QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 18-24 shilde aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

QOǴAM

«Zerde» Ulttyq Infokommýnıkatsııalyq holdıngi» AQ Baılanys jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen 2011 jyldyń 1 shildesi men 10 qarashasy aralyǵynda «Elektrondyq úkimet» jumysy taqyrybyndaǵy eń úzdik materıalǵa jýrnalıster arasynda shyǵarmashylyq konkýrs jarııalady.

SPORT

16-24 shilde aralyǵynda Rıo-de-Janeıro qalasynda (Brazılııa Federatıvtik Respýblıkasynda) áskerı qyzmetshiler arasynda 5-inshi jazǵy Búkildúnıejúzilik armııashylardyń oıyny ótkiziledi. Oıynǵa Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteriniń kurama komandasy qatysady.

16 shilde men 1 tamyz aralyǵynda Shanhaıda júzýden XIV álem chempıonaty ótýde. Birinshilikke álemniń 181 elinen 2,2 myńnan astam sportshy qatysýda. Bul jarystarǵa Qazaqstannyń ulttyq quramasy da qatysýda.

SYRTQY SAıASAT

16 shilde men 8 tamyz aralyǵynda Ýhan qalasynda (Qytaı, Hýnan provıntsııasy) «Qytaı tiliniń kópiri» atty qytaı tili men mádenıetiniń 10-shy mereıtoılyq búkilálemdik stýdentter baıqaýy ótedi. Oǵan Qazaqstan stýdentteri de qatysady.

ASTANA

18-19 shilde kúnderi Astanada «Sot bıligi men buqaralyq aqparat quraldarynyń ózara árekettestigi» taqyrybynda konferentsııa ótedi .

20 shildede «Qazaqstannyń ındýstrııallyq damý ınstıtýty» AQ prezıdenti Meıram Qajykenovtyń qatysýymen onlaın-konferentsııa ótedi.

20-23 shilde aralyǵynda «Nur Otan» keńsesinde «Lańkestik: oǵan qarsy kúresý máseleleri» degen taqyrypta halyqaralyq konferentsııa ótedi.

ALMATY

13-22 shilde aralyǵynda Ortalyq kórme zalynda Ysqaq Orazaevtyń týyndylarynyń jeke kórmesi ótedi.

15-19 shilde kúnderi Almatyda medıatsııa týraly trenıng ótýde.

20-21 shilde kúnderi «Qazaqstannyń ken-rýda kásiporyndarynda burǵylaý-qoparý jumystarynyń tehnologııasyn jetildirý» taqyrybyna arnalǵan І ǵylymı-tájirıbelik konferentsııasy ótedi. Sharaǵa Qazaqstannan jáne Keden odaǵy elderinen 100-den astam delegat qatysady.

AIMAQTAR

AQMOLA OBLYSY

18-22 shilde aralyǵynda Aqmola oblysyndaǵy «Zerendi» shıpajaıynda qoǵamdyq uıymdardyń ókilderi men táýelsiz sarapshylardyń jazǵy mektebi ótedi.

AQTÓBE OBLYSY

23 sáýir men 10 qyrkúıek arasynda Aqtóbe oblysynda «El Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan 20 ekpindi aptalyq» degen uranmen «Aýyldyń gúldenýi - Qazaqstannyń gúldenýi» marafon-estafetasy ótedi.

QARAǴANDY OBLYSY

23 shildede Qaraǵandyda sýburqaqtar alańynda «Mýyzkar» pop-rok-festıvali ótedi.

PETROPAVL

18 shildeden bastap Petropavl qalasynda qoǵamdyq kólikte jol júrý quny qymbattaıdy.

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.

ShІLDENІŃ 18-І, DÚISENBІ

AQSh-ta Ulttyq hot-dog kúni. Bul merekeni 1957 jyly AQSh Saýda palatasy resmı bekitken bolatyn. 1994 jyly ónim sapasy, dámi jáne jarnamasymen aınalysatyn Ulttyq hot-dog jáne sosıska keńesi quryldy. Keńestiń dástúrli músheleri hot-dogpen sosıskany unatatyndarǵa arnalǵan jarys ótkizip turady. Jarystyń 4 negizgi erejesi bar: 18 jasqa tolmaǵandarǵa hot-dogqa ketchýp jaǵýǵa bolmaıdy; hot-dogty tárelkege salmaı tek qana qolmen jeý kerek; qolǵa juqqan dámdeýishti jýýǵa bolmaıdy, saýsaqtaryńdy jalap tazalaýyń qajet; eshqashanda hot-dogty qytaı ydysyna salýǵa bolmaıdy, bul «hot-dog - amerıkandyqtardyń ulttyq tamaǵy» degen túsinikpen úndespeıdi.

ESTE QALAR OQIǴALAR

16 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Patenttik-tehnologııalyq aqparat jáne aldyńǵy qatarly tehnologııalyq qozǵalys jolyndaǵy barlyq tosqaýyldardy alyp tastaýǵa múmkindik bergen Eýrazııalyq patenttik konventsııany bekitý týraly Jarlyqqa qol qoıdy.

10 jyl buryn (2001) Oral qalasynda Balalar men jasóspirimderdiń velosıped sporty mektebi ashyldy.

6 jylburyn (2005) Oralda Mahambet Ótemisov atyndaǵy Batys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń janynan kolledj ashyldy. Matematıka, fızıka, aqparattyq júıe, stanok grafıkasy, sándik-qoldanbaly óneri jáne halyq óneri mamandyqtary boıynsha oqytatyn bilim ordasynyń qurylý maqsaty pedagogıka mamandaryna sapaly bilim berý bolyp tabylady. Kolledjdi bitirgen túlekter oqýyn ýnıversıtette jalǵastyra alady.

5 jyl buryn (2006) Qazaqstan Respýblıkasynyń Dýbaıdaǵy Bas konsýldyǵy Qazaqstannyń álemdegi básekege barynsha qabiletti 50 eldiń qataryna kirý strategııasyn arab tilinde jaryqqa shyǵardy. Bul basylym jetekshi arab elderiniń resmı, ǵylymı jáne isker toptaryn Elbasy Joldaýynyń negizi baǵyttarymen, atap aıtqanda Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstannyń halyqaralyq deńgeıdegi mádenıetaralyq jáne konfessııaaralyq dıalog ortalyqtarynyń biri retinde qyzmet atqarýǵa ázir ekenin qýattaǵan sózimen qeńinen tanystyrýǵa septigin tıgizdi.

2 jylburyn (2009) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jeke kásipkerlik máseleleri boıynsha ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» jeke kásipkerlikti damytýǵa járdemdesetin qosymsha sharalar alýǵa, kásipkerliktiń memleketpen jáne qoǵammen ózara is-qımylyn nyǵaıtýǵa, sonyń ishinde memlekettik organdar tarapynan tekserýler júrgizýdi tártipke keltirýge baǵyttalǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna qol qoıdy.

ESІMDER

65 jyl buryn (1946) Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik hatshysy, saıasattaný ǵylymynyń doktory, Tótenshe jáne Ókiletti Elshi SAÝDABAEV Qanat Bekmyrzauly dúnıege keldi.

Almaty oblysy Іle aýdanynda týǵan. Lenıngrad memlekettik mádenıet ınstıtýtyn, KOKP Ortalyq komıteti janyndaǵy Qoǵamdyq ǵylymdar akademııasyn bitirgen. 1972-1976 jyldary - Qazaq memlekettik tsırkiniń dırektory. 1976-1977 jyldary - Qazaq KSR Mınıstrler Keńesiniń Іs basqarmasy mádenıet bóliminiń meńgerýshisi. 1977-1983 jyldary - Qazaq KSR Mádenıet mınıstriniń orynbasary. 1983-1988 jyldary - Qazaq KSR Kınematografııa jónindegi memlekettik komıtetiniń tóraǵasy. 1988-1991 jyldary - Qazaq KSR Mádenıet jónindegi memlekettik komıteti tóraǵasynyń birinshi orynbasary, tóraǵasy. 1991-1992 jyldary - Qazaq KSR-iniń KSRO-daǵy ókiletti ókili. 1992-1994 jáne 1994-1996 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Túrkııadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi. 1994 jyldyń sáýir-qazan aılarynda Qazaqstan Respýbıkasy Syrtqy ister mınıstri. 1996-1999 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulybrıtanııadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi. 1997-1999 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Irlandııadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Şvetsııadaǵy, Norvegııadaǵy Elshisi mindetin qosa atqarýshy. 1999-2000 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstri Keńsesiniń jetekshisi. 2000-2007 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Amerıka Qurama Shtattaryndaǵy jáne Kanadadaǵy (qosa atqarýshy) Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi jáne Kanadadaǵy Elshisi mindetin qosa atqarýshy. 2007-2009 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik hatshysy. 2009-2011 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy - Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri qyzmetterin atqarǵan. 2011 jylǵy sáýirden Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik hatshysy qyzmetin atqarady.

«Otan» jáne «Qurmet» ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

50 jyl buryn (1961-1999) akter, Qazaqstan Memlekettik syılyǵynyń laýreaty ÁShІMOV Saǵı Asanáliuly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Almaty teatr jáne kıno ınstıtýtyn bitirgen. Kınodaǵy eń alǵashqy róli - «Óz dánińdi ósir» fılmindegi Qalam. Keıin «Mazasyz balalardaǵy» Ákim, «Oılanýǵa bir aıdaǵy» Arystan, «Qaraly sulýdaǵy» qyzmetshi, «Aısulý jaıly ańyzdaǵy» Táýekel han, 4 serııaly «Shoqan Ýálıhanov» telefılmindegi Shoqan, qazaqtyń tuńǵysh kópserııaly «Toǵysqan taǵdyrlar» telefılmindegi Temir Sabyrovtyń rólderin somdaǵan.

ShІLDENІŃ 19-Y, SEISENBІ

ESTE QALAR OQIǴALAR

6 jyl buryn (2005) Baıanaýyl aýdanyndaǵy Teńdik aýylynda (Semeı gýbernııasy Pavlodar ýezi Aqkeli bolysynyń №4 aýyly) qazaqtyń alǵashqy akademıgi Qanysh Sátbaevtyń týǵan aýylynda, ataqty jerlesterine arnalǵan bolashaq memorıaldy keshenniń birinshi irgetasy qalandy.

Baıanaýyl jeri óziniń tanymal ǵulama uldaryn esterinde saqtaıdy. Sharaǵa myńdaǵan adamdar, elordadan jáne kórshi oblystardan kelgen qonaqtar qatysty. Olar aýdan ortalyǵyndaǵy akademıktiń murajaıyna, tanymal aqyn Buqar jyraýdyń, fılosof jáne ádebıettanýshy Máshhúr Júsip Kópeıulynyń, qazaq poezııasynyń klassıgi Sultanmahmut Toraıǵyrovtyń basyna bardy.

6 jyl buryn (2005) Petropavldyń beıneleý óneri murajaıynda jergilikti sýretshilerdiń «Jaz tynysy» kórmesi ashyldy.

Kórmege Qazaqstan Respýlıkasy eńbek sińirgen mádenıet qyzmetkeri Anatolıı Býrgaev, birneshe jeke kórme ashqan Valerıı Savelev, Grıgorıı Kaıdash sııaqty tanymal qylqalam sheberlerimen qatar, barlyǵy 9 sýretshiniń týyndylary qoıylǵan. Solardyń ishinde Esil aýdanyndaǵy ıAvlenka selosynan áýesqoı-sýretshi Vıacheslav Smırnov kórmege alǵash ret qatysty.

4 jyl buryn (2007) Ortalyq saılaý komıssııasy janynan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń kezekten tys jáne máslıhattardyń kezekti saılaýy barysynda týyndaýy múmkin aqparattyq talas-tartystardy qarastyratyn qoǵamdyq keńes quryldy.

Qoǵamdyq keńes quramyna Ortalyq saılaý komıssııasy músheleri, Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń ókilderi, saıası partııalar, buqaralyq aqparat quraldary basshylary kirdi. Keńestiń basty maqsaty saılaý naýqany barysynda týyndaǵan aqparattyq talastardy, túsinbeýshilikterdi, sondaı-aq, saılaý zańnamasy men Konstıtýtsııaǵa sáıkes saılaý normalaryn saqtaýdy alqaly túrde qarastyrý bolyp tabylady.

ESІMDER

75 jyl buryn (1936) jazýshy BLINSKII Anatolıı Danılovıch dúnıege keldi.

Oral qalasynda týǵan. Aleksandr Pýshkın atyndaǵy Oral memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Mahambet Ótemisov atyndaǵy Batys Qazaqstan memlekettik ýnıversıteti) bitirgen. Oral oblystyq «Prıýrale» jáne «Krasnyı lých» gazetteriniń ádebı qyzmetkeri, Aqtóbe oblysy boıynsha «Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń arnaýly tilshisi, «Kazahstanskaıa pravda» gazeti redaktsııasynyń aýylsharýashylyq bóliminiń meńgerýshisi, Qazaqstan Kommýnıstik partııasy Ortalyq komıtetiniń aýylsharýashylyq bóliminiń nusqaýshysy, Qazaqstan kommýnıstik partııasy Ortalyq komıteti ekinshi hatshysynyń kómekshisi, KSRO Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginde ár túrli laaýazymdy qyzmetter atqarǵan.

«Pervoprohodtsy pýstynı», «Kıpıatok besplatno», «Gosýdarstvennyı chelovek», «Ýstıýrtskıı merıdıan», «Klıýchı ot pýstynı», «Poklonıs Mýgodjaram», «I jızn vprıdachý» atty povesteri men áńgimeleri jaryq kórgen.

Eńbek Qyzyl Tý ordenimen, medaldarmen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń qurmet gramotalarymen marapattalǵan.

75 jyl buryn (1936) ánshi (soprano), Qazaqstannyń halyq ártisi RÁZIEVA Gúlvıra Tursynqyzy dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Almaty konservatorııasynyń vokaldyq fakýltetin bitirgen. Qazaq tele-radıo habarlaryn taratý jónindegi komıtettiń jeke daýystaǵy ánshisi bolǵan. Onyń repertýarynda qazaq jáne orys kompozıtorlarynyń ánderi bar. Negizinen uıǵyrdyń halyq ánderi men muqamdaryn, Q.Qojamııarov, I.Masımov, S.Kıbırovanyń vokaldyq shyǵarmalaryn nasıhattaıdy. Ánshi gastroldik saparmen Kıpr, Ispanııa, Pákistan, Italııa, Frantsııada óner kórsetken.

ShІLDENІŃ 20-SY, SÁRSENBІ

Halyqaralyq shahmat kúni. Halyqaralyq shahmat federatsııasynyń qurylýyna oraı 1966 jyldan bastap atalyp ótedi. Búgingi tańda atalmysh uıymǵa álemniń 200-ge jýyq eli múshe. Federatsııanyń óz týy, ánurany jáne «Biz barlyǵymyz bir otbasymyz» atty urany bar.

Oıynnyń ataýy parsy sózderinen shyqqan: shah mat - bıleýshi qaıtys boldy degendi bildiredi. Shahmattyń otany - Úndistan. Onda V ǵasyrda shahmattyń arǵy atasy - chatýranga oıyny paıda bolǵan. Shahmat - 64 tordan turatyn taqtanyń ústine 32 (16 aq jáne 16 qara fıgýra) fıgýrany ornalastyrý arqyly oınalatyn oıyn. Oıynnyń maqsaty qarsylasyńnyń koroline mat qoıý bolyp tabylady. Árbir qalada sporttyń osy túrin unatatyndarǵa arnalǵan shahmat klýbtary bar. Halyqaralyq shahmat kúninde bul klýbtarda saıystar, oıyn-saýyq sharalary ótedi.

Kolýmbııa Respýblıkasynyń Memlekettik meıramy - Táýelsizdik kúni (1810).Kolýmbııa - Ońtústik Amerıkada ornalasqan memleket. Shyǵysynda Venesýela, Brazılııamen, ońtústiginde Ekvador, Perýmen, soltústik-shyǵysynda Panamamen shektesedi. Ákimshilik jaǵynan 32 departamentpen astanalyq okrýgke bólinedi. Astanasy - Bogota (Santa-Fe-de-Bogota) qalasy. Resmı tili - ıspan tili. Aqsha birligi - peso. Konstıtýtsııasy boıynsha eldi Prezıdent basqarady jáne ol 4 jylǵa bir-aq ret saılana alady. Zań shyǵarýshy organy Senat jáne Ókilder palatasynan turatyn parlament.

Qazaqstan Respýblıkasy men Kolýmbııa arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy qyrkúıektiń 23-inde ornatyldy.

ESTE QALAR OQIǴALAR

18 jyl buryn (1993) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Taılandqa alǵash ret resmı saparmen bardy.

17 jyl buryn (1994) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń «Uly Otan soǵysyna qatysýshylar men ardagerlerdi áleýmettik qoldaý jónindegi qosymsha sharalar týraly», «Zeınetkerler men turmysy tómen otbasylaryn áleýmettik qorǵaý jónindegi aımaqtyq qaıyrymdylyq qorlaryn uıymdastyrý týraly» Jarlyqtary jarııalandy.

16 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy keden isi týraly» Zań kúshi bar Jarlyqqa qol qoıdy.

16 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Baǵaly metaldar men asyl tastarǵa baılanysty qatynastardy memlekettik retteý týraly» Zań kúshi bar Jarlyqqa qol qoıdy.

6 jyl buryn (2005) Astananyń Kongress-Hollynda Eýroparlament depýtaty Strýan Stıvensonnyń Semeı ıadrolyq synaq polıgonynyń qaıǵy-qasiretin beıneleıtin «Máńgilik qasiret» atty fotokórmesi bolyp ótti.

Birneshe jyl buryn Strýan Stıvenson Semeı óńirine baryp 1000-nan astam fotosýret túsirgen bolatyn, onda adamgershiliksiz synaqtyń búkil qorqynyshy kórsetilgen. Strýan Stıvenson Semeı polıgonynyń meselesine arnalǵan nazary úshin «Semeı qalasynyń qurmeti azamaty» ataǵyna ıe bolǵan. Sonymen qatar, Strýan Stıvenson keńes ıadrolyq synaq qarýynyń qurbandary týraly jazǵan maqalalarynyń qalamaqylaryna Semeı qalasyndaǵy onkologııa ortalyǵyna medıtsınalyq jabdyq satyp alyp berip, Semeı óńiriniń turǵyndaryna zattaı kómek kórsetti.

6 jyl buryn (2005) Almatyda «Óz úıińdi qorǵa» atty qoǵamdyq komıtet quryldy.

Jańa birlestikke jergilikti ákimshiliktiń sheshimi boıynsha memleketke qajetti jerlerdi kóshirý máselesi qaýip bolyp turǵan qala turǵyndary endi. Komıtettiń maqsaty - azamattardyń kúshterin biriktirip, máseleniń sheshilý jolyn tabý.

5 jyl buryn (2006) Almatydaǵy «Qazaqstan» kınoteatrynda «Tańsári» balalar teatrynyń «Qazaqstan balalarynyń soǵys ardagerlerine iltıpaty» atty derekti fılmi tanystyryldy. 2005 jyly «Tańsári» teatry Máskeý úkimetinen soǵystyń aıaqtalǵanyna 60 jyl tolýyna arnalǵan sharalarǵa qatysýǵa shaqyrtý alyp, oǵan 5 jas pen 15 jas aralyǵyndaǵy jas balalar barǵan bolatyn. Atalmysh fılm Máskeý saparynyń qorytyndysy negizinde túsirilgen. Fılmniń barysynda Otan soǵysy ardagerlerine búgingi búldirshinderdiń quttyqtaýy men iltıpaty, sondaı-aq ardagerlerge arnap qoıylǵan kontsertter túsirilgen.

5 jyl buryn (2006) Almatyda Qazaqstannyń mýzyka ındýstrııasyna jáne mádenıetine arnalǵan «Kamerton» jýrnalynyń tusaýkeser rásimi ótti.

2 jyl buryn (2009) Aqtóbede jumys isteıtin áıelderdiń balalaryna arnalǵan alǵashqy bólme ashyldy.

Joba Memleket basshysynyń Qazaqstan áıelderiniń besinshi forýmynda berilgen tapsyrmasyn iske asyrý jáne Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy genderlik teńdik strategııasy maqsatynda júrgizilip otyr. Jobanyń bastamashysy retinde Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Áıelder jáne otbasy-demografııalyq saıasat isteri jónindegi ulttyq komıssııa is-qımyl jasaýda.

Alǵashqy balalar bólmesi shaǵyn eki bólmeden turady, olarǵa jıhazdar, ústelder jáne oıynshyqtar qoıylǵan. Uıymdarda balalar bólmeleriniń bolýy emizetin analardyń óndiristen qol úzbeı jumys isteýlerine múmkindik beredi.

2 jyl buryn (2009) Qostanaıda «Qazaqtyń dástúrli sot júıesi» kitabynyń jáne «Torǵaı men Tobyldyń bıleri» fılminiń tanystyrylymdary bolyp ótti.

Bul shyǵarmalar «Mádenı mura» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda jasaldy. Bular ulttyq sot júıesiniń qaınar bastaýyn izdeýge arnalǵan úlken zertteý jumystaryn qorytyndylaıdy.

ESІMDER

85 jyl buryn (1926-1998) jazýshy JÚNІSOV Ahmet dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysy Aqsýat aýdanynda týǵan. Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Úrimshi qalasyndaǵy pedagogıkalyq ınstıtýtty bitirip, sol qaladaǵy «Shuǵyla» jýrnalynyń redaktory bolǵan. 1995 jyldan ómiriniń sońyna deıin «Ana tili» gazetinde jumys istegen. Jazýshynyń «Janasyl», «Ómir izderi», «Alasapyran kez», «Eki oshaqtyń tútini» atty áńgimeler men povester jınaǵy, taǵy basqa kitaptary jaryq kórgen.

50 jyl buryn (1961-2011) sambodan qazaqtan shyqqan tuńǵysh álem chempıony, bilgili palýan, sambo kúresinen halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, Álemniń birinshiliginiń júldegeri, álem chempıony, Eýropa chempıony, Qazaqstannyń 5 dúrkin chempıony, KSRO kýbogynyń 2 dúrkin jeńimpazy BAIShOLAQOV Qanat Saıramuly dúnıege keldi. Qaraǵandy oblysy Atasý kentinde týǵan. Jambyl gıdromelıoratıvti-qurylys ınstıtýtyn (Taraz memlekettik ýnıversıteti) bitirgen. Alǵashqy jattyqtyrýshysy - KSRO, Qazaqstannyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy Marat Jahıt. Ómiriniń sońyna deıin Qazaqstan Respýblıkasynyń dzıýdodan qurama komandasynyń jattyqtyrýshysy bolyp qyzmet atqarǵan.

ShІLDENІŃ 21-І, BEISENBІ

Belgııa Koroldiginiń ulttyq meıramy - Korol I Leopoldtiń ant bergen kúni (1831). Qazaqstan Respýblıkasy men Belgııa Koroldiginiń arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy tamyzdyń 18-inde ornatyldy.

ESTE QALAR OQIǴALAR

94 jyl buryn (1917) Orynbor qalasynda I jalpyqazaq sezi ótip, onda qazaq ıntellıgentsııasynyń ókilderi «Alash» partııasyn qurý týraly sheshim shyǵardy.

53 jyl buryn (1958) Qazaq sımfonııalyq orkestri (qazirgi Qazaq memlekettik akademııalyq sımfonııalyq orkestri) quryldy.

40 jyl buryn (1971) Qazaq KSR-niń Jer kodeksi qabyldandy.

18 jyl buryn (1993) Vılnıýste Qazaqstan men Lıtva Úkimetteri erkin saýda týraly, halyqaralyq jolaýshylar jáne júk tasymaly týraly, áýe qatynasy týraly, temir jol kóligi salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimderge qol qoıdy.

17 jyl buryn (1994) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev qol qoıǵan «Halyqtyń sanıtarlyq-epıdemıologııalyq salaýattyǵy týraly» Zań baspasózde jarııalandy.

16 jyl buryn (1995) Bishkek qalasynda «Manas» eposynyń 1000 jyldyǵyna jáne uly Abaıdyń 150 jyldyǵyna oraı halyqaralyq aqyndar aıtysy jáne manasshylar konkýrsy bastaldy.

6 jyl buryn (2005) Soltústik Qazaqstan oblysynda Qazaqstan-Reseı «Qaraqoǵa» biryńǵaı baqylaý-ótkizý orny ashyldy.

«Qaraqoǵa» biryńǵaı baqylaý-ótkizý orny Reseı Federatsııasynyń shekarasynda ornalasqan, jalpy alyp jatqan aımaǵy 320 km. Ol halyqaralyq kópjaqty ótkizý orny bolyp tabylady. Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy taýar almastyrýdy jáne saýda-ekonomıkalyq baılanysyn ary qaraı damytýǵa arnalǵan ótkizý orny «bir aıaldama» júıesi boıynsha jumys isteı otyryp, taýar almastyrý barysyn jeńildetedi.

5 jyl buryn (2006) «Qazposhta» AQ respýblıkaishilik poshtalyq aınalymǵa jańa marka shyǵardy. Jańa shyǵarylym tanymal geolog-ǵalym, Qazaqstandaǵy geomehanıkanyń negizin salýshy, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Ǵylym akademııasy múshesi, professor Aqjan Mashanıdiń 100 jyldyǵyna arnalǵan. Ekinshi Arıstotel atanǵan Ábý Nasyr ál-Farabıdiń ǵylymı murasyn zertteýge barlyq sanaly ǵumyryn arnaǵan ol geologııa jáne taý isteri boıynsha jaryq kórgen birqatar oqý quraldarynyń avtory.

4 boıaýly ofsettik tásilmen oryndalǵan marka 50 myń dana taralymmen shyqqan.

4 jyl buryn (2007) Álkeı Marǵulan atyndaǵy arheologııa ınstıtýtynyń bir top qyzmetkerleri Tarazdaǵy qazba jumystaryn ótkizgen kezde, qala ortasynda ornalasqan Qarahan kesenesiniń mańynan meshit qaldyqtaryn tapty.

Meshittiń qurylysyna qaraǵanda 14 ǵasyrda salynǵanǵa uqsaıdy, sol kezde qurylysqa kirpish-shikizatyn qoldanǵan. Sońǵy ıslamnyń meshitteri terrakota kirpishterinen kóterilgen. Bul ǵımarattyń saqtalyp qalǵan bóligi - irgesi, ishki atrıbýtıkasy - osy jerde meshit bolǵanyn dáleldeıdi, endi ıslam dininiń bizdiń elimizde qaı ýaqytta paıda bolǵanyn aıtýǵa bolady. Bul meshit buryn salynǵan nestorıan nemese manıheı hramnyń irgesinde turǵyzylǵan.

ESІMDER

80 jyl buryn (1931) jazýshy, Qazaq balalar ádebıetindegi ertegi janryn damytýda aıanbaı ter tógip júrgen qalamger, Borodýlıhın aýdanynyń qurmetti azamaty RYMJANOV Taýpyq Nábıuly dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynda týǵan. Semeı pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen. Aıagóz, Jańasemeı aýdandaryndaǵy orta mektepterde muǵalim, oqý isiniń meńgerýshisi, dırektor bolǵan. 1976 jyldan Petropavlovka selosyndaǵy orta mektepte muǵalim qyzmetin atqarǵan.

«Ótkelder» tuńǵysh áńgimesi 1965 jyly oblystyq «Semeı tańy» gazetinde jaryq kórgen.

Taýpyq Rymjanov ańyzǵa bergisiz oqıǵalardy ushqyr qııalymen jaýlaı otyryp, oqyrmanǵa áserli áńgimeleýdiń sheberi. Qalamger kótergen taqyryptar san alýan, oqıǵalary da ár qıly. Ertegi-hıkaıat janryn jańǵyrtýdy basty ustanymyna aınaldyrǵan onyń tynymsyz izdenisiniń arqasynda talaı qundy shyǵarmalary jaryq kórdi.

2011 jylǵy 30 mamyrda Shyǵys Qazaqstan oblystyq Abaı atyndaǵy ámbebap kitaphanasynda jerles ustaz, jazýshy Rymjanov Taýpyqtyń «Ertegiler hıkaıattary» atty kitabiniń tusaýkeseri ótkizildi.

Jazýshynyń «Jalyqpas shejiresi», «Arýg gún nemese arǵyn taıpasynyń tarıhy týraly», «Ólmestiń juldyzy», «Záıtúnqarlyǵashtyń erligi», taǵy da basqa kitaptary bar. Ol Qazaqstan Jazýshylar Odaǵynyń balalar ádebıeti salasynda ótkizgen halyqaralyq «Daraboz» baıqaýynyń 2008, 2009 jyldary arnaıy yntalandyrý júldesine ıe boldy.

55 jyl buryn (1956) aqyn, jazýshy, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi ZÝBOV Valerıı Nıkolaevıch dúnıege keldi.

Reseıdiń Perm qalasynda týǵan. Semeı pedagogıkalyq ınstıtýtyn jáne Almatydaǵy Qazaqstan menedjment, ekonomıka jáne boljaý ınstıtýtyn btirgen. Pedagogıkalyq ınstıtýtta muǵalim, Іshki ister mınıstrliginde qyzmet atqarǵan. Máskeýde ótken 12-shi álemdik jastar jáne stýdentter festıvaline qatysyp, Novosibirde ótken poezııa baıqaýynyń dıplomanty atanǵan.

Aqynnyń birneshe jyr jınaǵy jaryq kórgen.

40 jyl buryn (1971) ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty, «Taý-ken kompanııasy» JShS-iniń Bas dırektorynyń korporatıvtik damý jónindegi orynbasary BAIMUQANOV Baýyrjan Amangeldiuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy qalasynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin, Qazaq memlekettik agrarlyq ýnıversıteti janyndaǵy Baǵa ınstıtýtyn bitirgen. «Qazaqstan-kommertsııa» aımaqtyq syrtqy ekonomıkalyq qaýymdastyǵynyń bas mamany bolyp qyzmet atqarǵan. 1995-1996 jyldary - «Spevdormash» agenttigi dırektorynyń orynbasary. 1996-1997 jyldary - «Kazkommertsbank» JAQ-ynyń menedjeri, aǵa menedjeri. 1997 jyly - «Qazaqstan temir joly» respýblıkalyq memlekettik kásiporny Marketıng jáne ekspedıtorlyq fırmalarmen baılanys basqarmasynyń bastyǵy, bólim bastyǵy. 1997-1998 jyldary - «Tranko» AAQ-ynyń vıtse-prezıdenti. 1998-1999 jyldary - «Qazaqstan temir joly» respýblıkalyq memlekettik kásiporny «Fırmalyq kóliktik qyzmet kórsetý ortalyǵy» memlekettik kásipornynyń dırektory, dırektordyń brinshi orynbasary. 1999-2001 jyldary - «Qazaqstan temir joly» respýblıkalyq memlekettik kásiporny bas dırektorynyń orynbasary, basqarýshy dırektory, Tasymaldaý departamentiniń bastyǵy, Júk jáne kommertsııalyq jumystar bas basqarmasynyń bastyǵy, Ekonomıka, qarjy jáne esep departamenti bastyǵynyń orynbasary. 2001-2002 jyldary - «Qazaqstan temir joly» respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń bas dırektory. 2003 jyly - «Renessans-kapıtal» ınvestıtsııalyq tobynyń aǵa keńesshisi. 2003-2004 jyldary - «ATF banki» AQ-ynyń basqarma tóraǵasynyń keńesshisi. 2004 jyly - «Aýyl» Qazaqstan áleýmettik-demokratııalyq partııasy ortalyq saılaý shtabynyń basshysy. 2004-2008 jyldary - «Dala-Trans» JShS dırektorynyń keńesshisi. 2008 jyly - «Samuruq holdıngi» AQ-ynyń basqarýshy dırektory. 2008-2009 jyldary - «Samuryq-Qazyna» Ulttyq ál-aýqat qory» AQ-ynyń atqarýshy dırektory. 2009-2011 jyldary - «Qazatomónerkásip» Ulttyq aktsıonerlik kompanııasy» Saýda-kólik kompanııasy JShS-iniń bas dırektory. Qazirgi qyzmetinde 2011 jyldan bastap isteıdi.

ShІLDENІŃ 22-SІ, JUMA

Ázirbaıjannyń ulttyq baspasóz kúni. Eldiń alǵashqy baspa ónimi - «Ekınchı» gazetiniń jaryq kórgen kúnine oraı atap ótiledi. Kóptegen demokratııalyq elderde sııaqty Ázirbaıjanda da Baspasóz jónindegi keńes qurylyp, «BAQ týraly» zań qabyldanǵan. 1998 jyly tamyzdyń 16-synda memleket basshysy Geıdar Álıevtiń «Ázirbaıjan Respýblıkasyndaǵy sóz, oı jáne aqparat bostandyǵyn qamtamasyz etý sharalary týraly» Jarlyǵymen eldegi buqaralyq aqparat quraldaryna tsenzýra joıyldy.

ESTE QALAR OQIǴALAR

189 jyl buryn (1922) Patsha úkimetiniń «Sibir qazaqtary týraly» Jarlyǵy shyqty.

70 jyl buryn (1941) qazaqstandyq general-maıor Kýzma Aleksandrovıch Semenchenko soǵys bastalǵanyna 1 aı ótkennen keıin Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyn aldy.

19 jyl buryn (1992) Qazaqstan men Ýkraına arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatyldy.

16 jylburyn (1995) Qaraqalpaq Respýblıkasynda Abaı Qunanbaevtyń týǵanyna 150 jyl tolýy keńinen atalyp ótti.

12 jyl buryn (1999) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa «Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy avıatsııasyn damytýdaǵy erekshe úlesi úshin» syılyǵy tapsyryldy.

6 jyl buryn (2005) Almatyda Saın kóshesiniń jáne Raıymbek dańǵylynyń qıylysyndaǵy eń iri jol aıyryǵy paıdalanýǵa berildi.

Saltanatty sharaǵa Almaty qalasynyń ákimi qatysty.

Úsh deńgeıli aıryq kópir kólik qatynasyn 3,5 ese jeńildetip, kúnine 120000 avtomobıl júrgizýde.

2 jyl buryn (2009) Atyraýda Jaıyq ózeniniń ústimen ótetin jańa eki kópirdi paıdalanýǵa berý saltanatty rásimi ótti.

Jalpy uzyndyǵy 800 metr bolatyn bir kópir «Prıvokzalnyı» shaǵyn aýdanyn áýejaımen jalǵastyrdy. Kópirdiń uzyndyǵy - 22 metr. Kópirdegi qozǵalys tórt jolaqty, onyń táýligine 5 myń avtomobıldi ótkizý múmkindigi bar. Jolaýshylar úshin eni 2,5 metrlik aıaqjoldar kózdelgen.

Ekinshi kópir «Jılgorodok» shaǵyn aýdanynda qalanyń eýropalyq jáne azııalyq bólikterin qosty. Onyń jalpy uzyndyǵy - 693 metr. Ol da táýligine kemine 5 myń avtomobıldi ótkizýge eseptelgen.

2 jyl buryn (2009) Ekibastuzda qýaty aıyna 300 tonna shıkizat daıyndap, qurym teri jartylaı fabrıkatyn shyǵaratyn zaýyt iske qosyldy.

Zaýytqa zamanaýı ıtalıandyq jabdyqtar ornatylǵan. Ónimderdi Italııa, Ispanııa, Qytaı, Úndistan naryqtaryna shyǵarylady.

ESІMDER

90 jyl buryn (1921) Uly Otan soǵysynyń ardageri, partııa jáne memleket qaıratkeri, qurmetti temirjolshy, Tarıhı eskertkishter men mádenıetti qorǵaý jónindegi Qazaq qoǵamynyń qurmetti prezıdenti JIENBAEV Sultan Súleımenuly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń fızıka-matematıka fakýltetin, Almatydaǵy saıası jetekshilerdiń orynbasarlaryn daıyndaıtyn kýrsty bitirgen. Almatydaǵy «Qazaq mal daıyndaý» keńsesinde, odan keıin Qazaqstat basqarmasynda qyzmet isteıdi. 1941 jyldyń jeltoqsan aıynda Almaty qalasynda jasaqtalyp jatqan 100-shi derbes qazaq atqyshtar brıgadasynyń atqyshtar rotasyna starshına bolyp taǵaıyndalady, keıin vzvod komandıri bolady. 100-shi derbes atqyshtar brıgadasy 1942 jyly qarashada Kalının maıdanynda 39-shy armııa quramynda surapyl soǵysqa kirisip ketedi, sol urysta Sultan aıryqsha erlik úlgisin kórsetedi. 100-shi derbes atqyshtar brıgadasynyń Velıkıe Lýkı, Nevel, Rjev mańyndaǵy jerlerdi jáne kóptegen eldi mekenderdi nemis basqynshylarynan azat etýdegi erlik isteri tarıhtan belgili. 1944-1950 jyldary Túrkistan-Sibir temir joly jumysshy jabdyqtaý basqarmasy júıesinde ár túrli basshy qyzmetterde boldy. 1950 jyly KSRO Saýda mınıstrliginiń Máskeý qalasyndaǵy joǵary saýda kýrsyna jiberilip, ony úzdik bitiredi. 1954 jyldyń kúzinde Almaty qalalyq partııa komıtetiniń ákimshilik, qarjy-saýda bóliminiń meńgerýshisi bolady. Al odan bes jyldan soń Almaty qalasynyń Frýnze aýdandyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy bolyp saılanady. 1962 jyly Sultan Jıenbaev respýblıkanyń Saýda mınıstri bolyp taǵaıyndalady. Mınıstrlikti basqarý barysynda 1962-1970 jyldary Sultan Súleımenuly saýda jáne kópshilik tamaqtandyrýdy damytý men sala qyzmetin jetildirýge kóp kúsh-jigerin jumsaıdy. Salanyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtýǵa, saýda qyzmetin kórsetýdiń progresshil túrlerin engizýge zor úlesin qosady. Sultan Jıenbaevtyń ómirindegi belesti kezeńniń biri onyń 1970 jyly Qazaq KSR Mınıstrler keńesi tóraǵasynyń orynbasary bolyp taǵaıyndalýymen baılanysty. Ol bul qyzmette 15 jylǵa jýyq eńbek etti. Bul rette saýda, jeńil jáne tamaq ónerkásibi salalarymen qosa respýblıkanyń Qarýly Kúshterine qamqorlyq jasaýmen aınalysty. Orta Azııa áskerı okrýginiń qurylýyna belsendi kómek kórsetti. Okrýg áskerleriniń oqýy men tárbıesine kóp kóńil bóldi. Ol 1985 jyly Respýblıkanyń tarıhı jáne mádenı eskertishterin qorǵaý qoǵamy Ortalyq keńesi prezıdıýmynyń tóraǵasy bolyp saılandy jáne 1988 jylǵa deıin osy qyzmetti atqardy. Sultan Jıenbaevtyń jeke bastamasymen jáne ǵylymı, mádenı jáne qoǵamdyq mekemelerdiń tilekterin eskere otyryp, 1992 jyly Dinmuhammed Qonaev atyndaǵy Halyqaralyq qor quryldy. Qordyń birinshi prezıdenti bolyp Sultan Súleımenuly saılandy, qazirgi tańda ol Qordyń qurmetti prezıdenti bolyp qyzmet atqarady.

Oktıabr revolıýtsııasy, úsh Eńbek Qyzyl Tý, Halyqtar dostyǵy jáne «Qurmet» ordenderimen, eki «Birinshi dárejeli Otan soǵysy» ordeni, «Erligi úshin» medali, sondaı-aq Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń birneshe qurmet gramotalarymen marapattalǵan.

85 jyl buryn (1926) tarıhshy-ǵalym, tarıh ǵylymynyń doktory, professor, Reseı Áskerı ǵylym akademııasynyń akademıgi, otstavkadaǵy polkovnık, Qazaqstannyń birinshi áskerı akademıgi, Zaısan aýdanynyń qurmetti azamaty AMANJOLOV Kereıhan Rahymjanuly dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Zaısan aýdanynda týǵan. Lenıngrad joǵary áskerı-saıası ýchılışesin, Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1975-1995 jyldary - Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýtynyń tarıh kafedrasynda aǵa oqytýshy, dotsent, kafedra meńgerýshisi bolǵan. 1995 jyldan - atalmysh ınstıtýttyń Qazaqstan tarıhy jáne saıasattaný kafedrasynyń professory. Qazirgi kezde Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetinde Qazaq tarıhy kafedrasynyń professory bolyp úzdiksiz qyzmet etip keledi.

Ol áskerı ǵylym salasynda 400-den astam maqalanyń, 20-dan astam monografııa men oqýlyqtyń, bes áskerı is týraly sózdiktiń jáne ózge de kitaptardyń avtory.

Parasat ordenimen, «Uly Otan soǵysynda Germanııany jeńgeni úshin», «Keńes Armııasyna 30 jyl», «Jaýyngerlik eńbegi úshin», «Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteriniń ardageri», «Minsiz qyzmeti úshin» medaldarymen, Qurmet gramotalarymen marapattalǵan.

65 jyl buryn (1946-1999) jazýshy, aqyn MUHTARULY Seısen dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynyń Jańaqorǵan aýdanynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen. 1971-1982 jyldary - Qazaq Sovet entsıklopedııasynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri. 1982-1986 jyldary - «Óner» baspasynyń redaktory, redaktsııa meńgerýshisi. 1992-1995 jyldary «Jalyn» baspasynyń aǵa redaktory, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik Ortalyq muraǵaty ǵylymı basylymdar bóliminiń bastyǵy bolǵan. Ómiriniń sońǵy jyldary Túrkistandaǵy Qoja Ahmet ıAssaýı atyndaǵy Qazaq-túrik ýnıversıtetiniń aǵa oqytýshysy bolǵan.

Aqynnyń «Qum kesken kerýen», «Saptaǵy sarbaz», «Taǵy bir kóktem», «Nur taǵysy» óleńder jınaǵy, «500 suraqqa jaýap» atty ónertaný, zertteý kitaby, «Shoqan jáne óner» atty ǵylymı-pýblıtsıstıkalyq kitaby jáne halyq sýretshisi Qanapııa Teljanov týraly tarıhı-bıblıografııalyq «Atameken» povesi jaryq kórgen.

ShІLDENІŃ 23-І, SENBІ

Egıpet Arab Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Revolıýtsııa kúni (1952). GeneralMuhammed Nádjib Egıpetti Respýblıka dep jarııalady.

Qazaqstan Respýblıkasy men Egıpet Arab Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy naýryzdyń 6-synda ornatyldy.

ESTE QALAR OQIǴALAR

19 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasy men Grýzııa Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatyldy.

19 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasy men Kolýmbııa Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatyldy.

12 jyl buryn (1999) Qazaqstan Respýblıkasynyń «Buqaralyq aqparat quraldary týraly» Zańy qabyldandy.

12 jyl buryn (1999) Qazaqstan Respýblıkasynyń «Memlekettik qyzmet týraly» Zańy shyqty.

4 jyl buryn (2007) Elbasy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Belgııa Koroldigi Úkimeti arasynda halyqaralyq avtomobıldi tasymal jónindegi kelisimdi bekitý týraly», «Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Ulybrıtanııa Birikken Koroldigi jáne Soltústik Irlandııa Úkimeti arasynda halyqaralyq avtomobıldi tasymal jónindegi kelisimdi bekitý týraly» Zańdarǵa qol qoıdy.

2 jyl buryn (2009) Qazaqstanda Saıası sheshimder ınstıtýty jumys isteı bastady.

Saıası sheshimder ınstıtýty eldegi saıası sheshimderge qoǵamnyń tolyqqandy aralasýyn qamtamasyz etýdi aldyna maqsat etip qoıyp otyr. Jańa ınstıtýt pikirsaıystar, breın-stormıng, dóńgelek ústel jıyndary, konferentsııalar, brıfıngter, tanystyrylymdar, qoǵamdyq taldaýlar, pikirtalastar, saıası raýttardy ótkizýmen aınalysady. Sondaı-aq taldaý jáne keńes berý, qoldanbaly saıası zertteýlerdi jáne áleýmettik saýalnamalardy júrgizý jáne sarapshylardyń kásibı jelisin qalyptastyrý máselesi de basty nazarda bolady.

2 jyl buryn (2009) Aqtóbe qalasy máslıhattynyń sheshimi boıynsha birqatar ataýsyz kósheler jańa ataýǵa ıe bolyp, al keıbir kóshelerdiń aty ózgertildi.

Qalalyq onomastıkalyq komıssııanyń sheshimi boıynsha qalanyń ortasyndaǵy ataýsyz kóshege XVIII ǵasyrdaǵy Qazaq memleketiniń kórnekti qaıratkeri, bıi Bógenbaı batyrdyń, taǵy da Zarechnyı-2 yqsham aýdanyndaǵy ataýsyz kóshege XVIII-XIX ǵasyrlardaǵy tarıhı tulǵalardyń biri Qaıdaýyl batyrdyń esimi berildi. Jol polıtsııasy basqarmasy aýdanyndaǵy kóshege Qazaq KSR Ǵylym Akademııasynyń akademıgi Saqtaǵan Baıyshevtiń esimi berildi. Aqjar kentindegi eki kóshege Bereke jáne Birlik ataýy berildi. Zarechnyı-1 yqsham aýdanyndaǵy Entýzıaster kóshesine Jaýynger-ınternatsıonalıster, Novaıa kóshesine Keńes Odaǵynyń Batyry, Aqtóbe oblysy Martuq aýdanynyń týmasy, barlaýshy Fedor Ozmıteldiń esimi berildi.

Aqtóbe mańyndaǵy «Novyı» eldi mekeniniń ataýy qazaqsha «Jańaqonys» dep ózgertildi.

ESІMDER

65 jyl buryn (1946) «Embavedoıl» munaı óńdeý kompanııasynyń bas dırektory, ekonomıka ǵylymynyń doktory, professor, «Ekologııa» Ulttyq akademııasynyń korrespondent múshesi, Halyqaralyq ekologııa jáne tirshilik áreketiniń qaýipsizdigi ǵylymy akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasy Injenerlik akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Qazaqstan Respýblıkasynyń qurmetti jer qoınaýyn barlaýshysy, Maqat aýdanynyń qurmetti azamaty ShERDABAEV Maǵaýııa Tájiǵarauly dúnıege keldi.

Atyraý oblysy Maqat aýdany Dossor aýylynda týǵan. Jambyl gıdromelıoratıv-qurylys ınstıtýtyn, Ivan Gýbkın atyndaǵy Máskeý munaı hımııalyq jáne gaz ónerkásip ınstıtýtyn, Qazaq akademııalyq ýnıversıtetin bitirgen. 1981-1984 jyldary - «Embimunaı» birlestigi Munaı óńdeý jumystary Kaspıı mańy basqarmasynyń bas mamany. 1984-1991 jyldary - «Embimunaı» óndiristik birlestigi partııalyq komıtetiniń hatshysy, bas dırektordyń orynbasary. Qazirgi qyzmetinde 1991 jyldyń qazanynan bastap isteıdi.

1996 jyldan - Atyraý munaı-gaz ınstıtýtynyń Ekonomıka kafedrasynyń meńgerýshisi, aǵa oqytýshysy. 1999 jyldyń qazanynan Atyraý oblystyq máslıhatynyń depýtaty boldy. 2005 jyldan - Birikken Ulttar Uıymynyń Azııa jáne Tynyq muhıty óńirine arnalǵan Ekonomıkalyq jáne áleýmettik komıssııasyndaǵy (ESKATO) Jalyqaralyq ekologııa jáne tirshilik áreketiniń qaýipsizdigi ǵylymy akademııasynyń ókili.

120-ǵa jýyq ǵylymı jarııalanymnyń avtory.

«Qurmet» ordenimen, Halyqaralyq ekologııa jáne tirshilik áreketiniń qaýipsizdigi ǵylymy akademııasynyń ordenimen, medalmen marapattalǵan.

30 jyl buryn (1981) onsaıysshy, sport sheberi, halyqaralyq dárejedegi sport sheberi KARPOV Dmıtrıı Vasılevıch dúnıege keldi.

Qaraǵandy qalasynda týǵan. Bapkeri - V.B.Karpov. 2001-2007 jyldardaǵy Qazaqstan chempıonatynyń jeńimpazy. Azııa oıyndarynyń (2002, Pýsan, Ońtústik Koreıa) jáne 2 márte álem chempıonatynyń qola júldegeri (2003, Parıj, Frantsııa, 2007, Osako, Japonııa). Olımpıalyq oıyndardyń qola júldegeri (2004, Afıny, Grekııa).

«Eren eńbegi úshin» medalimen marapattalǵan.

ShІLDENІŃ 24-І, JEKSENBІ

ESTE QALAR OQIǴALAR

67 jyl buryn (1944) Qazaq KSR Halyq komıssarlary keńesi 1944 jyly qazannyń 1-inde Almaty memlekettik óner ınstıtýtyn ashý týraly qaýly qabyldady. Atalmysh mekeme Almatynyń mýzykalyq-horeografııalyq kombınaty negizinde quryldy. 1945 jyly konservatorııaǵa Qurmanǵazy esimi berilip, basshylyqqa Ahmet Jubanov keldi.

10 jyl buryn (2001) Qyrǵyz Respýblıkasynyń astanasy Bishkek qalasyndaǵy «Emendi baqta» jazýshy Muhtar Omarhanuly Áýezov eskertkishiniń ashylý saltanaty ótti.

4 jyl buryn (2007) Memleket basshysy elordamyzdyń jumys isteý salasynda qoǵamdyq qatynastardy retteıtin «Qazaqstan Respýblıkasy astanasynyń mártebesi týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasy astanasynyń damý máseleleri jóninde Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańdarǵa qol qoıdy.

4 jyl buryn (2007) Pavlodarda qazaqtyń kásipqoı halyq aspaptar orkestri quryldy.

Ujym repertýarynda ulttyq jáne sheteldik kompozıtorlardyń týyndylary.

4 jyl buryn (2007) Pekınde Qytaı Halyq Respýblıkasy ulttardyń isteri jónindegi komıtettiń baspahanasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri, dramatýrg, jazýshy Rahymjan Otarbaevtyń «Soǵystyń sońǵy bombasy» (qytaı tilinen aýdarǵanda - «Heı Sıýanfen» - «Chernyı smerch» degen maǵynany bildiredi) atty áńgimeler jınaǵy qazaq (arabtyń órme jazýymen) jáne qytaı tilderinde jaryq kórdi.

Tusaý keser rásimge kórkemóner zııalylarynyń jáne Qytaıdaǵy qazaq dıasporasynyń, Qytaıdyń jáne Sıntszıan Jazýshylar odaǵynyń, Qytaı ulttyq ýnıversıtetiniń, QHR ulttardyń isteri jónindegi komıteti Aýdarma bıýrosynyń, Qytaıdyń ortalyq radıosynyń jáne taǵy da basqa medıa qurylymdarynyń ókilderi qatysty.

2 jyl buryn (2009) Atyraýda Hıýaz Dospanova atyndaǵy jańa zamanaýı Muz aıdyny saraıy paıdalanýǵa berildi.

Jańa sport kesheniniń kólemi 1800 sharshy metrden astam aýmaqty alyp jatyr, onda jattyǵýlarmen qatar komandalyq jarystar ótkiziledi.

Dospanova Hıýaz Qaıyrqyzy (1922-2008) - qazaqtyń tuńǵysh ushqysh qyzy. Atyraý oblysynda dúnıege kelgen. Uly Otan soǵysynda áskerı ushaqpen aspan tórinde maıdan salǵan erligimen tanylǵan, al soǵystan keıingi beıbit ómirde qaıratkerligimen daralanǵan qazaqtyń qaharman qyzy. Ójettiligi men erligi úshin Qyzyl Juldyz, ІІ dárejeli Otan soǵysy, Qyzyl Tý ordenderimen jáne kóptegen medaldarmen marapattalǵan. Uly Jeńistiń 60 jyldyq mereıtoıy qarasańynda soǵys ardageri, ushqysh qyzy Dospanova Hıýaz Qaıyrqyzyna Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Jarlyǵymen «Halyq qaharmany» ataǵy berildi. Atyraý qalasynda eskertkish ornatylyp, onyń esimi bir kóshege berilgen.

ESІMDER

45 jyl buryn (1966) Soltústik Qazaqstan oblysy ákiminiń birinshi orynbasary ESKENDІROV Samat Saparbekuly dúnıege keldi.

Aqmola oblysynyń Zerendi aýdanynda týǵan. Aqmola aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn, Kókshetaý ekonomıka jáne menedjment ınstıtýtyn bitirgen. 1994-2004 jyldary - Taıynsha aýdandyq «Esil» JShS-iniń dırektory, bas dırektory. 2004 jyly - Soltústik Qazaqstan oblystyq Aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary departamenti bastyǵynyń orynbasary. 2004-2007 jyldary - Soltústik Qazaqstan oblysy Jambyl aýdanynyń ákimi. 2007 jyly - Qyzyljar aýdanynyń ákimi. 2007 jyldyń qazanynan - Soltústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary. Qazirgi qyzmetinde 2010 jyldyń sáýirinen bastap isteıdi.

«Qurmet» ordenimen, «Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigine 10 jyl», «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasyna 10 jyl», «Astanaǵa 10 jyl» merekelik medaldarymen marapattalǵan.

45 jyl buryn (1966) shahmatshy, halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, zaǵıptar arasyndaǵy álem chempıony, Qazaqstannyń eńbek sińirgen sport sheberi JÚNІSOV Murat Satybaldyuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysynyń Balqash qalasynda týǵan. Alǵashqy jattyqtyrýshylary - Erǵazy Álimjanov, grossmeıster Bolat Asanov. Qaraǵandy oblysynyń eki dúrkin chempıony (1990, 1991), respýblıkalyq stýdentter oıyndarynyń chempıony (Almaty, 1989), Qazaqstan zaǵıptar qoǵamynyń tórt dúrkin chempıony (Almaty, 1990, 1992, 1994, 1997), halyqaralyq týrnırlerdiń júldegeri (Brno, Chehııa, 1994; Moskva, 1994; Petropavlovsk, 1994; Benavente, Ispanııa 1995; Nıý-Iork, SShA 1995). Shahmatty shapshań oınaýdan Astana qalasynyń chempıony (2000), Almaty qalasynyń chempıony (1997, Almaty; 2000, Astana). Qazir Astana qalasyndaǵy shahmat klýbynda jattyqtyrýshylyq qyzmet atqarady.