
16 jyl buryn (1995) Qazaqstandaǵy Ýkraına Elshiligi ashylyp, oǵan eki el Prezıdentteri qatysty.
10 jyl buryn (2001) Qazaqstanǵa memlekettik is-saparmen kelgen Rım papasy Ioann Pavel II-ini Elbasy Nursultan Nazarbaev Astana áýejaıynda qarsy aldy.
8 jyl buryn (2003) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Á.Nazarbaev óz rezıdentsııasynda Grýzııanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne Ókiletti elshisi Nýgzara Dýchıdzeden senim gramatosyn qabyldady.
6 jyl buryn (2005) qazaqtyń professory, Almaty memlekettik dárigerlerdiń biliktiligin jetildirý ınstıtýtynyń otbasylyq medıtsına kafedrasynyń meńgerýshisi, Qazaqstannyń otbasylyq dárigerler qaýymdastyǵynyń Prezıdenti Damılıa Nuǵmanova respýblıka jáne TMD dárigerleriniń arasynda birinshi bolyp Búkilálemdik otbasylyq dárigerler uıymynyń qurmetine ıe boldy.
Damılıa Nuǵmanova «Búkilálemdik otbasylyq dáriger» ataǵyna Qazaqstannyń jáne Ortalyq Azııanyń barlyq aımaǵyndaǵy densaýlyq saqtaý salasyna sińirgen eńbegi úshin ıe boldy. Ol oblystyq jáne ulttyq deńgeıdegi densaýlyq salasynyń josparlaryn reformalaýǵa jáne strategııalaryn qurastyrýǵa, Qazaqstannyń, Ózbekstannyń jáne Tájikstannyń otbasylyq dárigerler ınstıtýtynyń qalyptasýyna, ýchaskelik pedıatorlardy jáne terapevtterdi qaıta oqytý júıesin uıymdastyrýǵa qatysty. Qazaqstannyń otbasylyq dárigerler qaýymdastyǵy otbasylyq dárigerlerdiń múddelerin qorǵaıdy, olardy ozyq medıtsınalyq aqparattarmen jáne Qazaqstan halqyna qolaıly úzdiksiz jáne sapaly medıtsınalyq kómekpen qamtamasyz etedi.
6 jyl buryn (2005) Almatyda, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Olımpıada komıtetiniń ǵımaratynda Qazaqstannyń Olımpıada chempıondaryna arnalǵan poshta markasy toptamasynyń tusaý keser rásimi ótti.
«Qazaqstannyń Olımpıada chempıondary» taqyrybyndaǵy markalar «Sport» serııasynan alǵash ret shyǵyp otyr. Toptama tórt markadan turady, onda klassıkalyq kúresten Jaqsylyq Úshkempirov, jeńil atletıkadan Vıtalıı Savın, bokstan áıgili chempıondar Vasılıı Jırov jáne Bekzat Sattarhanov beınelengen. Ázirshe tórt marka basyp shyǵaryldy. Sýretshisi - Danııar Muhamedjanov. Jalpy markalardyń sany - 50 myń dana. Markalar Pekın poshtalyq tólem belgileri fabrıkasynda basyp shyǵarylǵan.
6 jyl buryn (2005) Almatyda qyrkúıektiń 23-29 aralyǵynda Qazaqstanda Gollandııa aptalyǵy ótti.
Uıymdastyrýshysy - Nıderlandy Koroldiginiń Qazaqstandaǵy ókili.
Gollandııa aptalyǵy aıasynda SOUL jáne R&B stılindegi shoý ótti, onda qazaqstandyq mýzykanttarmen birge «All-Stars Band» toby óner kórsetti, «Tsezar» kınoteatrynda gollandııa kınosynyń week-end boldy, «Tengrı Ýmaı» qazirgi zamanǵy óner galereıasynda nıderlandyq sýretshi Ronald Klıaıerdiń jumystary qoıylǵan jáne «Nıderlandymen iskerlik yntymaqtastyq» taqyrybynda bıznes-semınar ótkizildi.
2 jyl buryn (2009) Elbasy Nursultan Nazarbaev Shymkentte Táýelsizdik monýmentiniń ashylý saltanatyna qatysty.
Eskertkish Tóle bı, Qazybek bı jáne Áıteke bı atyndaǵy kóshelerdiń qıylysynda ornalasqan «Ordabasy» alańynda boı kóterdi. Bıiktigi 24 metrlik úsh qyrly stella el halqynyń birligin beıneleıdi, monýmenttiń ár qyryna dana bılerdiń sózderi qashap jazylǵan. Monýmenttiń ushar basyna «Jer-Ana» músini ornatylǵan. Stellanyń irgesi oıý-órnektermen bezendirilgen. Monýment avtorlary - Nasyr Rústemov pen Baqytjan Áshirbaev.
ESІMDER
85 jyl buryn (1926-2003) Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen qurylysshysy, KSRO jáne Qazaq KSR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty STATENIN Andreı Grıgorevıch dúnıege keldi.
Reseı Federatsııasynyń Kemerov oblysynda týǵan. Novosibir temir jol kóligi ınjenerleri ınstıtýtyn, Almaty joǵary partııa mektebin bitirgen. 1963-1964 jyldary - Almaty qalasy Sovet aýdandyq, Oktıabr aýdandyq partııa komıtetiniń hatshysy, birinshi hatshysy. 1964-1971 jyldary - Almaty qalalyq atqarý komıteti tóraǵasynyń birinshi orynbasary. 1971-1987 jyldary - Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq komıtetiniń is basqarýshysy. 1989-1996 jyldary - «QazInPress» qaýymdastyǵynyń aǵa ınjeneri, dırektory. 1996-1998 jyldary - «Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń bólim meńgerýshisi. 1998 jyly zeınet demalysyna shyqqan.
Eki márte Eńbek Qyzyl Tý, Halyqtar dostyǵy, eki márte «Qurmet belgisi» ordenimen, medaldarmen jáne Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.
45 jyl buryn (1966) «QazRosGaz» AQ-ynyń bas dırektory, pedagogıka ǵylymynyń kandıdaty BORANBAEV Qaırat Sovetaıuly dúnıege keldi.
Qostanaı oblysynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen. Torǵaı oblystyq sport mektebinde jattyqtyrýshy bolyp qyzmet atqarǵan. 1991-1993 jyldary - Almaty qalalyq balalar jáne jasóspirimder sport mektebiniń jattyqtyrýshy muǵalimi. 1993-1996 jyldary - «Deka» kompanııasynyń bas dırektory. 1996-1997 jyldary - «Alash» Jabyq úlgidegi aktsıonerlik qoǵamynyń vıtse-prezıdenti. 1997-1999 jyldary - «Altyn alma» JShS-iniń bas dırektory. 1999-2000 jyldary - «Sıstema» JShS-iniń vıtse-prezıdenti. 2000 jyly - «QazTransGaz» JAQ-ynyń atqarýshy dırektory. 2000-2002 jyldary - «Intergas Central Asia» JAQ-ynyń kommertsııalyq dırektory. 2002-2006 jyldary - «QazTransGaz» AQ bas dırektorynyń orynbasary. 2006 jyldyń tamyzynan - qazirgi qyzmetinde.
QYRKÚIEKTІŃ 23-І, JUMA
Saýd Arabstany Koroldiginiń Memlekettik meıramy - Koroldiktiń jarııalanǵan kúni (1932).
Qazaqstan Respýblıkasy men Saýd Arabstany arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1994 jylǵy sáýirdiń 30-ynda ornatyldy.
ESTE QALAR OQIǴALAR
18 jyl buryn (1993) Qazaqstan, Qyrǵyzstan jáne Ózbekstan basshylary Orta Azııada Ekonomıkalyq odaq qurý týraly kelisimge qol qoıdy.
8 jyl buryn (2003) Astanada Dúnıejúzilik jáne dástúrli dinder sezi bastaldy.
7 jyl buryn (2004) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Almatydaǵy rezıdentsııasynda Afınada ótken XXVIII jazǵy Olımpıada oıyndary júldegerlerimen kezdesip, memlekettik nagradalar tabys etti.
Bokstan Olımpıada chempıony Baqtııar Artaev 1-inshi dárejeli «Barys» ordenimen, Olımpıadanyń kúmis júldegerleri - grek-rım kúresiniń palýany Georgıı Tsýrtsýmıa, boksshy Gennadıı Golovkın, erkin kúres palýany Gennadıı Lalıev, aýyr atlet Sergeı Fılımonov «Qurmet» ordenimen, qola júldegerler - jeńil atlet-onsaıysshy Dmıtrıı Karpov, boksshy Serik Eleýov, grek-rım kúresiniń palýany Mkhıtar Manýkıan «Eren eńbegi úshin» medalimen marapattaldy. Olımpıada jeńimpazy men júldegerlerin daıyndaǵan jattyqtyrýshylar - N.Aqúrpekov, K.Ǵalymtaev, L.Don, ıÝ.Melnıchenko, T.Saıhanov jáne V.Karpovqa «Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri» ataǵy berildi. Qazaqstan sportshylary Olımpıada oıyndarynan bir altyn, tórt kúmis jáne úsh qola medal jeńip aldy. Komandalyq esep boıynsha Qazaqstan jıyrma tórtinshi orynǵa taban tiredi.
6 jyl buryn (2005) Pavlodarlyq Taras Shevchenko atyndaǵy Ýkraına mádenıet seriktestiginde respýblıkadaǵy birinshi ýkraın-qazaq sózdiginiń tusaý keser rásimi boldy.
Sózdik ýkraına dıasporasynyń oqýshylaryna óz tilin jáne memlekettik tildi úırenýge kómek kórsetedi. Basylymnyń tırajy úsh myń dana.
6 jyl buryn (2005) Aqtóbede Álııa Moldaǵulovanyń memorıaldyq kesheni ashyldy.
Qoladan quıylǵan Álııanyń beınesi granıt tuǵyrǵa ornatylǵan. Eskertkishtiń eki jaǵyndaǵy granıt bederlerge saq dáýirinen bastap qazirgi kezeńge deıingi qazaq tarıhy beınelengen. Memorıal avtorlary - belgili músinshiler Baqytjan Ábishev pen Esken Serǵabaev.
2 jyl buryn (2009) Qazaqstannyń shaıbalyq hokkeı federatsııasy óziniń resmı saıtyn - www.icehockey.kz. iske qosty.
2 jyl buryn (2009) Taldyqorǵanda Qabanbaı batyr eskertkishi saltanatty túrde ashyldy.
Jetisý jerinde turyp jatqan batyrdyń urpaqtary «Daraboz» qoǵamdyq-mádenıet qoryn quryp, birneshe qaıyrymdylyq aktsııalaryn jasaý nátıjesinde eskertkishtiń qurylysyna qarajat jınalyp otyr.
Eskertkish qoladan quıylǵan, bıiktigi 11 metr. Músinshi-arhıtektor - Bolat Qusaıynov, jobalaýshy - Berdibek Shigerbaev.
Qarakereı Qabanbaı (1691-1769) - qazaq batyry, jońǵarlarǵa qarsy azattyq soǵystyń dańqty qaharmandarynyń biri. Ańyraqaı-Alakól shaıqasyna, keıin Shyńǵystaý, Ertis boıyndaǵy shaıqastarǵa qatysyp, Abylaı hannyń bas batyrlarynyń biri bolǵan.
2 jyl buryn (2009) Shyǵys Qazaqstannyń Jarma aýdanyndaǵy Qalbataý aýylynda Er Jánibek batyrdyń memorıaldyq kesheni saltanatty túrde ashyldy.
Keshen qolyndaǵy naızasymen beınelengen batyrdyń altymetrlik qola eskertkishinen turady. Onyń eki jaǵyn eki qasqyr qorshap tursa, al arqasynda bıiktigi 45 metrlik stela bar. Eskertkishten 30 metrdeı jerde Er Jánibektiń kesenesi ornatylǵan.
Er Jánibek, Jánibek Berdáýletuly (1714-1792) - jońǵar shapqynshylyǵy kezinde erekshe kózge túsken batyr, sheshen. Ol úsh júzdiń handary Ábilmámbet jáne Abylaı (Ábilmansur) kezinde jońǵar shapqynshylaryna qarsy soǵystarda qazaq qolynyń eń batyr sardarlary Qarakereı Qabanbaı, Qanjyǵaly Bógenbaı, Ýaq Ótegen jáne Oraqbaı, Malaısary qatarly batyrlarmen tize qosa otyryp, «Quba Qalmaq» atalǵan jońǵar shapqynshylaryna qarsy soǵystarda kúresken qolbasy, áıgili sheshen, ádil bı ári sol kezdegi tutas Abaq-Kereıdiń el ıesi bolǵan.
ESІMDER
70 jyl buryn (1941-2004) jazýshy, aqyn-aýdarmashy SAIN Aldan dúnıege keldi.
Almaty qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen. Eńbek jolyn 1958 jyly Almaty teledıdar stýdııasynan bastap, Kókshetaý oblystyq «Stepnoı maıak» gazetinde qyzmet istegen. Keıin respýblıkalyq teledıdar stýdııasynda, Qazaq KSR Televızııa jáne radıohabar jónindegi memlekettik komıtetiniń jergilikti teledıdar men radıo habaryn taratý bas redaktsııasynda, respýblıkalyq kásipodaqtar keńesiniń baspasóz ortalyǵynda, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń nasıhat bıýrosynda qyzmetker, Qazaq KSR kitapqumarlar qoǵamynda jaýapty hatshy, «Qazaqtelefılm» stýdııasynda bas redaktordyń orynbasary mindetin atqarǵan. Jazýshynyń «Komıssardyń ókili» atty povesi jaryq kórgen. Jumaǵalı Saın, Maǵjan Jumabaev, t.b. aqyndardyń óleńderin orys tiline aýdarǵan.
50 jyl buryn (1961) Sultanmahmut Toraıǵyrov atyndaǵy Pavlodar memlekettik ýnıversıtetiniń rektory, ǵalym, ekonomıka ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Áleýmettik ǵylymdar akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasy Saıası ǵylymdar akademııasynyń akademıgi, «Evrazııa» Halyqaralyq ekonomıkalyq akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasy Injenerlik Akademııasynyń akademıgi, «Daryn» memlekettik syılyǵynyń laýreaty ARYNOV Erlan Muhtaruly dúnıege keldi.
Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1983-1992 jyldary Abaı atyndaǵy Almaty memlekettik ýnıversıtetinde, Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym Akademııasy Ekonomıka ınstıtýtynda qyzmet istedi. 1992-1994 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan menedjment, ekonomıka jáne boljaý ınstıtýty Strategııalyq zertteýler ortalyǵy dırektorynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Strategııalyq zertteýler ınstıtýty dırektorynyń birinshi orynbasary. 1994-1997 jyldary - Qazaqstan Damý ınstıtýtynyń prezıdenti. 1997-2000 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Bilim, mádenıet jáne densaýlyq saqtaý vıtse-mınıstri. 2001-2008 jyldary - Sultanmahmut Toraıǵyrov atyndaǵy Pavlodar memlekettik ýnıversıtetiniń rektory. 2008 jyly - Ermahan Bekmahanov atyndaǵy ólkeniń tarıhy jáne etnografııasy ǵylymı-óndiristik ortalyǵynyń bas ǵylymı qyzmetkeri. 2008 jyldyń sáýirinen - qazirgi qyzmetinde.
Negizgi ǵylymı eńbekteri ótpeli kezeńniń áleýmettik-saıası jáne ekonomıkalyq máselelerin zertteýge arnalǵan. 250-ge jýyq ǵylymı eńbektiń, shet elderde jaryq kórgen monografııalardyń, joǵary oqý oryndary men orta mektepterge arnalǵan oqý quraldary men sózdikterdiń avtory. Ol ekonomıka jáne saıasattaný mamandyqtary boıynsha 6 ǵylym doktory men 22 ǵylym kandıdatyn daıarlaǵan.
«Ana tiliniń aıbary», «Qurmet» ordenderimen, Mustafa Shoqaı atyndaǵy altyn medalmen, t.b. medaldarmen marapattalǵan.
50 jyl buryn (1961) «Privateclinic Almaty» kópprofıldi medıtsınalyq ortalyǵy bas dırektorynyń emdeý isi jónindegi orynbasary, hırýrg, medıtsına ǵylymynyń doktory, «Daryn» memlekettik syılyǵynyń laýreaty ARYNOV Nurlan Muhtaruly dúnıege keldi.
Almaty qalasynda týǵan. Almaty memlekettik medıtsına ınstıtýtyn bitirgen. 1984-1990 jyldary - Almaty qalalyq emhanasynyń dárigeri. 1990-1994 jyldary - Almaty memlekettik medıtsına ýnıversıtetiniń assıstenti, dotsenti. 1994-1997 jyldary - Aleksandr Syzǵanov atyndaǵy Hırýrgııa ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń jetekshi qyzmetkeri, 1998-2003 jyldary - osy ortalyqtyń bólim meńgerýshisi. 2003-2005 jyldary - Astana qalasyndaǵy «QazMunaıGaz» Ulttyq kompanııasy» AQ-ynyń «Meıirim» kópprofıldi medıtsınalyq ortalyǵynyń bas dárigeri. Qazirgi qyzmetinde 2005 jyldan bastap isteıdi.
Onyń ǵylymı jumystary soqyrishektiń irińdeýi kezindegi kallıkrınkının júıesiniń patofızıologııasyna, ultabar, ishek, ót joldarynyń bitelýine baılanysty jasalatyn operatsııalardyń erekshelikterin zertteýge arnalǵan. Ol Qazaqstanda alǵash ret balalar baýyrynyń zaqymdanǵan bólshekterin alyp tastaý (rezektsııa) jáne asqazannan jasandy (plastıkalyq) óńesh jasaý operatsııalaryn júzege asyrdy. Sonymen qatar Taldyqorǵan, Túrkistan, Pavlodar, Astana, Qaskeleń, Sarqand qalalarynda, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Ordabasy, Pavlodar oblysynyń Baqal, Kókterek jáne Lenın eldi mekenderi turǵyndary úshin qaıyrymdylyq aktsııalaryn uıymdastyryp, balalar men eresekterge 700-den astam operatsııa jasaǵan. Ǵalymnyń 220-dan astam ǵylymı eńbegi, onyń ishinde 6 monografııasy, 11 ádistemelik usynysy jáne Qazaqstan Respýblıkasy men KSRO-nyń 35 avtorlyq ónertabys kýáligi bar. Nurlan Arynovtyń basshylyǵymen medıtsına ǵylymynyń ózekti máselelerine arnalǵan 3 ǵylymı jumys jınaǵy jaryq kórgen. Balalar hırýrgııasy salasynyń 1 doktoryn, 8 kandıdatyn daıarlaǵan. Sondaı-aq respýblıkalyq jáne sheteldik konferentsııalarda, sımpozıýmdarda, sezderde baıandamalar jasaǵan.
«Qazaqstan Respýblıkasy ǵylymynyń damýyna qosqan eńbegi úshin» medalimen marapattalǵan.
QYRKÚIEKTІŃ 24-І, SENBІ
Gvıneıa-Bısaý Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1973).Gvıneıa-Bısaý - Soltústik-Batys Afrıkada ornalasqan memleket. Soltústigi Senegalmen, shyǵysy men ońtústigi Gvıneıamen, batysy Atlant muhıtymen shektesedi. Memleketke 60-qa jýyq araldar kiredi. Astanasy - Bısaý qalasy. Memlekettik tili - portýgal tili. Aqsha birligi - peso.
ESTE QALAR OQIǴALAR
40 jyl buryn (1971) Qazaq KSR Mınıstrler Keńesiniń nómiri 551-shi qaýlysymen sot jáne ádilet organdarynyń jumysyn jaqsartý maqsatynda Respýblıkada ádilet qyzmetkerleriniń biliktiligin arttyrý kýrstary quryldy.
6 jyl buryn (2005) Almatyda ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń mehanıka-matematıka fakýltetinde qazaqstan-germanııanyń esepteýish ǵylym jáne joǵary ónimdi eseptep shyǵarý taqyrybyndaǵy alǵashqy semınar bolyp ótti.
Semınardyń negizgi maqsaty - esepteýish ǵylymy salasyndaǵy sońǵy jetistikterdi talqylaý jáne Qazastan men Germanııa ǵalymdary arasyndaǵy tyǵyz yntymaqtastyqty damytý.
6 jyl buryn (2005) Petropavlda saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna arnalǵan eskertkish ashyldy.
Jobanyń avtory - Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri Hasen Abaev. Petropavlda eskertkish ornalasqan jerde buryn Halyqtyq Іshki ister komıssarıatynyń ǵımaraty ornalasqan bolatyn. Eskertkishtiń irgetasyna shoıyn jolǵa bekitilgen pıramıda ornatylǵan. «Saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna» degen jazý qazaq jáne orys tilderinde jazylǵan. Úshburyshty pıramıda - bul bárine belgili adam sımvoly bolyp tabylady. Ol shoıyn jolǵa bekitilgen sııaqty, sol jolmen kezinde repressııaǵa ushyraǵandardy Qazaqstanǵa jetkizgen. Shetinde - úsh jol, ol jarlyq shyǵarǵan stalındik «úshtikti» beıneleıdi. Kompozıtsııada úsh tús paıdalanylǵan: qara tús - ólim, qyzyl tús - qan, aq tús - bolashaqqa degen senim men úmit. Eskertkish ornatylǵan alańda qazirgi zamanǵy talaptarǵa saı jasalǵan shaǵyn baq ashyldy.
4 jyl buryn (2007) BUU-nyń Nıý-Iorktegi shtab-páterinde klımattyń ózgerý problemalaryna arnalǵan joǵary deńgeıdegi kezdesý bolyp ótti.
Prezıdentter men úkimet basshylary, sondaı-aq ókilder delegatsııalary klımattyń ózgerýiniń saldaryn jumsartý, zııandy aýa qaldyqtarynyń aýaǵa shyǵarylýyn azaıtý sııaqty taqyryptaryn, sondaı-aq atalmysh problemalardyń tehnıkalyq jáne qarjylyq aspektilerin talqylady. 1992 jyly Rıo-de-Janeıroda álemniń 180-nen astam eli qol qoıǵan Klımattyń ózgerýi týraly BUU-nyń negizgi konventsııasy qabyldanǵan bolatyn. Ol kelisimde klımattyń ózgerý problemasy boıynsha qatysýshy elderdiń ortaq is-qımyl qaǵıdalary kórsetilgen. Taraptardyń naqty mindettemeleri zııandy gaz kvotalarynyń tetigin anyqtaıtyn Kıot hattamasynda jazylǵan.
4 jyl buryn (2007) Astanadaǵy Jastar saraıynda jańadan jabdyqtalyp ashylǵan kınozaldyń tusaýkeseri ótti.
4 jyl buryn (2007) Pavlodar oblysynyń Baıanaýyl aýylynda akademık Ábiken Bekturovtyń (1901-1985) eskertkishi ornatyldy.
Á.Bekturov qazaqtyń alǵashqy akademıgi Qanysh Sátbaevpen birge Qazaq KSR Ǵylym akademııasyn uıymdastyrýǵa qatysty, búginderi óziniń esimimen atalatyn Hımııa ǵylymdarynyń ınstıtýtyn quryp, oǵan basshylyq etti.
2 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynda Aqparattyq damý ortalyǵy ashyldy.
Bul ortalyq Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynyń Dúnıejúzilik bank, Ortalyq Azııadaǵy aımaqtyq ekonomıkalyq yntymaqtastyq departamenti, Eýrazııa damý banki, Islam damý banki, Birikken Ulttar Uıymy sııaqty halyqaralyq uıymdarmen seriktestigi nátıjesinde quryldy.
Aqparattyq damý ortalyǵynyń mindeti - Qazaqstanda tirkelgen halyqaralyq uıymdardyń ozyq tájirıbeleri men jınaqtaǵan bilimderin barsha jurtshylyqqa keńinen taratý. Ortalyq damý salasyndaǵy aqparattarǵa ashyq jáne aqysyz qol jetkizýge múmkindik beredi jáne barlyq múddeli tulǵalarǵa qazirgi zamanǵy únemi jańartylyp turatyn resýrstardy, halyqaralyq uıymdardyń ozyq bilimderi men tájirıbelerin paıdalanýdy usynady.
2 jyl buryn (2009) Almatyda Jetisý aýdanynyń «Qulager» yqshamaýdanynda ornalasqan jańa ákimshilik ortalyǵy ashyldy.
2008 jyldyń shildesinde Alataý aýdanynyń boı kóterýine baılanysty, Almaty ákimshiliginiń jáne HІ sessııa máslıhattynyń sheshimimen Jetisý ákimshilik aımaǵynyń jańa shekarasy belgilengen.
2 jyl buryn (2009) Almaty poshtamtynyń ǵımaratynda Qazaqstan Respýblıkasy halqynyń ınvestıtsııalyq mádenıeti men qarjylyq saýattylyǵyn arttyrýdyń 2007-2010 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasynyń emblemasy beınelengen jańa marka saltanatty túrde aınalymǵa engizildi.
Baǵdarlama men «Kazpost» logotıpteri bar markalanǵan konvert «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik sımvolıkasy» serııasyna jatady, nomınaly «Lıter A», ol 20 gr. deıingi qarapaıym hatty jiberý tarıfine teń. Konverttiń kólemi 220h110 mm, taralymy 1000000 dana, poshta aınalymyna - 2009 jyldyń 24-shi qyrkúıeginen bastap engizildi.
ESІMDER
85 jyl buryn (1926) zań ǵylymynyń doktory, professor, KSRO joǵary mektebiniń qurmetti qyzmetkeri, Halyqaralyq psıhologııa, kásipkerlik jáne menedjment akademııasynyń (Sankt-Peterbor) akademıgi ShAIBEKOV Kemelhan Asambekuly dúnıege keldi.
Jambyl oblysynyń Jýaly aýdanynda týǵan. Almaty zań ınstıtýtyn, Máskeý zań ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. Almaty zań ınstıtýtynyń oqytýshysy, aǵa oqytýshysy, Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń dotsenti, aýyl sharýashylyǵy men tabıǵat qorǵaý quqyǵy kafedrasynyń, eńbek quqyǵy men azamattyq protsester kafedrasynyń meńgerýshisi bolǵan. 2000 jyldan bastap ıAssaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıteti azamattyq jáne qylmystyq quqyq kafedrasynyń meńgerýshisi bolyp qyzmet atqardy.
Zańgerdiń 300-den astam ǵylymı eńbegi, onyń ishinde 15 monografııasy, oqýlyqtary, oqý quraldary bar. 30-dan astam zań ǵylymynyń kandıdatyn, 10-nan astam doktoryn daıarlaǵan.
Birneshe medalmen marapattalǵan.
70 jyl buryn (1941) jazýshy KÓPJASAROVA Aısha dúnıege keldi.
Taraz qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirip, Qarataý qalasyndaǵy orta mektepte 20 jylǵa jýyq ustazdyq etken.
Zeınetke shyqqanǵa deıin Jambyl oblystyq Abaı atyndaǵy Qazaq drama teatrynda ádebıet bóliminiń meńgerýshisi qyzmetin atqarǵan. Onyń «Shuǵyla», «Jaz keledi», «Baqytym meniń», «Sony soqpaqtar» atty kitaptary bar.
65 jyl buryn (1946) kıno aktrısasy, Reseıdiń halyq ártisi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, KSRO Komsomol syılyǵynyń ıegeri ARYNBASAROVA Natalıa Óteýliqyzy dúnıege keldi.
Máskeý qalasynda týǵan. Máskeý horeografııa ýchılışesin, Búkilodaqtyq kınematografııa ınstıtýtynyń akterlik fakýltetin bitirgen. 1964 jyly «Qyrǵyzfılm» kınostýdııasy túsirgen «Alǵashqy muǵalim» fılminde basty ról - Altynaıdy oınap, kınodaǵy jolyn bastaıdy.
1966 jyly Venetsııada ótken halyqaralyq kıno festıvalinde osy róli eń úzdik áıel beınesin jasaǵany úshin beriletin júldege ıe boldy. 1969 jyly «Mánshúk týraly án» jáne «Jámıla» fılmderinde basty rólderdi somdady. Aktrısa «Kól jaǵasynda», «Nan dámi», «Qaraly sulý», «Súırik», t.b. fılmderge túsken.
QYRKÚIEKTІŃ 25-І, JEKSENBІ
Sańyraýlardyń halyqaralyq kúni. Búkildúnıejúzilik sańyraýlar federatsııasynyń qurylýyna (1951) oraı qyrkúıektiń sońǵy jeksenbisinde atap ótiledi.
ESTE QALAR OQIǴALAR
74 jyl buryn (1937) Almatyda qalalyq haıýanattar baǵy ashyldy.
Búgingi kúni haıýanattar baǵynda 3 myńnan astam janýarlar men qustardyń 500 túri bar. Ol qala qonaqtary men turǵyndarynyń demalatyn jáne kóz tartatyn oryndarynyń birine aınaldy.
41 jyl buryn (1970) Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi Prezıdýmynyń Jarlyǵymen Qostanaı oblystyq atqarý komıtetiniń ádilet bólimi quryldy. Birinshi bastyǵy bolyp Irtaı Delmaǵambetuly Baımuhambetov taǵaıyndaldy.
10 jyl buryn (2001) Astanada Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Á.Nazarbaevqa Vengrııa men Qyrǵyzstannyń Tótenshe jáne Ókiletti elshileri Mıklosh ıAtskovıch pen Jumaǵul Saadanbekov senim gramotalaryn tabys etti.
6 jyl buryn (2005) Almatyda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty Reseıdiń, Shyǵys Eýropanyń jáne Ortalyq Azııanyń, Qytaı Halyq Respýblıkasynyń qoǵamdyq ǵylymdar Akademııasymen yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıdy.
Ǵylymı zertteýlerdiń negizgi baǵyttary dostastyq memleketter arasyndaǵy saýda jáne qarjy-ekonomıkalyq qarym-qatynasty keńeıtý bolyp tabylady.
Zertteý ortalyqtary mamandar arasyndaǵy birikken kezdesýler ótkizýdi josparlap otyr, olar kezdesýler aıasynda júrip jatqan ǵylymı sharalar týraly aqparat almastyra alady.
6 jyl buryn (2005) Shymkent arheologtary Ońtústik Qazaqstannyń Ordabasy aýdanynda kóne jazba eskertkishteriniń bólshekterin tapty.
Ǵalymdardyń paıymdaýynsha, bul jádigerler bizdiń dáýirimizdegi І-VI ǵasyrlardan jetip otyr. Sol dáýirde Ejelgi Shyǵys memleketterinde qysh taqtalarǵa jazý tásili keńinen taraǵan. «Mıras» ýnıversıtetiniń arheologııalyq otrıady kúıdirilgen qysh taqtasyn Arys ózeni alqabynda ornalasqan Qylymjar degen jerdegi kóne qonystan tapty. Tabylǵan qysh taqtada tórt qatar etip jazylǵan 15 tańba anyq kórinedi.
4 jyl buryn (2007) Aqmola oblysyna qarasty Zerendi aýdanynyń Igilik aýylynda jańa meshit ashyldy.
Jergilikti turǵyndardyń kúshimen salynǵan meshittiń ashylý saltanatyna Qazaqstan dinı basqarmasy Aqmola oblysy boıynsha ımam ókili Rahmetolla qajy Orazuly qatysty.
4 jyl buryn (2007) Almatyda brıtandyq «Heılıberı» mektebiniń qurylysynyń irgetasyna kapsýla qalaý rásimi ótti.
TMD-daǵy bul alǵashqy brıtandyq orta mektep «Heılıberı Almaty» dep atalatyn bolady. Oqýdy aıaqtaǵan oqýshylar orta bilim bitirgeni jónindegi sertıfıkatty - IGCSE (International General Certificate of Secondary Education) jáne halyqaralyq bakalavr dıplomyn alady.
2 jyl buryn (2009) Taldyqorǵanda Almaty oblysy Іshki ister departamentiniń ǵımaratynda Jedel basqarý ortalyǵy ashyldy.
Іshki ister organdaryn tehnıkalyq qaıta jaraqtaý jáne aqparattyq qamtamasyz etýdiń memlekettik baǵdarlamasy aıasynda Іshki ister mınıstrligi azamattardyń konstıtýtsııalyq quqyqtaryn qorǵaýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan polıtsııa qyzmetiniń jańa tujyrymdamasyn belsendi jáne maqsatty júzege asyryp otyr. Jedel basqarý ortalyǵy qalada oryn alatyn kez-kelgen oqıǵaǵa: jeke tulǵalardyń shaǵymdarynan bastap búkil qalaǵa qatysty tótenshe jaǵdaılarǵa ún qatatyn bolady.
ESІMDER
70 jyl buryn (1941-2003) tehnıka ǵylymynyń doktory, professor RAHIMOV Esentaı Rahımuly dúnıege keldi.
Jambyl oblysynyń Kókterek aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin, KSRO Ǵylym Akademııasy Máskeý memlekettik mashınataný ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. Eńbek jolyn 1965 jyly Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń assıstenti bolyp bastap, ómiriniń sońyna deıin osy oqý ordasynyń aǵa oqytýshysy, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, dotsenti, fakýltet dekany, kafedra meńgerýshisi, teoretıkalyq jáne qoldanbaly matematıka kafedrasynyń professory bolǵan.
Ǵalymnyń 130 ǵylymı eńbegi, onyń ishinde 5 monografııasy, 6 oqý quraly jáne birneshe ǵylymı shyǵarmalary bar. Kóptegen shyǵarmalary Ulybrıtanııada, Italııada, Ispanııada, ıÝgoslavııada, Úndistanda, Bolgarııada, Germanııada jáne TMD elderinde jaryq kórgen. 8 tehnıka ǵylymynyń kandıdatyn daıarlaǵan.
Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.
65 jyl buryn (1946) zań ǵylymynyń kandıdaty, professor, ádilet polkovnıgi MUQAShEV Marat Bızaýyluly dúnıege keldi.
Almaty qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen. 1971-1973 jyldary - Almaty garnızony áskerı prokýratýrasynyń áskerı tergeýshisi. 1973-1979 jyldary - Derjavın garnızonynyń aǵa tergeýshisi, áskerı prokýrorynyń kómekshisi. 1979-1981 jyldary - Almaty garnızony áskerı prokýrorynyń kómekshisi. 1981-1988 jáne 1990-1992 jyldary - Jambyl garnızony áskerı prokýrorynyń orynbasary, áskerı prokýrory. 1988-1990 jyldary - Petropavl-Kamchatka garnızonynyń áskerı prokýrory. 1992-1993 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy áskerı prokýrory, áskerı prokýrorynyń orynbasary. 1993-1994 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıteti Áskerı ınstıtýty kafedrasy bastyǵynyń orynbasary. 1994-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Іshki ister mınıstrligi Almaty joǵary mektebiniń dotsenti. 1995-2003 jyldary - «Turan» ýnıversıteti quqyq fakýltetiniń dekany, kafedra meńgerýshisi. 2003 jyldan bastap «Ádil sóz» qoǵamdyq qorynyń Ortalyq Azııa boıynsha monıtorıngtik qyzmetin úılestirýshisi bolǵan.
40-tan astam ǵylymı eńbektiń jáne birneshe kitaptyń avtory.
Birneshe medalmen marapattalǵan.
