QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 2-4 maýsym aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

1-2 maýsymda Astanada Syrtqy ister mınıstrleriniń orynbasarlary deńgeıinde Qazaqstan men Makedonııa arasynda saıası konsýltatsııalar ótedi .

2011 jyly 3 maýsymda «Dıplomat» qonaqúıiniń konferents-zalynda «Bolashaq» Konsaltıngtik toby» jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrligi «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy normashyǵarmashylyq: teorııa men praktıkanyń problemalary» dep atalatyn Respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq konferentsııa ótkizedi. Konferentsııada ishki jáne halyqaralyq quqyq salasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik organdary normashyǵarmashylyq qyzmetiniń ózekti máseleleri talqylanady.

Konferentsııaǵa ádilet vıtse-mınıstri D.R. Qusdáýletov, QR Parlamenti komıtetteriniń tóraǵalary A.Q. Bıjanov, N.Ch. Joldasbaeva, QR Premer-Mınıstri keńsesiniń jáne ortalyq atqarýshy bılik organdarynyń ókilderi qatysady.

Konferentsııa qorytyndysy boıynsha normashyǵarmashylyqtyń otandyq júıesin damytý jóninde usynystar ázirlenedi jáne oǵan qatysýshylardyń baıandamalary men sóılegen sózderinen jınaq shyǵarylatyn bolady.

PARLAMENT

2 maýsymda Parlament Senatynyń jalpy otyrysy ótedi.

3 maýsym kúni Astanadaǵy L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ýnıversıtetiniń bas ǵımaratynda QR Parlamenti Májilisiniń janyndaǵy Qoǵamdyq Palatanyń otyrysy ótedi.

QOǴAM

23 mamyr men 2 maýsym aralyǵynda Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi halyqaralyq qutqarýshy bólimshelerdiń 16-shy «Qazspas-2011» halyqaralyq semınar - jıynyn uıymdastyrmaq.

4 maýsymda Kıevte EýrAzEQ-tyń daǵdarysqa qarsy qory otyrys ótkizedi.

4 maýsym kúni Almaty, Astana qalalary men barlyq oblys jáne aýdan ortalyqtarynda respýblıkalyq «Voleıbol festıvali» bolady.

SPORT

3 maýsym kúni Astanada fýtboldan 2012 jyldyń Eýropa chempıony dodasyna irikteý oıyndary aıasynda elimizdiń ulttyq quramasy Ázirbaıjan ujymymen kezdesý ótkizedi.

ASTANA

2 maýsymda «Qazirgi zamanǵy dinı jaǵdaı: problemalary men damý bolashaǵy» taqyrybynda dóńgelek ústal otyrysy ótedi.

1-3 maýsym kúnderi Astanada «Tańsholpan» atty VI respýblıkalyq baıqaý ótýde.

2 maýsym kúni QR Tuńǵysh Prezıdenti murajaıynda B.Ásemquldyń «Óner álemin ıgere otyra» jeke kórmesinde sheberlik synyby ótedi.

2 maýsym Energııa tıimdiligi men energııamen qamtamasyz etý máselelerine arnalǵan dóńgelek ústal otyrysy ótedi.

3 maýsymda QR Tuńǵysh Prezıdentiniń murajaıynda balalar shyǵarmashylyǵynyń saıys-festıvali jáne «Túrli-tústi mozaıka» qalalyq saıys-festıvaliniń jeńimpazdaryn marapattaý saltanaty ótedi.

5 maýsymda Astana qalasyndaǵy «Qazaqstan» Ortalyq kontsert zalyndaqaıyrymdylyq kontsert ótedi. Atalǵan kontsertti Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet mınıstrligi, Astana qalasy ákimdigi, «Bolashaq» qaýymdastyǵy birlesip uıymdastyrýda.

Kontsertke «Muzart» toby, «Báıterek» toby, «Dabl» toby, Qydyráli Bolmanov, Qaraqat, Marjan Arapbaeva sekildi qazaq estradasynyń juldyzdary men taǵy basqa tanymal ártister qatysady. Keshtiń júrgizýshileri - Tursynbek pen ıAroslav («Qazaqtar» KTK (KVN) komandasy).

Jınalǵan qarjy Japonııanyń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Elshiligi arqyly Japonııanyń Qyzyl krest qoǵamyna aýdarylatyn bolady.

ALMATY

2 maýsymda Almatyda «Teorııalyq jáne klınıkalyq medıtsınanyń qazirgi problemalary» taqyrybynda TMD jas ǵalym-medıkteriniń HІ Halyqaralyq konferentsııasy ashylady.

2 maýsymda «Maverennahrdaǵy Iran mádenıeti men órkenıeti» halyqaralyq konferentsııasy ótedi.

2 maýsymda «Pıvnoı dozor» aktsııasy ótedi.

2 maýsymda «Gastroenterologııa-2011» halyqaralyq kongressi ótedi.

2 maýsymda Oralmandar máselesine arnalǵan dóńgelek ústal otyrysy ótkiziledi.

28 mamyr men 2 maýsym aralyǵynda Almatyda "Syńǵyrlaǵan daýysty ánshi - bulbul qus bolyp keledi" atty HIII «Boztorǵaı» balalar shyǵarmashylyǵynyń halyqaralyq baıqaýy ótýde

3 maýsymda Almaty qalasynda «Qylmystyq is júrgizýdi odan ári reformalaý máseleleri jónindegi Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń jobasyn talqylaýǵa arnalǵan «dóńgelek ústel» ótedi.

4 maýsym kúni Almaty mańyndaǵy «Aqerke» demalys aımaǵynda blogshylardyń ekinshi Respýblıkalyq sleti ótedi. Slet «YourVision» blog-tuǵyrnamasynyń úsh jyldyǵyna arnalady.

AIMAQ

Almaty oblysy

2 maýsym - Dúnıejúzilik balalardy qorǵaý kúnine oraı Almaty oblysynda Qozǵalys jas ınspektorlarynyń (QJI) respýblıkalyq sleti ótip jatyr. Slet 7 maýsymǵa deıin jalǵasady.

Ońtústik Qazaqstan oblysy

Shymkentte «Táýelsizdik - meniń maqtanyshym» atty baıqaý ótip jatyr. Baıqaý 1 shildege deıin jalǵasady.

Qostanaı oblysy

3-4 maýsymda Qostanaı qalasynda QR Memlekettik hatshysy Qanat Saýdabaevtyń qatysýymen «Meniń Qazaqstanym!» ІV patrıottar forýmy ótkiziledi.

Mańǵystaý oblysy

30 mamyr men 3 maýsym aralyǵynda Aqtaýda «MAEK-Qazatomónerkásip» JShS bazasynda І Halyqaralyq ınnovatsııalyq mektep jáne «Energııa, hımııa jáne sý» atty dóńgelek ústel ótedi

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.

2011 JYLDYŃ MAÝSYM AIYNDA:

ESTE QALAR OQIǴALAR

60 jyl buryn (1951) Qazaq KSR Ǵylym akademııasy men Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń uıymdastyrýymen respýblıkada tuńǵysh ret Abaı shyǵarmashylyǵy týraly aıtys ótti.

57 jyl buryn (1954) Rýdnyı qalasynda Sokolov-Sarybaı ken baıytý óndiristik birlestigi quryldy. 1957 jyly Sokolov, 1960 jyly Sarybaı kenishiniń birinshi kezeńi iske qosyldy. Onyń quramyna Sarybaı, Qashar, Qorjynkól ashyq temir kenishteri men Sokolov jerasty kenishi kiredi.

18 jyl buryn (1993) Aqmolada Qazaqstandaǵy ekinshi halyqaralyq telefon stansasynyń jáne 120 shaqyrymdyq talshyqty-optıkalyq baılanys jelisin salý boıynsha «Doıche BýndesTelekom» fırmasymen Qazaqstan-nemis kásipornyn qurý týraly kelisimshartqa qol qoıyldy.

16 jyl buryn (1995) «ATF banki» aktsıonerlik qoǵamynyń negizi qalandy. Ol kezde Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq bankine «Almaty saýda-qarjy banki» jabyq aktsıonerlik qoǵamy degen ataýmen tirkelgen bolatyn. Qazirgi ataýymen 2003 jyldan bastap qyzmet isteıdi.

10 jyl buryn (2001) Shanhaı Yntymaqtastyq Uıymy (ShYU) quryldy. Bul uıym «Shanhaı bestiginen» (Qazaqstan, Reseı, Kytaı, Qyrǵyzstan jáne Tájikstan) qurylǵan. ShYU-nyń negizi - Shekara aýmaǵynda áskerı salasynda senimdi nyǵaıtý týraly Shanhaı kelisimi (1996 jyly) jáne Shekara aýmaǵynda qarýly kúshterdiń ózara qysqartylýy týraly Máskeý kelisimi (1997 jyly) bolyp tabylady. Atalǵan eki tarıhı kelisimniń birinshisine qol qoıý úshin 1996 jyly Shanhaı qalasynda bes memleket basshysy kezdesip, ol «Shanhaı bestigi» degen ataýǵa negiz boldy. Shanhaıdaǵy, oǵan ilese bir jyldan keıin Máskeýde ótken sammıtter alty jyldan soń kóp jaqty yntymaqtastyq uıymyna aınalǵan qurylymnyń negizin qalady.

Qazaqstan, Shanhaı yntymaqtastyq uıymymen yqpaldasýdy óziniń syrtqy saıasatynyń basym baǵyttarynyń biri retinde qarastyra otyryp, atalǵan Uıymǵa erekshe mán beredi. ShYU osy óńirdegi memleketterdiń qaýipsizdik jáne senim sharalaryn nyǵaıtý máselelerin birlesip sheshý umtylysynyń nátıjesinde paıda boldy. Uıymnyń múddeleri saıası, ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalarǵa taraldy. Terrorızm, ekstremızm jáne taǵy basqa syrtqy qaýipter aımaqtaǵy memleketterdi ShYU-nyń quramynda birigýge ıtermeleıdi. ShYU - belgili bir kúshterge qarsy qımyldaıtyn áskerı odaq nemese tuıyq qoǵamdastyq emes. Ol - halyqaralyq yntymaqtastyqqa umtylǵan ashyq uıym. ShYU-nyń qazirgi jaǵdaıdaǵy mán beretin máseleleri - aımaqtaǵy beıbitshilikti, turaqtylyqty jáne qaýipsizdikti saqtaý, ásirese, saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqtyń damýy.

2011 jylǵy 25-28 qańtarda Qazaqstan Respýblıkasynyń tóraǵalyǵymen Pekınde Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna múshe memleketterdiń Ulttyq úılestirýshileri keńesiniń (UÚK ShYU) kezekti otyrysy ótti. Otyrys barysynda Uıymǵa múshe memleketter (Qazaqstan, Qytaı, Qyrǵyzstan, Reseı, Tájikstan men Ózbekstan) Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ShYU qurylýynyń on jyldyǵyna arnalǵan mereıtoılyq sammıtin 2011 jylǵy 15 maýsymda Astanada ótkizý týraly usynysyn biraýyzdan qoldady. Osylaısha, Astana sammıti «Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń qurylǵan kúni» ótkiziletin boldy.

8 jyl buryn (2003) Taılandtyń Chıagmaı qalasynda ótken Azııadaǵy yntymaqtastyq dıalogy Syrtqy ister mınıstrleriniń 2-shi keńesinde Qazaqstan Respýblıkasy Oman, Shrı-Lanka jáne Kýveıt memleketterimen birge atalǵan uıymǵa múshe bolyp qabyldandy.

ESІMDER

150 jyl buryn (1861-1919) alǵashqy qazaq dárigerleriniń biri AITBAQIN Ámire Durmanuly dúnıege keldi.

Buryńǵy Semeı oblysy Pavlodar ýezi Aqbettaý bolysynda (qazirgi Pavlodar oblysy Baıanaýyl aýdany aımaǵy) týǵan. 1882 jyly Omby muǵalimder semınarııasyn aıaqtaǵannan keıin osy qaladaǵy gımnazııada sabaq berdi. 1883-1889 jyldary Dala general-gýbernatorynyń, Semeı oblystyq áskerı gýbernatorynyń tilmashy, Qarqaraly ýezi bastyǵynyń kómekshisi, Semeı oblystyq áskerı gýbernatory keńesinde aıryqsha tapsyrmalar jónindegi sheneýnik boldy. 1885 jyldyń mamyr aıynda ol Shar ózeni boıyndaǵy Qaramolada 5 ýezdiń bıleri men el jaqsylary talqylaǵan «Semeı qazaqtary úshin qylmysty isterge qarsy zań erejelerin» jazýǵa qatysty. 1889-1894 jyldary Tomsk ýnıversıtetiniń medıtsına fakýltetin bitirdi. Qarqaraly jáne Pavlodar ýezderinde dáriger, 1898 jyldan bastap Óskemen ýezi Bolshenarym kentinde ýchaskelik dáriger boldy. Qazan tóńkerisine deıin Óskemen ýeziniń Zaısan men Qatynqaraǵaı aralyǵyndaǵy aýyldarda dárigerlik qyzmet atqardy. Tóńkeris jyldarynda jergilikti keńestiń tóraǵasy, Óskemen ýezdik keńesi atqarý komıtetiniń múshesi boldy, ýezdik zemstvo basqarmasynda qyzmet etti.

MAÝSYMNYŃ 2-SІ, BEISENBІ

Baıqońyr qalasynyń jáne ǵarysh aılaǵynyń kúni. Osydan 56 jyl buryn 1955 jylǵy maýsymnyń 2-sinde KSRO Qorǵanys mınıstrligi Bas shtabynyń dırektıvasymen «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵyn uıymdastyrý-shtattyq qurylymy bekitilgen bolatyn. Mine, sodan beri, maýsymnyń 2-si - Baıqońyrdyń týǵan kúni jáne ǵarysh aılaǵynyń kúni toılanady.

Raǵaıyp túni - Muhammed paıǵambardyń ata-anasynyń úılengen kúni (beısenbiden jumaǵa qaraǵan tún) (2011 jylǵy maýsymnyń 2-sinen 3-ine qaraǵan tún - 1432 hıjra jylynyń 5-6-y erejebi) - musylman merekesi.

Italııa Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Respýblıkanyń qurylǵan kúni (1946). Italııa - Eýropanyń ońtústik bóliginde, Jerorta teńizi jaǵalaýyndaǵy Apenın túbeginde, Sıtsılııa, Sardınııa jáne birneshe usaq araldarda ornalasqan memleket. Ákimshilik jaǵynan 20 oblysqa bólinedi. Onyń beseýi Sıtsılııa, Sardınııa, Trentıno-Alto-Adıdje, Valle D´Aosta, Frıýlı-Venetsııa-Djýlııa erekshe avtonomııalyq mártebege ıe. Sonymen qatar Italııa aýmaǵynda táýelsiz Vatıkan jáne San-Marıno memleketteri ornalasqan. Astanasy - Rım qalasy. Resmı tili - ıtalıan tili. Aqsha birligi - eýro. Italııa - parlamenttik respýblıka. 1948 jyly qabyldanǵan Konstıtýtsııasy boıynsha eldi Prezıdent basqarady. Zań shyǵarýshy organy eki palataly parlament - Respýblıka senaty jáne Depýtattar palatasy. Atqarýshy bılik Mınıstrler Keńesiniń qolynda.

Qazaqstan Respýblıkasy men Italııa arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy maýsymnyń 12-de ornatyldy.

ESTE QALAR OQIǴALAR

81 jyl buryn (1930) Qazaqstan kásipodaqtarynyń I sezi boldy.

56 jyl buryn (1955) KSRO Qorǵanys mınıstrliginiń ǵylymı-zertteý synaq polıgony, qazirgi «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵynyń irgetasy qalandy. «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵy 6 mln. 227 myń gektar aýmaqty qamtıdy. Qyzylorda oblysynyń Qarmaqshy jáne Qazaly aýdandary jer kólemin jáne zymyran tasymaldaǵyshtan bólingen bólshekterdiń túsý aımaqtaryn qosa eseptegende ǵarysh aılaǵy 4 mln. gektardan astam jerdi alyp jatyr. Búginde ǵarysh aılaǵynda 15 ushyrý qondyrǵysy, 9 bastama jınaǵy, 11 qurastyrý-synaý turqy bar. Baıqońyrdan ushý trassasy Aral teńizinen Kamchatka túbegine deıin sozylyp jatyr. Baıqońyr ǵarysh alańy 1991 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń ıeligine ótip, 1993 jyly Reseı Federatsııasyna 20 jylǵa jalǵa berildi. 2004 jyldan Qazaqstannyń ǵarysh qyzmetine qatysýynyń jańa kezeńi bastaldy. Qazaqstan men Reseı prezıdentteri qol qoıǵan kelisimde «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵyn jalǵa berý merzimin uzartýmen qatar Reseı ǵarysh salasynyń qoldaýymen Qazaqstannyń ǵarysh jobalaryn júzege asyrý qarastyrylǵan.

23 jyl buryn (1988) Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi Tóralqasynyń Jarlyǵymen Mádenıet jónindegi memlekettik komıtet quryldy. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 1992 jylǵy aqpannyń 7-sindegi Jarlyǵymen atalǵan komıtet Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet mınıstrligi bolyp qaıta quryldy.

2010 jylǵy 12 naýryzdan bastap Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet mınıstrligi bolyp qaıta quryldy jáne oǵan Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń azamattardyń dinı senim bostandyǵyn qamtasyz etý jáne dinı birlestikterimen ózara árekettesý salasyndaǵy qyzmetteri ókilettiligi berildi.

18 jyl buryn (1993) Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııasynyń jobasy týraly» qaýlysy qabyldandy.

13 jyl buryn (1998) Astanada Qazaq ulttyq mýzyka akademııasy ashyldy. Qazaq ulttyq mýzyka akademııasynyń rektory - Qazaqstannyń halyq ártisi, Qazaqstan Respýblıkasy memlekettik syılyǵynyń laýreaty, professor, álem ártisi Aıman Musaqojaeva. 2010 jylǵy aqpan aıynan Qazaq ulttyq mýzyka akademııasy Qazaq ulttyq óner ýnıversıteti bolyp qaıta quryldy.

13 jyl buryn (1998) Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa astanasynyń tusaýkeser qurmetine oraı «Astana» medali belgilendi.

12 jyl buryn (1999) Astanadaǵy kóshelerdiń birine alash qaıratkeri, ǵalym, dramatýrg, jazýshy, jýrnalıst Qoshke Kemeńgerulynyń (1896-1937) esimi berildi.

Kemeńgerov Qoshmuhambet (Qoshke) Dúısebaıuly (1896-1937) - alash qaıratkeri, ǵalym, jazýshy, dramatýrg, jýrnalıst.

1896 jyly 15 shildede sol kezdegi terrıtorııalyq bólinis boıynsha Aqmola oblysy, Omby ýeziniń Qarjas aýylynda dúnıege keldi. Omby aýyl sharýashylyǵy ýchılışesin bitirgen. 1916-1918 jyldary «Balapan» qoljazba jýrnalynyń redaktory bolady. Ol 1915 jyldan bastap 1930 jylǵa deıin úzilissiz ult ádebıetine, dramatýrgııasyna, jýrnalıstıkasyna, ǵylymyna aıryqsha úles qosty. Osy ýaqyt aralyǵynda Qoshke óz qatarlastarymen birge otarshyldyqqa qarsy ult-azattyq kúreske qatysty. Onyń san salaly izdeniske toly ultty damytý jolyndaǵy qyzmetin 30-jyldary bastalǵan Keńes ókimetiniń repressııa naýqany úzdi.

1917 jyly sáýirde Ombydaǵy Aqmola oblystyq qazaq atqarý komıtetiniń tapsyrmasymen D.Ádilov ekeýi Aqmolaǵa keledi, munda Sáken Seıfýllınmen birlesip, «Qazaq» komıtetin, «Jas qazaq» uıymyn qurýǵa at salysady.

Qoshke Kemeńgerov shyǵarmashylyǵy «Aıqap» jýrnalynda 1915 jyly jarııalanǵan «Jazǵytury», «Baq izdegen», «Solǵan gúl» óleńderi men «Paıǵambar», «Sáskelik kóldiń jaǵasynda» sekildi aýdarmalarynan bastalady. Prozadaǵy alǵashqy týyndylarynyń biri - «Tutqynnyń oıy» áńgimesi. Osy jáne «Otarshyldyń usqyndary», «Qandy tolqyn» áńgimelerinde qazaq qaýymynyń kúrdeli áleýmettik jaı-kúıi sheber sýretteledi.

Qalamger qurmetine Baıanaýylda mektep, Astanada kóshe aty berildi.

6 jyl buryn (2005) Londonnyń baıyrǵy Southwark Cathedral kafedralyq soborynda belgili qazaqstandyq skrıpkashy Marat Bısenǵalıevtiń basqarýyndaǵy Batys Qazaqstan fılarmonııasynyń orkestri kontsert qoıdy. Kontsertte brıtandyq óner súıer qaýymǵa qazirgi zamandaǵy klassıkalyq kompozıtor Karl Djenkınstiń jańa týyndysy - «Rekvıem» resmı tanystyryldy. Karl Djenkınstiń «Rekvıemi» qazaqstandyq klassıkalyq orkestrdiń Londonda álemdegi bedeldi «EMI» kompanııasymen birlesip jazylǵan alǵashqy albomy. Bul jobany júzege asyrýǵa brıtan-qazaq qoǵamy, Ulybrıtanııadaǵy Qazaqstan elshiligi jáne «Eır-Astana» ulttyq áýe kompanııasy qoldaý kórsetti.

5 jyl buryn (2006) Moınaq sý elektr stansasynyń qurylysy araǵa 14 jyl salyp qaıta qolǵa alyndy. Qurylysy 1985 jyly bastalyp, Odaq taraǵannan keıin toqtap qalǵan sý elektr stansasyn iske qosý, jalpy qýattylyǵy 300 MVt bolatyn Moınaq SES-iniń jumys isteýi elimizdegi elektr energııasyna degen tapshylyqtyń ornyn toltyrmaq.

5 jyl buryn (2006) Almaty qalalyq ákimdiginde mýltımedııalyq jabdyqtarmen jasaqtalǵan «Qazaq tili» oqý zalynyń tanystyrylymy boldy. Elektrondy baǵdarlamalar arqyly jedeldete oqytý boıynsha arnaıy kýrstan ótken qyzmetkerlerdiń alǵan bilimderi tekserilip, tıisti dárejedegi sertıfıkattar tapsyrylady. Búginderi memlekettik tildi qyzmetkerlerge oqytýdyń bir izdi júıesi joq ekenin eskersek, mundaı zaldar ondaı máselelerdi sheshýge úlken kómek bolatyny anyq.

4 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Kárim Másimovke Reseı halyqtar dostyǵy ýnıversıtetiniń qurmetti doktory ataǵy berildi. Dıplomnan basqa Kárim Másimovke qurmetti doktordyń mantııasy, bas kıimi jáne estelik medali tabystaldy.

4 jyl buryn (2007) Pavlodarda «Aq otaý» neke qııý saraıy ashyldy. Saraı ǵımaraty qala ortalyǵyndaǵy Ertistiń jaǵasynda kıiz úıge uqsastyrylyp salynǵan. Jas otaý ıelerin tirkeý keń, ádemi bezendirilgen zalda ótedi.

2 jyl buryn (2009) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasy men Amerıka Qurama Shtattarynyń arasyndaǵy qurlyqaralyq ballıstıkalyq zymyrandardyń shahtalyq ushyrý qondyrǵylaryn, apatty jaǵdaılardyń saldaryn joıýǵa jáne ıadrolyq qarýdyń taralýyna jol bermeýge qatysty Kelisimge Túzetýlerdi bekitý týraly» Zańǵa qol qoıdy.

2 jyl buryn (2009) Almaty oblysynyń Qaratal aýdanyndaǵy Úshtóbe qalasynda aýyl sharýashylyǵy salasyna arnalǵan «Arlan» atty qazaqstandyq traktor qurastyratyn zaýyttyń saltanatty ashylý rásimi boldy.

Zaýyttyń ashylý rásimine Aýyl sharýashylyq mınıstrliginiń, «Ulttyq ınnovatsııalyq qor» AQ-ynyń, Almaty oblysy ákimdiginiń, Qytaıdyń «YTO Group» kompanııasynyń ókilderi qatysty.

Munda qurastyrylatyn 20-dan 180-ge deıin at kúshi bar «Arlan» atty shaǵyn kólemdi traktorlar Qazaqstan naryǵynda teńdesi joq, al quny boıynsha shaǵyn jáne orta fermerlik qojalyqtaryna qoljetimdi.

ESІMDER

55 jyl buryn (1956) «ıÝrAzııa Enerdjı Holdıngs LTD» kompanııasynyńbas dırektory, avtomattandyrý ınjeneri, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Injenerlik akademııasynyń korrespondent múshesi NIETBAEV Marat Ábenuly dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynyń Qarmaqshy aýdanynda týǵan. Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Qanysh Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti) bitirgen. 1973-1991 jyldary - Shymkent qorǵasyn zaýytynda balqytýshy, sheber, aǵa sheber, bastyqtyń orynbasary, tseh basshysy, aǵa metallýrg, óndiristik bólimniń bastyǵy. 1991-1992 jyldary - Shymkent qorǵasyn zaýyty dırektory. 1992-1997 jyldary - «Shymkent qorǵasyn zaýyty» AQ-ynyń bas dırektory. 1997-1998 jyldary - «Tyń taý-ken hımııalyq kombınaty» AQ-ynyń ońaltý basqarýshysy. 1998-2004 jyldary - «Qazatomónerkásip» Ulttyq atom kompanııasy» AQ-ynyń taý-ken rýdasy departamenti dırektory. 2004-2006 jyldary - «Taý-ken rýdasy kompanııasy» JShS-iniń bas ınjeneri. 2005-2007 jyldary - «Volkovgeologııa» AQ dırektorlar keńesiniń múshesi. 2006-2007 jyldary - «Keń dala» AQ-ynyń bas dırektory. 2007-2010 jyldary - «Taý-ken rýdasy kompanııasy» JShS-iniń bas dırektory qyzmetin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde 2010 jyldyń jeltoqsan aıynan bastap isteıdi.

50 jyl buryn (1961) «Qazaqstan temir joly» Ulttyq kompanııasy» AQ-ynyń personaldy basqarý jáne áleýmettik máseleler jónindegi vıtse-prezıdenti AKChÝRIN Ashat Harısuly dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysy Fýrmanov aýdanynyń (qazirgi Qaztalov aýdany) Taldyqudyq kentinde týǵan. Qazaq memlekettik aýyl sharýashylyǵy ıntsıtýtyn (qazirgi Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıteti) bitirgen. 1983-1996 jyldary - tehnıkanyń mújilýine qarsy bas mamandandyrylǵan qurylymdyq bıýronyń ınjener-qurylymdaýshysy, júrgizýshi ınjeneri, sektor meńgerýshisi, bas ınjener, bas qurastyrýshysy - bastyǵy. 1996-1998 jyldary - tehnıkanyń mújilýine qarsy bas mamandandyrylǵan qurylymdyq bıýronyń jáne «Tselınselmash» AQ mamandandyrylǵan qurylymdyq bıýro birlestiginiń bas qurylymdaýshysy, Astana qalasy ákimi apparaty Naryqtyq ekonomıka bóliminiń meńgerýshisi. 1998-2002 jyldary - Astana qalasy Almaty aýdany ákiminiń birinshi orynbasary, orynbasary. 2002-2004 jyldary - Astana qalasy Saryarqa aýdanynyń ákimi. 2004-2006 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiligi Memlekettik baqylaý jáne uıymdastyrý jumystary bóliminde, Uıymdastyrý-baqylaý jumystary jáne kadr saıasaty basqarmasy Memlekettik ınspektsııasynyń memlekettik ınspektory. 2006-2008 jyldary - Batys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary. 2008-2009 jyldary - «Qazaqstan temir joly» Ulttyq kompanııasy» AQ-ynyń apparat basshysy qyzmetin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde 2009 jyldyń qańtar aıynan bastap isteıdi.

«Qurmet» ordenimen marapattalǵan.

45 jyl buryn (1966) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Ekologııa máseleleri jáne tabıǵat paıdalaný komıtetiniń múshesi QONARBAI Bolat Qaırollauly dúnıege keldi.

Atyraý oblysynyń Qulsary qalasynda týǵan. Voronej tehnıkalyq ýchılışesin, Oral orman-tehnıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Oral memlekettik orman-tehnıkalyq ýnıversıteti), Volgograd aýyl sharýashylyǵy akademııasyn (qazirgi Volgograd memlekettik aýyl sharýashylyǵy akademııasy) bitirgen. 1989-1991 jyldary - BLKJO Embi aýdandyq komıteti janyndaǵy Jastar bastamasy qorynyń tóraǵasy. 1991-1996 jyldary - «Juldyz» shaǵyn kásiporny dırektorynyń orynbasary, dırektory. 1997-1998 jyldary - «Bolsan» JShS-iniń dırektory. 1998-1999 jyldary - «Jylyoı nan» Ashyq aktsıonerlik qoǵamy dırektorlar keńesiniń tóraǵasy. 1999-2007 jyldary - «Jańa-jol-1» JShS-iniń bas dırektory. 2006-2007 jyldary - Atyraý oblystyq ónerkásipshiler men kásipkerler qaýymdastyǵynyń tóraǵasy. 2005-2007 jyldary - «Atameken» Odaǵy úılestirý keńesiniń múshesi, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Kásipkerler keńesiniń múshesi. 2007-2008 jyldary - «Nur Otan» HDP Atyraý oblystyq fılıalynyń tóraǵasy. 2007 jyldan - «Nur Otan» HDP saıası keńesiniń múshesi. Qazirgi qyzmetinde 2007 jyldan bastap isteıdi.

«Qurmet» ordenimen marapattalǵan.

MAÝSYMNYŃ 3-І, JUMA

Erejep aıynyń 1-shi juldyzy (qasıetti úsh aıdyń bastalýy) - musylman merekesi.

ESTE QALAR OQIǴALAR

86 jyl buryn (1925) qyrǵyz elimen aradaǵy shekarany mejeleýge baılanysty Shý bolysy «ýezd quqyǵyndaǵy aýdan» (ortalyǵy - Georgıevka selosy) mártebesin aldy.

23 jyl buryn (1988) Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi Jarlyǵymen Halyqqa bilim berý mınıstrligi quryldy. Atalǵan mınıstrlik Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 1992 jylǵy mamyrdyń 8-indegi Jarlyǵymen jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń «Bilim týraly» Zańy negizinde Bilim mınıstrligi bolyp qaıta quryldy.

16 jyl buryn (1995) ıÝNESKO-nyń Parıjdegi shtab-páterinde uly oıshyl Abaı Qunanbaevtyń (1845-1904) 150-jyldyǵyna arnalǵan mádenı kúnder bastaldy.

12 jyl buryn (1999) Qoja Ahmet ıAssaýı kesenesi ishindegi Kishi Aqsaraıǵa qazaq halqynyń handary men bıleriniń múrdeleri qaıta jerlendi.

12 jyl buryn (1999) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa «Ana tiliniń aıbary» belgisi tapsyryldy.

12 jyl buryn (1999) Halyqaralyq «Almaty ınvestıtsııalyq sammıti» óz jumysyn bastady. Oǵan 22 elden 160 kompanııanyń 300-den astam basshylary men ókilderi qatysty.

9 jyl buryn (2002) Almatyda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen shaqyrylǵan Azııadaǵy Ózara is-qımyl men senim sharalary jónindegi keńestiń alǵashqy basqosýy ótti. Oǵan 16 qatysýshy eldiń, sondaı-aq Birikken Ulttar Uıymynyń, Eýropanyń qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń (EQYU), Arab memleketteri lıgasynyń jáne 8 baqylaýshy eldiń ókiletti delegatsııalary qatysty. Kezdesý barysynda tarıhı qujattar - AÓІSShK Almaty aktisi men Lańkestikti alastaý men órkenıetter arasyndaǵy ún qatysýǵa járdemdesý týraly Deklaratsııasy qabyldandy. Búgingi tańda AÓІSShK-ǵa múshe memleketterdiń sany 17-ge jetse, baqylaýshy memleketterdiń qatary Indonezııa, Vetnam, Malaızııa, Ýkraına, AQSh, Ońtústik Koreıa jáne Japonııamen tolyqty.

2 jyl buryn (2009) Astanada belgili qazaqstandyq munaıshy, Qazaqstan Respýblıkasy ónerkásibine eńbek sińirgen qyzmetker Baltabek Qýandyqovtyń «Kaspıı qaırańynyń kiltteri» («Klıýchı kaspııskogo shelfa») atty kitabynyń tusaýkeseri ótti.

Kitapqa derekti málimetter, beınefılmder, basylymdarda jaryq kórgen maqalalar men Kaspıı teńizin ıgerý isine tikeleı qatysqan adamdardyń alǵashqy eńbekteri engizilgen.

2 jyl buryn (2009) Ashhabadta «Nurbank» AQ jáne Investıtsııalar men eksporttyq nesıelerdi saqtandyratyn Islam korporatsııasy (ICIEC) arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıý rásimi ótti.

«Nurbank» AQ qazaqstandyq bankterdiń ishinde óz paıdalanýshylaryna ICIEC qatysýshy-eldermen ınvestıtsııalyq kelisimshartty saqtandyrýǵa jáne AQSh-tyń 150 mln. dollaryna deıingi somada eksporttyq nesıe berý qyzmetterin usyndy.

Kelisimge qol qoıý sharasy Islam damý bankiniń basqarýshy toptarynyń 34-shi jyl saıynǵy keńestiń májilisi sheńberi aıasynda ótti.

1 jyl buryn (2010) Almatydaǵy Muhtar Áýezov atyndaǵy akademııalyq drama teatrynda «Álııa Bópejanovanyń kitaptary men kitap jobalarynyń» tusaýkeseri ótti.

Álııa Bópejanovanyń Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet mınıstrliginiń baǵdarlamasy boıynsha «Jibek joly» baspasynan jaryq kórgen shyǵarmalary 2 kitaptan turady. Onda avtor ónerdiń tárbıelik mindetin qoǵamnyń rýhanı-estetıkalyq damýymen tyǵyz baılanysta qarastyrady. «Óner - jeke tájirıbe» dep atalatyn birinshi kitabynda kórnekti sýretkerler, zamandas jazýshylar men rejısserlerdiń shyǵarmashylyqtaryn sóz etedi. Al, «Mádenıet - jasampaz sana» atty ekinshi kitabynda synshynyń Asqar Súleımenov, Dj.Soros, Ázirbaıjan Mámbetov sekildi birqatar tulǵalarmen suhbattary jáne kórkem aýdarmalary toptastyrylǵan. Sarapshy Álııa Bópejanova oqyrmandaryna kitap jobalary retinde «Parasat padıshasy», «Kek», «Bolmyspen betpe-bet» jáne «Kınorejısser, jazýshy Satybaldy Narymbetov» syndy albom kitabyn usynǵan. «Búgingi kúni ádebı syn deńgeıi tómendep, teperish kórýde. Týyndylardy taldaý mardymsyz. Soǵan saı rýhanı álemimiz de qatty qulazyp tur. Osy turǵydan alǵanda, bizdiń Álııa qaı janrda bolmasyn, talmaı qalam terbep, óz baǵytynan taımaı, bir qalyppen keledi», - dedi jıynda sóz sóılegen belgili sahna synshysy Áshirbek Syǵaı. Synshy, mádenıettanýshy, aýdarmashy, jýrnalıst, Halyqaralyq «Alash» syılyǵynyń laýreaty, Qazaqstan Respýblıkasy Jýrnalıstıka akademııasynyń akademıgi Álııa Bópejanova týyndylary ádebıet pen mádenıetti, ónerdi nasıhattaýǵa baǵyttalǵan.

ESІMDER

100 jyl buryn (1911-1970) aqyn ANISIMOV Semen Mıhaılovıch dúnıege keldi. Uly Otan soǵysyna qatysqan.

Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Glýbokoe aýdanynda týǵan. Óskemen, Semeı pedagogıkalyq tehnıkýmdaryn, Lenıngrad jýrnalıstıka ınstıtýtyn bitirgen. Soǵysqa deıin jáne soǵystan keıin ómiriniń sońyna deıin Semeı oblystyq «Prıırtyshskaıa pravda» gazetinde jemisti eńbek etken. Shyǵarmashylyq jolyn óleńmen bastaǵan ol prozada da qalam tartqan.

Aqynnyń «Zamandas», «Qyrkúıek», «Aq qaınar», «Tańdamalylar» atty jyr jınaqtary, «Paramon Krýtıhınanyń qupııasy», «Jez qalyp», «Kókek» atty prozalyq shyǵarmalary bar.

Qyzyl Juldyz ordenimen, birneshe medaldarmen marapattalǵan.

50 jyl buryn (1961) «Azyq-túlik kelisim shart korporatsııasy» Ulttyq kompanııasy» AQ ishki aýdıt qyzmetiniń basshysy, qarjy qyzmetiniń úzdigi ASQAROVA Aıgúl Ermaǵambetqyzy dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Qanysh Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti), Ortalyq Azııa ýnıversıtetin bitirgen. 1984-1998 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Aqparattyq-esepteý ortalyǵynyń (AEO) ınjener-baǵdarlamashysy, aǵa ekonomısi, jobanyń bas, júrgizýshi ınjeneri, bólim meńgerýshisi, basqarma bastyǵynyń orynbasary. 1998-2004 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Qazyna komıteti basqarmasy bastyǵynyń orynbasary, bastyǵy. 2004-2006 jyldary - Astana qalasy Qarjy departamentiniń basshysy. 2005-2006 jyldary - «Astana-Qarjy» AQ dırektorlar keńesiniń múshesi. 2006-2007 jyldary - Astana qalasy boıynsha Qazyna departamenti bastyǵynyń orynbasary, Shymkent qalasy Qarjy bóliminiń meńgerýshisi. 2007-2009 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Qazyna komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 2009-2010 jyldary - «QazAgroGarant» AQ-ynyń basqarma tóraǵasy. Qazirgi qyzmetinde 2010 jyldyń qarasha aıynan bastap isteıdi.

«Astanaǵa 10 jyl», «Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdigine 10 jyl», «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııasyna 10 jyl» merekelik medaldarymen marapattalǵan.