08:56, 18 Sáýir 2011

QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 18-24 sáýir aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ELBASY

18 sáýirde Astanadaǵy Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda Elbasy N.Nazarbaevtyń tóraǵalyǵymen Qazaqstan halqy Assambleıasynyń XVII sessııasy ótedi .

ÚKІMET

Dúısenbi kúni, 18 sáýirde Úkimettiń arnaıy otyrysy ótedi.

ASTANA

9 sáýirden 15 maýsymǵa deıin Astananyń Jeńis jáne Imanov kóshelerinde jol-qurylys jumystary júrgiziledi.

18 sáýirde Astanadaǵy Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda Elbasy N.Nazarbaevtyń qatysýymen "Táýelsiz Qazaqstan: Beıbitshiliktiń, kelisimniń jáne yntymaqtyń 20 jyly" degen taqyryppen Qazaqstan halqy Assambleıasynyń XVII sessııasy ótedi .

18-19 sáýirde «Dýman» qonaqúıinde «Eýropa Keńesine kirmeıtin memlekettermen birge qylmystyq ister boıynsha quqyqtyq kómek kórsetýdiń tetigi» degen taqyrypta halyqaralyq konferentsııa bolady.

18 sáýirde Astana ákimdiginiń aldynda Batys Qazaqstannyń sý tasqynynan zardap shegip otyrǵan halqyna gýmanıtarlyq júk jóneltý aktsııasy ótedi.

18 sáýirde BNews.kz portalynyń stýdııasynda «Ulttyq ınnovatsııalyq qor» AQ basqarmasynyń tóraǵasy Aıdyn Qulseıitovtyń qatysýymen online-konferentsııa bolady.

18 sáýirde Qazaqstan-Reseı ýnıversıtetinde ózge ult ókilderiniń arasynda «Maqsatym - til ustartyp, óner shashpaq» atty Abaı oqýlarynyń qalalyq konkýrsy ótedi.

21 sáýirinde Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq muraǵaty Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan is-sharalar aıasynda «Jibek jolynyń tarıhı ortalyqtaryn qaıta órkendetý, túrki tildes memleketterdiń mádenı murasyn saqtaý jáne sabaqtastyra damytý, týrızm ınfraqurylymyn jasaý» Memlekettik baǵdarlamasy qujattarda (1997-2004 jj.)» atty jınaqtyń tusaýkeser rásimin ótkizedi.

23 sáýir kúni Astana qalasynda jalpyqalalyq senbilik ótedi.

ALMATY

18 sáýirde Qazaqtyń Q.Sátbaev atyndaǵy ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetinde «Tempýs» jobasy aıasyndaǵy «Sý resýrstaryn basqarý» birlesken magıstrlyq baǵdarlamalaryn ázirleý jónindegi halyqaralyq semınar-trenıng jáne jobany basqarý jónindegi úılestirý keńesi ótedi.

18 sáýirde KIMEP-te Ortalyq Azııanyń jáne Aýǵanstannyń shaǵyn jáne ortaq bıznes ókilderi men iskerlik qaýymdastyq ókilderiniń qatysýymen taýarlar jármeńkesi ótedi.

18 sáýirde Jambyl Jabaev eskertkishiniń aldynda Eskertkishter men tarıhı oryndardy qorǵaýdyń halyqaralyq kúnine arnalǵan «Eskertkishter - el tarıhy» sharasy ótedi.

18 sáýirde Qazaqstandyq baspasóz klýbynda «Akkredıtatsııa salasyndaǵy jumystardyń nátıjeleri. Qazaqstandyq eksporttaýshylar ILAC-MRA belgisin paıdalaný quqyǵyna ıe boldy» degen taqyrypta QR Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń uıymdastyrýymen baspasóz máslıhaty ótedi.

18 sáýirde Almatyda «Qaırat» klýbynyń ardagerleri men Qazaqstannyń sporttyq jýrnalısteri qaýymdastyǵy ókilderiniń arasynda joldastyq kezdesý ótedi.

20 sáýirde Almatyda «Dos-Muqasan» ansambliniń múshesi bolǵan marqum Baqytjan Jumadilovty eske alýǵa arnalǵan qaıyrymdylyq kontserti ótedi

AIMAQ

Almaty oblysy boıynsha «Damý» aımaqtyq qory 18 sáýirden bastap on eki kásipkerdi «Nazarbaev Ýnıversıtetiniń» Bıznes mektebine oqýǵa jiberedi

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.

SÁÝІRDІŃ 18-І, DÚISENBІ

Halyqaralyq eskertkishter men tarıhı oryndar kúni. Bul mereke alǵash ret 1984 jyly atap ótildi. 1983 jyly ıÝNESKO janynan qurylǵan Halyqaralyq eskertkishter men kórnekti oryndardy qorǵaý máseleleri jónindegi keńes assambleıasy bekitken. Búgingi tańda osy uıymnyń qatarynda álemniń 175 memleketi bar. Dúnıejúziniń 122 elindegi 754 tarıhı qundylyq ıÝNESKO tizimine engizilgen. 2003 jyly osy tizimge elimizdegi «Áziret Sultan» tarıhı-arhıtektýralyq kesheni, Almatyǵa taıaý Tamǵaly tas shatqalyndaǵy jartastarǵa salynǵan sýretter toptamasy kirdi. Qazaqstanda ulttyq qundylyq bolyp tabylatyn 25 myńnan astam tarıhı-mádenı eskertkish bar.

OQIǴALAR

16 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń «Qazaqstan men Túrikmenstan arasyndaǵy dostyq qarym-qatynasty nyǵaıtý týraly» jáne «Reseı Federatsııasy men Qazaqstan Respýblıkasy arasynda «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵyn jalǵa berý týraly» Jarlyǵy baspasóz betinde jaryq kórdi.

15 jyl buryn (1996) Almatyda Ekonomıkalyq yntymaqtastyq uıymyna múshe elder ókilderiniń halyqaralyq konferentsııasy óz jumysyn bastady.

6 jyl buryn (2005) qazaqstandyq ekolog Qaısha Atahanova alǵashqy ret qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy qyzmeti úshin halyqaralyq Goldman syılyǵynyń ıegeri atandy.

Qaısha Atahanova - tómen jáne ortasharadıoaktıvti qaldyqtardy basqa memleketterden Qazaqstanǵa ákelip kelýine narazylyq naýqanyn uıymdastyrǵan. Ol - bıolog, radıaktıvti sáýlelerdiń zardaptaryn zertteıtin maman, Qaraǵandydaǵy ekologııalyq ortalyqtyń negizin qalaýshysy jáne jetekshisi.

Ekologııalyq Goldman syılyǵyn 1990 jyly qoǵam qaıratkeri Rıchard Goldmanmen jáne onyń jubaıy Rodo bekitken.

Syılyqty jyl saıyn Afrıka, Azııa, Eýropa, Araldar jáne Araldardaǵy memleketter, Soltústik Amerıka, jáne Ońtústik jáne Ortalyq Amerıkadaǵy aımaqtardaǵy ǵylymı-óndiristik birlestiktiń belsendilerine beredi. 15 jyl ishinde Goldman syılyǵyn 65 eldiń 107 tabıǵat qorǵaýshylary alǵan. Ekologııalyq syılyqtyń ıegerlerin, búkilálemdik jeli usynǵan ekologııalyq uıymdar jáne jeke tulǵalardy halyqaralyq qazylar alqasy saılaıdy.

4 jyl buryn (2007) Almatyda alǵashqy ret Ortalyq Azııada, Qazaqstandaǵy BUU-nyń ókili Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstrligimen birge Azııa men Tynyq muhıt aımaǵyndaǵy ekonomıkalyq jáne áleýmettik ahýaldy baqylaıtyn «Belgisiz ýaqyt aldyńǵy tolqyn arqyly» atty tusaý keser rásimi ótti.

Azııa men Tynyq muhıty elderindegi BUU-nyń ekonomıkalyq jáne áleýmettik komıssııasy (ESKATO BUU) daıyndaǵan baqylaýdyń tusaý keser rásimi bir ýaqytta álemniń jıyrma qalasynda ótti. Qujat 2006 jylǵy Azııa men Tynyq muhıt aımaǵyndaǵy áserli áleýmettik-ekonomıkalyq ósýdi baqylady. Baqylaýdyń erekshe bir bólimi jynystyq kemsitý máselesine arnalǵan.

3 jyl buryn (2008) Bakýde Ázirbaıjandaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Elshiliginiń jańa ǵımaratqa kóshýine oraı, Qazaqstan Respýblıkasynyń Týyn kóterý qurmetine baılanysty saltanatty shara ótti. Respýblıkamyzdyń Ánurany shyrqalyp, Týdy kóterý rásimine Bakýde tirkelgen dıplomatııalyq korpýstyń, ulttyq kompanııalardyń qyzmetkerleri, sondaı-aq BAQ ókilderi qatysty.

2 jyl buryn (2009) elordada Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlament Májilisiniń depýtattarymen jańa parlamenttik alleıa salyndy. Olar belgilengen orynǵa 155 túp aǵash kóshetterin otyrǵyzdy.

135 jyl buryn (1876) Osman ımperııasynyń bodanynda bolǵan Bolgarııada ult azattyq kóterilisi bastaldy.

ESІMDER

100 jyl buryn (1911-1991) jazýshy, aýdarmashy AQYShEV Zeıtin dúnıege keldi.

Pavlodar oblysy Baıanaýyl aýdanynda týǵan. Omby jumysshy fakýltetin, Semeı memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen. Pavlodar, Taldyqorǵan oblystyq oqý bólimderiniń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. Almatydaǵy Oqý-pedagogıka baspasynyń aǵa redaktory, redaktsııa meńgerýshisi, bas redaktory, «Qazaqstan muǵalimi» gazetiniń redaktory, Qazaq KSR Mınıstrler Keńesi apparatynyń aýdarmashy redaktory, Qazaq sovet entsıklopedııasy bas redaktsııasynyń aǵa ǵylymı redaktory boldy.

«Aǵash úı» atty óleńi tuńǵysh ret 1930 jyly jaryq kórgen. Sodan bergi ýaqytta onyń kóptegen áńgimeleri, povesteri, romandary basyldy. Olardyń birtalaıy orys tiline aýdarylǵan. Dramatýrgııa salasynda da jemisti eńbek etip, «Jaıaý Musa», «Kelinshek» atty týyndylaryn jazdy. Sonymen qatar V.Panovanyń «Kýrjılıha» romanyn, A.Kýprınniń «Jekpe-jek», ıA.Kolastyń «Talap ataı» povesterin qazaq tiline aýdarǵan.

75 jyl buryn (1936) qoǵam qaıratkeri QARBAEV Qaıreden dúnıege keldi.

Aqmola oblysynyń Astrahan aýdanynda týǵan. Tselınograd aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn bitirgen. 1972-1973 jyldary - Astrahan aýdandyq partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy. 1973-1977 jyldary - Makın aýdandyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy. 1977-1989 jyldary - Teńiz, Atbasar aýdandary partııa komıtetiniń birinshi hatshysy. 1989-1992 jyldary - Tselınograd oblystyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy. 1992-1993 jyldary - Aqmola oblystyq keńesiniń tóraǵasy. 1994 jyly zeınet demalysyna shyqqan. 1996 jyldan bastap «Qypshaq» JShS-i basqarmasynyń tóraǵasy.

Eki márte Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet belgisi» ordenderimen, medaldarmen, Qazaqstan Respýblıkasy Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

SÁÝІRDІŃ 19-Y, SEISENBІ

Plaııa-Hırondaǵy (Kýba) jeńistiń jyldyǵy. Kýba kóterilisiniń jeńisinen keıin (1953-1959) AQSh Batystaǵy alǵashqy sotsıalıstik kóterilisti tunshyqtyrý úshin barlyq saıası, ekonomıkalyq jáne áskerı quraldardy paıdalanýǵa tyrysty. Sáýirdiń 19-ynda amerıkandyq kontrrevolıýtsıonerler tolyǵymen talqandaldy. AQSh basyna mańyzdy saıası zalal keltirilip, halyqaralyq arenada oqshaý qaldy, al Kýba birjolata sotsıalıstik damý jolyn tańdady.

OQIǴALAR

276 jyl buryn (1735) Orynbor qalasynyń negizi qalandy. 1920-1925 jyldary Qazaqstannyń astanasy boldy.

51 jyl buryn (1960) Shyǵys Qazaqstan oblysynda Buqtyrma sý qoımasyn toltyrý jumysy bastaldy.

15 jyl buryn (1996) Almatyda Qazaqstannyń halyq jazýshysy Márııam Hakimjanova turǵan úıdiń qabyrǵasyna eskertkish taqta ornatyldy.

6 jyl buryn (2005) Óskemende Qazaqstandaǵy birinshi ekologııalyq murajaı ashyldy.

6 jyl buryn (2005) Irakta qaza bolǵan Qazaqstannyń jaýynger-bitimgershi kapıtan Qaırat Qudabaevqa (1975-2005) arnalǵan Almaty oblysynyń Qapshaǵaı qalasynda oǵan ózi qyzmet etken bólimniń janyna eskertkish tas ornatyldy.

Eskertkish tasty daıyndaýǵa jáne ornatýǵa qarajatty desant-shabýyl jasaýshy brıgadasynyń áskerı qyzmetkerleri jınady.

4 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq akademııalyq kitaphanasynda Mádenıetaralyq dıalog ortalyǵynyń saltanatty ashylý rásimi ótti.

Mádenıetaralyq dıalog ortalyǵynyń jobasy BUU-men jarııalaǵan «Álem balalary men jastar múddesindegi álem mádenıeti» (2001-2010 jj.) Halyqaralyq onjyldyq aıasynda jáne jastardy ultaralyq jáne mádenıetaralyq sezimmen tárbıeleýge tolyqtaı sáıkes keledi.

4 jyl buryn (2007) Qaraǵandyda «EýrAzEQ iskerlik keńesi» qaýymdastyǵy ókildigi ashyldy. Qaýymdastyq Eýrazııalyq ekonomıkalyq qoǵamdastyq aýqymynda qyzmet isteıdi.

1 jyl buryn (2010) Túrkııanyń mańyzdy ekonomıkalyq jáne mádenı aımaǵy bolyp tabylatyn Konıa provıntsııasynda Qazaqstannyń Qurmetti konsýldyǵy saltanatty túrde ashyldy.

Ashylý saltanatyna Túrkııanyń syrtqy ister mınıstri Ahmet Davýtoglý, Túrkııa Respýblıkasynyń Memlekettik mınıstri Egemen Bagysh, Qazaqstan Respýblıkasynyń Túrkııadaǵy elshisi Baǵdat Ámireev, Konıa provıntsııasynyń gýbernatory Aıdyn Nezıh Dogan, qala meri Tahır Akııýrek, eldiń qoǵamdyq-saıası jáne isker qaýymdastyqtary men BAQ ókilderi qatysty.

Saltanatty sharada sóılegen Túrkııa syrtqy ister mınıstri A. Davýtoglý osy aımaqta da, búkil álemdik arenada da bizdiń elimiz bedeliniń óse túskenin atap kórsetip, ıdeıalyq dem berýshisi Elbasy N. Nazarbaev bolyp tabylatyn memlekettiń dál qazir túrki halyqtary birligin nyǵaıtýda mańyzdy ról atqaryp otyrǵanyn aıtty. Túrkııanyń strategııalyq áriptesi retinde Qazaqstanmen aradaǵy mundaı ıgi ister eki halyqty burynǵydan da jaqyndata túsedi, dep málimdedi ol.

Qazaqstan elshisi óz sózinde», bul shara Qazaqstan Prezıdentiniń ótken jylǵy qazanda osy elge jasaǵan resmı sapary barysynda qol qoıylǵan Strategııalyq áriptestik týraly kelisimdi júzege asyrý nátıjesiniń jarqyn kórinisi», dep atap kórsetti.

1 jyl buryn (2010) Qazaqstannyń Frantsýz Respýblıkasyndaǵy Elshisi Nurlan Dánenov frantsýzdyń Lez Ansız qalasynda «ÝKAD» qazaqstan-frantsýz birlesken metallýrgııalyq kásipornynyń irgetasyn qalaý rásimine qatysty.

Kásiporyn tıtan óndirisin birlesip damytý týraly Qazaqstan jáne Frantsııa prezıdentteriniń arasyndaǵy kelisimge jáne 2008 jyldyń maýsym aıynda Óskemen tıtan-magnıı kombınaty men frantsýzdyń «Ober e Dıýval» jáne «EADS-Eırbas» kompanııalary arasynda qol qoıylǵan kelisimge sáıkes qurylyp otyr.

Qazaqstan-frantsýz kásiporyny Frantsııanyń áýe ónerkásibi úshin tıtan bólshekterin shyǵaratyn bolady. Óndiristi 2011 jyly bastaý josparlanýda.

1 jyl buryn (2010) Qazaqstan halqy Assambleıasy Keńesiniń otyrysynda El birligi doktrınasynyń jobasy qaralyp maquldandy. Otyrysqa qatysqandar Qazaqstan El birligi doktrınasy jobasyn jóndeý jáne qortyndy usynys jasaý jónindegi qoǵamdyq komıssııanyń usynysyn qarastyrdy. Qazaqstan halqy Assambleıasy Keńesiniń qujattaryn talqylaý qortyndysy boıynsha doktrına jobasyn maquldaý sheshimi qabyldandy.

90 jyl buryn (1921) Qazaq KSR-iniń Halyq komıssarlary keńesi kitaphana isin ortalyqtandyrý týraly dekret qabyldady.

ESІMDER

95 jyl buryn (1916-1991) aýyl sharýashylyǵy ǵylymynyń doktory, professor, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen mal dárigeri, KSRO Memlekettik syılyǵynyń laýreaty TsOI Lavrentıı Ivanovıch dúnıege keldi.

Almaty zootehnıkalyq-maldárigerlik ınstıtýtyn bitirgen. 1944-1948 jyldary - Qazaq KSR Ǵylym akademıı Eksperımenttik bıologııa ınstıtýtynyń kishi qyzmetkeri, Aqtóbe mal sharýashylyq tájirıbe stansasynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri. 1948-1953 jyldary - respýblıkanyń qoı ósiretin sharýashylyqtarynda zootehnık. 1953-1960 jyldary - Shymkent memlekettik aýyl sharýashylyq tájirıbe stansasynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi, dırektory. 1960 jyldan Almaty zootehnıkalyq-maldárigerlik ınstıtýtynyń dotsenti, 1973 jyldan kafedra meńgerýshisi bolǵan. Negizgi ǵylymı eńbekteri qoı selektsııasyna jáne ony ósirý máselelerine arnalǵan. Ol ońtústik qazaq merınosyn shyǵarýshylardyń biri.

80 jyl buryn (1931) anatom, medıtsına ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan ǴA-nyń korrespondent múshesi RAQYShEV Alshynbaı Raqyshuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysy Qarqaraly aýdanynda týǵan. Qaraǵandy medıtsına ınstıtýtyn jáne aspırantýrasyn bitirgen. 1960-1964 jyldary osy ınstıtýttyń assıstenti, anatomııa kafedrasynyń dotsenti bolǵan. 1964-1966 jyldary - Tselınograd medıtsına ınstıtýtynyń kafedra meńgerýshisi, oqý, jáne ǵylymı jumystar jónindegi prorektory. 1966-1968 jyldary - KSRO ǴA Fızıologııa ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmekeri qyzmetterin atqarǵan. 1968 jyldan bastap Almaty memlekettik medıtsına ınstıtýtynyń professory, anatomııa kafedrasynyń qurmetti meńgerýshisi, oqý isi jónindegi prorektory. Negizgi ǵylymı eńbekteri adam jáne janýarlar anatomııasyna arnalǵan.

SÁÝІRDІŃ 20-Y, SÁRSENBІ

Halyqaralyq hatshylar kúni. AQSh-ta 1952 jyldan bastap Halyqaralyq hatshylar kúni atalyp ótedi. Bul kún AQSh-ta dástúrge aınalǵan Ákimshilik kásipqoı qyzmetkerleriniń aptasy aıasynda ótedi. Meıram sáýirdiń sońǵy tolyq aptasynyń seısenbisinde toılanady. Qazir bul meıramdy tek qana hatshylar ǵana emes, sonymen qatar dırektor kómekshisi, ofıs-menedjerleri men assıstentter de, jalpy keńse jumystarymen baılanysty qyzmetkerler toılaıdy.

Izraıl Respýblıkasynyń ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1948). Izraıl Batys Azııada, Jerorta teńiziniń Shyǵys jaǵalaýynda ornalasqan memleket. Astanasy - Tel-Avıv qalasy. Memleket basshysy - prezıdent. Zań shyǵarýshy organ - bir palataly parlament. Resmı tili - ıvrıt jáne arab tilderi. Aqsha birligi - shekel.

Qazaqstan Respýblıkasy men Izraıl Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy sáýirdiń 10-ynda ornatyldy.

OQIǴALAR

81 jyl buryn (1930) OGPÝ (Birikken memlekettik saıası basqarma) «úshtiginiń» sheshimimen Alash qozǵalysynyń Muhamedjan Tynyshbaev bastaǵan 20-dan astam múshesi jazalandy. Osy toppen birge isti bolǵan Muhtar Áýezov, Ýálıhan Omarov, Bilál Súleev, Álimhan Ermekov aldyn-ala tergeý kezinde túrmede otyrǵan ýaqyty esepke alynyp, bosatyldy.

15 jyl buryn (1996) qoǵamdyq «Azamat» qozǵalysy quryldy.

11 jyl buryn (2000) Tashkentte Qazaqstannyń, Ózbekstannyń, Qyrǵyzstannyń jáne Tájikstannyń prezıdentteri aımaqtyq qaýipsizdik suraqtary boıynsha kezdesý ótkizdi.

Prezıdentter N.Nazarbaev, E.Rahmonov, A.Aqaev jáne I.Kárimov terrorızmge, saıası jáne dinı ekstremızmge, ultaralyq uıymdasqan qylmyspen jáne turaqtylyq pen qaýipsizdikke basqa da tóngen qaýip boıynsha birlesken kelisim shartqa qol qoıdy.

9 jyl buryn (2002) Qaraǵandyda jýrnalısterdiń oblystyq 1-shi forýmy ótti. Forým jumysyna 140-tan astam adam qatysty.

5 jyl buryn (2006) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrligi Sot saraptamasy ortalyǵynda Qaraǵandy aımaqtyq bólimshesi aýmaǵynda ekinshi molekýlıarly-genetıkalyq zerthananyń ashylýy ótti. Qaraǵandy zerthanasy sottar men quqyq qorǵaý organdarynyń kisi óltirýdi, aýyr dene jaraqattaryn, zorlaýdy, tanylmaǵan jáne bólshektengen máıitterdi, balalardy aýystyrý, joǵaltý, urlaýdy tergeý júrgizý kezinde teńdestirýshilik maqsattary úshin molekýlıarly-genetıkalyq saraptamadaǵy qajettikterdi qamtamasyz etedi. Sońǵy jyldary osy saraptamany talap etýshilik birneshe ese artty. Qazirgi ýaqytta saraptama ákelikti nemese analyqty anyqtaý sııaqty azamattyq isterdi sheshýde de tıimdi qoldanylady. Molekýlıarly-genetıkalyq zerthana DNK-ny anyqtaý men zertteýge arnalǵan qazirgi zamanǵa saı arnaıy quraldar men reaktıvter keshenimen jabdyqtalǵan. Tórt kapıllıarly genetıkalyq taldaý kómegimen sarapshylyq zertteýdiń bir bóligi zertteý tıimdiligin arttyrýǵa jáne saraptama júrgizý merzimderin qysqartýǵa múmkindik beretin avtomattandyrylǵan tártipte júrgiziletin bolady. Qazirgi kezde barlyq úsh qazaqstandyq zerthana jabdyqtalǵan «Applied Biosystems» fırmasynyń genetıkalyq taldaýyshyn atalǵan fırmanyń Qazaqstandaǵy resmı ókili «Medıkýs Evrazııa» JShS ornatty. Sonymen qatar osy fırmanyń mamandary Sot saraptamasy ortalyǵynyń sarapshylaryna oqytý semınaryn ótkizdi. Aldaǵy ýaqytta sot molekýlıarly-genetıkalyq saraptamany taǵaıyndaý, óndiristi uıymdastyrý jáne sarapshy qorytyndylaryn baǵalaý máseleleri boıynsha sottar men quqyq qorǵaý organdary qyzmetkerlerine arnalǵan semınarlar ótkiziledi. Alǵashqy sot molekýlıarly-genetıkalyq zerthana 2001 jyly Ortalyq Almaty zerthanasynda ashylǵan bolatyn, onda jyl saıyn qylmystyq jáne azamattyq ister boıynsha 300-den astam zertteýler júrgiziledi.

4 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Ertis», «Ońtústik» jáne «Jetisý» atty úsh áleýmettik kásipkerlik korporatsııany qurý týraly Jarlyqqa qol qoıdy. Áleýmettik káispkerlik korporatsııalardyń basty qyzmeti ınvestıtsııalar tarta otyryp, jergilikti jerlerdegi jańa jobalardy júzege asyrý. Sóıtip óńirdegi halyqtyń muń-muqtajyn sheshýge qol ushyn berý.

4 jyl buryn (2007) Balýan Sholaq atyndaǵy Sport jáne mádenıet saraıynda ótken bılıard sportynan «Qurastyrmaly pıramıda» І Álem Kýbogy ashylý barysynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Bılıard sporty federatsııasynyń prezıdenti Ańsar Qaraneev «Pıramıda» Halyqaralyq komıtetiniń «Altyn belgi» medalimen marapattaldy.

Bılıard sporty federatsııasynyń prezıdenti Qazaqstandaǵy bılıardtyń damýyna óziniń úlesin qosqan úshin atalǵan syılyqqa ıe boldy.

1 jyl buryn (2010) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq akademııalyq kitaphanasynda «Meniń otanym - Qazaqstan» serııasymen jaryq kórgen «Qazyǵurt» kitabynyń tusaýkeser rásimi ótti.

«Qazyǵurt ólkesiniń qasıeti jóninde buǵan deıin dál mundaılyq tolymdy eńbek jaryq kórgen emes. Sondyqtan da búgin osy kemistiktiń orny toldy dep aıtýǵa bolady. Bul kitappen tanysqan árbir adam óziniń eli, halqy, jeri úshin maqtanysh sezimde bolady dep oılaımyn. Al bul degenimiz bizdiń jıi aıtyp júrgen otanshyldyq tárbıesiniń úlken tetigi bolyp tabylady», dedi shara barysynda sóz sóılegen «Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazeti» AQ prezıdenti Saýytbek Ábdirahmanov.

Kitapta Qazyǵurt óńiriniń arǵy-bergi tarıhı júıeli jazylǵan. Qazyǵurt taýyna qatysty Nuq paıǵambardyń kemesi jaıly ańyzdyń málim ári beımálim syrlary da áserli baıandalǵan. Túrik qaǵanatynyń bıleýshisi Istemı, Shyńǵys han, Aqsaq Temir, Aleksandr Makedonskıı, Tuman hanym, Abylaı han, Tóle bı syndy aıtýly tarıhı tulǵalardyń ómirlerine qatysty derekter Qazyǵurt boıynda ótken oqıǵalarmen ushtastyra sýrettelgen. Sonymen qatar aýdannyń tańǵajaıyp tabıǵaty, jan-janýarlar álemi, ósimdikter dúnıesi jáne áleýmettik-ekonomıkalyq, mádenı-rýhanı kelbeti jaıly da naqty derekterdi taba alasyz. Basylymdaǵy málimetter kez-kelgen azamattyń qajetine jarary sózsiz.

«Qazyǵurt» kitabynyń tanystyrylymyna kórnekti aqyn-jazýshylar, mádenıet jáne óner qaıratkerleri, tarıhshylar, Parlament depýtattary, zııaly qaýym ókilderi qatysty.

ESІMDER

60 jyl buryn (1951) Qazaqstannyń eńbek sińirgen sáýletshisi, Qazaq KSR memlekettik syılyǵynyń laýreaty HVAN Vadım Terentevıch dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysy Shıeli aýdanynda týǵan. I.Repın atyndaǵy keskindeme, músin jáne sáýlet ınstıtýtyn bitirgen. KSRO Memlekttik syılyǵynyń laýreaty, KSRO Kórkem akademııasynyń korrespondent múshesi, professor A.Jýkanyń sheberhanasynan dáris alǵan. Ol Almaty qalasyndaǵy «Arasan» emdeý-saýyqtyrý kesheniniń avtory(sáýletshiler Murat Ospanov, Kópsekbaı Tólebaevtarmen birlesip). «Qazaqstan» qonaq úıiniń jobasyn jasaýǵa qatysqan.

SÁÝІRDІŃ 21-І, BEISENBІ

Rım qalasynyń irgetasy qalanǵan kún. B.d.d. 753 jyl- Romýldyń (Romýl men Rem - ańyzǵa aınalǵan aǵaıyndy Rımniń negizin qalaýshylar) Rım qalasynyń negizin qalaǵan kúni sanalady. Ataqty tarıhshy Mark Terentsıı Varronnyń jazbalaryna súıene otyryp, osyndaı toqtam jasalǵan. Rımniń týǵan kúninde qalanyń qaqpasy Rım turǵyndarymen qatar, búkilálemniń bar túkpirinen jınalatyn san myńdaǵan týrıster úshin sımvolıkalyq túrde ashylady. 2004 jyldan bastap «Rım qudaıy» konkýrsy ótkiziledi. Oǵan Italııada turatyn nemese kezinde Rım ımperııasynyń bir bóligi bolǵan elde turatyn 18 ben 30 jas aralyǵyndaǵy konkýrsanttar qatysa alady. Qyzdar ón boıyna rımdik áıel men ishki jan dúnıe sulýlyǵy ıdealyn jınaqtaǵanyn kórsetýi qajet. Jeńimpaz syılyq retinde rımdikterdiń dástúrli kıimin kıgen ıtalıandyqtar men sheteldikter qatysatyn dástúrli tarıhı kortejdiń basynda júrý múmkindigine ıe bolady. Barlyq oqıǵa dástúrli rım mýzykasy jáne ıtalıan ashanasymen úılesim taýyp otyrady.

OQIǴALAR

11 jyl buryn (2000) elimizde Búkildúnıejúzilik kitap jáne avtor quqyǵyn qorǵaý kúnine baılanysty «Úshmyńjyldyqtaǵy kitaptar - shetelde» degen atpen kórme ótti. Bul kórmege respýblıkamyzdaǵy basty basylymdar, joǵary oqý oryndarynyń baspa ókilderi de qatynasty. Barlyq kitaptar Ulttyq kitaphananyń altyn qoryna syıǵa berildi.

6 jyl buryn (2005) Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy múgedekterdi áleýmettik qorǵaý týraly», «Qazaqstan Respýblıkasynyń zańyna ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly», «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy turǵyn úı qurylysynyń jınaǵy týraly» Zańdaryna qol qoıyldy.

5 jyl buryn (2006) «Qazatomónerkásip» ulttyq atom kompanııasynyń senimdi basqarýyndaǵy Stepnogor taýken-hımııa kombınatynyń gıdrometallýrgııa zaýyty aýmaǵynda molıbden baıytý fabrıkasy ashyldy. Mundaı fabrıka Qazaqstannyń taý-ken óndirisi men qaıta óńdeý ónerkásibinde alǵash ret iske qosylyp otyr. Molıbden kenin qaıta óńdeıtin baıytý fabrıkasy gıdrometallýrgııa zaýytynyń aýmaǵynda rekordtyq merzimde - 96 kúnde ornalastyryldy. Іske qosý-jóndeý jumystary júrgizilgennen keıingi úsh aı kóleminde fabrıka jylyna 500 myń tonna ónim beretin jobalyq qýatqa jetpek. Tutastaı alǵanda, Stepnogor taýken-hımııa kombınatyn damytýǵa «Qazatomónerkásiptiń» baǵdarlamasyna sáıkes 2005-2007 jyldary 180 mln. AQSh dollary kóleminde ınvestıtsııa salý josparlanǵan. Bul 2010 jylǵa qaraı kombınatta jylyna 200 mln. AQSh dollaryna baǵalanatyn taýarly ónim óndirýdi qamtamasyz etetin bolady.

4 jyl buryn (2007) Petropavldaǵy Maǵjan Jumabaev atyndaǵy alańynda jańa «Jastar alleıasy» salyndy. Salynǵan jańa alleıa «Jasyl kún» aýmaqty kógaldandyrýdyń respýblıkalyq tabıǵatty qorǵaý aktsııasynyń bastamasy boldy.

3 jyl buryn (2008) Pavlodarda «Balalar shyǵarmashylyǵy jáne qamtý ortalyǵy» memlekettik qazynalyq kommýnaldyq kásiporny quryldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi. Qalalyq bilim bóliminiń jańa mekemesi qaladaǵy mektepterdiń, aýla klýbtary men balalar ortalyqtarynyń arasynda ózara baılanys ornatatyn bolady. Ásirese kámeletke tolmaǵandardyń isteri jónindegi bólimderde esepte turǵan jasóspirimder men turmysy tómen otbasylardyń balalaryna erekshe nazar aýdarylady. Olar sport sektsııalaryna, shyǵarmashylyq ujymdar men klýbtarǵa tegin bara alady. Jaz aılarynda ortalyqtyń saýyqtyrý-sporttyq lagerlerinde demalatyn bolady. Qala bıýdjeti esebinen qarjylandyrylyp otyrǵan jańa qurylymda 50 tájirıbeli pedagog jumys isteıdi.

2 jyl buryn (2009) Ortalyq Azııanyń Eýrazııalyq qory (OAEQ) Astana qalasyndaǵy Úkimettik emes uıymdardy qoldaý ortalyǵynda «Qazaqstanda jergilikti qoǵamdastyqtar qoryn (JQQ) qurý jáne ony damytý» taqyrybynda dóńgelek ústel ótkizdi.

JQQ - áleýmettik jobalardy júzege asyrý maqsatynda qaıyrymdylyq qarjylardy jınaýmen jáne olardy konkýrstyq negizde yntaly azamattyq toptar men kommertsııalyq emes qoǵamdyq uıymdar arasynda úlestirýmen aınalysatyn, belgili bir aýmaqta jumys isteıtin qoǵamdyq uıym.

1 jyl buryn (2010) Almatyda Ulttyq qor naryǵynyń operatorlary arnaıy baspasóz máslıhatynda qundy qaǵazdar naryǵynyń kásipqoı qatysýshylarynyń Qazaqstandyq qaýymdastyǵyn (KASD) qurǵanyn jarııalady.

Qaýymdastyqty «BTA Sekıýrıtıs» AQ, «Vernyı kapıtal» AQ, «IFD «Resmi» AQ, «Kazkommerts Sekıýrıtıs» AQ, «Sentras Sekıýrıtıs» AQ, «Troıka Dıalog Kazahstan», AQ, «Halyk Finance» AQ-darynyń bastamasymen Assotsıatsııa qurylǵan. KASD múshesi bolýdy josparlaıtyn Qazaqstan qarjygerler qaýymdastyǵynan, Qazaqstan qor bırjasy men baǵaly qaǵazdar ortalyq depozıtterinen qoldaý tapqan.

Qaýymdastyqty qurýdyń maqsaty - bırjalyq saýda jáne esep, sanaly quqyqtyq normalardy saqtaý, ózara túsinýshilik pen senim barysynda negizi salynǵan kásipshilik minez-qulyqty qundy qaǵazdar naryǵyna joǵary etıkalyq standarttardy engizý.

ESІMDER

45 jyl buryn (1966) Shyǵys Qazaqstan oblysy Shemonaıha aýdany ákiminiń orynbasary AKÝLOV Grıgorıı Iosıfovıch dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Shemonaıha aýdanynda týǵan. Semeı zootehnıkalyq-maldárigerlik ınstıtýtyn bitirgen. Shemonaıha aýdanyna qarasty «Belokamenskıı» keńsharynyń aǵa, bas mal dárigeri bolyp jumys istegen. 1996-1997 jyldary - Shemonaıha aýdany ákimi apparatynyń aýyl sharýashylyǵy bóliminiń meńgerýshisi, aýdandyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bastyǵy. 1997-2002 jyldary - Shemonaıha aýdany ákiminiń birinshi orynbasary, oynbasary. 2002-2008 jyldary - Shyǵys Qazaqstan oblysy Shemonaıha aýdanynyń ákimi. 2008 jyldyń naýryzynan bastap Shyǵys Qazaqstan oblysy Shemonaıha aýdandyq aýylsharýashylyǵy bóliminiń bastyǵy qyzmetterin atqarǵan. 2010 jyldyń sáýirinen bastap - qazirgi qyzmetinde.

85 jyl buryn (1926) Ulybrıtanııa men Soltústik Irlandııa Birikken koroldiginiń hanshaıymy ELIZAVETA II (Elızaveta Aleksandra Marııa Vındzor) dúnıege keldi.

Ol XI ǵasyrdan beri Brıtan koroldigi tarıhyndaǵy 42-shi bıleýshi. Ol 1952 jylǵy aqpannyń 6-da taqqa otyrdy. Elızaveta II hanshaıym retinde Dostastyq basshysy, qurlyqtaǵy, teńizdegi jáne áýedegi kúshterdiń Bas qolbasshysy, Koroldik gvardııanyń jáne Koroldik ınjenerlik polktiń polkovnıgi, 700-den astam qoǵamdyq uıymnyń prezıdenti ári jetekshisi bolyp tabylady. Elızaveta II Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevpen eki ret kezdesken.

SÁÝІRDІŃ 22-І, JUMA

Halyqaralyq Jer-Ana kúni. BUU Bas Assambleıasy sáýirdiń 22-inde Halyqaralyq Jer-Ana kúni dep jarııalaý týraly qarardy biraýyzdan maquldady.

Qarar Bolıvııa usynysymen qabyldandy. 50-den astam BUU-ǵa múshe-memleketter onyń teteavtory bolyp daýys berdi. Sonyń ishinde Qazaqstan da bar.

Bul mańyzdy qujat maqsaty - qazirgi jáne bolashaq urpaqtardyń ekonomıkalyq, áleýmettik jáne ekologııalyq qajettilikteri arasynda ádiletti tepe-teńdikke qol jetkizý.

Jer-Ana kúnin jarııalaý planetamyzdyń jáne onyń ekologııalyq júıesiniń bizdi ómirmen qamtamasyz etip otyrǵanyn túsingenimizdi pash etip, sondaı-aq 1992-nshi jylǵy Rıo-de-Janeıroda ótken qorshaǵan orta jáne ony damytý Konferentsııasynda qabyldanǵan mindetterdi bekite tústi.

OQIǴALAR

40 jyl buryn (1971) sol kezdegi Qazaqstannyń astanasy Almaty qalasyna birinshi ret Tý-154 áýe laıneri kelip qondy. Máskeýden Almatyǵa deıingi aralyqtaǵy - 3 500 shaqyrymdyq joldy laıner ne bári 3 saǵat 45 mınýtta ushyp ótken.

26 jyl buryn (1985) Aqtóbede Keńes Odaǵynyń Batyry Álııa Moldaǵulovanyń (1924-1944) oblystyq memorıaldyq murajaıy ashyldy.

3 jyl buryn (2008) Memleket basshysy UQShU memleketteri temir joldarynyń biryńǵaı júıesin qurý kelisimin ratıfıkatsııalaý týraly zańǵa qol qoıdy.

3 jyl buryn (2008) Ulttyq akademııalyq kitaphanada Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Til komıtetiniń qoldaýymen jaryq kórgen «Saıası túsindirme sózdiktiń» tusaýkeseri bolyp ótti. Tórt myń danamen basylyp shyqqan 616 bettik túsindirme sózdikke eki myńnan astam saıasattaný, jahandaný, áleýmettaný, mádenıettaný salalarynyń termınderi men anyqtamalary engizilip, olarǵa ǵylymı turǵydan túsinikteme berilgen. «Qazaqstanda saıasattaný mektebi endi qalyptasyp kele jatyr. Bul qazaq tilinde basyp shyǵarylǵan alǵashqy saıası túsindirme sózdik», - deıdi saıasat ǵylymdarynyń kandıdaty Berik Ábdiǵalı. Kitapta Ejelgi Shyǵys, Batys elderiniń jáne Reseı men Qazaqstandaǵy saıasattaný mektepteri men aǵymdarynyń túsinikteri jan-jaqty qamtylǵan. Álemdik jáne otandyq avtorlardyń eńbekterine súıene otyryp jazylǵan sózdik dúnıejúzinde bolyp jatqan kóptegen saıası úrdisterdi túsinýge kómektesip, qazirgi saıasattaný máseleleriniń ózekti problemalarymen neǵurlym jaqynyraq tanysýǵa múmkindik beredi. Qazaq tildi orta jáne joǵary oqý oryndaryna, saıasattanýshylarǵa, áleýmettanýshylar men mádenıettanýshylarǵa arnalǵan sózdikte sondaı-aq, álemdik saıasatta ózindik mektep qalyptastyrǵan saıasattanýshylar men elimizdiń saıası ómirine belsene aralasqan tarıhı tulǵalar da qamtylǵan.

2 jyl buryn (2009) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Jyljymaıtyn múlikke quqyqtardy jáne onymen jasalatyn mámilelerdi memlekettik tirkeý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna ózgerister engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna qol qoıdy.

2 jyl buryn (2009) BUU-nyń Bilim, ǵylym jáne mádenıet máseleleri jónindegi uıymy 32 seriktes uıymmen birlese otyryp Álemdik sandyq nusqadaǵy kitaphana ashty. Bul kitaphananyń qoryn kez-kelgen oqyrman paıdalana alady. www.wdl.org saıtynda mádenıettiń biregeı týyndylarymen, qoljazbalarmen, kartalarmen, sırek kezdesetin kitaptarmen, fılmdermen, aýdıojazbalarmen jáne fotosýrettermen tanysýǵa bolady. Olardyń ishinde ejelgi qytaı mátinderi, arabtyń ǵylymı traktattary, 764 jylǵy «Hyakumanto darani» jazbasy jáne basqa da mádenı qundylyqtar bar. Álemdik sandyq nusqadaǵy kitaphana aǵylshyn, arab, ıspan, qytaı, portýgal, orys jáne frantsýz tilderinde jumys isteıdi.

1 jyl buryn (2010) Elordadaǵy «Qazaqstan» sport saraıynda «Qazaqstan hokkeıi» jýrnalynyń tusaýy kesildi.

Jýrnaldyń tanystyrylymy barysynda BAQ ókilderine suhbat bergen bas redaktor Maksım Kartashov Memleket basshysy aǵymdaǵy jylǵy Joldaýynda sportqa basa nazar aýdarǵandyǵyn jáne 30%-ǵa deıingi qazaqstandyqtar buqaralyq sportqa tartylýy qajettigin atap ótkendigin tilge tıek etti.

Jýrnaldan elimizdiń jetekshi hokkeıshilerimen aradaǵy suhbattardy, olardyń ómirine qatysty materıaldar toptamalaryn, sport jańalyqtaryn oqýǵa bolady.

Sondaı-aq basylymnyń jaryq kórýine memlekettik organdardyń da qoldaý kórsetetine úmittenip otyrǵan bas redaktor jylyna 8 márte orys tilinde jaryq kóretin jýrnaldyń bolashaqta qazaq tilindegi nómiri de oqyrman nazaryna usynylýy múmkin ekendigin joqqa shyǵarmaıdy.

1 jyl buryn (2010) Almatyda Qazaqstandyq «BTIMES.KZ» iskerlik portaly - Ortalyq Azııadaǵy jańa biregeı uqsastyǵy joq aqparattyq bıznes-medıaresýrstyń tusaýkeseri ótti.

Onyń negizgi maqsaty - qazaqstandyq kompanııalarǵa qozǵalmaly damýǵa jaıly jaǵdaılar jasaý tıimdi quraldar paıdalaný arqyly eldegi jáne dúnıejúzindegi ekonomıka, bıznes, damý úrdisi, bedeldi sarapshylardyń pikirleri men taldaýlary jónindegi ýaqytyly jáne sapaly aqparat berý. Portaldyń negizin salýshy Nurıddın Amanquldyń aıtýy boıynsha, katalog aınalymǵa óz mekemesi jáne fırmasy jónindegi aqparatty jaılastyratyn klıentterge de, kerekti ónim jáne qyzmet týraly aqparat izdegen kelýshilerge de óte yńǵaıly. «Klıentterdiń negizgi maqsaty kirýshilergi olardyń kompanııalary týraly búkil aqparat tabylyp usynylýy. Kirýshiler, óz kezeginshe suranymy boıynsha búkil mekemeler jóninde tolyq tizim ala alady. Bar qupııa osynda. Kompanııasy birinshi bolyp tabylǵanyna jáne kirýshi onyń kompanııasyna kóńil bildirýge klıentti tartý mindet», - dedi N.Amanqul.

1 jyl buryn (2010) Elordadaǵy «Qazaqstan» sport saraıynda «Qazaqstan hokkeıi» jýrnalynyń tusaýy kesildi.

Jýrnaldan elimizdiń jetekshi hokkeıshilerimen aradaǵy suhbattardy, olardyń ómirine qatysty materıaldar toptamalaryn, sport jańalyqtaryn oqýǵa bolady.

ESІMDER

65 jyl buryn (1946) Qazaqstannyń qurmetti jýrnalısi, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri ÁDІLBAEV Jumadil dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysy Ulan aýdanynda týǵan. Oblystyq «Kommýnızm týy» gazetinde korrektor, ádebı qyzmetker, jaýapty hatshy orynbasary, bólim bastyǵy laýazymdaryn atqarǵan. 1978-1983 jyldary - Shyǵys Qazaqstan oblystyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy. 1983-1985 jyldary - oblystyq «Kommýnızm týy» gazetiniń redaktory. 1985-1990 jyldary - Shyǵys Qazaqstan oblystyq partııa komıteti ıdeologııa bóliminiń bastyǵy. 1990 jyldan Shyǵys Qazaqstan oblystyq «Dıdar» gazetiniń bas redaktory bolyp qyzmet atqarǵan.

60 jyl buryn (1951) aqyn, aýdarmashy, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, respýblıkalyq «Jiger» shyǵarmashylyq festıvalininiń laýreaty, Abaıdyń 150 jyldyǵyna oraı ótken jyr músháırasynyń júldegeri JÁLENOVA Qatıra Syzdyqqyzy dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynyń Shıeli aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) fılologııa fakýltetin bitirip, Qazaq radıosynda 20 jyldan astam jemisti eńbek etken.

1978 jyly «Kel, mahabbat» atty jyr jınaǵy jaryq kórgen. Sodan beri «Ańsaǵan meniń ánimsiń», «Aq gúlder» atty jınaqtary shyqty. Bir top óleńderi «Razbeg» atty ujymdyq jınaqta orys tiline aýdarylyp basylǵan. 2009 jyly «Syrdarııa» jyr jınaǵy jaryq kórgen. Qazirgi kezde kásipkerlikpen aınalysady, «Aı-mır» saýda úıiniń dırektory.

Tájik aqyny G.Súleımenovanyń «Qyryq burym» óleńder jınaǵyn aýdarǵan. Sondaı-aq ol Máskeý qalasynda ótken Búkilodaqtyq jas aqyn-jazýshylardyń keńesine qatysqan.

«Aıryqsha qyzmeti úshin» medalimen, Qyzylorda oblysynyń merekelik medalimen marapattalǵan, eki márte oblys ákimi stıpendıanty.

SÁÝІRDІŃ 23-І, SENBІ

Dúnıejúzilik kitaptar jáne avtor quqyǵy kúni. Dúnıejúzilik kitaptar jáne avtor quqyǵy kúni 1995 jyly 15 qarashada ıÝNESKO - nyń 28 sessııasynda jarııalandy (Qarar №3.18).

Sheshim halyqtyń saýatyn ashý maqsatymen, mádenıetti dástúrdiń damýyn uǵyndyrý úshin qabyldandy, jáne de kitap bilim berýdiń eń úlken quraly bolyp tabylady, taǵy da ony eń senimdi ádispen saqtaıdy. Qararda bul kúni kitap kórmeleri men jármeńkelerdiń ótkizilýi áserli bolady dep tanylǵan..

Bul kún 23 sáýir 1616 jyly ómirden qaıtqan Mıgel de Servantes, Ýılıam Shekspır (ıÝlıan kúntizbesi boıynsha), Inka Garsılaso de la Vegany eske alý maqsatynda bekitilgen. Kitaptyń arqasynda eń aldymen bilimge, oıǵa rýhanı moraldyq qundylyqtarǵa, adamzattyń shyǵarmashylyq jetistikterimen ásemdilikti túsinýine jol ashylady. Kitap - bul san alýan mádenıetti álemniń terezesi jáne de ár túrli ýaqyttaǵy órkenıetpen keńistikti jalǵastyryp turatyn kópir.

Dúnıejúzilik kitap jáne avtor quqyǵy kúnin atap óte turyp, biz kitaptyń saqtalýynyń mańyzdylyǵyna erekshe kóńil bólýimiz kerek jáne de ár memleket óz mádenıettin arttyra túsirýi kerek.

OQIǴALAR

15 jyl buryn (1996) Elbasy N.Nazarbaevtyń «HHI ǵasyr tabaldyryǵynda» atty kitabynyń jaryq kórýine oraı baspasóz máslıhaty ótti.

6 jyl buryn (2005) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııalyq zańyna ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly «Qazaqstan Respýblıkasynyń saılaýy týraly», «Qazaqstan Respýblıkasynyń lıtsenzııalaý suraqtary boıynsha keıbir zańnamalyq aktilerge ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» Konstıtýtsııalyq Zańdaryna qol qoıdy.

2 jyl buryn (2009) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy merekeler týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna ózgerister engizý týraly» Zańǵa qol qoıdy. Zań Naýryz meıramyn merekeleý kúnderin naýryzdyń 21-nen 23-ne deıin ulǵaıtýdy jáne Qazaqstan Respýblıkasy kúnin merekeleýdi alyp tastaýdy kózdeıdi.

2 jyl buryn (2009) Polshadaǵy Velıkopolskı aımaǵynyń astanasy Poznan qalasynda Adam Mıtskevıch atyndaǵy ýnıversıtettiń Shyǵystaný jáne túrkitaný ınstıtýtynda qazaq bólimi ashyldy.

Polshanyń eń iri oqý oryndarynyń birinde qazaq bóliminiń ashylýy polıak ǵylymı-pedagogıkalyq jáne stýdentter qoǵamynyń elimizge, onyń mádenıeti men salt-dástúrlerine, tarıhy men tiline degen qyzyǵýshylyǵyn bildiredi.

1 jyl buryn (2010) Qazaqstan Respýblıkasynyń Elshiligi Tájikstannyń «Ittıloot va mýoshırat» dep atalatyn respýblıkalyq baspasóz ortalyǵynda Elshiliktiń járdemimen Parsy tildes jýrnalıster forýmy «Afrýzda» basylyp, «Qazaqstan - HHІ ǵasyr» dep atalatyn parsy jáne orys tilderinde shyǵarylǵan jýrnaldyń tusaýkeseri ótti.

Atalǵan jýrnalda elimizdiń saıası, áleýmettik-ekonomıkalyq jáne mádenı ómiri jaıynda tolyqqandy aqparat berilgen. Sonymen birge Qazaqstannyń buqaralyq aqparat quraldaryna jeke tarmaq arnalǵan.

Basylymnyń negizinen parsy tildes oqyrmandarǵa, birinshi kezekte mass-medıa ókilderine baǵdarlanǵanyn eskeretin bolsaq, onyń betterinen qazaqstandyq radıo, teledıdar, Internet-provaıderler, baspasóz jáne elektrondy buqaralyq aqparat quraldary týraly málimetterdi tabýǵa, sondaı-aq bul salany retteıtin Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalyq bazasynyń normatıvti qujattarymen tanysýǵa bolady.

65 jyl buryn (1946) Berlın qalasynda «Noıes Doıchland» atty kúndelikti gazet shyǵa bastady.

ESІMDER

110 jyl buryn (1901-1960) geolog-petrolog, geologııa-mıneralogııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaq KSR ǴA-nyń akademıgi, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri SERGIEV Nıkolaı Grıgorevıch dúnıege keldi.

Reseıde týǵan. Lenıngrad polıtehnıka ınstıtýtyn bitirgen. 1928-1931 jyldary Ortalyq Qazaqstandy geologııalyq kartaǵa túsirý jumystaryna aralasyp, Qońyrat kenin tabýǵa qatysqan. 1931-1933 jyldary - Lenıngrad polıtehnıka ınstıtýtynyń assıstenti. 1933-1936 jyldary - KSRO ǴA Geologııa ǵylymdary ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri. 1936-1942 jyldary - Lenıngrad polıtehnıka ınstıtýtynyń dotsenti. 1942-1947 jyldary KSRO ǴA Geologııa ǵylymdary ınstıtýtynyń sektor meńgerýshisi jáne ǵylymı hatshysy. 1947-1960 jyldary - Qazaq taý-ken ınstıtýtynda kafedra meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan.

Negizgi ǵylymı eńbekteri effýzııalyq taý jynystarynyń petrologııasyn zertteý máselelerine arnalǵan. Ortalyq Qazaqstan óńirindegi effýzııalyq túzilimderde tereń petrologııalyq zertteýler júrgizgen. Uly Otan soǵysy jyldary qorǵanys ónerkásibine qajetti shıkizattar izdep, osy maqsatqa jaraıtyn qumnyń iri kenin tapqan.

Qyzyl Juldyz, Eńbek Qyzyl Tý ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

75 jyl buryn (1936) «ArselorMıttal Temirtaý» AQ kómir departamentiniń óndiristi damytý jáne jańǵyrtý jónindegi keńesshisi, tehnıka ǵylymynyń doktory, Qazaqstan Respýblıkasy Injenelik akademııasynyń, Qazaqstan Respýblıkasy Mıneraldy resýrstar akademııasynyń, Halyqaralyq ekologııa, adam jáne tabıǵat qaýipsizdigi ǵylym akademııasynyń akademıgi, KSRO Mınıstrler Keńesi syılyǵynyń, Qazaq KSR Mınıstrler Kabıneti syılyǵynyń laýreaty, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri BAIMUHAMETOV Serǵazy Qabıuly dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Qaratal aýdanynda týǵan. Qazaq ken-metallýrgııa ınstıtýtyn bitirgen. Joǵary oqý ornyn bitirgennen keıin «Qaraǵandykómir» kombınatynda ken sheberi, telim bastyǵynyń orynbasary, bastyǵy, bas ınjener orynbasarynyń kómekshisi, bas ınjeneri, shahta dırektory qyzmetterin atqarǵan. 1979-1992 jyldary - «Qaraǵandykómir» Óndiristik bilestiginiń tehnıkalyq dırektory, bas ınjeneri. 1992-1994 jyldary - «Qazaqstankómir» memlekettik korporatsııasynyń, «Kómir» memlekettik holdıngtik kompanııasynyń birinshi vıtse-prezıdenti. 1994-1995 jyldary - Qazaq kómir ǵylymı-zertteý ınstıtýty dırektorynyń orynbasary. 1995-1996 jyldary - «Qaraǵandyshahtakómir» memlekettik kásipornynyń tehnıkalyq dırektory. 1996 jyldan «Ispat-Karmet» AQ Kómir departamentiniń tehnıkalyq dırektory bolyp qyzmet atqarǵan. 2005-2008 jyldary - «ArselorMıttal Temirtaý» AQ kómir departamentiniń óndiristi damytý jáne jańǵyrtý jónindegi dırektory qyzmetterin atqarǵan. 2008 jyldan bastap - qazirgi qyzmetinde.

Birneshe kitaptyń, 80-ge jýyq avtorlyq kýáliktiń ıegeri.

Qazan revolıýtsııasy, Eńbek Qyzyl Tý, RF-nyń «Drýjba» ordenderimen, medaldarmen, «Shahter dańqy» belgisiniń úsh dárejesimen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

75 jyl buryn (1936) KSRO MQK-iniń qurmetti qyzmetkeri, RF Prezıdenti janyndaǵy Úkimettik baılanys jáne aqparat federaldik agenttiginiń qurmetti qyzmetkeri, Qazaqstan Respýblıkasy UQK-iniń qurmetti qyzmetkeri, qurmetti baılanysshy, general-maıor JAQYPBEKOV Sabet Malǵajdaruly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysynyń Aqtoǵaı aýdanynda týǵan. Novosibir elektrotehnıkalyq baılanys ınstıtýtyn bitirgen. 1977-1995 jyldary Qazaq KSR-iniń Memlekettik qaýipsizdik komıtetinde laýazymdy qyzmetter atqaryp, Qazaqstan Respýblıkasy UQK Bas úkimettik baılanys basqarmasynyń bastyǵy bolǵan. 1995-1997 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Kúzet qyzmeti bastyǵynyń orynbasary. 1997 jyly zeınet demalysyna shyqqan. 2004 jyldan bastap Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıteti ardagerler keńesiniń tóraǵasy bolyp qyzmet atqarǵan.

«Qurmet belgisi» ordenimen, medaldarmen jáne Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

55 jyl buryn (1956) Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýnıversıteti fılologııa fakýlteti, Ádebı shyǵarmashylyq jáne kórkem aýdarma teorııasy kafedrasynyń professory, aqyn, fılologııa ǵylymynyń doktory, Qazaqstan jazýshylar jáne Jýrnalıster odaǵynyń múshesi, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy syılyǵynyń laýreaty TARAQ Ánýar dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Raıymbek aýdanynda týǵan. Qazirgi Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetin bitirgen. 1980-1990 jyldary qazirgi «Jas alash» gazetinde, 1990-1992 jyldary «Parasat» jýrnalynda, 1992-2000 jyldary «Almaty aqshamy» gazetinde istegen. 2000-2002 jyldary «Qazaqstan-Zaman» gazetiniń jaýapty hatshysy qyzmetterin atqarǵan. 2002 jyldan bastap - qazirgi qyzmetinde.

Aqynnyń óleńderi «Baspaldaqtar», «Atameken» ujymdyq jınaqtarǵa engen. Sondaı-aq birneshe ánge sóz jazǵan. «Alashtyń aıbyn-ardaǵy - Abylaı han», «Qazaq ádebıetindegi tarıhı tulǵa problemasy (Abylaı han beınesiniń kórkemdik taǵylymy)» monografııalarynyń, «Aýdarma psıhologııasy men mádenıeti», «Aýdarma álemi», «Aýyzsha aýdarma» oqý quraldarynyń, 200-den asa zertteý maqalalarynyń avtory.

SÁÝІRDІŃ 24-І, JEKSENBІ

Halyqaralyq jastar yntymaqtastyǵy kúni. Halyqaralyq jastar yntymaqtastyǵy kúni Dúnıejúzilik demokratııalyq jastar federatsııasynyń sheshimimen jyl saıyn 1957 jyldan bastap atalyp ótedi. Bul ataýly kún buqaralyq aqparat quraldary men memlekettik organdardyń jastar máselelerine nazaryn aýdarýǵa baǵyttalǵan. 1955 jyly Azııa men Afrıka elderiniń Bandýng konferentsııasynda sheshim qabyldanǵan kúnnen bastap, otarshyldyqqa qarsylyq bildirip, beıbitshilikti qoldaıtyn jastardyń halyqaralyq yntymaqtastyǵy kúni retinde atap ótiledi.

Dúnıejúzilik baýyrlas qalalar kúni. Dúnıejúzilik baýyrlas qalalar federatsııasynyń sheshimimen, jyl saıyn sáýirdiń sońǵy jeksenbisinde atap ótiledi. 1943 jyly Stalıngrad qalasyna Anglııanyń Koventrı qalasynan hat keldi. Koventrı turǵyndary 1940-1941 jyldary jaý qolynda qalǵan batyr qalanyń qaharmandyǵyna tań qalyp, Stalıngradpen dostastyq komıtetin qurǵan eken.

1992 jyly Halyqaralyq «Baýyrlas qalalar» qaýymdastyǵy quryldy. Bul uıym TMD aýqymyndaǵy qalalardyń baılanysyn damytyp qana qoımaı, seriktestik qarym-qatynas ornatýǵa múmkindik jasaıdy.

2000 jyly baýyrlas qalalar qaýymdastyǵy 160-tan astam memlekettiń 3500-den asa qalasyn biriktirdi.

Qazaqstan Elordasy - Astanamen álemniń 12 qalasy baýyrlasqan, olardyń arasynda - Berlın, Máskeý, Kıev, Qazan, Tbılısı, Seýl, Pensılvanııa shtatyndaǵy Pıtsbýrg, Italııanyń Mantýıa sııaqty qalalar bar.

Búkil álemdegi armıandardyń aza tutý kúni. Osman ımperııasyndaǵy armıan genotsıdi sharyqtaý shegine jetip, shamamen 1,5 mıllıondaı armıan óltirilgen. Bul kún 1989 jyldan bastap atap ótiledi.

OQIǴALAR

21 jyl buryn (1990) Qazaq KSR Joǵary Keńesiniń sheshimimen Qazaqstannyń tuńǵysh prezıdenti bolyp Nursultan Ábishuly Nazarbaev saılandy.

21 jyl buryn (1990) Qazaq KSR-iniń «Qazaq KSR Prezıdenti qyzmetin bekitý jáne Konstıtýtsııaǵa (Negizgi zań) ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańy, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń «Qazaq Keńes Sotsıalıstik Respýblıkasynyń Prezıdenti týraly» Jarlyǵy qabyldandy.

20 jyl buryn (1991) Túrkııada Qazaqstannyń mádenıet jáne óner kúnderi bastaldy. Osy is-shara sheńberinde «Altyn tamyrlar» atty kórme ashyldy. Bul kórme qazaq pen túrik halyqtarynyń tarıhı tamyrlastyǵyn qamtydy.

16 jyl buryn (1995) jazýshy Qasym Qaısenovke, ardagerler Alekseı Kýlakov pen Mýrdın Taıpovke «Halyq qaharmany» ataǵy berildi.

15 jyl buryn (1996) Almatydaǵy 28 gvardııashy-panfılovshylar atyndaǵy saıabaqtaǵy memleket basshylary alleıasyna Elbasy N.Á.Nazarbaev pen jubaıy Sara Alpysqyzy alǵashqy shyrsha aǵashyn otyrǵyzdy.

15 jyl buryn (1996) Elbasy N.Nazarbaevqa eldegi eń joǵarǵy laýazym belgileri - «Altyn Qyran» ordeni, omyraý belgisi jáne Prezıdent baıraǵy tapsyryldy.

11 jyl buryn (2000) Almatyda «Eýrazııa - 2000» ekonomıkalyq sammıti óz jumysyn bastady. Sammıtte Ortalyq Azııa jáne Kavkaz mańy elderi kóshbasshylary ıntegratsııa, globalızatsııa saýaldaryn, Eýrazııanyń bolashaǵyn talqylady.

10 jyl buryn (2001) Almatydaǵy «Atakent» iskerlik áriptestik ortalyǵynda «Uly Jibek jolymen» atty birinshi halyqaralyq kitap jáne polıgrafııa jármeńkesi ashyldy.

5 jyl buryn (2006) Astanada «Taımas» baspa úıinen at sporty men jylqy sharýashylyǵynyń búgingi jaı-kúıine arnalǵan «Qazanat» atty kitap jaryq kórdi. Onyń avtorlary - elimizdegi at sporty men jylqy sharýashylyǵynyń bilikti janashyrlary sanalatyn Keńes Raqyshev pen Sádibek Túgel. Bes bólimnen turatyn bul kitap jylqynyń qadir-qasıeti týrasynda el aýzynda aıtylyp kelgen ańyz-áńgimelermen birge jylqy malynyń bıologııalyq erekshelikteri men tuqym túrleri, respýblıkada atalǵan salany órkendetý men at sportyn damytýdyń naqty múmkindikteri jan-jaqty saralanyp kórsetilgen.

5 jyl buryn (2006) Qyzylorda oblysy Qarmaqshy aýdandyq ákimdiginde elimizde tuńǵysh ret Saýda-ónerkásip palatasy janyndaǵy quqyqtyq qoldaý ortalyǵy ashyldy. Kásipkerlik salasyn damytý bizdiń elimizdiń aldynda turǵan asa ózekti máselelerdiń biri. Soǵan oraı ortalyq «Advokattyq qyzmet týraly» Zańǵa, «Quqyqtyq qoldaý ortalyqtary týraly» Erejege jáne basqa da Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdary men normatıvtik-quqyqtyq aktilerine saı qyzmet etpek.

ESІMDER

90 jyl buryn (1921) bıologııa ǵylymynyń doktory, Qazaqstan Memlekettik syılyǵynyń laýreaty ISAEVA Elena Savelevna dúnıege kelgen.

Reseıdiń Kýrsk oblysynda dúnıege kelgen. Máskeý memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1954 jyldan Qazaqstanda turady. 1954-1961 jyldary Almatyda orta mektep muǵalimi, 1961-1986 jyldary - Qazaqstan ǴA-nyń Mıkrobıologııa jáne vırýsologııa ınstıtýtynda aǵa, jetekshi ǵylymı qyzmetker, laboratorııa meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. 1987 jyldan zeınetkerlik demalysta.

Negizgi ǵylymı eńbekteri vırýstardyń bıohımııasy men molekýlalyq bıohımııasyn zertteýge arnalǵan, tumaý mıksovırýsynyń molekýlalyq bıologııasyn zerttedi.

75 jyl buryn (1936) Qazaqstannyń halyq jazýshysy, Qazaqstan Memlekettik syılyǵynyń, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy syılyǵynyń jáne Platınaly Tarlan syılyǵynyń ıegeri, Abaı atyndaǵy memlekettik syılyqtyń jáne M.Áýezov atyndaǵy ádebı syılyqtyń ıegeri, Tarbaǵataı, Aıagóz jáne Úrjar aýdandarynyń qurmetti azamaty JUMADІLOV Qabdesh dúnıege kelgen.

Qytaı Halyq Respýblıkasy, Shyńjań ólkesiniń Tarbaǵataı aımaǵy, Sháýeshek aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýnıversıteti) fılologııa fakýltetin támamdaǵan. 1965-1967 jyldary - «Qazaq ádebıeti» gazetinde ádebı qyzmetker, 1967-1976 jyldary - «Jazýshy» baspasynda redaktor, 1976-1981 jyldary - Qazaqstannyń Baspa, polıgrafııa jáne kitap saýdasy isteri jónindegi memlekettik komıtetinde jaýapty qyzmetker bolǵan. 1980 jyldan biryńǵaı shyǵarmashylyq jumysta.

Q.Jumadilovtiń alǵashqy óleńderi 1954 jyldan bastap jergilikti baspasóz betinde jaryq kórgen. «Jamal» atty tyrnaqaldy áńgimesi 1956 jyly Úrimjide shyǵatyn «Shuǵyla» jýrnalynda jarııalandy. 10 roman, 13 povest, 50-den asa áńgime, kóptegen maqala jazǵan, «Jas dáýren» óleńder jınaǵynyń, «Qazdar qaıtyp barady» áńgimeler jınaǵynyń, «Kókeıkesti», «Atameken», «Taǵdyr» romandarynyń, «Daraboz», «Sońǵy kósh» dılogııalarynyń avtory.

«Daraboz» romanynda dańqty qolbasshy - Qarakereı Qabanbaıdyń joryq joldary baıandalady. Sondaı-aq romanda 18-ǵasyrdaǵy qazaq halqynyń tynys-tirshiligi epıkalyq keń tynyspen kórsetilip, Abylaı hannyń, qazaqtyń basqa da batyrlary men bıleriniń kórkem beıneleri somdalǵan. «Atameken», «Taǵdyr» tarıhı romandarynda shalǵaıda júrgen qazaq ultynyń aýyr taǵdyry kórsetilgen. 1998 jyly Q.Jumadilovtiń sońǵy jyldardaǵy kólemdi shyǵarmasy - «Tańǵajaıyp dúnıe» ǵumyrnamalyq romany jaryq kórdi. 2008 jyly jazýshynyń «Máńgilik maıdan» kitaby, al 2010 jyly «Tozaq oty» povester men áńgimeleri jaryqqa shyqty. Jazýshynyń pýblıtsıstıkalyq maqalalary «Qalyń elim, qazaǵym» jınaǵynda jarııalandy. Q.Jumadilov shyǵarmalary kóptegen shetel tilderinde, sonyń ishinde orys, ýkraın, belarýs, ózbek, uıǵyr, qyrǵyz tilderinde basylyp shyqqan.

«Parasat» ordenimen, el mádenıeti damýyna qosqan súbeli úlesi úshin «Kúltegin» medalimen, Qazaq SSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

60 jyl buryn (1951) Qanysh Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetiniń «Tirshilik qaýipsizdigi» kafedrasynyń professory, Halyqaralyq Ekologııa, adam jáne tabıǵat qaýipsizdigi ǵylym akademııasynyń akademıgi, KSRO ónertapqyshy, eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri ÓTEPOV Erqasyn Balapanuly dúnıege keldi.

Aqtóbe qalasynda týǵan. G.I.Nosov atyndaǵy Magnıtogorsk ken-metallýrgııa ınstıtýtyn, Máskeý bolat jáne qorytpalar ınstıtýty aspırantýrasyn, osy oqý ornynyń doktorantýrasyn bitirgen. 1974-1979 jyldary - «Aqtóbeaýylmash» zaýytynyń ınjener-tehnology, aǵa sheberi, aýysym bastyǵy. 1982-1989 jyldary - Vladımır polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń Mýrom fılıaly ǵylymı-zertteý sektorynyń aǵa ınjeneri, aǵa oqytýshysy, dotsenti. 1997-2005 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy JAK Sarapshylar keńesiniń sarapshysy, tóraǵa orynbasary. 2005-2008 jyldary - Qanysh Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetiniń «Tirshilik qaýipsizdigi» kafedrasynyń meńgerýshisi. 2008 jyldyń shildesinen bastap - qazirgi qyzmetinde.

450-den astam ǵylymı eńbektiń, onyń ishinde 15 ónertabystyń, 20 monografııanyń jáne 10 oqý quralynyń avtory. Sonymen qatar onyń basshylyǵymen 1 doktorlyq, 11 kandıdattyq dıssertatsııa qorǵaldy.

Qanysh Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetiniń «Aıryqsha eńbegi úshin» medalimen, KSRO Halyq sharýashylyǵy jetistikteri kórmesiniń qola medalimen, Halyqaralyq Ekologııa, adam jáne tabıǵat qaýipsizdigi ǵylym akademııasynyń M.Lomonosov atyndaǵy medalimen marapattalǵan.

55 jyl buryn (1956) Aqtóbe oblystyq «Aqtıýbe» gazeti bas redaktorynyń orynbasary, aqyn, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, Qazaqstan Respýblıkasynyń mádenıet qaıratkeri, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń Shákárim Qudaıberdıev atyndaǵy, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń Tóleýbaı Ydyrysov atyndaǵy syılyqtardyń jáne Aqtóbe qalasy ákimi syılyǵynyń laýreaty, Halyqaralyq «Daraboz» báıgesiniń júldegeri AShYQBAEV Ertaı Ahatuly dúnıege keldi.

Aqtóbe oblysynyń Temir aýdanynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetin bitirgen. 1983-2000 jyldary Temir aýdandyq «Jumysshy týy» - «Rabochee znamıa», Torǵaı oblystyq «Torǵaı tańy» gazetterinde qyzmet atqarǵan. 2000 jyldan bastap - qazirgi qyzmetinde.

Alǵashqy óleńderi «Temirqanat», «Aq sáýle», «Bastaý» jınaqtaryna engen. «Qos meń», «Jaqsy baǵa», «Uıa», «Ashyq sabaq», «Ǵashyqtar mektebi», «Qańtardaǵy qus», «Qobylandynyń qonysy» atty óleń kitaptary, «Bizdiń kerýen» esseler jınaǵy jaryq kórgen. «Jalyn» baspasy uıymdastyrǵan balalar men jasóspirimderge arnalǵan úzdik shyǵarmalardyń respýblıkalyq jabyq konkýrsynda tórt dúrkin júldegeri atanǵan. Aǵylshyn aqyny Djon Kıtstiń, cheh jazýshysy ıAroslav Seıferttiń, nemis aqyndary Stefan Georgeniń jáne Nobel syılyǵynyń laýreaty German Gesseniń, polıak aqyny Zbıgnev Herberttiń shyǵarmalaryn qazaq tiline aýdarǵan.

55 jyl buryn (1956) bokstan Qazaqstan Respýblıkasyna eńbegi sińgen sport sheberi, halyqaralyq sanattaǵy tóreshi, álem chempıony (1978) RAChKOV Valerıı Aleksandrovıch dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Sportqa kelýine V.Rachkov óz jattyqtyrýshysy S.Boldyrevke qaryzdar. 1973 jylǵy Búkilodaqtyq jastar oıyndarynyń jeńimpazy (Sverdlovsk), 1977-1978 jyldardaǵy KSRO chempıony, Monerl olımpıada oıyndaryna qatysyp (1976), alǵashqy eki jekpe-jeginde jeńiske jetip, úshinshisinde bolashaq olımpıada chemıony I.Bahfeldten (GDR) jeńilis tapty. Ekinshi match-revanshta I.Bahfeldty jeńedi. 213 ret jekpe-jekke shyǵyp, onyń 190-yn jeńispen aıaqtady. 1981 jyldan ákimshilik jumystarmen aınalysty, 1993 jyldan bıznespen shuǵyldanady.

40 jyl buryn (1971) Shymkent qalasynyń ákimi JETPІSBAEV Arman Sháribaıuly dúnıege keldi.

Jambyl oblysynyń Jambyl aýdanynda týǵan. Qazaq hımııa-tehnologııa ınstıtýtyn, T.Rysqulov atyndaǵy Qazaq ekonomıkalyq ýnıversıtetin bitirgen. 1993-1998 jyldary - «Mıster D jáne K» fırmasynyń dırektory, «Shymkent-Telbone» BK-niń dırektory, «Energotehservıs» kompanııasynyń dırektory, «Interservıs» JShS-niń dırektory. 1998-1999 jyldary - «Avtoservıs jáne saýda» AQ-nyń vıtse-prezıdenti, «Alaýgaz» AQ-nyń vıtse-prezıdenti, «Alataýtransgaz» Ońtústik Qazaqstan jerasty gaz qoımasy JShS-niń dırektory. 1999 jyly - «ıÝjgaz» JShS-niń dırektory, «Shymkentgaz Ońtústik Qazaqstan gaz qoımasy» JShS-niń dırektory. 1999-2000 jyldary - «Qazkommertsbank» AAQ Shymkent fılıaly dırektorynyń orynbasary. 2000-2002 jyldary - «Qazkommertsbank» AQ Qyzylorda fılıalynyń dırektory. 2003-2005 jyldary - «Qyrǵyzavtobank» AQ basqarmasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary, «Qazkommertsbank Qyrǵyzstan» basqarmasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary. 2003-2005 jyldary - «ARNA Korporatsııasy» AQ-nyń atqarýshy dırektory, basqarma tóraǵasy. 2005-2006 jyldary - «Ońtústik» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy dırektsııasynyń dırektory. 2006-2008 jyldary - Ońtústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. 2008 jyldan bastap - qazirgi qyzmetinde.

QazAqparat kúntizbesi

bez avtora

Avtory