QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 2-4 qyrkúıek aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM

27 tamyz ben 2 qyrkúıek aralyǵynda moldovada «kodry-2011» atty apattar saldaryn joıý jónindegi NATO jattyǵýlary ótedi. Oǵan 30 eldiń ókilderi, sonyń ishinde qazaqstandyq mamandar da qatysady.

ÁLEM

26 tamyz ben 1 qyrkúıek aralyǵynda Varna qalasynda (Bolgarııa) «Mahabbat - bul esýastyq» atty HІH halyqaralyq kınofestıval ótedi.

2-7 qyrkúıek aralyǵynda Berlınde (Germanııa) halyqaralyq iri IFA-2011 turmystyq elektronıka kórmesi ótedi.

SPORT

2 qyrkúıekte «Nur Otan» HDP ústel tennısinen tirek-qozǵalý músheleri kemtar múgedek-sportshylar arasynda QR chempıonatyn ótkizýge arnalǵan brıfıngi uıymdastyrady.

2 qyrkúıekte Almatydaǵy Ortalyq stadıonda 2013 jyly jastar arasynda ótetin fýtboldan jastar arasyndaǵy Eýropa chempıonatynyń irikteý týrnıri ótedi.

2 qyrkúıekte Almaty áýejaıynda K2 shyńyn baǵyndyrǵan qazaqstandyq alpınıster M.Jumaev pen V.Pıvtsovty saltanatty qarsy alý rásimi ótedi.

ASTANA

2 qyrkúıekte Astana qalasynyń ákimdigi múmkindigi shekteýli balalarǵa aqshalaı sertıfıkattar tapsyrady.

ALMATY

2 qyrkúıekte «Rixos Almaty» qonaqúıinde «Halyqaralyq salyq salý - Qazaqstannyń ınvestıtsııalyq tartymdylyǵyn arttyrý faktory» atty konferentsııa ótedi.

2 qyrkúıekte «Old Square» bıznes-ortalyǵynda «Tetra Pak sút ónimderi naryǵynyń 2010 jylǵy ındeksi» atty baspasóz máslıhaty ótedi.

QOǴAM

2 qyrkúıekte KAZENERGY qaýymdastyǵy arnaýly túzetý mektep-ınternatynda qaıyrymdylyq aktsııasyn ótkizedi.

2011 jyldyń 1 shildesi men 10 qarashasy aralyǵynda «Zerde» Ulttyq Infokommýnıkatsııalyq holdıngi» AQ Baılanys jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen «Elektrondyq úkimet» jumysy taqyrybyndaǵy eń úzdik materıalǵa jýrnalıster arasynda shyǵarmashylyq konkýrs jarııalady.

1 tamyz ben 30 qyrkúıek aralyǵynda respýblıkalyq aktsııa aıasynda Astanada «Mektepke barar jol» aktsııasy ótýde .

AIMAQTAR

AQTÓBE OBLYSY

23 sáýir men 10 qyrkúıek arasynda Aqtóbe oblysynda «El Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan 20 ekpindi aptalyq» degen uranmen «Aýyldyń gúldenýi - Qazaqstannyń gúldenýi» marafon-estafetasy ótýde.

QOSTANAI OBLYSY

15 shilde men 15 qyrkúıek aralyǵynda Qostanaıda «mektepke jol» aktsııasy ótýde.

QARAǴANDY OBLYSY

15 tamyzdan bastap Qaraǵandy oblysynda «Árbir bala bilim alýǵa quqyly» atty áleýmettik SMS-aktsııa júrgiziledi. Aktsııa 30 qyrkúıekke deıin jalǵasýda.

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.

2011 JYLǴY QYRKÚIEK AIYNDA:

ESTE QALAR OQIǴALAR

295 jyl buryn (1716) qazaq hany Qaıyp Sibir general-gýbernatoryna Bekbolat Ekeshuly men Baıdáýlet Bóriuly bastaǵan elshiligin jiberdi. Ol bul elshilikke óziniń Reseımen beıbit qarym-qatynasta bolýdy, jońǵarlarǵa qarsy birlesip kúresý jónindegi kelisimge kelýdi qalaıtynyn jetkizýdi tapsyrdy. Sonymen birge elshilik Qaıyp hannyń eki el arasyndaǵy qarym-qatynasqa nuqsan keltiretin jaǵdaılardy boldyrmaýǵa tyrysatynyn, Qazaq Ordasynyń Reseımen saýda-sattyq jasaýǵa múddeli ekenin jetkizdi.

90 jyl buryn (1921) Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq memlekettik muraǵaty óz qyzmetin Orynbor qalasynda 1921 jyly bastaǵan. Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq memlekettik muraǵaty - elimizdegi eń alǵash Qazaqstannyń damý tarıhy qujattaryn júıelep, bir qalypqa keltirip jınaqtaǵan muraǵat. Muraǵat XVIII-shi ǵasyrdyń orta kezeńinen bastaý alǵan revolıýtsııaǵa deıingi qujattardan bastap osy kezeńge deıingi qujattardy saqtaýda. Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq memlekettik muraǵaty Qazaqstan tarıhynyń úsh kezeńiniń: keńestik dáýirge deıingi, keńestik dáýir men elimizdiń táýelsizdigi kezeńindegi qujattardy saqtap otyrǵan birden bir muraǵat. Qazirgi tańda muraǵat 1 mıllıon 300 shamasyndaı qujattar saqtap otyr.

70 jyl buryn (1941) qazaq aqyny Jambyl nemis fashısteriniń qorshaýynda qalǵan Lenıngrad qalasynyń qorǵaýshylaryna «Lenıngradtyq órenderim!» óleńin arnady. Aqynnyń bul jyry maıdandaǵy ár ulttan quralǵan jaýyngerlerdiń báriniń de júregine jetip, jigerin qaırady, rýh berdi.

50 jyl buryn (1961) Qazaqstan Respýblıkasynyń Іshki áskerleriniń áskerı aptalyq «Qalqan-Şıt» gazeti shyǵa bastady. Bastapqyda «Na boevom postý» jáne «Dzerjınets» degen ataýlarmen shyqqan. Uzaq jyldar boıy jabyq basylym bolyp, «Bólimnen shyǵarylmasyn» degen belgi qoıylyp otyrǵan. Gazet qurylymynda áskerı qyzmet jáne ázirlik, áleýmettik-turmystyq máseleler, hat-habar jáne buqaralyq jumys bólimderi bar. Qazaqstan Respýblıkasy Іshki ister mınıstrligi Іshki áskerleriniń tynys-tirshiligin jazatyn bul basylym qazaq jáne orys tilderinde Astana qalasynan shyǵady.

10 jyl buryn (2001) Astana qalasynda «Shejire» galereıasynyń alǵashqy ekspozıtsııalyq jumystary Ábdirashıt Sadyhanovtyń jeke sýret kórmesinen bastaldy. Sodan beri atalmysh galereıanyń kórmeleri dástúrli túrde ótkizilip keledi. Galereıanyń ashylýyndaǵy basty maqsat - Qazaqstan sýretshileriniń týyndylaryn, ulttyq qolóner buıymdaryn nasıhattap, qazaqtyń salt-dástúrin dáripteý. Galereıada qazaqstandyq jáne shetel beıneleý óner sheberleriniń, atap aıtqanda Marat Bekeevtiń «Smýta», Gúlmıra Telǵazıevanyń «Sáýkele», apaly-sińlili Gabolardyń «Aromat Vostoka», t.b. jańa izdenisterge toly týyndylary boldy.

QYRKÚIEKTІŃ 2-І, JUMA

Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń aıaqtalǵan kúni (1939-1945). Dál osy kúni 2-shi dúnıejúzilik soǵystaǵy ne bary úsh aptaǵa sozylǵan asa mańyzdy operatsııalardyń biri sátti aıaqtalyp, Japonııanyń sózsiz tize búkkendigi jónindegi Aktige qol qoıyldy. Uly Otan soǵysynda ábden shyńdalǵan keńes armııasy maqtaýly Kvantýn armııasynyń tas-talqanyn shyǵardy.

Reseı Ulanynyń kúni. 2000 jylǵy jeltoqsandaǵy RF Prezıdentiniń Jarlyǵymen bekitilgen. Reseı Imperatorlyq Gvardııasy Petr birinshi bılik etken tustarda Preobrajenskıı jáne Semenov polkteri negizinde qurylǵan bolatyn. Bul polkter 1918 jyly taratylyp, Uly Otan soǵysy jyldarynda qaıta quryldy. 1941 jyly Smolensk túbindegi urystarda erekshe kózge túsken tórt atqyshtar dıvızııasy Stalınniń buıryǵymen gvardııa ataýyn aldy. «Gvardııa» ataǵy keńes Qarýly Kúshteriniń Uly Otan soǵysy jyldarynda eren erlik kórsetip, kózge túsken áskerı bólimderine, kemelerine, quramalaryna jáne quramdaryna berildi. Áskerı quramalar gvardııa týyn, al jeke quramdar gvardııa týy men tós belgisin aldy.

Vetnamnyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1945). Vetnam - Ońtústik-Shyǵys Azııada ornalasqan memleket. Soltústigi Qytaımen, batysy Kambodja jáne Laospen, shyǵysy men ońtústigi Ońtústik-Qytaı teńizimen shektesip jatyr. Astanasy - Hanoı qalasy. Memlekettik tili - vetnam tili. Aqsha birligi - jańa dong.

Qazaqstan Respýblıkasy men Vetnam arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy maýsymnyń 29-ynda ornatyldy.

ESTE QALAR OQIǴALAR

17 jyl buryn (1994) Almatyda Raıymbek batyr kesenesiniń saltanatty ashylý rásimi boldy.

17 jyl buryn (1994) Qazaqstandaǵy konsaltıng qyzmeti naryǵynyń kóshbasshylarynyń biri «Tenir Project» JShS-i quryldy.

16 jyl buryn (1995) Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen jazýshy Morıs Davıdovıch Sımashko «Qazaqstannyń halyq jazýshysy» ataǵyn aldy.

Sımashko Morıs Davıdovıch (1924-2000) - Qazaqstannyń halyq jazýshysy, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń beıbitshilik jáne rýhanı kelisim syılyǵynyń, Qazaqstan Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, Uly Otan soǵysynyń ardageri. Odessa pedagogıkalyq ınstıtýtyn, Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Jazýshy shyǵarmalarynyń basty taqyryby - Qazaqstan, Reseı, Ortalyq Azııa jáne Taıaý Shyǵystyń tarıhy men ejelgi mádenıeti boldy. Kórkem aýdarma salasynda І.Esenberlınniń «Kóshpendiler» trılogııasyn, taǵy basqalardyń shyǵarmalaryn orys tiline tárjimalady.

6 jyl buryn (2005) Almatyda «Kazahstan: ıstorııa ýspeha glazamı mırovogo soobşestva» atty kitaptyń tanystyrylymy bolyp ótti

Uıymdastyrýshysy - Qazaqstannyń Atameken jalpy ulttyq kásipkerler jáne jumys berýshiler odaǵy.

Bul Qazaqstan týraly basqa memleketter basshylarynyń, bedeldi saıasatkerlerdiń, ǵalymdardyń, bıznesmender men jýrnalıstterdiń aıtqan pikirleri jınaqtalǵan birinshi keń kólemdi jınaq bolyp otyr. «Kazahstan: ıstorııa ýspeha glazamı mırovogo soobşestva» atty kitabyn jazý ıdeıasy jalpy ulttyq kásipkerler jáne jumys berýshiler odaǵynyń shaǵyn jáne orta bıznestiń jańa ıdeologııasyn izdestirý kezinde paıda boldy.

Kitap qazaq jáne orys tilderinde Almatynyń «Taımas» baspa úıinen basyp shyǵarylǵan.

4 jyl buryn (2007) Qazaqstanda alǵashqy ret kúrt tiliniń oqýlyǵy jaryq kórdi.

Avtory - «Barbang» kúrtter qaýymdastyǵynyń prezıdenti Knıaz Mırzoev.

Qazaqstanda qazirgi kezde kúrt ulttynyń 50000 ókili turyp jatyr. Kúrt ultty ókilderiniń basym bóligi Ońtústik Qazaqstan, Jambyl jáne Almaty oblystarynda baıqalǵan. Atalmysh jerlerde kúrt ultynyń mádenıet ortalyqtary jáne kúrt tilinde oqytatyn mektepter ashylyp jatyr. Respýblıkamyzdyń Almaty, Shymkent jáne Taraz qalalarynda ulttyq-mádenıet ortalyqtary jumys isteıdi, orys tilinde aı saıynǵy «Kýrde Zana» gazeti shyǵady. Jumys istep turǵan «Barbang» Qazaqstandaǵy kúrtter qaýymdastyǵy Qazaqstan halqy assambleıasyna birinshi bolyp kirgen qoǵamdyq uıym bolyp tabylady.

4 jyl buryn (2007) Almaty qalasynyń ortalyq kórme zalynda «Máskeý. 10 jyldyq órleý kezeńi» atty kórme ashyldy.

Bul burynǵy keńestik resýpýblıkalar arasyndaǵy ózara kórmeler almasý jónindegi iskerlik kelisim-shart boıynsha alǵash ret júzege asyp otyrǵan shara bolyp sanalady. Onda 140 ult pen ulys ókilderinen quralǵan 13 mıllıonnan astam turǵyny bar qala tarıhynan syr shertetin fotosýretter toptamasy kórermen nazaryna usynyldy. 1990 jyldardyń bas kezinde Máskeý ómirinde memlekettik, ekonomıkalyq, áleýmettik jáne mádenı salalarda túbegeıli ózgerister boldy. Reseı astanasy bul kúnde jańarý kezeńin bastan keshýde. Qalada iskerlik ortalyqtar, keńselik keshender men saýda jáne oıyn-saýyq ortalyqtary boı túzeýde.

2 jyl buryn (2009) Soltústik Qazaqstan oblysynyń Jambyl aýdandyq ishki ister bóliminiń polıtseıleri qyzmettik mindetterin atqarý kezinde qaza tapqan áriptesterin eske alý qurmetine obelısk ornatty.

Jambyl aýdannynyń ortalyǵy Presnovkada eskertkish ornatý týraly sheshim ofıtserler jınalysynda qabyldanǵan bolatyn, al qarjyny polıtseılerdiń ózi jınady.

Sergeı Vasılchenko, Erik Ospanov, Aleksandr Gordeevterdiń esimin aýdannyń árbir turǵyny biledi. Olar - ár jyldary qyzmettik mindetterin atqarý kezinde qaza tapqan polıtseıler.

Obelıskiniń ashylý rásimine aýdan basshylary, ishki ister organdarynyń ardagerleri, qaza bolǵan qyzmetkerlerdiń týystary shaqyryldy. Bir mınýttyq únsizdikten jáne úsh dúrkin oq atylǵan soń eskertkishke gúl shoqtary qoıyldy.

40 jyl buryn (1971) Birikken Arab Respýblıkasy óziniń tarıhı ataýy Mysyrdy qaıta aldy.

15 jyl buryn (1996) Ýkraınada jańa valıýta grıvna engizildi.

ESІMDER

105 jyl buryn (1906-1997) taý-ken ınjeneri, geologııa-mıneralogııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Qazaq SSR-iniń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri, Qazaqstanda geomehanıkanyń negizin salýshy, mektebin qurýshy, jazýshy MAShANOV Aqjan Jaqsybekuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysynyń Qarqaraly aýdanynda týǵan. Qazaq taý-ken metallýrgııa ınstıtýtyn bitirgen. KSRO Ǵylym akademııasynyń Qazaqstan bólimshesinde, Geologııa ǵylymdary ınstıtýtynda, Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtynda, Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynda ǵylymı-zertteý jáne pedagogıkalyq jumystarmen aınalysty.

Negizgi ǵylymı baǵyty geomehanıkanyń qurylymy - krıstaldyq zańdylyqtardy zertteýge arnalǵan. Ol geometrııa, optıka, mehanıka, hımııa, geohımııa, krıstaldyq hımııa, geografııa, geologııa, tehnologııa tárizdi pánderdiń sabaqtastyǵyn anyqtaý kezinde birtutas geomehanıka zańdylyǵyn ashyp, qaǵıdasyn tujyrymdady. Sóıtip, óz aldyna derbes ǵylym salasynyń ortaq ózegin izdeý barysynda Eıler teorııasyn jańǵyrtatyn jańalyq jasady. Ǵalym taý-ken óndirisinde geomehanıka zańdaryn is júzinde qoldana otyryp, bir-birine qarama-qarsy eki máseleni sheshýdi maqsat etti: 1) taý jynystarynyń kerneýli-deformatsııa kúıiniń teorııalyq negizin anyqtaý; 2) taý-ken jumystary kezinde kúrdeli ken qazbalarynyń, jer betiniń ornyqtylyǵyn jáne jumys qaýipsizdigin qamtamasyz etý sharalaryn jasaý. Osy máselelerdi biriktire sheshý - taý jynystarynyń jer qoınaýyndaǵy jaı-kúıin, qurylymdyq erekshelikterin jáne beriktilik qasıetterin zertteýge negizdelgen. Jer astyndaǵy kenniń geologııalyq qurylymyn anyqtaý úshin alǵash ret jer qoınaýynyń geometrııasy ádisin qoldana otyryp, Aqbastaý-Qusmuryn ken órisin ashty. Qazaqstanda geomehanıka mektebin qurýǵa jáne soǵys jyldarynda Lenınogor, Zyrıan, Torǵaı, Jezqazǵan, Qarataý ken oryndaryn ashýǵa qatysty. Aqjan Mashanov geologııa, taý-ken isi, marksheıderııa ǵylymdarynyń memlekettik tilde damýyna erekshe kóńil bólip, qazaq tilinde oqýlyqtar men sózdikter shyǵardy. Jaratylystaný ǵylymdaryndaǵy ulttyq qundylyqtardy sabaqtastyra otyryp, gýmanıtarlyq mazmun-sıpatta damytýda kóp is atqardy. Sonymen qatar qazaq ádebıetiniń ǵylymı-kópshilik, fantastıkalyq janrlaryna da úles qosty. Onyń «Jer astyna saıahat» atty kitaby kóptegen oqyrmandardyń geolog, taý-ken mamandyqtaryna degen qyzyǵýshylyǵyn oıatty.

Mashanov ál-Farabı eńbekterin túp nusqasynda oqý úshin 60 jasqa taıaǵan shaǵynda arab tilin meńgerip, ǵulama ǵalym eńbekterin tereńinen zerdeleýge múmkindik alady. Iogann Keplerdiń «Aspan mýzykasy» degen kitabyndaǵy kóp derekterdiń ál-Farabıdiń «Astrologııalyq traktattarynan» alynǵandyǵyna kóz jetkizedi. Osy jónindegi óz ǵylymı tujyrymdamasyn «Orta Azııanyń mádenıet shamshyraqtary» maqalasynda túıindep, ony 1972 jyly Kýveıtte jaryq kóretin «ál-Farabı» jýrnalynda jarııalaıdy. Artynsha Kýveıttiń belgili ǵalymdary «juldyzdar týraly alǵashqy ǵylymı pikir bildirgen Ábý Nasyr ál-Farabı ekenin qazaqstandyq Aqjan ál-Mashanı myrza tolyq dáleldedi» dep jazdy. Aqjan Jaqsybekulynyń baǵa jetpes, erlikke para-par eńbegi uly babamyz Ábý Nasyr ál-Farabıdiń ǵylymı murasyn zerttep, onyń Otyrar ólkesiniń perzenti, qazaq ekendigin dúnıejúzi ǵalymdaryna moıyndatqany edi. Bul jolda ol Batys Eýropa, Azııa elderiniń, Lıssabon, London, Parıj, Berlın, Qazan qalalaryndaǵy kitaphanalardan ál-Farabı eńbekterin jınady. 1968 jyly Damask qalasyndaǵy zırattan ál-Farabı jerlengen qabirdi taýyp, 1978 jyly Almatyda babamyzdyń 1100 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq konferentsııany ótkizýdiń kóshbasshysy boldy. Ol ál-Farabı murasyn ıslam dinimen jáne qazaq halqynyń ulttyq dúnıetanymymen sabaqtastyra zertteý nátıjesinde farabıtanýdyń negizin salýshylardyń biri retinde de keńinen tanyldy. «Ál-Farabı» tarıhı romanynda onyń kórkem beınesin somdasa, «ál-Farabı jáne Abaı» eńbeginde eki ǵulama arasyndaǵy ǵylymı jáne rýhanı baılanystar máselesin zerdeledi. Túrki tildes halyqtardyń mádenı muralaryn, ǵylym tarıhyn, ıslam ǵylymyn zertteýde de kóp ter tókti. 1984 jyly Kýveıtte shyǵatyn «ál-Ǵarab» merzimdik basylymynda «ál-Mashanı» búrkenshik atymen óziniń zertteýlerin jarııalady. Mashanov 200-den astam ǵylymı maqalalar, 10 monografııa, 5 oqýlyq, jáne 8 ǵylymı kópshilik kitaptar jazyp, artyna óshpes mura qaldyrdy. Qanysh Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti Jaratylystaný ınstıtýtyna ál-Mashanı aty berilip, ál-Mashanı muralaryn zertteıtin ortalyq pen Mashanı aýdıtorııasy uıymdastyryldy.

85 jyl buryn (1926-1983) kınorejısser, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen óner qaıratkeri QARSAQBAEV Abdolla dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Jambyl aýdanynda týǵan. Máskeý memlekettik kınematografııa ınstıtýtyn bitirgen. 1947-1983 jyldary - «Qazaqfılm» stýdııasynda rejısser bolyp «Ana men bala», «Eger bizdiń bárimiz de...» (rej. Sultan Qojyqovpen birge), «Qanatty syılyq» (Aleksandr Slobodnık jáne Emır Faıkpen birge), «Botagóz» (Efım Aronmen birge) atty kórkem fılmderdi qoıýǵa qatysty. Tarıhı taqyrypqa arnalǵan «Qıly kezeń», «Daladaǵy qýǵyn» sekildi fılmderdi, «Meniń atym Qoja», «Balalyq shaqqa saıahat», «Meniń aǵam», «Qataryńnan qalma», «Alty jasar Alpamys», «Balalyq shaqtyń kermek dámi» kórkem fılmderin, sonymen qatar «Qazaq halqynyń qolóneri», «Torǵaı sheti», «Aqtóbe», t.b. derekti fılmder qoıǵan.

65 jyl buryn (1946) «Eýrazııa» Halyqaralyq ekonomıkalyq akademııasynyń korrespondent múshesi, mılıtsııa polkovnıgi QONYSBAEV Aıtbaı Mamyshuly dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Borodýlıha aýdanynda týǵan. Semeı qarjy ekonomıka tehnıkýmyn, KSRO Іshki ister mınıstrligi Omby joǵary mılıtsııa mektebin bitirgen. 1969-1990 jyldary - Semeı oblystyq atqarý komıteti Іshki ister basqarmasynyń tergeýshisi, asa erekshe ister jónindegi tergeýshisi, tergeý bólimi bastyǵynyń orynbasary, bastyǵy, basqarma bastyǵynyń orynbasary. 1990-1993 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesi komıtetiniń múshesi, Ekonomıkalyq reforma, qarjy jáne bıýdjet máseleleri jónindegi komıtet tóraǵasynyń orynbasary. 1994 jyly - «Qazmetall» AQ-ynyń bas zańger-konsýltanty. 1994-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Mınıstrler Kabınetiniń Joǵarǵy Keńestegi ókili. 1995-1999 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń Parlamenttegi ókili. 1999 jyly - Astana qalalyq advokattar alqasynyń múshesi. 1999-2005 jyldary - Qazaqstan azamattyq patııasy Ortalyq komıteti apparatynyń Astana qalasyndaǵy ókildiginiń basshysy. 2006-2007 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamentinde «Atameken» odaǵynyń ókili. 2007-2010 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Taý-ken óndirý jáne taý-ken metallýrgııa kásiporyndary qaýymdastyǵynyń vıtse-prezıdenti. 2001 jyldyń aqpanynan zeınetkerlik demalysta.

Medaldarmen marapattalǵan.

QYRKÚIEKTІŃ 3-І, SENBІ

Katar Memleketiniń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1971). Katar - Parsy shyǵanaǵynyń Katar túbeginde ornalasqan memleket. Astanasy - Doha qalasy. Resmı tili - arab tili. Aqsha birligi - Katar rıaly. Memlekettiń saıası qurylymy - absolıýtti monarhııa. 1971 jyly Katar táýelsiz memleket bolyp jarııalanyp, Birikken Ulttar Uıymy men Arab memleketteri lıgasyna qabyldandy. Qazaqstan Respýblıkasy men Katar Memleketi arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas1993 jylǵy shildeniń 1-inde ornatyldy.

ESTE QALAR OQIǴALAR

19 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Beıbitshilik pen rýhanı tatýlyq syılyǵy týraly» Jarlyǵy jaryq kórdi.

6 jyl buryn (2005) «Mır» memleketaralyq teleradıokompanııasy men Qazaq mádenı ortalyǵynyń qoldaýymen Nıý-Iorkte belgili qazaqstandyq sýretshi, kitap bezendirý sheberi Ǵalı Myrzashevtiń kórmesi ashyldy. Túrli halyqaralyq baıqaýlardyń laýreaty, Búkilodaqtyq memlekettik kınematografıster ınstıtýtynyń túlegi Ǵalı Myrzashev amerıkandyq óner áýesqoılarynyń nazaryna «Ýaqyt joldary» degen atpen óz týyndylarynyń toptamasyn usyndy. Qazaqstanmen beıtanys amerıkandyq ónersúıer qaýym ulttyq mádenıettiń baılyǵy men ózindik beınesine beıjaı qalmady.

4 jyl buryn (2007) Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen elordadaǵy halyqaralyq respýblıkalyq qazaq-túrik lıtseıi saltanatty túrde ashyldy.

Mektepte keremet jabdyqtalǵan sportzal, basseın, konferents- jáne akt zaldary, kabınetterge mýltımedıa jabdyqtary ornatylǵan. Mektep 1 000 oqýshyǵa eseptelgen. Gýmanıtarlyq sabaqtary qazaq tilinde, al tehnıkalyq sabaqtar aǵylshyn tilinde ótedi. Ortasha eseppen alǵanda oqýdyń jyldyq quny 4000 AQSh dollary.

4 jyl buryn (2007) Qazaqstan tarıhynda tuńǵysh ret Elbasy Nursultan Nazarbaev barlyq qazaqstandyq oqýshylar úshin «Jańa Qazaqstan - jańa álemde» ınteraktıvti sabaǵyn ótkizdi. On-line rejıminde ótken sabaqqa respýblıka boıynsha myńdaǵan oqýshylar qatysty.

2 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen Aqmola oblysynyń Şýche aýdany Býrabaı aýdany dep ózgertildi.

2 jyl buryn (2009) Atyraýda álemdik munaı ındýstrııasy týraly birinshi qazaqstandyq «Munaı: keshe, búgin, erteń» atty kitaptyń tanystyrylymy ótti.

Osy ǵylymı-tanymal basylym munaı týraly ǵalamdyq, álemdik aýqymda bizdiń elimizdegi kómirsýtek resýrstaryn ónerkásiptik óndirýdiń ǵasyrlyq tarıhyn qamtıtyn qazaqstandyq avtormen jazylǵan entsıklopedııalyq sıpattaǵy birinshi zertteý jumysy bolyp tabylady.

Avtory - ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Mıneraldyq resýrstar halyqaralyq akademııasynyń, Halyqaralyq ınjenerlik akademııasynyń jáne Eýrazııa ekonomıkalyq akademııasynyń akademıgi Ravıl Tájiqarauly Shyrdabaev. Ár túrli ýaqytta Ýkraınada jáne Moldovada elshi, Atyraý oblysy ákimshiliginiń basshysy, Táýelsiz Qazaqstannyń munaı jáne gaz ónerkásibiniń tuńǵysh mınıstri qyzmetterin atqarǵan.

35 jyl buryn (1976) Mars beti tuńǵysh ret túrli-tústi sýretke túsirildi.

ESІMDER

60 jyl buryn (1951) Shyǵys Qazaqstan oblysy Energetıka jáne kommýnaldy sharýashylyq basqarmasynyń bastyǵy ShERÝBAEV Aıtqazy dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Tarbaǵataı aýdanynda týǵan. Qaraǵandy polıtehnıkalyq ınstıtýtyn bitirgen. 1978-1980 jyldary - Shyǵysmashzaýytynyń ınjeneri, qurastyrýshysy, sektor meńgerýshisi. 1980-1981 jyldary - Úlbi jylý jelileri kásiporynynyń sheberi, bastyqtyń mindetin atqarýshy. 1981-1986 jyldary - Óskemen jylý jelileri kásiporynynyń bas ınjeneri. 1986-1988 jyldary - «Elektrosantehmontaj» qurylys basqarmasynyń bastyǵy. 1988-1993 jyldary - Úlbi aýdandyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy, aýdandyq keńestiń tóraǵasy, aýdan ákimdiginiń basshysy. 1993-1997 jyldary - Óskemen qalasy ákimdigi basshysynyń, ákiminiń birinshi orynbasary. 1997-2008 jyldary - Shyǵys Qazaqstan oblystyq Eńbek, halyqty eńbekpen qamtý jáne áleýmettik qorǵaý basqarmasynyń bastyǵy, Shyǵys Qazaqstan oblystyq Halyqty eńbekpen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalardy úılestirý departamentiniń dırektory. Qazirgi qyzmetinde 2008 jyldyń shildesinen bastap isteıdi.

50 jyl buryn (1961) «Astana» ýnıversıtetiniń rektory, zań ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Bilim berý isiniń qurmetti qyzmetkeri OŃǴARBAEV Erkin Ánýaruly dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Sozaq aýdanynda týǵan. KSRO Іshki ister mınıstrligi Qaraǵandy joǵary mektebin, KSRO Іshki ister mınıstrligi Máskeý joǵary mektebiniń adıýnktýrasyn bitirgen. Qaraǵandy joǵary mektebi komsomol komıtetiniń hatshysy, oqytýshy, aǵa oqytýshy dotsent, bólim bastyǵy qyzmetterin atqarǵan. 1996-1997 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik tergeý komıtetiniń mańyzdy ister jónindegi aǵa ınspektory. 1998-1999 jyldary - Qaraǵandy joǵary mektebi bastyǵynyń orynbasary. 1999-2000 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıteti Oqý oryndary basqarmasynyń bastyǵy, bas keńesshi. 2000-2003 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi tóraǵasynyń keńesshisi. 2003-2007 jyldary - Qazaq memlekettik zań akademııasynyń - Qazaq memlekettik zań ýnıversıtetiniń prorektory, birinshi prorektory, vıtse-prezıdenti. 2007-2010 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Ǵylym komıtetiniń tóraǵasy. 2010 jyldyń qańtarynan «Parasat» «Ulttyq ǵylymı-tehnologııalyq holdıngi» AQ-ynyń basqarýshy dırektory - basqarma múshesi bolǵan. 2011 jyldan - qazirgi qyzmetinde isteıdi.

«Qurmet» ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.

QYRKÚIEKTІŃ 4-І, JEKSENBІ

Munaı-gaz kesheni qyzmetkerleriniń kúni. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 1998-inshi jylǵy qańtardyń 20-syndaǵy Jarlyǵyna sáıkes qyrkúıektiń birinshi jeksenbisinde atap ótiledi.

Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2003 jylǵy qarashanyń 15-indegi Jarlyǵyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy kásibı jáne basqa da merekelerdiń tizimi bekitildi. Osy Jarlyqqa saı Munaı-gaz kesheni qyzmetkerleriniń kúni - qyrkúıek aıynyń birinshi jeksenbisi.

ESTE QALAR OQIǴALAR

58 jyl buryn (1953) Qaraǵandy polıtehnıkalyq ınstıtýty ashyldy. Qazirgi tańda atalmysh bilim ordasy Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıteti dep atalady. 2002 jyly Frantsııada Qazaqstannyń ónerkásibine arnaıy mamandar daıarlaýdaǵy joǵary sapasy úshin Ónerkásipke járdemdesý qaýymdastyǵynyń Altyn medaline ıe boldy.

19 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy Іshki ister mınıstrliginiń basylymy «Saqshy» gazeti qazaq tilinde shyǵa bastady.

6 jyl buryn (2005) Seýlde Qazaq memlekettik pedagogıkalyq qyzdar ınstıtýty (QMPQI) men Koreıa Respýblıkasynyń Kannam ýnıversıteti (KÝ) arasynda Akademııalyq almasýlar jáne yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıyldy.

Kannam ýnıversıteti Ońtústik Koreıanyń mártebeli oqý oryndarynyń biri. Búgingi tańda bul joǵary oqý orny gýmanıtarlyq jáne áleýmettik ǵylymdarǵa mamandanýda. Іrgesi 1886 jyly qalanǵan Ihva bilim ordasy - álemdegi asa iri ýnıversıtetterdiń biri bolyp tabylady. Onyń quramynda 14 kolledj bar, 21 myń stýdent oqıdy.

4 jyl buryn (2007) elordadaǵy «Obereg» ulttyq-mádenı ortalyǵynyń qoldaý kórsetýimen Qazaqstandaǵy ýkraın dıasporasyna arnalǵan «Vestı Ýkraıny» gazetiniń alǵashqy sany jaryq kórdi.

Basylym aıyna eki ret, senbi kúnderi 4 myń danamen óz oqyrmandaryna usynylady.

2 jyl buryn (2009) Pragada Cheh Respýblıkasynda Qazaqstan halqynyń mádenıet kúnderi resmı túrde ashyldy.

Uıymdastyrýshysy - Qazaqstan Respýblıkasynyń Elshiligi, «Elim-aı» qazaqstandyq mádenıet ortalyǵy, Reseı mádenıet ortalyǵy.

Cheh Respýblıkasynda Qazaqstan halqynyń mádenıet kúnderi aıasynda bizdiń elimiz týraly derekti fılmder kórsetildi, «Qazirgi Qazaqstan» jáne «Elim-aı - tórt jyl» fotokórmeleri, «Qazaqstan - Meniń Otanym» balalar sýretiniń kórmesi bolyp ótti.

2 jyl buryn (2009) Astanada «Samuryq-energo» AQ men Birikken Ulttar Uıymy Damý Baǵdarlamasy elektr energııasyn alý úshin jańartylatyn energııa kózderin paıdalaný, sondaı-aq Qazaqstanda jel jáne kún elektr stansalaryn salý jobalaryn júzege asyrý boıynsha yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy.

Memorandým boıynsha, taraptardyń jumysy Qazaqstanda atalǵan energetıkanyń tehnıkalyq bazasyna usynystar jasaýǵa, qajetti taldaý sharalaryn júrgizýge baǵyttalatyn bolady, endi Jońǵar qaqpasy aýdanynda, Shelek dálizinde, Fort-Shevchenko aýmaǵynda jel elektr stansalary qurylysynyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesi daıyndalmaq.

2 jyl buryn (2009) Astana qalasynyń eski ortalyq alańynan «Halyqtar dostastyǵy 2009» uranymen V halyqaralyq avtojoryq saparǵa attandy. Avtokólikter Astana-Býrabaı-Kókshetaý-Qostanaı-Aqtóbe-Oral baǵyttarymen jalpy uzyndyǵy 2086 shaqyrym joldy eńseretin bolady. Avtojoryqty oraılastyryp, uıymdastyrǵan «Mercur auto» kompanııasy men Volkswagen AG kontserni.

40 jyl buryn (1971) Alıaska taýlaryna «Boıng - 727» ushaǵy soqtyǵysyp, apat saldarynan 110 adam kóz jumdy.

20 jyl buryn (1991) Qyrymnyń memlekettik egemendigi týraly deklaratsııa qabyldandy.

20 jyl buryn (1991) Ekaterınbýrg qalasy tarıhı ataýyn qaıta aldy. Qalanyń irgetasy V.Tatışevtiń bastamasymen 1723 jyly metallýrgııalyq zaýyt qurylysynyń bastalýyna oraı qalanyp, ımperatrıtsa Ekaterına birinshiniń qurmetine atalǵan.

ESІMDER

90 jyl buryn (1921-1997) qoǵam jáne memleket qaıratkeri, Qazaq KSR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty SITЬKO Aleksandr Tımofeevıch dúnıege keldi.

Reseı Federatsııasynyń Altaı aımaǵynda týǵan. Tomsk memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1950-1970 jyldary - Ortalyq Qazaqstan geologııalyq basqarmasynyń bas ınjeneri, geologııalyq barlaý partııasynyń bastyǵy, bólim bastyǵy, basqarma bastyǵy. 1971-1974 jyldary - Qazaq KSR Geologııa mınıstri. 1974-1981 jyldary - Qazaq KSR Memlekettik josparlaý komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 1982 jyly zeınet demalysyna shyǵyp, Respýblıkalyq geologııalyq qory bastyǵy qyzmetin atqarǵan.

Lenın, Qazan tóńkerisi ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.