QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 2-3 shilde aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

QOǴAM

28 maýsym men 3 shilde aralyǵynda Máskeý qalasyndaǵy Búkilreseılik kórme ortalyǵynda Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna múshe elderdiń Memleketaralyq kórmesi ótedi.

1 shildeden «Jeke maqsatta paıdalaný úshin jeke tulǵalardyń jeńil avtokólikterdi tasymaldaý máseleleri týraly» QR Úkimeti qaýlysynyń merzimi aıaqtalady.

1 shildeden bastap elimizde «Jumyspen qamtý - 2020» baǵdarlamasy júzege asa bastaıdy.

ASTANA

2 shilde kúni Astanada K.Baıseıitova atyndaǵy Ulttyq opera jáne balet teatrynda Qazaqstan Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna, qala kúnine oraı

Erkin Jýasbektiń«Tereń tamyrlar»allegorııalyq dramasynyń premerasy bolady.

2 shildede Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda ártister Stıven Sıgal men Mıshel Rodrıgestiń qatysýymen baspasóz máslıhaty ótedi.

2 shilde kúni Kongerss-Holl saraıynda Roza Rymbaevanyń kontserti ótedi.

ALMATY

Almatydaǵy Ortalyq kórmede 25 mamyr - 2 shilde aralyǵynda "Kazakhstan Art Week" qazaqstandyq óner aptalyǵy ótýde.

2 shildede Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-de Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «XXI ǵasyrdaǵy nyq damýdyń jahandyq energııaekologııalyq strategııasy» atty kitabynyń tusaýkeseri bolady.

2 shilde kúni Ulttyq baspasóz klýbynda bas redaktorlardy - Gennadıı Tolmachev atyndaǵy júlde laýreattaryn marapattaý rásimi bolady.

SPORT

2 shilde kúni «Jas batyr» sport kesheniniń shaǵyn fýtbol alańynda Sport jýrnalısteriniń halyqaralyq kúnine oraı týrnır ótedi.

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.

2011 JYLDYŃ ShІLDE AIYNDA:

ESTE QALAR OQIǴALAR

90 jyl buryn (1921) Orynborda (1920-1924 jyldardaǵy Qazaqstannyń astanasy) Qazaqstan komsomolynyń birinshi ólkelik konferentsııasy ótti. Konferentsııany uıymdastyrǵan sol kezdegi Túrkistan komsomol uıymy Ortalyq komıtetiniń birinshi hatshysy - Ǵanı Muratbaev (1902-1924) edi.

Ǵanı Muratbaev - qoǵam qaıratkeri, Orta Azııa men Qazaqstan jastar qozǵalysyn uıymdastyrýshylardyń biri, BLKJO men Kommýnıstik jastar ınternatsıonalynyń qaıratkeri. Qazalydaǵy orys-qazaq mektebin, joǵary bastaýysh ýchılışesin, Tashkenttegi orta bilim beretin qazaq-qyrǵyz pedagogıkalyq ýchılışesi janyndaǵy aýyldyq mektepter úshin nusqaýshy-lektorlar kýrsyn, Tashkenttegi memlekettik úlgi-tájirıbelik mektebin jáne Orta Azııa memlekettik ýnıversıtetiniń qoǵamdyq ǵylymdar fakýltetin bitirgen. Jetisý oblysynda muǵalimder daıarlaıtyn kýrstar uıymdastyrdy, Jetisý oblystyq jáne Tashkent, Samarqand, Vernyı qalalyq komsomol uıymdarynyń negizin qalaýǵa at salysty. Tashkenttegi jetim balalardy ınternatqa, balalar úıine ornalastyrýǵa belsene kirisip, olar úshin uıymdastyrylǵan ınternattyń dırektory boldy. 1921 jyly Tashkentten shyǵatyn «Jas alash» gazetiniń bas redaktory boldy. 1921 jyly aldymen Samarqand ólkelik komsomol komıtetiniń, keıin Túrkistan Respýblıkasy Komsomol uıymy Ortalyq komıtetiniń birinshi hatshysy bolyp saılandy. 1922-1924 jyldary Reseı Kommýnıstik jastar odaǵynyń (RKJO) 5-sezinde Reseı Kommýnıstik jastar odaǵy Ortalyq komıtetiniń múshesi, Kommýnıstik Jastar odaǵy Ortalyq komıteti Orta Azııa bıýrosynyń alǵashqy tóraǵasy bolyp saılandy.

Ǵanı Muratbaevtyń qysqa ǵumyry týraly Maǵjan Jumabaev, Іlııas Jansúgirov, Juban Moldaǵalıev syndy aqyndar jyr arnaǵan. Qoǵam qaıratkeriniń esimi Almaty, Qyzylorda, Astana, Aqtóbe, taǵy da basqa qalalardaǵy kóshelerge berilgen. Almaty qalasynda oǵan eskertkish ornatylyp, Respýblıkalyq oqýshylar saraıyna Ǵanı Muratbaev esimi berilgen, Qazaly qalasynda memorıaldy murajaı ashylǵan. 2002 jyly Ǵanı Muratbaevqa arnalǵan Qazaqstannyń poshta markasy aınalysqa endi. Kórnekti qoǵam qaıratkeri týraly «Bizdiń Ǵanı» kórkem fılmi, «Osyndaı qysqa ǵumyr» derekti fılmi túsirildi.

70 jyl buryn (1941) Aqtóbe qalasynda 312-inshi atqyshtar dıvızııasy jasaqtalyp, qolbasshylyqqa polkovnık Aleksandr Fedorovıch Naýmov taǵaıyndaldy. Dıvızııanyń quramyna jalpy sany 11347 adam kirdi. Ol 4460 orys, 3556 qazaq, 2012 ýkraın, 212 ózbek, 184 tatar, 86 tájik, 74 túrikmen, 23 belarýs jaýyngerlerinen jasaqtaldy.

Dıvızııa quramyna Ońtústik Qazaqstan, Atyraý, Qyzylorda jáne Aqtóbe oblystarynan ásker qataryna shaqyrylǵandar kirdi. Dıvızııa alǵashqy maıdandy Novgorod, Borok, Zareche jáne Demıansk jerlerinde bastaǵan bolatyn. Tórt polkten turatyn dıvızııanyń qatysýymen bolǵan shaıqastardyń kópshiligi jeńispen aıaqtalǵan. Qysqa merzimde daıyndyqtan ótken dıvızııa qaıta jasaqtalyp, sol jylǵy qazan aıynyń 11-inde Máskeý úshin bolyp jatqan shaıqasqa aralasty. Maıdan dalasynda erlik kórsetken dıvızııa quramyndaǵy kóptegen jaýyngerler Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyna ıe boldy. Dıvızııa keıinirek 43-shi armııa quramynda Varshava shossesin qorǵady. Osydan keıin dıvızııanyń aman qalǵan jaýyngerlerinen 12-inshi atqyshtar polki jasaqtalyp, 53-inshi dıvızııa quramynda Maloıaroslav, Harkov jáne Rýmynııany azat etýge qatysty. Aqtóbe qalasyndaǵy bir kóshe 312-atqyshtar dıvızııasy atymen atalady.

53 jyl buryn (1958) bastaýysh synyp balalaryna arnalǵan «Baldyrǵan» ádebı-kórkem jýrnalynyń alǵashqy sany jaryq kórdi. Aıyna bir márte shyǵatyn jýrnal betinde qazaq halqynyń tarıhyna qatysty shaǵyn aqparattar, balalardyń oı-órisin keńeıtetin, tilin ustartyp, sózdik qoryn baıytatyn óleń-taqpaqtar, ertegi-ańyzdar, jańyltpashtar men jumbaqtar turaqty jarııalanyp keledi.

53 jyl buryn (1958) «Parasat» qoǵamdyq-saıası, ádebı-kórkem jýrnalynyń alǵashqy sany jaryq kórdi. Bastapqyda «Mádenıet jáne turmys» degen ataýmen shyqqan. Qazirgi ataýymen 1990 jyldan bastap jaryq kórip keledi. Jýrnal betinde tarıh pen ádebıet, mádenıet pen óner, rýhanııat máseleleri kóteriledi. Aıyna 1 ret jaryq kóretin basylymnyń «Oıtolǵaq», «Jańǵyryq», «Tarıh-taǵdyr», «Tanym», «Derek pen dáıek», «Ǵumyrdarııa» «Salaýat», t.b. turaqty aıdarlary bar.

46 jyl buryn (1965) Almaty maqta-mata kombınaty alǵashqy ónimin shyǵara bastady. Kombınat Qazaqstan jeńil ónerkásibiniń eń iri kásiporyndarynyń biri bolyp tabylady, maqta talshyqtarynan jip ıirip, mata toqýmen aınalysady.

45 jyl buryn (1966) Atyraý oblystyq fılarmonııasy quryldy. Kezinde fılarmonııa janynan qurylǵan «Atyraý-Jaıyq» folklorlyq ansambli búkil respýblıkamyzǵa, shet elderge de tanymal boldy. Sondaı-aq onyń quramynda «Naryn» folklorlyq-etnografııalyq ansambli bar. Fılarmonııada Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisteri - U.Qaraqulova, M.Tóreshev, halyqaralyq baıqaýdyń laýreaty - Sembek Jumaǵalıev, respýblıkalyq baıqaýdyń laýreaty - Shárıpa Jamenovalar qyzmet isteıdi. Fılarmonııaǵa 1991 jyly Nurmuhan Jantórınniń esimi berildi.

20 jyl buryn (1991) respýblıkalyq aqparattyq-jarnamalyq aptalyq «Karavan» gazetiniń alǵashqy sany jaryq kórdi. Ekonomıkalyq, áleýmettik-saıası sıpattaǵy aqparatpen habardar etip otyrady. Gazet aptalyq jáne qosymshalaryn qosa alǵanda shamamen 500 myńǵa jýyq danamen shyǵady.

Qazirgi kezde «Karavan» aptalyǵynyń bas redaktory - Ybyraev Ádil. Óskemen qalasynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin, Mıhaıl Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. QazTAG aqparattyq agenttiginde tilshi, «Lenınskaıa smena» gazetiniń bas redaktorynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti ákimshiliginiń Іshki saıasat bóliminiń meńgerýshisi qyzmetterin atqardy. Qazirgi qyzmetinde 2008 jyldyń qarashasynan isteıdi.

18 jyl buryn (1993) qazaq halqynyń tól tarıhyna arnalǵan ǵylymı-ádistemelik, pedagogıkalyq basylym retinde «Qazaq tarıhy»jýrnaly «Qazaqstan mektebi» jýrnalyna qosymsha retinde shyǵa bastady. 2003 jyldan derbes basylymǵa aınaldy. Basylym alǵashqy sanynan bastap qazaqtyń arǵy-bergi tarıhyn, onyń ataýynyń shyǵý tegin, jazý-syzýynyń paıda bolǵan ýaqytyna qatysty materıaldardy, Keńes ımperııasy tusyndaǵy saıası ómir tynysyn, ekonomıkasyn, mádenıetin júıeli jarııalap keledi, orta, orta arnaýly jáne joǵary oqý oryndarynda qazaq tarıhyn oqytý tujyrymdamalary, ádis-tásili, oqýlyqtary talqylanady. Qazaq tarıhyna qatysty Shoqan, Ybyraı, Abaı, Shákárim, Qanysh Sátbaev, Muhtar Áýezov, Álkeı Marǵulan pikirlerimen tanystyrady.

11 jyl buryn (2000) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen Astanada jańa alańnyń, Kúlásh Baıseıitova atyndaǵy opera jáne balet teatrynyń ashylý saltanaty ótti.

6 jyl buryn (2005) Astana qalasynda Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdenti murajaıynyń ashylý rásimi ótti. Murajaı Memleket basshysynyń burynǵy rezıdentsııasynda ornalasqan. Biregeı jıhazdary men bútin bir keshendi qurastyratyn ishki kórinisi sol qalpynda saqtalǵan. Murajaıdyń alǵashqy jádigerleri el prezıdentine tartý etilgen kitaptardan, sýretterden, sývenırlerden bastaý alady.

Búginde murajaı kollektsııasynda 60 myń danadan asa dúnıeler bar. Olar - muraǵattyq-jazba, basylym materıaldary, kıno jáne sýretti qujattar, beıneleý jáne dekoratıvti-qoldanbaly óner týyndylary, qarý-jaraq, Nursultan Nazarbaevtyń jeke zattary jáne qujattary, Memleket basshysy marapattalǵan syılardyń biregeı kollektsııasy.

ESІMDER

180 jyl buryn (1831-1867) batyr, Kenesary Qasymuly bastaǵan qazaq halqynyń ult-azattyq qozǵalysyna qatysýshy, Toıshybek bıdiń balasy TOIShYBEKULY Baıseıit dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Jambyl aýdanynda týǵan. Ol Patshalyq Reseıdiń Jetisýdaǵy ústemdigine qarsy kúresti. 1854 jyly ákesimen birge orystar ústemdigi ornaǵan Іle óńirine joryqtar uıymdastyrdy. Uzynaǵash shaıqasyna qatysqan. 1862 jyly baýyry Kerimbekpen birge Jetisýdaǵy patshalyq Reseı bıligin moıyndaýǵa májbúr boldy. Reseıdiń Áýlıeataǵa jasaǵan joryǵyna qatysyp, qoqandyqtar qolyna tutqynǵa tústi. 1863 jyly tutqynnan qashyp qutylý kezinde aýyr jaraqat aldy. Onyń erlikterin halyq aqyndary jyrǵa qosqan.

ShІLDENІŃ 2-SІ, SENBІ

Dıplomatııalyq qyzmet kúni. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń 2009 jylǵy shildeniń 1-indegi «1998 jylǵy qańtardyń 20-syndaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Jarlyǵyna tolyqtyrýlar engizý týraly» Jarlyǵyna sáıkes atap ótiledi.

Halyqaralyq kooperatıvter kúni. 1992 jyly Birikken Ulttar Uıymy Bas Assambleıasy 1995 jylǵy shildeniń birinshi senbisin - 700 mıllıonnan astam adamdy biriktiretin Halyqaralyq kooperatıvtik alıanstyń júzjyldyǵyn toılaý maqsatynda - Halyqaralyq kooperatıvter kúni (jeltoqsannyń 16-syndaǵy №47/90 qarary) dep jarııalady.

1994 jyly Bas Assambleıa kooperatıvterdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń qajetti quralyna aınalǵanyn eskere otyryp, jyl saıyn osy kúni atap ótýdi usyndy (jeltoqsannyń 23-indegi №49/155 qarary).

Halyqaralyq kooperatıvter kúniniń maqsaty - álem qoǵamdastyǵynyń nazaryn kooperatıvterge aýdarý jáne halyqaralyq kooperatıvtik qozǵalys pen basqa da, úkimetter men barlyq deńgeıdegi úkimettik emes uıymdardy qosa eseptegendegi, sýbektiler arasyndaǵy áriptestik baılanystardy keńeıte túsý.

Sport jýrnalısteriniń halyqaralyq kúni. Sport jýrnalısteriniń halyqaralyq kúni 1995 jyldan bastap Halyqaralyq sport baspasóz qaýymdastyǵynyń bastamasymen toılanady. 1924 jyly Parıjde Halyqaralyq sport baspasóz qaýymdastyǵynyń qurylýyna oraı atalyp ótildi.

Ýkraınanyń salyq qyzmeti qyzmetkerleriniń kúni. Salyq qyzmeti Ýkraın KSR Mınıstrler Keńesiniń 1990 jyly aqpannyń 12-sindegi «Ýkraın KSR-inde memlekettik salyq qyzmetin qurý týraly» qaýlysyna sáıkes qurylǵan bolatyn. 2005 jyly qazannyń 24-inde Ýkraına prezıdenti «Ýkraınanyń memlekettik salyq qyzmeti qyzmetkerleriniń kúni týraly» Jarlyqqa qol qoıdy. Jarlyqqa sáıkes jyl saıyn shildeniń 2-sinde Ýkraınanyń salyqshylary kásibı merekelerin atap ótedi.

Norvegııanyń Memlekettik meıramy - Korol kúni. Qazaqstan men Norvegııa arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jyly maýsymnyń 6-synda ornatyldy.

ESTE QALAR OQIǴALAR

85 jyl buryn (1926) Tashkenttegi halyq aǵartý ınstıtýty Tashkent Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýty bolyp qaıta quryldy.

21 jyl buryn (1990) Óskemen qalasynda Salyq komıteti quryldy.

17 jyl buryn (1994) Petropavlda «Vmeste» oblystyq jastar gazetiniń alǵashqy sany jaryq kórdi. Basylymda «Bizdiń ýnıversıtetter», «Sportzal», «Andegraýnd», «SOS» (óziń týraly sura), «Seniń quqyń», t.b. aıdarlar bar.

17 jyl buryn (1994) Sultanmahmut Toraıǵyrov atyndaǵy Pavlodar memlekettik ýnıversıtetiniń «Baıantaý» demalys úıi ashyldy. Demalys úıi Baıanaýyl ulttyq parkindegi Sabyndykól ózeniniń jaǵalaýynda ornalasqan.

15 jyl buryn (1996) Qazaqstan Respýblıkasynyń «Saıası partııalar» týraly Zańy qabyldandy.

13 jyl buryn (1998) Qazaqstan Respýblıkasynyń «Jemqorlyqpen kúres týraly» Zańy qabyldandy.

12 jyl buryn (1999) Astrahan qalasynan burǵylaý barjasy sýǵa túsirildi. Bul sharaǵa Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty aqyn Farıza Ońǵarsynova qatysyp, burǵylaý barjasyna «Suńqar» esimin berdi. Barja uzyndyǵy - 85 metr, eni - 53 metr, burǵylaý munarasyn qosa eseptegendegi bıiktigi 50 metr, salmaǵy 10000 tonna. «Suńqardyń» birinshi burǵylaý jumystary Shyǵys Qashaǵannan bastaý aldy.

8 jyl buryn (2003) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan men Ázirbaıjan arasyndaǵy Kaspıı teńizi túbin eki el arasyndaǵy mejeleý týraly Kelisimdi jáne osy kelisimge hattamany bekitý týraly» Zańǵa qol qoıdy.

4 jyl buryn (2007) Astanada Esil ózeni arqyly ótetin M-2 avtokólik kópiri ashyldy. Kópirdiń saltanatty ashylý rásimine Elbasy Nursultan Nazarbaev qatysty. Kópirdiń uzyndyǵy - 362 metr, eni - 38,7 metr.

4 jyl buryn (2007) Shyǵys Qazaqstan oblysy Aıagóz qalasynyń polıtseıleri ózderiniń murajaıyn ashty. Onda tarıhı materıaldar qoıylǵan: aýdan polıtsııasynyń burynǵy qyzmetkerlerdiń saqtap qoıýǵa tapsyrǵan qujattary, fotosýretteri jáne albomdary.

2 jyl buryn (2009) Astanada ótken Ekonomıka jáne ónerkásip salalaryndaǵy yqpaldastyq boıynsha qazaqstandyq-ıspandyq úkimetaralyq aralas komıssııasynyń kezekti IV otyrysynda Qazaqstan Respýblıkasy men Ispanııa Koroldigi arasyndaǵy birqatar eki jaqty qujattarǵa qol qoıyldy. Qol qoıylǵan qujattar: Qazaqstan Respýblıkasy men Ispanııa Koroldigi arasynda Strategııalyq áriptestik týraly kelisim shart; Qazaqstan Respýblıkasy men Ispanııa Koroldigi Úkimetteri arasynda Tabys pen kapıtalǵa salynatyn salyqtarǵa qatysty qosarlanǵan salyq salýdy boldyrmaý jáne salyq salýdan jaltarýǵa jol bermeý týraly konventsııa; Ispanııa men Qazaqstan arasynda 2009-2011 jyldar kezeńine arnalǵan Bilim, ǵylym, mádenıet, jastar jáne sport salasyndaǵy yntymaqtastyq baǵdarlamasy; Qazaqstan Respýblıkasy Týrızm jáne sport mınıstrligi men Ispanııa Koroldiginiń Ónerkásip, týrızm jáne saýda mınıstrligi arasynda týrızm salasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandým.

2 jyl buryn (2009) Oral qalasyndaǵy Dostyq dańǵyly men Saraıshyq kóshesiniń qıylysynda Jýrnalıster alleıasy ashyldy.

ESІMDER

75 jyl buryn (1936) Jumat Shanın atyndaǵy Qazaq drama teatrynyń ártisi, Qazaqstan Respýblıkasynyń halyq ártisi, Saıram aýdanynyń jáne Shymkent qalasynyń qurmetti azamaty QALMYRZAEV Aqsaqal dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Saıram aýdanynda týǵan. Tashkent qalasyndaǵy Orta Azııalyq Aleksandr Ostrovskıı atyndaǵy memlekettik teatr óneri ınstıtýtyn (qazirgi Mannon Ýıgýr atyndaǵy Tashkent memlekettik óner ıstıtýty) bitirgen. Qazirgi qyzmetinde 1957 jyldan bastap isteıdi.

Ol ulttyq jáne shetel, orys dramatýrgteriniń shyǵarmalarynda oınaǵan. Shyńǵys Aıtmatovtyń «Jámılasyndaǵy» - Danııar, Ǵabıt Músirepovtiń «Qyz Jibegindegi» - Tólegen, «Aqan seri - Aqtoqtysynda» - Murat, Jalmuqan, Mylqaý, Muhtar Áýezovtiń «Aıman - Sholpanynda» - Álibek, Arystandy, «Abaıyndaǵy» - Aıdar, Saǵyr Kamalovtyń «Er Tarǵynyndaǵy» - Er Tarǵyn, Zagır Ismagılovtyń «Qudashasyndaǵy» - Jappar, Ǵadjıbek Ǵadjıbekovtyń «Arshın mal alanyndaǵy» - Ásker, Beıimbet Maılınniń «Jalbyryndaǵy» - Súgir, Beken, «Shuǵasyndaǵy» - Ábish, t.b. tulǵalardy somdady. Ol osy sekildi 200-den astam obrazdardy sahna tórinde oınaǵan.

«Parasat» ordenimen, eki márte Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen, «Úzdik eńbegi úshin» medalimen marapattalǵan.

45 jyl buryn (1966) «Qazaqstan Astyq odaǵy» zańdy tulǵalar birlestiginiń prezıdenti, aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń doktory TІLEÝBAEV Nurlan Saqtapbergenuly dúnıege keldi.

Aqtóbe oblysynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen. 1986-1992 jyldary - keńshar mehanızatory. 1992-1998 jyldary - «Alıbı» Aktsıonerlik qoǵamynyń prezıdenti qyzmetin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde 1998 jyldan bastap isteıdi. 2006-2008 jyldary - «Nur Otan» Halyqtyq demokratııalyq partııasy saıası keńesiniń múshesi. 2006 jyldan - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy kásipkerler keńesiniń múshesi. 2008 jyldan - «QazAgro» Ulttyq basqarýshy holdıngi» Aktsıonerlik qoǵamy dırektorlar keńesiniń múshesi.

«Qurmet» ordenimen, «Eren eńbegi úshin» medalimen marapattalǵan.

ShІLDENІŃ 3-І, JEKSENBІ

Belarýs Respýblıkasynyń Memlekettik meıramy - Táýelsizdik kúni (1990). 1996 jyldan bastap, Belarýs Prezıdenti Aleksandr Lýkashenko Táýelsizdik kúnin eldi fashıstik Germanııadan azat etkenderdiń qurmetine oraı shildeniń 3-inde atap ótýge Jarlyq shyǵardy. Belarýs - Shyǵys Eýropada ornalasqan memleket. Shyǵysynda Reseımen, ońtústiginde Ýkraınamen, soltústiginde Latvııamen, batysynda Polshamen jáne soltústik-shyǵysynda Lıtvamen shektesedi. Ákimshilik-aýmaqtyq jaǵynan 6 oblysqa jáne Mınsk, Brest, Vıtebsk, Gomel, Grodno, Mogılev ortalyqtaryna bólinedi. Astanasy - Mınsk qalasy. Resmı tili - belarýs tili. Aqsha birligi - rýbl.

Qazaqstan men Belarýs arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy qyrkúıektiń 16-synda ornatyldy.

ESTE QALAR OQIǴALAR

108 jyl buryn (1903) Qazaqstandaǵy alǵashqy arnaýly orta oqý oryndarynyń biri - Semeı muǵalimder semınarııasy ashyldy. Úsh negizgi jáne bir daıarlyq oqý orny bar bolatyn. Onyń daıyndyq klasyna alǵash Semeı, Kereký, Óskemen, Qarqaraly, Aqmola ýezderinen 24 bala qabyldandy. Keıinnen Tobyl, Barnaýyl, Jetisý aımaqtarynan da jastar tartyla bastady. 1967 jyly Muhtar Áýezovtiń esimi berildi. 1992 jyly mamyrdyń 22-sinde pedagogıkalyq kolledjge aınaldy.

101 jyl buryn (1910) memleket qaıratkeri Álibı Jangeldın Máskeý qalasynan dúnıejúzin jaıaý aralaý saparyna attandy. Ol 1913 jyldyń qantaryna deıin Polsha, Avstro-Vengrııa, ıÝgoslavııa, Bolgarııa, Túrkııa, Sırııa, Palestına, Mysyr, Mesopotamııa, Persııa, Úndi, Sıam, Qytaı jáne Japonııa elderinde boldy.

Jangeldın Álibı Toqjanuly (1884-1953) - memleket jáne partııa qaıratkeri, Qazaqstanda Keńes ókimetin ornatý jáne nyǵaıtý jolyndaǵy kúresti uıymdastyrýdaǵy kórnekti basshylardyń biri. Qazirgi Qostanaı oblysy Jangeldın aýdanynda dúnıege kelgen. Torǵaıdaǵy kásiptik ýchılışesin, Qostanaı orys-qazaq jáne Orynbor dinı ýchılışesin bitirgen. Qazandaǵy muǵalimder semınarııasynda oqyǵan. Ol týraly kóptegen kórkem shyǵarmalar jazylyp, kınofılm túsirilgen. Qostanaı oblysynyń bir aýdanyna, kóptegen eldi mekender men kóshelerge, mektepterge Álibı Jangeldınniń esimi berilip, Aqtóbe, Almaty, Torǵaı qalalarynda eskertkish ornatylǵan.

51 jyl buryn (1960) Qaraǵandydaǵy metallýrgııa kombınatynda tuńǵysh domna peshi iske qosyldy jáne sol kúni Qazaqstannyń tuńǵysh shoıyny alyndy. Bul kún Qazaqstan Magnıtkasynyń dúnıege kelgen kúni bolyp sanalady.

16 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik táýelsizdiginiń jarııalanýyn máńgi este qaldyrý, qoǵamdy toptastyrý, gýmanızm, ultaralyq tatýlyq, qazaqstandyq patrıotızm tárbıeleý ıdeıalaryn kórkem beıneleý maqsatynda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Almaty qalasynda Táýelsizdik eskertkishin ornatý týraly» qaýlysy shyqty.

15 jyl buryn (1996) Vengrııa Parlamentinde tuńǵysh ret Qazaqstan men Vengrııa arasyndaǵy yntymaqtastyqqa arnalǵan «dóńgelek ústel» ótti.

12 jyl buryn (1999) Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Jetisaı qalasynda «Alpamys batyr» eposynyń 1000 jyldyǵy atalyp ótildi.

5 jyl buryn (2006) Astanada Metsenattar klýby quryldy.

4 jyl buryn (2007) Astanada Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń jáne Úkimet músheleriniń qatysýymen «Qazaqstannyń 30 korporatıvti kóshbasshysy» Memlekettik baǵdarlamasyna kirgen jobalardyń jalpyulttyq tusaýkeseri ótti. Tusaýkeserge 9 óńir qatysty. Negizgi 7 baǵyt boıynsha 900 mıllıardqa jýyq teńgeni quraıtyn barlyǵy 20 serpindi jobalar tanystyryldy. Atalmysh tusaýkeser Memlekettik baǵdarlamanyń júzege asýynyń shyn mánindegi bastamasy bolyp, álemdegi básekege qabiletti 50 eldiń qataryna kirýge negiz bolmaq.

4 jyl buryn (2007) Mańǵystaý aýdanyndaǵy Shetpe aýylynda salynatyn tsement zaýyty qurylysynyń irgetasyna Elbasynyń bolashaq urpaqqa joldaýy mátini bar kapsýlasy salyndy. Zaýyt jylyna 1,8 mıllıon tonna tsement óndiredi. Bul zaýyt búkil batys oblystardyń suranystaryn qamtamasyz etedi.

2 jyl buryn (2009) Elbasy Nursultan Nazarbaev Astana qalasyndaǵy tóbesi jabyq 30 myń oryndyq «Astana-Arena» stadıonynyń ashylý saltanatyna qatysty.

Jabyq stadıon sportshylarǵa qysy-jazy jattyǵýlaryna múmkindik beredi, ol Eýropa fýtbol odaǵy qaýymdastyǵynyń (ÝEFA) barlyq standarttaryna saı salynǵan. Jasandy gazon jamylǵysy tóselgen fýtbol alańy Fýtbol qaýymdastyqtarynyń halyqaralyq federatsııasy (FIFA) men Eýropa fýtbol odaǵy qaýymdastyǵynyń (ÝEFA) standarttaryna tolyq sáıkes jasalǵan. Bul stadıonda fýtbol oıynynan bólek sporttyń kúres, boks, sporttyq gımnastıka, dzıýdo, karate syndy túrlerinen jarystar ótkizýge bolady. Jańa fýtbol stadıonynyń ereksheligi - 20 mınýttyń ishinde ashylyp-jabylatyn shatyry bar. Spýtnıktiń jáne efırlik antennalary bar teledıdar jelisimen, radıohabar efırimen, otyrys zaldary, baspasóz konferentsııa zaldary dybys kúsheıtkish jáne sınhrondy aýdarmasymen, tablosymen, teleradıokommentatorymen jabdyqtalǵan.

Kórermenderdiń yńǵaıy jáne syıymdylyǵy úshin, minbe eki deńgeıde ornalasqan: 16 myń kórermen - astyńǵysynda, 14 myń - ústińgisinde, stadıonnyń batysynda VIP-oryndar ornalasqan.

Stadıon sahnasynda 2009-2010 jyldary fýtboldan Qazaqstan Kýbogynyń fınaldary ótip, 2010-2011 jyldaryy fýtboldan Qazaqstan Sýperkýbogy sarapqa salynǵan bolatyn. Sondaı-aq «Astana-Arena» stadıonynda 2011 jylǵy qańtarda 7-shi qysqy Azıada oıyndarynyń saltanatty ashylý rásimi ótti.

2 jyl buryn (2009) Elbasy Nursultan Nazarbaev Astana qalasyndaǵy ındýstrııaldyq parktiń aýmaǵynda lokomotıv qurastyratyn jańa zaýytty ashty.

Atalmysh lokomotıvtiń tehnıkalyq sıpaty qazirgi qoldanylyp júrgen mashınalardan birneshe ese joǵary. Zaýyttyń ónimi Qazaqstannyń teplovozǵa degen suranysyn qanaǵattandyryp qana qoımaı, bolashaqta taıaý jáne alys shetelderge shyǵarylatyn bolady.

2 jyl buryn (2009) Jambyl oblystyq soty óziniń Internettegi veb-saıtyn - www.oblsot.zhambyl.kz ashty.

Saıtta ádettegideı «Keri baılanys» jáne «Suraq-jaýap» siltemelerinen basqa sot sheshimderiniń banki, azamattardy qabyldaýdyń kestesi men ýaqyty jáne qaralatyn ister ornalastyrylǵan.

ESІMDER

45 jyl buryn (1966) sýretshi, Qazaqstan Respýblıkasy Sýretshiler odaǵynyń múshesi, Qazaqstan Respýblıkasy jastar odaǵy syılyǵynyń, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti syılyǵynyń, memlekettik stependııasynyń, memlekettik «Daryn» jastar syılyǵynyń ıegeri, halyqaralyq «Jiger» jas sýretshiler festıvaliniń, respýblıkalyq «Shabyt» jas sýretshiler shyǵarmashylyǵy festıvaliniń, respýblıkalyq «Astana-Báıterek» baıqaýynyń laýreaty ÁJІBEKULY Qazybek dúnıege keldi.

Aqmola oblysynda týǵan. Nıkolaı Gogol atyndaǵy Almaty kórkemsýret ýchılışesin, Almaty teatr-kórkemsýret ınstıtýtyn (qazirgi Temirbek Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasy) bitirgen.

Ol respýblıkalyq, búkilodaqtyq jáne halyqaralyq kórmelerge qatysqan. 1995 jyly - Birikken Ulttar Uıymynyń 50-jylydyǵyna arnalǵan sýretshiler shyǵarmalary kórmeleriniń dıplomanty. 1996 jyly - Halyqaralyq «Art-Eýrazııa» jas sýretshiler shyǵarmashylyǵy kórmesiniń dıplomanty. 1999 jyly - 2-shi Respýblıkalyq «Shabyt Mılenııýým» jas sýretshiler shyǵarmashylyǵy festıvaliniń dıplomanty, Ábilhan Qasteev atyndaǵy syılyqtyń ıegeri. 2007 jyly - «Astana damıdy, óner órkendeıdi» Halyqaralyq sýretshiler sımpozıýmynyń qatysýshysy. 2003-2005 jyldary - Býrabaıda jáne Qarqaralyda ótken respýblıkalyq sýretshiler sımpozıýmyn uıymdastyrýshylardyń biri. Qazybek Ájibekulynyń shyǵarmashylyǵy jóninde «Stepnaıa pastoral», «Sary dala», «Mechty o proshlom» fılmderi túsirilgen.