QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 17-21 tamyz aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ASTANA

17 tamyzda QR Qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrliginde «Jasyl kópir» Áriptestik Baǵdarlamasyn daıyndaý barysy jaıly keńes pen BAQ ókilderi úshin bıfıng ótedi.

17 tamyzda «Digital Communications Kazakhstan-2011» iri tehnologııa jáne kommýnıkatsııa kórmesine arnalǵan baspasóz konferentsııasy ótedi.

17 tamyzda turmystyq tutynýshylarǵa jylý energııasynyń qunyn qaıta esepteý jóninde brıfıng ótedi.

17 tamyzda Qarjy polıtsııasy departamentinde «Astana qalasy boıynsha Qarjy polıtsııasy departamentiniń 6 aıdaǵy jemqorlyqqa qarsy kúrestiń nátıjeleri» taqyrybynda baspasóz máslıhaty ótedi.

ALMATY

17 tamyz kúni qala ákimi Ahmetjan Esimovtiń qatysýymen ekologııalyq forým ótedi.

17 tamyzda «Halyqqa jaqyn» aktsııasy barysynda QR Parlamenti Májilisiniń bir top depýtaty azamattardy qabyldaıdy.

17 tamyzda «Mohnatyı lapot» alternatıvti kıno festıvaliniń tusaýkeseri ótedi.

SPORT

12 tamyz ben 23 tamyz aralyǵynda Qytaıdyń Shenchjen qalasynda 26-shy Búkilálemdik jazǵy Ýnıversıada ótedi, oǵan qazaq sportshylary da qatysady. Qazaqstan quramasynyń 103 sportshysy sportyń 11 túri boınysha óner kórsetedi.

QOǴAM

2011 jyldyń 1 shildesi men 10 qarashasy aralyǵynda «Zerde» Ulttyq Infokommýnıkatsııalyq holdıngi» AQ Baılanys jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen «Elektrondyq úkimet» jumysy taqyrybyndaǵy eń úzdik materıalǵa jýrnalıster arasynda shyǵarmashylyq konkýrs jarııalady.

1 tamyz ben 30 qyrkúıek aralyǵynda respýblıkalyq aktsııa aıasynda Astanada «Mektepke barar jol» aktsııasy ótedi .

SYRTQY SAıASAT

16 tamyz ben 21 tamyz aralyǵynda Máskeý oblysy Jýkovskıı qalasyndaǵy «Ramenskoe» aerodromynda MAKS-2011 atty 10-shy mereıtoılyq halyqaralyq avıatsııalyq-ǵarysh salony ótedi. Qazaqstan tarapynan avıaforýmǵa «Fermer-500» markaly jańa aýyl sharýashylyǵy ushaǵynyń úlgisin kórsetetin «QazAvıaSPEKTR» kompanııasy qatysady. Otandyq ónim aýyl sharýashylyǵynda paıdalanylatyn jerlerdi hımııalyq óńdeýden ótkizýge arnalǵan.

Sankt-Peterborda Reseı, Qazaqstan, Ýkraına, Norvegııa, Fınlıandııa, Germanııa, Frantsııa, Italııa, Belarýs, Latvııa, Estonııadan kelgen 100-den astam temirden túıin túıetin ustalar men sýretshiler óz sheberlikterin kórsetetin «Týfelka dlıa Zolýshkı» atty halyqaralyq baıqaý bastaldy. Festıvaldiń ózi 10-11 qyrkúıek kúnderi Kronshtadta ótetin bolady. Baıqaýǵa deıingi bir aıda barlyq temir ustalary shyǵarmashylyq tapsyrmany oryndap, temirden týflı men basqa aıaq kıim jasap shyǵarady.

AIMAQTAR

AQTÓBE OBLYSY

23 sáýir men 10 qyrkúıek arasynda Aqtóbe oblysynda «El Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan 20 ekpindi aptalyq» degen uranmen «Aýyldyń gúldenýi - Qazaqstannyń gúldenýi» marafon-estafetasy ótedi.

QOSTANAI OBLYSY

15 shilde men 15 qyrkúıek aralyǵynda Qostanaıda «mektepke jol» aktsııasy ótedi.

QARAǴANDY OBLYSY

15 tamyzdan bastap Qaraǵandy oblysynda «Árbir bala bilim alýǵa quqyly» atty áleýmettik SMS-aktsııa júrgiziledi. Aktsııa 30 qyrkúıekke deıin jalǵasady.

OŃTÚSTІK QAZAQSTAN OBLYSY

27 tamyz kúni Ońtústik Qazaqstandaǵy 20 alpınıst Táýelsizdik shyńyna shyǵady.

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.

TAMYZDYŃ 17-SІ, SÁRSENBІ

Indonezııa Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdigin jarııalaǵan kúni (1945).Indonezııa - Ońtústik-Shyǵys Azııada Malaııa arhıpelagynyń úlken bóligin alyp jatqan memleket. El aýmaǵy 17 508 araldan turady. Halqynyń sany jaǵynan dúnıe júzinde tórtinshi orynda. Ákimshilik jaǵynan 27 provıntsııaǵa bólinedi. Astanasy - Djakarta qalasy. Memlekettik tili - ındonezııa tili, sonymen qatar 300-ge jýyq til men dıalekt qoldanylady. Aqsha birligi - rýpı. Memleket basshysy - Prezıdent. Ol Mınıstrler Kabınetin basqarady jáne Qarýly Kúshterdiń bas qolbasshysy bolyp tabylady. Joǵarǵy zań shyǵarýshy organy - Halyqtyq konsýltatıvtik kongress.

Qazaqstan Respýblıkasy men Indonezııa arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1993 jylǵy maýsymnyń 2-sinde ornatyldy.

Gabon Respýblıkasynyń Táýelsizdik kúni (1960). Gabon - Ortalyq Afrıkanyń batysynda ornalasqan memleket. Soltústik-batysynda Ekvatorlyq Gvıneıamen, soltústiginde Kamerýnmen, shyǵysynda jáne ońtústiginde Kongo Respýblıkasymen, batysynda Atlant muhıtymen shektesedi. Astanasy - Lıbrevıl qalasy. Memlekettik tili - frantsýz tili. Aqsha birligi - frank. Búgingi tańda Gabon tabıǵı baı resýrsynyń jáne shetel ınvestıtsııasynyń arqasynda Afrıka elderiniń aldyńǵy qatarynda.

ESTE QALAR OQIǴALAR

77 jyl buryn (1934) Búkilodaqtyq keńes jazýshylarynyń I sezi ótti. Delegattar aldynda sóz sóılegen BKP (b) OK hatshysy Andreı Jdanov «Keńestik ádebıet - álemdegi eń ıdeıaly, eń ozyq ádebıet» dep atap ótti.

1935 jyldan bastap osy sezge qatysqan Sáken Seıfýllın, Іlııas Jansúgirov, Isaak Babel, Davıd Bergelson, Nıkolaı Býharın, Artem Veselyı, Lev Vygotskıı, Ivan Kataev, Vladımır Kırshon, Mıhaıl Koltsov, Borıs Kornılov, G.Lelevıch, Karel Radek, Tıtsıan Tabıdze, Fefer, Egıshe Charents, Brýno ıAsenskıı, Paolo ıAshvılı syndy qalamgerler saıası qýǵyn-súrginge ushyrady.

11 jyl buryn (2000) Almatydaǵy Ortalyq kontsert zalyna kompozıtor, Qazaqstannyń halyq ártisi, óz zamanyndaǵy jáne qazirgi kezdegi eń tańdaýly óleńderdiń avtory Shámshi Qaldaıaqovtyń (1930-1992) esimi berildi.

6 jyl buryn (2005) Jambyl oblysynyń Jalpaq-tóbe aýylyndaǵy kóshelerdiń birine Shámshi Qaldaıaqovtyń esimi berilgen.

Talas ózeniniń jaǵasyndaǵy aýylda, burynǵy ataýy Dýnganovka (munda dunǵan dıasporasynyń kóptegen ókilderi ómir súredi), sazger óziniń kóptegen shyǵarmalaryn jazǵan, sonyń ishinde «Dunǵan qyzy» óleńi.

5 jyl buryn (2006) Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda «Dúnıe júzindegi dinder», «Dinı ǵımarattar» atty eki poshta markasy aınalymǵa engizildi.

5 jyl buryn (2006) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Almaty qalasynyń mamandandyrylǵan qarjylyq sotyn qurý týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.

5 jyl buryn (2006) Oblystyq máslıhat pen oblys ákimdiginiń birlesken sheshimimen Pavlodar oblysynyń jeti aýylyna ejelgi qazaqsha ataýlary qaıtarylyp, jańasha ózgertildi. Turǵyndardyń ótinishi boıynsha Aqsý qalasynyń aýyldyq aımaǵyndaǵy Kýıbyshevo eldi mekeni endi Aqjol dep atalady. Ertis aýdanynda alty aýylǵa jańa ataý berildi. Kýtýzovo endi Maıqońyr, al Sývorovo - Uzynsý dep atalady, Nıkanorovka aýylynyń aty Aqtaılaq dep ózgertildi. Lýgov aýyldyq okrýgyndaǵy № 2 ferma ? endi Aqbeteı aýyly. Artemovkanyń aty Beskepege aýystyryldy, Kaımanachıha aýylyna tanymal qazaq aqyny Isa Baızaqovtyń esimi berildi.

2 jyl buryn (2009) Aqmola oblysyna qarasty Zerendi aýdanyndaǵy Qazaqstan aýyly janyndaǵy «Han súıegi» tóbesinde Ýálı han (1741-1820) kesenesi boı kóterdi.

1820 jyly Ýálı han qaıtys bolǵannan keıin jerlengen qabirdiń basyna 1904 jyly Sultanǵazy esimdi nemeresi belgi tas ornatqan. Qulpytas bertinge deıin saqtalǵan. Tek tyń ıgerý jyldary qulpytas ortan belinen qırap, shalǵy shyńdaıtyn tasqa aınalǵan.

aýyl azamattary Ýálı hannyń osy bir tasyn izdep taýyp, qalpyna keltirdi.

ESІMDER

115 jyl buryn (1896-1980) hırýrg, medıtsına ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri SYZGANOV Aleksandr Nıkolaevıch dúnıege keldi.

Tatarstannyń Arsk qalasynda týǵan. Qazan ýnıversıtetin bitirgen. Qazaq medıtsına ınstıtýty operatsııalyq jáne topografııalyq anatomııa, jalpy hırýrgııa kafedralarynyń meńgerýshisi, ózi uıymdastyrǵan Qazaq klınıkalyq jáne eksperımenttik hırýrgııa ınstıtýtynyń dırektory, ǵylymı konsýltanty bolǵan.

Ǵalymnyń negizgi ǵylymı eńbekteri jalpy, jeke jáne operatsııalyq hırýrgııa máselelerine arnalǵan. Ol lımfa júıesi týberkýlezin, júrek-qantamyr, tynys alý, asqorytý júıeleri aýrýlaryn, endemııalyq zobty (qalqansha bez isinýin) hırýrgııalyq jolmen emdeý ádisterin taýyp, olardy kúndelikti tájirıbege engizdi. Sondaı-aq onkologııalyq, qalqansha bez isinýin emdeıtin arnaıy hırýrgııalyq ortalyqtar quryp, respýblıkalyq qan quıý stansasyn uıymdastyrdy jáne kantserogenezdiń fızıologııalyq teorııasyn usyndy. Qazaq klınıkalyq jáne eksperımenttik ǵylymı-zertteý ınstıtýty Syzganov esimimen atalady.

3 márte Lenın, 2 márte «Qurmet belgisi» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

40 jyl buryn (1971) Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń orynbasary - Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri ISEKEShEV Áset Órentaıuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy qalasynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý mektebin bitirgen. 1995-1997 jyldary Medeý aýdany prokýrorynyń taǵylymdamadan ótýshisi, kómekshisi, aǵa kómekshisi. 1998-1999 jyldary Qazaqstan Respýblıkasynyń Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttiginiń bas mamany bolyp jumys istedi. 1999-2000 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrligi Ortalyq jáne jergilikti organdardyń normatıvtik quqyqtyq aktilerin tirkeý jáne baqylaý departamentiniń dırektory bolyp jumys istedi. 2000-2001 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrligi janyndaǵy «Ulttyq zań qyzmeti» JAQ prezıdenti, 2002 jylǵa deıin jeke sektorda jumys istedi. 2002 jylǵy qarasha - 2003 jylǵy maýsym - Qazaqstan Respýblıkasy Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstriniń keńesshisi. 2003 jyldan bastap - Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne saýda vıtse-mınıstri. 2006 jyldan bastap - «Qazyna» Ornyqty damý qory» AQ Basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary. 2007 jyldan 2008 jylǵa deıin - «Credit Swiss (Qazaqstan)» JShS qarjylyq jobalaý marketıngi boıynsha dırektory. 2008 jylǵy naýryz-mamyr - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kómekshisi. 2009 jylǵy mamyrdan bastap - Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne saýda mınıstri. 2010 jyldyń naýryzynan - qazirgi qyzmetinde.

TAMYZDYŃ 18-І, BEISENBІ

Qazaqstan Respýblıkasy Shekara áskeriniń qurylǵan kúni. 1992 jylǵy tamyzdyń 18-indegi Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Jarlyǵyna sáıkes Shyǵys shekara okrýgi negizinde Qazaqstan Respýblıkasy Shekara áskeri quryldy. Aýqymynda eldiń egemendigi men táýelsizdigin keń kólemdi túrde júzege asyra alar aýmaǵy men shekarasy bolýy memlekettiń negizgi belgisi bolyp tabylady. Bul sol memlekettiń qaýipsizdigi men aýmaqtyq tutastyǵyn qamtamasyz etetin Shekaralyq qyzmettiń aıryqsha mańyzyn aıqyndaıdy.

Qazaqstannyń memlekettik shekarasy 14 myń shaqyrymnan astam qashyqtyqty alyp jatyr.

Rıga qalasynyń kúni. Rıga qalasynyń irge tasy 1201 jyly qalanǵan dep sanalady. Biraq, arheologııalq málimetterge qaraǵanda XII ǵasyrdyń birinshi jartysynda bul jerde eldi meken bolǵan. Kópshilik lıngvısterdiń pikirinshe qala ataýy kóne baltyq Ring (ózenniń burylǵan jeri) sózinen shyqqan. Qalanyń negizin qalaǵan tarıhı tulǵa týraly ǵalymdar arasynda qarama-qaıshylyq bar. Degenmen Bertold, Meınhard jáne Albert fon Appeldern atty úsh epıskoptyń aty jıi atalady. Al osylardyń sońǵysy resmı túrde Rıga qalasynyń negizin qalaýshy dep tanylǵan.

ESTE QALAR OQIǴALAR

19 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstan Respýblıkasynyń shekara áskerleri týraly» Jarlyǵy shyqty.

19 jyl buryn (1992) Belgııa Koroldigi men Qazaqstan Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatyldy.

18 jyl buryn (1993) Shveıtsarııanyń Lokarno qalasynda ótken kınoforýmda Ermek Shynarbaevtyń «Surǵylt úsh buryshty oryn» fılmi «Altyn qabylan» júldesin jeńip aldy.

17 jyl buryn (1994) Qazaqstan Respýblıkasy Mınıstrler Kabınetiniń qaýlysyna sáıkes Kókshetaý aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyna Smaǵul Sádýaqasov esimi berildi.

7 jyl buryn (2004) «Qazposhta» AQ-y qoǵamynń 10 jyldyq mereıtoıyna oraı Qazaqstan aýmaǵynda poshtalyq tólemniń jańa memlekettik belgisin aınalymǵa engizdi.

6 jyl buryn (2005) Almatyda «Qazshah» atty tórt adamǵa arnalǵan shahmat oıynynyń tanystyrylymy boldy.

«Qazshah» - qazaqstandyq dızaıner Azat Baıserkeevtiń oılap shyǵarǵan shahmattyń jańa bir túri. Oıyn 64 tor kózge bólingen taqtaıda júredi. Oıynǵa eki baqtalas qatysady, olardyń qanjyǵasynda aq jáne qara tústi 16 tas bolý kerek.

Jalpy týrnırge 16 adam qatysqan. «PetroKazahstan Ink.» kompanııasynyń operatory Rabat Jaqashbaev júldeger atandy. Ekinshi jáne úshinshi oryndy №42 orta mekteptiń jetinshi synyp oqýshysy Shahrıad Faızýllaev jáne Áýezov aýdany ákiminiń orynbasary Borash Shensizbaev aldy.

5 jyl buryn (2006) Aqtaýda kásipkerlikti qoldaý ortalyǵy ashyldy. Tehnıkalyq jaǵynan tamasha jaraqtandyrylǵan bul ortalyqta semınarlar men «dóńgelek ústelder», bıznes-keńester men trenıngter ótkizýge bar jaǵdaı jasalǵan. Mundaǵy kabınetterge «Atameken» odaǵynyń Mańǵystaý oblystyq fılıaly, «Mańǵystaý» Investıtsııalyq kompanııasy» AQ jáne Qazaqstan kásipkerleriniń táýelsiz odaǵynyń oblystyq fılıaly ornalasqan. Mańǵystaý oblysynyń ákimi Qyrymbek Kósherbaev óz sózinde atap kórsetkenindeı, ashylyp otyrǵan ortalyqtyń basty mindeti - kásipkerlerge, birinshi kezekte shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerine qyzmet kórsetý bolyp tabylady.

4 jyl buryn (2007) Aqordada Qazaqstan men Qytaı arasynda júrgizilgen joǵary deńgeıdegi kelissózderdiń qorytyndysynda memleket basshylary Nursultan Nazarbaev pen Hý Tszıntao Qazaqstan Respýblıkasy men Qytaı Halyq Respýblıkasy arasyndaǵy birlesken kommıýnıkege qol qoıdy.

Sonymen qatar, kelissózderdiń qorytyndysynda Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Qytaı Halyq Respýblıkasy Úkimeti arasynda birqatar kelisimderge qol qoıyldy. Atap aıtqanda, taraptar Almaty qalasynda Qytaı Halyq Respýblıkasy Bas konsýldyǵyn ashý týraly notalarmen almasý nysanyndaǵy kelisimge, Atasý-Alashańqaı magıstraldyq munaı qubyryn paıdalaný kezindegi yntymaqtastyqtyń keıbir máseleleri týraly kelisimge, 2004 jylǵy mamyrdyń 17-si kúngi eki el úkimetteri arasyndaǵy munaı jáne gaz salasyndaǵy jan-jaqty yntymaqtastyqty damytý týraly negizdemelik kelisimge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly hattamaǵa, Eýrazııalyq tabıǵı resýrstar korporatsııasy kompanııalar toby men Qytaı eksporttyq-ımporttyq bankiniń arasyndaǵy kredıttik shartqa, Eýrazııalyq tabıǵı resýrstar korporatsııasy kompanııalar toby men Tszıýtsıandik metallýrgııa korporatsııasynyń arasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandýmǵa qol qoıyldy.

4 jyl buryn (2007) Aqtóbe qalasy ákimi Serik Nokınniń qatysýymen Abaı saıabaǵynda jáne Álııa Moldaǵulova dańǵylynda eki sý burqaǵy ashyldy.

Osy sharaǵa oraılastyrylǵan shahmattan qalalyq týrnır ótti, birinshi bolyp qala ákimi júrdi. Aýmaqty kógaldandyrý maqsatymen 75 túp aǵashtary otyrǵyzyldy.

1 jyl buryn (2010) Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq banki aınalymǵa 500 teńge nomınaldy «Otaý kóterý» monetasyn shyǵardy.

Monetanyń oń jaq betinde, (avers) ortalyq bóliginde Qazaqstan Respýblıkasynyń gerbi beınelengen. Tómengi jaǵynda monetanyń nomınalyn bildiretin «500 teńge» jazýy bar. Oń jáne sol jaq sektorlarynda ulttyq ornament elementiniń aınalyq bederi ornalastyrylǵan. Aınala «Qazaqstan Respýblıkasy» jáne «Respýblıka Kazahstan» jazýlary bar.

Monetanyń qarsy jaq betinde (revers) «Otaý kóterý» ulttyq salt-dástúriniń kórinisi beınelengen. Tómengi jaǵynda memlekettik tilde «Otaý kóterý» jazýy aınaldyra jazylǵan. Eń tómengi bóliginde monetanyń soǵylǵan jylyn bildiretin «2010» sany bar. Oń jaǵynda - Qazaqstan moneta saraıynyń taýarlyq belgisi men monetanyń daıyndalǵan metalyn, synamasy men salmaǵyn bildiretin - «Ag 925 31,1 gr» tańbasy bar.

Moneta 925 synamaly kúmisten ázirlengen, salmaǵy - 31,1 gramm, dıamertri - 38,61 mm, daıyndalý sapasy - «proof», 4 myń danamen shyǵaryldy. Baǵasy - 5700 teńge.

ESІMDER

65 jyl buryn (1946) Qazaqstan tarıhshylary qaýymdastyǵynyń prezıdenti, tarıh ǵylymynyń doktory, professor, Áleýmettik ǵylymdar akademııasynyń múshesi, Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıtetiniń jáne Semeı qarjy-ekonomıkalyq ınstıtýtynyń qurmetti professory QOIGELDIEV Mámbet Quljabaıuly dúnıege keldi.

Jambyl oblysy Shý aýdanynda týǵan. Qyrǵyz memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1971-2002 jyldary Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde, Qazaqstan Kommýnıstik partııasy Ortalyq komıteti janyndaǵy Partııa tarıhy ınstıtýtynda ǵylymı-pedagogıkalyq jumystarmen aınalysqan. 2002 jyldan bastap Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Ǵylym Akademııasy Tarıh jáne etnologııa ınstýtynyń dırektory bolǵan. Ol 20-synshy ǵasyrdyń alǵashqy shıregindegi qazaq ıntellıgentsııasynyń qoǵamdyq-saıası qyzmetin zertteýmen shuǵyldanyp, tarıh ǵylymynda Alash qozǵalysy tarıhyna jańa kózqaras qalyptastyrǵan. Sondaı-aq orta ǵasyrdaǵy qazaq ǵulamasy, tarıhshy Qadyrǵalı Qosymulynyń «Jylnamalar jınaǵy» ortaǵasyrlyq tarıhı jazba dástúri negizinde ómirge kelgen qundy eńbek ekendigin ǵylymı turǵyda negizdegen. Ǵalymnyń jalpy 300-den astam ǵylymı eńbegi jarııalanǵan. Olardyń ishinde Túrkııada, Italııada, Reseıde, Japonııada, Qyrǵyzstanda jaryq kórgenderi bar. Sondaı-aq birneshe shet elde ótken halyqaralyq ǵylymı konferentsııalarda baıandama jasaǵan. 10-nan astam ǵylym kandıdatyn jáne 2-i doktoryn daıarlaǵan.

Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń alǵysymen, «Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵylymyn damytýǵa sińirgen eńbegi úshin» belgisimen marapattalǵan.

TAMYZDYŃ 19-Y, JUMA

Búkilálemdik gýmanıtarlyq kómek kúni. BUU Bas Assambleıasy 2008-inshi jylǵy jeltoqsannyń 11-indegi arnaıy qararymen 63/139 jarııalaǵan.

2009-ynshy jylǵy naýryzdyń 5-inde BUU-nyń Bas Assambleıasy (A/RES/63/139 qarary) jarııalady. Tamyzdyń 19-ynan atap ótiledi. 2003-inshi jyly osy kúni BUU-nyń Baǵdattaǵy shtab-páterindegi jarylystan 22 adam qaza boldy. Sonyń ishinde BUU-nyń kórnekti qaıratkeri Serjıý Vıeıra dı Mellý de bar.

Bas Assambleıanyń qararynda aıtylǵandaı, Búkilálemdik gýmanıtarlyq kómek kúni búkil álemde gýmanıtarlyq kómek kórsetý jónindegi is-qımyl týraly qoǵamnyń habardarlyǵyn arttyrýǵa jáne osyǵan baılanysty, sondaı-aq búkil gýmanıtarlyq qyzmetshilerge, gýmanıtarlyq múddelerdi ómirge engizýge járdem jasaǵan Birikken Ulttar Uıymynyń qyzmetshilerin jáne olarmen baılanystaǵy qyzmetshilerdi de qosa eseptegende, jáne de, óz paryzdaryn atqarý ústinde ómirlerin qıǵandarǵa tıisinshe ońdy baǵasyn berýge kómektesýdi kózdeıdi...

2009-ynshy jyly atap ótilgen Birinshi Búkilálemdik gýmanıtarlyq kómek kúni basqalardy qutqarý kezinde qaza tapqandardy eske alýǵa arnaldy.

Aýǵanstannyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1919). Aýǵanstan - Azııanyń ońtústik-batysynda ornalasqan memleket. Soltústiginde Túrikmenstan, Ózbekstan, Tájikstanmen, shyǵysynda Qytaı, Úndistanmen, shyǵysynda jáne ońtústiginde Pákistanmen, batysynda Iranmen shektesedi. Astanasy - Kabýl qalasy. Memlekettik tili - pýshtý, darı tilderi. Aqsha birligi - afganı.

Qazaqstan men Aýǵanstan memleketi arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy aqpannyń 12-inde ornatyldy.

ESTE QALAR OQIǴALAR

19 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy Búkilálemdik densaýlyq saqtaý uıymyna 180-shi memleket bolyp kirdi.

13 jyl buryn (1998) Almatyda kompozıtor, Qazaqstannyń halyq ártisi Shámshi Qaldaıaqov turǵan úıge eskertkish taqta ornatyldy.

8 jyl buryn (2003) Oralda Batys Qazaqstan oblysynyń úkimettik emes uıymdardyń birinshi konferentsııasy ótti.

7 jyl buryn (2004) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtattary «Týǵan jer» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestigin qurdy. Maqsaty - aýyl ekologııasynyń máselesin sheshý, qazirgi aýyldyq ınfraqurylym qurý.

6 jyl buryn (2005) Óskemende Úlbi ózeni arqyly ótetin jańa kópirdiń avtokólik qozǵalysy resmı túrde ashyldy.

Jańa kópir alty jolaqty qatardan turady. Bir baǵyttaǵy joldyń eni - 11,5 metr, al bir jolaqtyń eni - 3,83 metr. Jańa kópir negizgi Úlbi kópirinen kólik aǵymyn edáýir jeńildetedi.

4 jyl buryn (2007) elorda baǵynyń aýmaǵyndaǵy fýtbol alańynda halyqaralyq stıpendııanyń ıegerleri qatysqan «Bolashaq-2007» tuńǵysh spartakıadasy bolyp ótti.

Uıymdastyrýshysy - «Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵy» AQ. Komandalar oqıtyn elderine qaraı quryldy. Spartakıadaǵa «Bolashaq» stıpendııasynyń ıegerleri ǵana emes, sondaı-aq «Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵy» AQ, Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń komandalary jáne de memlekettik qyzmette jetekshi laýazymdardy atqaryp jatqan baǵdarlama túlekteriniń komandasy qatysty. Jarys bir mezgilde eki alańda ótti. Olardyń birinde estafeta (kedergiler arqyly júgirý), komandanyń úzdik urany konkýrsy, sonymen qatar jasóspirimder arasynda shahmattan Qazaqstannyń 6 márte chempıony, Ulttyq quramanyń halyqaralyq sheberi Rústem Sadyqovpen bir mezgilde oınalatyn oıyn seansy oınaldy, al ekinshi alańda fýtboldan týrnır ótti.

Sharanyń maqsaty - stıpendıattar qataryn nyǵaıtý jáne salaýatty ómir saltyn ýaǵyzdaý.

2 jyl buryn (2009) Almatyda ıslam negizderi boıynsha jasalǵan mýltımedııalyq jobanyń tanystyrylymy ótti.

Buqaraǵa arnalǵan aqparattyq-tanymdyq sıpattaǵy bul basylymda Islamnyń 5 qaǵıdasy men dinniń alty qaǵıdasy jan-jaqty kórinis tapqan. Árbir bólimniń mátindi, dybysty jáne beıne túsiniktemesi men namaz oqýdyń 3D pishindegi tehnıkalyq sıpattamasy bar. Sonymen qatar Qurannyń mazmundyq aýdarmasy, Qadıster toptamasy, din negizderi týraly eńbekter men Paıǵambardyń ómiri týraly jazylǵan materıaldar toptastyrylǵan. Naqtyraq aıtqanda 2,5 saǵattyq beıne faıldar, 34 saǵattyq dybys fragmentteri, 5 kitap pen 100 shaqty ǵylymı maqala bar. Mýltımedııalyq bul joba jurtshylyqqa DVD dıski pishininde usynylyp otyr.

ESІMDER

60 jyl buryn (1951) sýretshi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri, Qazaqstannyń ulttyq aqshasy - teńgeni bezendirýshilerdiń biri DÚZELHANOV Aǵymsaly Dúzelhanuly dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysy Qazaly qalasynda týǵan. Almaty kórkemsýret ýchılışesin, Máskeý kórkemsýret ınstıtýtyn bitirgen. Sýretshi qoldanbaly grafıka, plakat, kitap bezendirý, keskindeme, portret janrlarynda eńbek etedi. Ol tarıhı, folklorlyq taqyryptaǵy jáne balalarǵa arnalǵan 200-den astam kitap, áleýmettik jáne tarıhı taqyryptaǵy 50-den astam plakat bezendirgen. «Tomırıs», «Saqtar», «Qyz Jibek», «Aıman - Sholpan», t.b. lıtografııalardyń, «Altyn sarbaz», «Túrkistan», «Ordabasy», «Kóroǵly», t.b. keskindeme janryndaǵy týyndylardyń avtory. Sonymen qatar onyń «Abylaı han», «Ábilhaıyr han», «Áıteke bı», «Qazbek bı», «Tóle bı», «Qorqyt» tárizdi portretter toptamasy bar. Sondaı-aq «Joǵalǵan uıqy» qýyrshaqty mýltfılminiń qoıýshy-sýretshisi bolǵan. Sýretshiniń týyndylary Qazaqstannyń jáne shet elderdiń óner murajaılaryna qoıylǵan.

TAMYZDYŃ 20-SY, SENBІ

Vengrııa Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Venger memleketiniń negizin qalaýshy áýlıe Ishtvan kúni. Qazaqstan Respýblıkasy men Vengrııa arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy naýryzdyń 24-inde ornatyldy.

Taıvanda mahabbat kúni.

Aljırde kúresker kúni atap ótiledi. 1955 jyly tamyzdyń 20-synda Aljırde ult bostandyǵy úshin qarýly kóterilis bastaldy.

ESTE QALAR OQIǴALAR

17 jyl buryn (1999) Astanada «Qazaqtardyń tarıhı-kórkem murasy» atty birinshi ulttyq mýltımedııalyq oqytý baǵdarlamasynyń tusaýkeser rásimi ótti. Okýlyqtyń kompıýterlik úlgisi belgili ǵalym Erlan Arynnyń bastamasymen júzege asty.

15 jyl buryn (1996) Sháken Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» kınostýdııasy ekige bólinip, Sháken Aımanov atyndaǵy Qazaq kınofabrıkasy jáne Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq prodıýserlik ortalyǵy quryldy.

8 jyl buryn (2003) Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qoldaýymen «Aq jaýyn» Memlekettik kameralyq orkestri quryldy. Shyǵarmashylyq ujymnyń alǵashqy kontserti 2004 jylǵy naýryzdyń 21-inde Kongress-holl sahnasynda ótti. Orkestrdiń kórkemdik jetekshisi jáne bas dırıjeri - Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen ártisi, Qazaqstan Jastar odaǵy syılyǵynyń laýreaty, tanymal kompozıtor Seken Turysbekov. Orkestr dırıjeri - Qazaq KSR-iniń halyq ártisi, Halyq qaharmany, dırıjer-kompozıtor Nurǵısa Tilendıevtiń shákirti, dotsent Qarasaı Saıjanov. Orkestr «Shabyt» halyqaralyq jastar shyǵarmashylyq festıvaliniń, «Daryn» syılyǵynyń jáne «Jiger» festıvaliniń laýreaty bolǵan.

7 jyl buryn (2004) Reseıdiń memlekettik qyzmet akademııasynda qazaqstandyq «SHYGYS» jýrnalynyń tanystyrylymy ótti.

Jýrnaldyń redaktsııa alqasynyń tóraǵasy - Astana qalasynyń ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetov.

«SHYGYS» halyqaralyq ulttyq jýrnaldyń birinshi sany - qazaq, orys, aǵylshyn, nemis jáne frantsýz tilderinde shyqty

6 jyl buryn (2005) Almatyda tamyzdyń 20-25 aralyǵynda Shanhaı qalasynyń (QHR) mádenı kúnderi ótti.

Shara aıasynda belgili Lıý Haı Sý galereıasy murajaı eksponattarynyń kórmesi, «Shanhaıskıe vpechatlenııa» atty fotokórmesi, Shanhaıdyń halyq aspaptar orkestriniń kontserti ótti jáne «Jabaıy zebra» baleti qoıylyp, tórt qytaı fılmderiniń kórsetilimi boldy.

Shanhaı Shyǵys-Qytaı teńizine quıatyn ıAntszy ózeniniń saǵasynda ornalasqan. Ekonomıkasy damyǵan úlken megapolıs retinde tanymal. Qalanyń aýdany - 6 myń sharshy metr.

4 jyl buryn (2007) Petropavlda qazaqstandyq ataqty veloshabandoz, Sıdneı Olımpıadasynyń kúmis júldegeri, «Týr de Frans» álemdik velojarysynyń qola júldegeri, Qazaqstannyń eńbek sińirgen sport sheberi Aleksandr Vınokýrovke Soltústik Qazaqstannyń Qurmetti turǵynynyń kýáligi tabys etildi.

2006 jyldyń qyrkúıek aıynda, oblystyń 60 jyldyǵy atap ótilgen sharalar aıasynda, oblystyq máslıhat sessııasynyń sheshimimen Aleksandr Vınokýrov toǵyz adamnyń qatarynda «Soltústik Qazaqstannyń Qurmetti turǵyny» ataǵyna laıyq dep tanylǵan bolatyn.

1 jyl buryn (2010) Mınskidegi Ádebıetshiler úıinde Belarýs Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy Nıkolaı Chergınetstiń jalpy óńdeýimen shyqqan «Birge. Qazaqstan men Belarýs: baılanystardyń jańa kókjıegine qaraı» kitabynyń tusaýkeseri bolyp ótti. Іs-sharaǵa Belarýste tirkelgen dıplomatııalyq korpýs ókilderi, shyǵarmashylyq atqaminerleri, Belarýs memlekettik organdarynyń, TMD Atqarýshy komıteti men BAQ ókilderi qatysty. «Mastatskaıa lıteratýra» baspasy shyǵarǵan jınaqqa BSSR mınıstrler keńesiniń burynǵy tóraǵasy Vıacheslav Kebıchtiń, KSRO ushqysh-ǵaryshkeri Petr Klımýktyń, kompozıtor, KSRO halyq ártisi Igor Lýchenkonyń, TMD burynǵy atqarýshy hatshysy Ivan Korotchenıdiń, Mınsk jáne Slýtskiniń mıtropolıti, búkil Belarýstiń Ekzarh Patrıarshıi Fılarettiń, Belarýste turyp jatqan qazaq dıasporasy ókilderi men Mınskide oqyp júrgen qazaq stýdentteriniń maqalalary basylǵan.

N.Chergınets bul shyǵarmany shyǵarý ıdeıasy kezdeısoq emes ekenin atap ótti. Óıtken qazaqstandyq jáne belarýs halyqtarynyń tarıhy ortaq, olardy ekonomıkalyq jáne saıası múddeleri jaqyndastyra túsedi. Eki el basshylarynyń, sondaı-aq qarapaıym adamdar arasyndaǵy tyǵyz ózara qarym-qatynastar baılanystyrady. Belarýs Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy kitap qazaqstan jáne belarýs halqynyń dostyǵyna arnalǵanyn, onyń betterinde ártúrli mamandyq ıeleri - belarýstar Qazaqstan jáne onyń kóshbasysy Nursultan Nazarbaev jóninde óz áserlerimen bólisedi, dep atap ótti. «Nursultan Ábishuly Nazarbaev halqynyń tolyq qoldaýyna ıe bola otyryp, azamattarynyń ál-aýqatyn jaqsartý jóninde dana saıasat júrgizip, qoǵamdy jańartyp, ishki ulttyq birlik pen konfessııaaralyq kelisimdi saqtap otyr», - dedi ol. Onyń aıtýynsha, Qazaqstannyń bıylǵy EQYU-ǵa tóraǵa bolyp saılanýy eldiń jáne onyń basshysynyń álemdik arenadaǵy joǵary bedelin kórsetedi.

Óz kezeginde Qazaqstannyń Belarýstaǵy Tótenshe jáne Ókiletti elshisi Anatolıı Smırnov belarýs dostarǵa osy kitapty jaryqqa shyǵarǵandary úshin alǵys aıtty. Qazaqstandyq dıplomat Qazaqstan men Belarýs arasyndaǵy qatynastardyń sapalyq jańa deńgeıge shyǵýy eń aldymen eki el prezıdentteriniń eńbegi ekenin atap ótti.

ESІMDER

80 jyl buryn (1926) KSRO Memlekettik Qaýipsizdik komıtetiniń qurmetti qyzmetkeri, otstavkadaǵy polkovnık HATEPOV Nyǵmet dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysynda týǵan. KSRO Іshki ister mınıstrligi Almaty mektebin bitirgen. Zeınet demalysyna shyqqanǵa deıin ishki ister salasynda, Memlekettik qaýipsizdik komıtetiniń Batys Qazaqstan oblystyq basqarmasynda eńbek etip, Memlekettik qaýipsizdik komıteti Aqtóbe oblystyq basqarmasynyń bólim bastyǵynyń orynbasary, bastyǵy, Memlekettik qaýipsizdik komıteti Torǵaı oblystyq basqarmasynyń bastyǵy bolǵan.

«Qurmet belgisi» ordenimen marapattalǵan.

75 jyl buryn (1931-2007) Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Qanysh Sátbaev atyndaǵy Geologııa ǵylymdary ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, geologııa-mıneralogııa ǵylymdarynyń doktory SÁTBAEVA Meıiz Qanyshqyzy dúnıege keldi.

Jezqazǵan oblysynda týǵan. Qazaq ken-metallýrgııa ınstıtýtyn bitirgen. 1960 jyldan bastap Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Geologııa ǵylymdary ınsıtýtynda eńbek etedi.

Ol 2 monografııanyń, 78 ǵylymı jarııalanymnyń jáne 12 ǵylymı-óndiristik eseptiń avtory.

TAMYZDYŃ 21-І, JEKSENBІ

Sport jáne týrızm kúni. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń 2003 jylǵy qarashanyń 15-indegi Jarlyǵyna sáıkes jyl saıyn tamyzdyń úshinshi jeksenbisinde atap ótiledi.

Orys akteri, KSRO halyq ártisi, RKFSR Memlekettik syılyǵynyń ıegeri, Sotsıalıstik Eńbek Eri Nıkýlın ıÝrıı Vladımırovıchti (1921-1997) eske alý kúni.

ESTE QALAR OQIǴALAR

20 jyl buryn (1991) Elbasy Jarlyǵymen respýblıkada Qazaq KSR Qaýipsizdik keńesi quryldy. Keńestiń negizgi maqsaty elimizdiń egemendigin, memlekettiligin, ekonomıkalyq jáne ekologııalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý.

19 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy Halyqaralyq azamattyq avıatsııa uıymyna kirdi.

11 jyl buryn (2000) Almatyda ýkraın halqynyń aqyny Taras Grıgorevıch Shevchenkonyń (1814-1861) eskertkishi ashyldy. Eskertkish salmaǵy 12 tonna, bıiktigi 3,5 metr. Avtory - ýkraındyq músinshi Vıtalıı Rojık. Ońtústik astanaǵa ýkraın halqynyń syılyǵy Almaty ákimshiligi men Ýkraın elshiliginiń bastamasymen jasalyndy.

11 jyl buryn (2000) Qostanaı qalasyndaǵy oblystyq tarıhı-ólketaný murajaıy kúrdeli jóndeýden keıin qaıta ashyldy.

10 jyl buryn (2001) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń «Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstrligi «Qyzmet» respýblıkalyq memlekettik qazynalyq kásipornyn qurý týraly» qaýlysy jaryq kórdi.

7 jyl buryn (2004) Ábilhan Qasteev murajaıynda «ICOMOS Qazaqstanda» atty jańa qoǵamdyq uıymnyń tusaýkeser rásimi ótti. ICOMOS maqsaty - álemdegi mádenı muralardyń saqtalýyna kómek kórsetý. Álemde 7 myńǵa jýyq jeke tulǵa men uıym atalǵan uıymnyń múshesi. Olar óz qyzmetterin 110 elde ornalasqan ulttyq komıtet jelileri arqyly júzege asyrady.

ESІMDER

65 jyl buryn (1946) memleket qaıratkeri NURǴAZINOV Jaqyp Taýtınovıch dúnıege keldi.

Petropal qalasynda týǵan. Qazaq hımııa-tehnologııa ınstıtýtyn, KSRO Memlekettik qaýipsizdik komıteti joǵary kýrsyn bitirgen. Qurylys uıymdarynda sheber, ýchastok basshysy bolyp jumys istegen. 1971-1976 jyldary - Qazaq KSR Memlekettik qaýipsizdik komıteti Shymkent oblystyq basqarmasynyń jedel ýákili, aǵa jedel ýákili. 1976-1981 jyldary - Qazaq KSR Memlekettik qaýipsizdik komıtetiniń aǵa jedel ýákili, bólimshe bastyǵynyń orynbasary. 1981-1985 jyldary - Ulttyq qaýipsizdik komıteti Soltústik Qazaqstan oblystyq basqarmasy bastyǵynyń keńesshisi, kadr jónindegi orynbasary. 1985-1988 jyldary - Ulttyq qaýipsizdik komıteti Mańǵystaý oblystyq basqarmasy bastyǵynyń orynbasary. 1988-1991 jyldary - Ulttyq qaýipsizdik komıteti Batys Qazaqstan oblystyq basqarmasy bastyǵynyń orynbasary. 1991-1992 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik qaýipsizdik komıtetiniń kadr bólimi bastyǵynyń orynbasary. 1992-1995 jyldary - Ulttyq qaýipsizdik komıteti Ońtústik Qazaqstan oblystyq basqarmasy bastyǵynyń orynbasary. 1995-1996 jyldary - Ulttyq qaýipsizdik komıteti Torǵaı oblystyq basqarmasynyń bastyǵy. 1996 jyly - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıteti bas kadr basqarmasynyń bastyǵy. 1996-1997 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 1997-1998 jyldary - Ulttyq qaýipsizdik komıteti Atyraý oblystyq departamentiniń bastyǵy. 1999 jyldan bastap zeınet demalysynda.

Medaldarmen marapattalǵan.

60 jyl buryn (1951) tehnıka ǵylymynyń doktory, professor, Jaratylystaný ǵylymdary akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasy bilim berý isiniń úzdigi DOSTIıAROV Abaı Muhamedııaruly dúnıege keldi.

Qostanaı oblysynda týǵan. Nıkolaı Baýman atyndaǵy Máskeý joǵary tehnıkalyq ýchılışesin jáne atalmysh oqý ornynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1981-1991 jyldary - Almaty energetıka ınstıtýtynyń assıstenti, aǵa oqytýshysy, dotsenti, dekany. 1991-1995 jyldary - Almaty avtomobıl joly ınstıtýtynyń dotsenti, dekany. 1995-1996 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Bilim mınıstrliginiń bólim bastyǵy. 1996-2002 jyldary - Muhtar Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń prorektory, birinshi prorektory. 1996-2002 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Joǵary kásibı bilim berý basqarmasy bastyǵynyń orynbasary. 2003 jyldan Muhamedjan Tynyshbaev atyndaǵy Qazaq kólik jáne kommýnıkatsııalar akademııasynyń oqý isi jónindegi prorektory bolǵan. 2006 jyldan - Astana qalasyndaǵy «Spetstehservıs» JShS bas dırektorynyń orynbasary. 2009 jyldyń naýryzynan - «Kaztrboremont» JShS-iniń óndiris jáne damý jónindegi bas dırektorynyń orynbasary.

100-den astam ǵylymı eńbektiń jáne 35 avtorlyq kýálik pen patenttiń avtory.