QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 20-22 mamyr aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

20 mamyr kúni SІM-de QR Syrtqy ister mınıstri E.Qazyhanov Konrad Adenaýer Qorynyń jelisi boıynsha Eýroparlament depýtattarymen kezdesedi.

20 mamyrda QR TJM-da QR-dyń «Azamattyq qorǵanys týraly» zań jobasyn talqylaıtyn dóńgelek ústel otyrysy bolady.

20 mamyr kúni Táýelsizdik saraıynda Eýrazııalyq qaıta qurý jáne damý bankisiniń bas ekonomısi Erık Bergloftyń qatysýymen brıfıng ótedi.

20 mamyrda Táýelsizdik saraıynda Qadaǵalaýshy keńes otyrysynyń sessııasy bastalady.

PARLAMENT

20 mamyr kúni QR Parlamenti Senatynda «Aımaqtyq deńgeıde qorshaǵan ortada emıssııa úshin alynatyn qarajatty tıimdi paıdalaný taqyrybynda dóńgelek ústel ótedi.

QOǴAM

26 sáýir men 25 mamyr aralyǵynda Іshki ister mınıstrligi respýblıkalyq «Nazar aýdaryńyz - baǵdarsham!» aılyǵyn ótkizedi. Bul aktsııanyń maqsaty - balalar jol-kólik jaraqatynyń aldyn alý jáne júrgizýshilerdiń nazaryn kámeletke tolmaǵan jaıaý júrginshilerge aýdarý.

6 mamyrdan bastap, «Degdar» gýmanıtarlyq qory, «JTI» kompanııasynyń qoldaýymen elimizdiń bes qalasynda - Astana, Almaty, Taldyqorǵan, Shymkent jáne Qaraǵandy qalalarynda Uly Otan soǵysy ardagerleriniń qurmetine klassıkalyq mýzykadan qaıyrymdylyq kontsertter uıymdastyrady.

23 mamyr men 2 maýsym aralyǵynda Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi halyqaralyq qutqarýshy bólimshelerdiń 16-shy «Qazspas-2011» halyqaralyq semınar - jıynyn uıymdastyrmaq.

ASTANA

20 mamyrda «Túrki álemi jáne egemendi Qazaqstan» taqyrybynda halyqaralyq konferentsııa ótedi.

20 mamyr kúni L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa Ulttyq ýnıversıtetinde Eýroodaq jobasynyń aıasynda «BAQ týraly halyqaralyq standarttar jáne ulttyq zańnamalar» atty halyqaralyq konferentsııa ótedi.

20 mamyr kúni Táýelsizdik saraıynda Ortalyq jáne Shyǵys Eýropadaǵy Úkimettik emes uıymdar jelisi uıymdastyratyn baspasóz máslıhaty bolady.

20 mamyrda Astanada Qunta Qajy atyndaǵy meshit ashylady.

19-20 mamyr kúnderi Q.Qýanyshbaev atyndaǵy qazaq mýzykalyq drama teatrynda dramatýrg E.Jýasbektiń «Antıvırýs» spektakliniń tusaýy kesiledi.

20 mamyrda QR Prezıdenttik mádenıet ortalyǵynda eki ǵasyrdyń kýágeri, Alataýdyń bulbuly atanǵan qazaq halqynyń dúldúl aqyny, jyrshysy, kúmis kómeı ánshisi ári kompozıtory Kenen Ázirbaevtyń ómiri men shyǵarmashylyǵy týraly túsirilgen «Alataýdyń aqıyǵy»atty derekti fılmniń tusaýy kesiledi.

22-30 mamyr aralyǵynda Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynyń elimizdiń bas qalasy- Astanada gastroldik saparlary ótedi.

25 mamyrda Prezıdenttik Mádenıet Ortalyǵynyń zalynda "Qazaqstan Kameratasy" ǵajaıyp baǵdarlamany - qazaqstandyq kompozıtorlardyń qazirgi zamanǵy mýzykasy oryndalady.

ALMATY

20 mamyr kúni Almatyda Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medıtsınalyq ýnıversıtetinde medıtsınalyq bilim berýdiń biregeı úlgisi tanystyrylady.

20 mamyrda Almatyda Memlekettik sáýlet-qurylys baqylaý basqarmasy ashyq esik kúnderin ótkizedi.

20 mamyr kúni Jazýshylar úıinde «Daraboz» atty halyqaralyq balalar ádebıeti baıqaýynyń jeńimpazdary marapattalady.

29 mamyr kúni Almatyda avtoáýesqoılar merekesi ótedi.

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.

MAMYRDYŃ 20-Y, JUMA

Dúnıejúzilik metrologııa kúni. Bul kún órkenıetti elderdiń bárinde arnaıy túrde atalyp ótiledi. Atap aıtqanda túrli kezdesýler, semınarlar, dóńgelek ústelder túrinde kórinis taýyp, ár el ózderiniń metrologııa salasynda júrgizgen jumystarynyń qorytyndysyn shyǵarady. Sondaı-aq ózara tájirıbelerimen bólisip, mańyzdy degen máseleler talqyǵa túsip otyrady.

Metrologııa (grek tilinde metron - ólshem jáne logos - sóz, ilim) - ólsheý týraly ólsheýdiń birligi men qajetti dáldikke jetý tásilderi týraly ǵylym. Metrologııanyń negizgi máselelerine: ólsheýdiń jalpy teorııasy, fızıkalyq shamalardyń jáne onyń júıeleriniń birlikterin uıymdastyrý, ólsheýdiń ádisteri men quraldary, ólsheýdiń dáldigin anyqtaý ádisteri (ólsheýdiń qatelikter teorııasy), ólsheý birligin jáne ólsheý quraldarynyń metrologııa jaramdylyǵyn qamtamassyz etý (zańdy metrologııa) etalondar men ólsheý quraldarynyń úlgilerin jasaý, etalondardy birlik óleshemderin taratý ádisteri jatady. Metrologııa alǵashqyda ólsheýdiń ár túrli tegin (syzyqty, syıymdylyq, salmaq, ýaqyt) jazýmen sonymen qatar birneshe memleketterde qoldanylǵan aqsha jáne olardyń ara qatynasyn tabýmen aınalysty. Metrologııanyń kúrt damýyna 1975 jyly Metrıkalyq konventsııasynyń (quramynda 17 memleket bar) qorytyndysy (Ólsheý men tarazylar jáne ólsheýdiń metrıkalyq etalonyn jasaýdyń halyqaralyq mekemesi) sebepshi boldy. Qazirgi kezdegi metrologııa fızıka, hımııa t.b. jaratylystaný ǵylymdarynyń jetistikterin paıdalanyp, fızıkalyq tájirıbeniń joǵarǵy dáldigine súıenedi. Qazaqstanda alǵashqy metrologııalyq mekeme 1923 jyly Semeı qalasynda uıymdastyryldy. Ol 1925 jyly Semeı jáne Jetisý gýbernııalaryndaǵy tarazylardy, uzyndyq pen kólem ólshemderin tekserýdi júzege asyratyn óz aldyna jeke palata boldy. Onyń bólimderi Petropavl, Aqtóbe, Almaty qalalarynda jumys istedi. 1930 jyly palata Almatyǵa kóshirildi. 1974 jyly Almaty qalasynda arnaıy etalondar saqtaıtyn ǵımarat salyndy.

Respýblıkanyń metrologııalyq qyzmetinde tekserý jumystaryn júrgizý úshin 20 jumys etalony (qysym, temperatýra, massa, uzyndyq, elektrlik syıymdylyq, elektrlik kedergi, túzý, túzý syzyq, t.b.) qoldanylady. 2000 jyly Qazaqstanda memlekettik ýaqyt jáne jıilik etalony paıdalanýǵa engizildi.

Kýba Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni. 1902 jyldan bastap atap ótiledi. Ispan otarynan qutqarǵan amerıkandyqtardyń áskerı úkimeti Kýba jerin 10 jyl basqaryp, 1902 jyly bar bılikti Kýba prezıdentiEstrade Palmege usyndy. Kýba - Amerıkadaǵy, Vest-Indııadaǵy memleket. Ońtústik jáne Soltústik Amerıka qurlyqtary aralyǵynda Kýba, Hýventýd jáne olardyń janyndaǵy Úlken Antıl araldar tobynda ornalasqan. Araldardyń japy sany 1600-ge jýyq. Olardyń kópshiliginde adamdar qonystanbaǵan. Astanasy - Gavana qalasy. Resmı tili - ıspan tili. Aqsha birligi - Kýba pesosy. 1976 jylǵy qabyldanǵan Konstıtýtsııa boıynsha memleket bıligi halyqtyq ókimettiń qolynda. Ol óz depýtattary arasynan Memlekettik Keńes saılaıdy jáne Mınıstrler Keńesiniń múshelerin bekitedi. Osy eki Keńestiń tóraǵasy memleket basshysy bolyp esepteledi.

Qazaqstan Respýblıkasy men Kýba arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy naýryzdyń 24-inde ornatyldy.

Saýd Arabstany Koroldiginiń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni. Saýd Arabstany Ońtústik-Batys Azııanyń ońtústik-batys bóliginde ornalasqan memleket. Arab túbeginde jáne Qyzyl teńizdegi, parsy shyǵanaǵyndaǵy araldarda ornalasqan. Soltústiginde Iordanııamen, Irakpen, Kýáıtpen, ońtústik jáne ońtústik-batysynda Iemenmen, Omanmen, Birikken Arab Ámiriligimen, Katarmen shektesedi. Ákimshilik jaǵynan 13 aýdanǵa bólinedi. Astanasy - Ar-Rııad qalasy. Resmı tili - arab tili. Aqsha birligi - real. Saýd Arabstany - absolıýttik manarhııa. Memleket basshysy - Korol. Joǵary zań shyǵarýshy organy - Korol jáne Konsýltatıvtik keńes. Joǵary atqarýshy organy - Mınıstrler Keńesi.

Qazaqstan Respýblıkasy men Saýd Arabstany arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1994 jylǵy sáýirdiń 30-ynda ornatyldy.

OQIǴALAR

71 jyl buryn (1940) Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy «Shyǵys saqınasy» jol qurylysy bastaldy.

11 jyl buryn (2000) «Alpamys batyr» jyrynyń 1000 jyldyǵy respýblıka kóleminde atalyp ótti.

6 jyl buryn (2005) Elbasy Nursultan Nazarbaev «Eýrazııalyq ekonomıkalyq qoǵamdastyqtyń zańnamasy negizderiniń mártebesi, olardy ázirleý, qabyldaý jáne iske asyrý tártibi týraly shartty bekitý týraly» Zańǵa qol qoıdy.

3 jyl buryn (2008) NATO kıberqaýipterden qorǵanýdyń aldyńǵy qatarly tájirıbelerin júrgizetin jańa ortalyǵyn ashty.

Ortalyq kıberqaýipterden qorǵaný salasynda tájirıbeler jáne daıyndyqtar júrgizetin bolady. Ortalyqta qyzmetshileriniń sany - 30 adam bolady, olardyń teń jartysy - alıans qyzmetine qoldaý kórsetýshi elder: Germanııa, Ispanııa, Italııa, Latvııa, Lıtva, Slovakııa jáne Estonııa elderiniń mamandary bolmaq. «Ortalyqty qurýdaǵy maqsat - kıberqaýipterden qorǵaný jónindegi tájirıbelerdi júzege asyrý jáne daıyndyq júrgizý bolyp otyr. Mundaı ortalyq NATO-ǵa bul saladaǵy qaýipterge boı bermeýge jáne olarǵa qarsy tabandy kúresýine múmkindik beretin bolady», dedi qujatqa qol qoıý rásiminde NATO-nyń transformatsııalaý jónindegi joǵarǵy bas qolbasshysy general Djeıms Mattıs.

3 jyl buryn (2008) Astrahan qalasynyń teńiz aılaǵynda «Jaıyq» gıdrogeografııalyq kemesinde Qazaqstan Respýblıkasy Týynyń saltanatty kóterilý resimi boldy. Kemeni Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstrliginiń tapsyrysy boıynsha «Astrahan keme zaýyty» reseılik kásiporny jasaǵan.

Saltanatty rásimde Qazaqstan tarapynan Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstrligi «Batys» óńirlik qolbasshylyǵy áskerleriniń qolbasshysy kontr-admıral R. Komratov, Qazaqstan Respýblıkasy Áskerı-teńiz kúshteri bas qolbasshysynyń birinshi orynbasary J. Januzaqov, «Jaıyq» gıdrogeografııalyq kemesiniń kapıtany, Qazaqstan Respýblıkasy Áskerı-teńiz kúshteriniń aǵa leıtenanty A. Týdakov, Astrahan qalasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Konsýldyǵynyń qyzmetkerleri boldy. Reseı tarapynan RF Qorǵanys mınıstrligi Kaspıı flotılııasy qolbasshysynyń birinshi orynbasary O. Jýravlev, RF shekara jáne keden qyzmetteriniń ókilderi qatysty.

1 jyl buryn (2010) Máskeýde ITAR-TASS agenttiginiń keńsesinde Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstri Kárim Másimovtiń qatysýymen aǵylshyn jazýshysy Djonatan Aıtkenniń «Nursultan Nazarbaev jáne Qazaqstan jasampazdyǵy» kitabynyń oryssha aýdarmasy tanystyryldy.

Óz sózinde K.Másimov kitap avtoryna, basylymdy uıymdastyrǵany úshin ITAR-TASS agenttigine jáne reseılik «Kórkem ádebıet» baspasyna alǵysyn bildirip, bul eńbekte shynaıy kózqaras jáne aldyn ala ekshelmegen durys pikir kórinis tapqanyn atap ótti.

Sharaǵa qatysqan kitap avtory Dj.Aıtkenniń aıtýynsha, Nursultan Nazarbaevtyń ómirbaıanyn batysta alǵashqy bolyp qolǵa alý arqyly Qazaqstannyń da, Reseıdiń de qyzyqty tarıhyna, saıasatyna jáne mádenıeti álemine boılaǵan. «Nursultan Nazarbaevtyń ómirin, árıne, epıkalyq saıası baıandaý dep aıtýǵa bolady, sonymen qatar jyly adamı qatynastar sátteri kóp», - dep atap kórsetti jazýshy.

ESІMDER

165 jyl buryn (1846-1902) orys shyǵystanýshysy, aǵartýshy, mıssıoner KATARINSKII Vasılıı Vladımırovıch dúnıege keldi.

Reseıdiń Orynbor qalasynda týǵan. Qazan qalasyndaǵy dinı semınarııany, keıin dinı akademııany bitirgen. 1975 jyldan bastap Orynbor okrýginde tatar, bashqurt jáne qazaq mektepteri jónindgi okýrgtik ınspektor bolyp taǵaıyndalyp, osy jumysty uzaq jyldar atqarǵan. Sonymen birge dinı mektepterdegi oqý-tárbıe jumysynyń barysyn baqylap otyrý tapsyrylǵan. Ol Altynsarınniń oqý isi salasyndaǵy ıdeıalaryn qoldap, onyń iske asýyna tikeleı kómek bergen. Torǵaıda oblystyq jáne aýyldyq ýchılışeler men mektepterdiń ashylyp, qalyptasýyna kóp eńbek sińirgen. Yrǵyzdaǵy qyzdar ýchılışesine jáne Orskidegi qazaq oqytýshylaryn daıarlaıtyn mektepke qamqorshy bolǵan. Sondaı-aq Orynbor okýrgine qatysty oqý-aǵartý isterimen baılanysty qujattar daıarlap, olardyń júzege asýyna erekshe kóńil bólgen. Onyń qazaq mektepteri úshin orys tilinde «Qyrǵyzdarǵa arnalǵan álippe», «Qyrǵyzdarǵa arnalǵan orys tiliniń bastapqy oqýlyǵy» atty oqý quraldaryn jazyp, qazaq tiliniń grammatıkasyn, sózdigin jasaýǵa qatysqan.

105 jyl buryn (1906-1944) Keńes Odaǵynyń batyry IShANOV Estaı dúnıege keldi.

Qostanaı oblysynyń Jitiqara aýdanynda týǵan. Uly Otan soǵysy maıdanynda 60-shy armııanyń 3-shi gvardııa Bahmach jeńil artıllerııa brıgadasynyń 206-shi polki quramynda urysqa qatysqan. Gvardııa kishi serjanty Ishanov Dneprdiń batys jaǵalaýyndaǵy Medvın aýdanynda bolǵan urysta dushpannyń 3 tankisin, qarý-jaraq tıegen 7 avtokóligin, batalonǵa jýyq jaıaý áskerin joıǵan. Osy erligi úshin oǵan Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy berilgen. Ol Vısla ózeninen ótý kezindegi urysta erlikpen qaza tapqan.

2-shi dárejeli Otan soǵysy, 3-shi dárejeli Dańq, Qyzyl Juldyz ordenderimen marapattalǵan. Batyrdyń týǵan jeri Jetiqara qalasynda eskertkish ornatylǵan.

75 jyl buryn (1936-1995) fılologııa ǵylymynyń kandıdaty, professor ARYNOV Muhtar Ǵalıuly dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Aqsý aýdanynda týǵan. Almaty memlekettik shet tilder ınstıtýtyn bitirgennen keıin osy oqý ornynyń oqytýshysy, kafedra meńgerýshisi, Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ınstıtýtynyń prorektory, Bilim mınıstrliginiń bólim meńgerýshisi bolǵan. 1983 jyldan ómiriniń sońyna deıin Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe ýnıversıtetiniń rektory boldy. Onyń «Nemis tiliniń qysqasha grammatıkasy», «Nemis tili grammatıkasy» oqýlyqtary til bilimi ǵylymyndaǵy eleýli tabys retinde baǵalanady. Ol 1989 jyly halyaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń qurylýyna uıytqy bolyp, Aqtóbe oblysyndaǵy «Qazaq tili» qoǵamynyń tóraǵasy retinde qazaq tilinde oqytatyn mektepterdiń ashylýyna kóp kúsh-jigerin jumsady. Arynovtyń uıymdastyrýymen «Aqtóbe óńirindegi bilim berý júıesiniń damýy» murajaıy, Abaı murajaıy ashyldy. Onyń ulttyq fılosofııalyq, dıdaktıkalyq, etnografııalyq jáne etnolıngvıstıklyq derekter negizinde jazylǵan «Bes anyq» kitaby qazaq halqynyń dástúrli dúnıetanymyn zerdeleýge arnalǵan alǵashqy eńbekterdiń biri, sonymen qatar ulttyq rýhtyń ereksheligin kórsetetin til, din, salt-dástúr, tarıh, atameken týraly oı-tolǵamdary halyqtyq pedagogıka pániniń qalyptasýyna negiz bolyp qalandy. Ol Eset, Kótibar batyrlardyń, kúıshi Qazanǵaptyń tarıhı-sáýlet keshenderiniń boı kóterýine uıytqy boldy. Áıteke bıdiń, kerderi Ábýbákirdiń ómiri men shyǵarmashylyǵyn zertteýge eleýli úles qosty. Ol Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń depýtaty retinde táýelsiz Qazaqstannyń tuńǵysh Konstıtýtsııasynyń «Tilder týraly», «Joǵary bilim týraly» zańdarynyń qabyldaý men taldaý jumysyna qatysqan.

65 jyl buryn (1946-2002) tarıhshy-muraǵatshy, tarıh ǵylymynyń kandıdaty HASANAEV Marat Jaqsybaıuly dúnıege keldi.

Almaty oblysy Jambyl aýdanynda týǵan. Máskeý tarıh-muraǵat ınstıtýtyn bitirgen. 1975-1979 jyldary - Qazaq KSR Mınıstrler Keńesi janyndaǵy Bas muraǵat basqarmasynyń ınspektory, aǵa ınspektory. 1979-1994 jyldary - - Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq memlekettik muraǵatynyń dırektory. 1994-1996 jyldary - - Qazaqstan Respýblıkasy Bas muraǵat jáne is qaǵazdary basqarmasynyń bastyǵy. 1996-2000 jyldary - «Soros-Qazaqstan» qorynyń sarapshysy. 2000-2002 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq memlekettik muraǵatynyń dırektory boldy.

100-den astam ǵylymı eńbekterdiń jáne «Arhıvnoe stroıtelstvo v Kazahstane (1920-1980)» atty kitaptyń avtory.

MAMYRDYŃ 21-І, SENBІ

Dúnıejúzilik qarym-qatynas pen damý maqsatyndaǵy mádenı áralýandylyq kúni. 2002 jylǵy jeltoqsannyń 20-synda «Mádenıet jáne damý» qararymen mamyrdyń 21-in Dúnıejúzilik qarym-qatynas pen damý maqsatynda mádenı áralýandylyq kúni dep jarııalaýǵa qaýly qabyldady.

Qazaqstan Búkilálemdik tabıǵı jáne mádenı murany qorǵaý týraly konventsııaǵa 1994 jylǵy sáýirdiń 29-ynda qosyldy.

Este qalar kúnniń maqsaty - qoǵam mádenıetiniń ártúrli qundylyǵy men mańyzdylyǵyna aqparat berýi jáne ártúrli merekelik sharalar ótkizýine kómektesý. Bul kún mádenıet qundylyǵyn tereń tanýǵa álem halyqtarynyń yntymaqtastyǵynyń damýyna múmkindik beredi.

Jumyssyzdyqtan qorǵaý kúni. Halyqaralyq eńbek uıymynyń málimetteri boıynsha jumyssyzdardyń sany mıllıard adamǵa jetedi. Bul ǵalamshardaǵy jumys kúshiniń úshten birine teń.

OQIǴALAR

12 jyl buryn (1999) aqyn Muhtar Shahanovqa halyqaralyq «Rýhanııat» syılyǵy berildi.

12 jyl buryn (1999) Batys Qazaqstannan Qara teńiz jaǵalaýyna deıin sozylatyn Kaspıı munaı qubyryn tóseý bastaldy.

7 jyl buryn (2004) Almaty qalasy ákimdiginiń qoldaýymen Jambyl atyndaǵy Qazaq memlekettik fılarmonııasynda birinshi ret Halyqaralyq organdyq mýzykalar festıvali ótti.

6 jyl buryn (2005) basylym betterinde Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev qol qoıǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń Azamattyq kodeksine (Jalpy bólim) ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańy jaryq kórdi.

4 jyl buryn (2007) Pavlodar oblysyndaǵy Ýspen aýdanynyń ortalyǵynda Keńes Odaǵynyń Batyry Maksım Mılevskııge eskertkish ornatyldy.

Maksım Mılevskıı (1923-2005) Ýspen aýdanynyń Pavlovka aýylynda dúnıege kelgen, soǵys bastalǵanda maıdanǵa óz erkimen attanǵan. Soǵysta Stalıngradtan Berlınge deıingi joryq joldarynan ótip, Qyrym, Lıtva jáne Latvııany azat etýge qatysqan. Qazaqstandyq jaýynger urystardaǵy erligi úshin Qyzyl juldyz, 3-dárejeli «Dańq», «Otan soǵysy» ordenderimen marapattaldy. Kenıgsberg túbindegi shaıqasta erjúrek komandırge Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy berildi.

2004 jyly Maksım Mılevskıı respýblıka aldynda sińirgen eńbegi úshin «Parasat» ordenimen marapattaldy.

3 jyl buryn (2008) Qazaqstanda Ulttyq aeroǵaryshtyq qaýymdastyq quryldy.

Quramynda aeroǵaryshtyq mekemelerdiń basshylary, aeroǵarysh salasynyń mamandary, qoǵam ókilderi bar yntaly top Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵarysh agenttiginiń tóraǵasy, ǵaryshker Talǵat Musabeavty qoldap, elimizde kásibı aeroǵaryshtyq birlestik - Ulttyq Aeroǵaryshtyq qaýymdastyq qurý qajettigi jaıynda málimdeme jasady.

Mundaı uıym elimizdi álemdik aeroǵaryshtyq naryqtyń tolyqqandy múshesine aınaldyrý josparyn júzege asýyrýǵa muryndyq bolmaq. Yntaly top ókilderiniń pikirinshe, Qazaqstannyń álemdik aeroǵaryshtyq elge aınalýǵa múmkindigi jetkilikti. «Baıqońyr aılaǵy, synaq alańdary, kásibı aerodromdar, damyǵan aeronavıgatsııalyq júıe, halyqaralyq deńgeıdegi áýe kompanııalary - osyǵan dálel. Sondaı-aq elimizde ǵaryshty baǵyndyrýǵa arnalǵan alǵashqy qadamdar jasalýda» - deıdi mamandar. Ulttyq aeroǵarysh qaýymdastyǵyn qurý arqyly onyń músheleri «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵynyń problemalaryn da sheshýge yqpal jasamaq.

2 jyl buryn (2009) «Jeti jarǵy» baspasynan eki tilde jazylǵan «Keden isi boıynsha suraqtar men jaýaptar» - «Voprosy ı otvety po tamojennomý delý» atty kitap jaryq kórdi. Avtory - keden qyzmetiniń polkovnıgi Beken Nurahmetov.

Kitapta oqyrmandardyń úsh júzdeı suraqtaryna jaýaptar berilgen. Onda Qazaqstannyń zań sheńberindegi keden isi týraly ǵana emes, sonymen birge bizdiń elde bekitilgen halyqaralyq konventsııalar, basqa da málimetter jınaqtalǵan.

1 jyl buryn (2010) Memleket basshysy «Sáıkestigi mindetti baǵalanýǵa (rastalýǵa) jatatyn ónimniń Keden odaǵynyń kedendik aýmaǵyndaǵy aınalysy týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna qol qoıdy.

ESІMDER

115 jyl buryn (1896-1983) tehnıka ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri ZAHAROV Vadım Pavlovıch dúnıege keldi.

Reseıdiń Sankt-Peterbor qalasynda týǵan. Máskeý elektrtehnıka ınstıtýtyn bitirgen. 1944-1978 jyldary Qazaq energetıka ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, zerthana meńgerýshisi, ǵylymı keńesshisi boldy. 1978 jyldan ómiriniń sońyna deıin Orta Azııa ırrıgatsııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda jumys istedi.

Ol keshendi sý torabyna arnap sý sharýashylyǵy men sý energetıkasy salalaryndaǵy jumystardy ekonomıkalyq turǵydan esepteý ádisterin usyndy. Orta Azııa respýblıkalary men Qazaqstanda elektrlendirý isi jáne sý energetıkasyn damytý jóninde baǵaly usynystar jasady.

Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet belgisi» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

65 jyl buryn (1946)Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵy tóraǵasynyń orynbasary, «Altyn besik» jýrnalynyń bas redaktory, jazýshy, dramatýrg, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri BALǴABAEV Sultanáli dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynyń Shıeli aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) jýrnalıstıka fakýltetin bitirip, «Bilim jáne eńbek» (qazirgi «Zerde»), «Mádenıet jáne turmys» (qazirgi «Parasat»), jýrnaldarynda, «Jalyn» baspasynda, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynda qyzmet istegen. On jylǵa jýyq Ǵabıt Músirepov atyndaǵy Memlekettik akademııalyq jastar men balalar teatrynda ádebıet bóliminiń meńgerýshisi bolǵan.

1978 jyly «Jalyn» baspasynan «Juldyzyń jansyn» atty qazaq sportshylary týraly derekti povesteri men áńgimeleri shyqqan. Sodan bergi ýaqytta onyń «Altyn saǵym», «Qum men qyzǵaldaq», «Dala men darııa», «Qazaqtyń qyzyl kitaby» atty povesteri men áńgimeleri, maqalalar jınaqtary jaryq kórip, «Qyz jıyrmaǵa tolǵanda», «Biz de ǵashyq bolǵanbyz», «Qazaqsha kúres», «Áıelder álemi nemese eń jaqsy erkek», «Eń ádemi kelinshek», «Toıdan qaıtqan qazaqtar», «Jymbala, Mıko jáne qasqyr» atty pesalary sahnaǵa qoıylǵan.

55 jyl buryn (1956) áskerı qaıratker, Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstrliginiń Qytaı Halyq Respýblıkasyndaǵy áskerı attashesi, general-maıor ORAZOV Edil Luqpanuly dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysynyń Aq Jaıyq aýdanynda týǵan. Engels áskerı zenıttik-zymyrandyq qolbasshylyq ýchılışesin, Georgıı Jýkov atyndaǵy Áýe shabýylyna qarsy qorǵanys akademııasyn bitirgen. 1979-1993 jyldary - Engels áskerı zenıttik-zymyrandyq qolbasshylyq ýchılışesiniń vzvod komandıri, batareıa kýrsanttarynyń komandıri, oqytýshysy. 1993-1998 jyldary - Shyńǵyrlaý aýdandyq áskerı komıssary, Batys Qazaqstan oblysy áskerı komıssarynyń orynbasary. 1998-2002 jyldary - Mańǵystaý oblysynyń jáne Aqtaý qalasynyń áskerı komıssary. 2002-2005 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstrligi Ulttyq ýnıversıtetiniń bastyǵy. 2005-2006 jyldary - «Batys» óńirlik qolbasshylyq áskerleri qolbasshysynyń orynbasary. 2006 jyly - Reseı Federatsııasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Elshiliginde áskerı attashe. 2007 jyly - Mańǵystaý oblysynyń jumyldyrý daıyndyǵy, azamattyq qorǵanys, avarııalar men dúleı apattardyń aldyn alýdy jáne joıýdy uıymdastyrý basqarmasynyń bastyǵy. 2007-2010 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstrliginiń Radıoelektronıka jáne baılanys áskerı ınstıtýtynyń bastyǵy. Qazirgi qyzmetinde 2010 jyldan bastap isteıdi.

Medalmen marapattalǵan.