QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 15-21 tamyz aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi
ÚKІMET
15 tamyz kúni QR Statıstıka agenttiginde agenttik tóraǵasy A.Smaılovtyń qatysýymen «QR-nyń 2011 jylǵy qańtar-shilde aıyndaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý» taqyrybynda brıfıng ótedi.
ASTANA
15 tamyz kúni «RIA Jańalyqtar» agenttiginiń Ortalyq Azııadaǵy aımaqtyq ókildiginde (Astana qalasy) UQShU Bas hatshysy Nıkolaı Bordıýjanyń qatysýymen «Máskeý-Astana» baspasóz máslıhaty ótedi.
16 tamyz kúni elordanyń «Lesozavod» aýdanynda «Densaýlyqqa jol» aktsııasy ótedi.
ALMATY
15 tamyzda Almatyda «Qazaqstannyń áleýmettik-ekonomıkalyq saıasaty» atty dóńgelek ústel ótedi.
SPORT
12 tamyz ben 23 tamyz aralyǵynda Qytaıdyń Shenchjen qalasynda 26-shy Búkilálemdik jazǵy Ýnıversıada ótedi, oǵan qazaq sportshylary da qatysady. Qazaqstan quramasynyń 103 sportshysy sportyń 11 túri boınysha óner kórsetedi.
9 tamyz ben 13 tamyz aralyǵynda Astanada QR Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan QR Prezıdenti kýbogy úshin shaıbaly hokkeıden Halyqaralyq týrnır ótýde.
QOǴAM
2011 jyldyń 1 shildesi men 10 qarashasy aralyǵynda «Zerde» Ulttyq Infokommýnıkatsııalyq holdıngi» AQ Baılanys jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen «Elektrondyq úkimet» jumysy taqyrybyndaǵy eń úzdik materıalǵa jýrnalıster arasynda shyǵarmashylyq konkýrs jarııalady.
1 tamyz ben 30 qyrkúıek aralyǵynda respýblıkalyq aktsııa aıasynda Astanada «Mektepke barar jol» aktsııasy ótedi .
9-13 tamyzda Astanada QR Prezıdentiniń kýbogy úshin Shaıbaly hokkeıden halyqaralyq týrnır ótedi .
SYRTQY SAıASAT
16 shilde men 8 tamyz aralyǵynda Ýhan qalasynda (Qytaı, Hýnan provıntsııasy) «Qytaı tiliniń kópiri» atty qytaı tili men mádenıetiniń 10-shy mereıtoılyq búkilálemdik stýdentter baıqaýy ótedi. Oǵan Qazaqstan stýdentteri de qatysady.
Sankt-Peterborda Reseı, Qazaqstan, Ýkraına, Norvegııa, Fınlıandııa, Germanııa, Frantsııa, Italııa, Belarýs, Latvııa, Estonııadan kelgen 100-den astam temirden túıin túıetin ustalar men sýretshiler óz sheberlikterin kórsetetin «Týfelka dlıa Zolýshkı» atty halyqaralyq baıqaý bastaldy. Festıvaldiń ózi 10-11 qyrkúıek kúnderi Kronshtadta ótetin bolady. Baıqaýǵa deıingi bir aıda barlyq temir ustalary shyǵarmashylyq tapsyrmany oryndap, temirden týflı men basqa aıaq kıim jasap shyǵarady.
AIMAQTAR
AQTÓBE OBLYSY
23 sáýir men 10 qyrkúıek arasynda Aqtóbe oblysynda «El Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan 20 ekpindi aptalyq» degen uranmen «Aýyldyń gúldenýi - Qazaqstannyń gúldenýi» marafon-estafetasy ótedi.
ShYǴYS QAZAQSTAN OBLYSY
6 tamyz ben 14 tamyz aralyǵynda Óskemen qalasynda «Qazaqstan oqýshysy» atty dástúrli kópkúndik velojarys ótedi. Sporttyq sharaǵa 137 jas sportshy qatysýda.
QOSTANAI OBLYSY
15 shilde men 15 qyrkúıek aralyǵynda Qostanaıda «mektepke jol» aktsııasy ótedi.
AQTAÝ
10-12 tamyzy aralyǵynda Aqtaý qalasynda Kaspıı ekologııalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý salasyndaǵy Kaspıı mańy elderi yntymaqtastyǵy Tegeran konventsııasy taraptarynyń úshinshi sessııasy bolady.
ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.
TAMYZDYŃ 15-І, DÚISENBІ
Arheolog kúni. Arheologııa - tarıh ǵylymynyń kóne dáýir men orta ǵasyrdaǵy adamzat qoǵamy damýynyń zańdylyqtary men negizgi kezeńderin zertteıtin salasy. Arheologııa termıni jyl sanaýǵa deıingi 4 ǵasyrda kóne zamandy zertteıtin retinde qoldanyla bastaǵanymen, ǵylymı arheologııalyq zertteýler Eýropada Qaıta órkendeý dáýirinde ǵana júrgizilgen.
Úndistan Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1947). Úndistan - Ońtústik Azııada ornalasqan memleket. Soltústiginde Qytaı, Nepalmen, soltústik-batysynda Pákistan, Aýǵanstanmen, soltústik-shyǵysynda Bangladeshpen, shyǵysynda Býtan, Bırmamen (Mıanma) shektesedi. Memleket quramyna Arab teńizindegi Lakkadıv, Amındıv, Bengal shyǵanaǵyndaǵy Andaman, Nıkobar araldary da kiredi. Halqynyń sany jaǵynan Qytaıdan keıingi ekinshi orynda. Astanasy - Delı qalasy. Resmı tili - hındı, aǵylshyn tilderi, sondaı-aq ártúrli shtattarynda memlekettik til dárejesinde qoldanylatyn 10-nan astam til bar. Jalpy Úndistanda 1600-dan astam til men dıalekti bar. Úndistan 25 shtattan jáne 7 odaqtas aýmaqtan turatyn Federatıvti Respýblıka. Ár shtatynyń jáne keıbir odaqtas aýmaǵynyń mınıstr basqaratyn úkimeti jáne zań shyǵarý jınalysy bar. Úndistannyń memleket basshysy - Premer-Mınıstr. Aqsha birligi - rýpıı.
Qazaqstan Respýblıkasy men Úndistan arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy aqpannyń 23-inde ornatyldy.
Koreıa Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Respýblıka jarııalanǵan kúni (1948). Koreıa - Shyǵys Azııadaǵy Koreı túbeginde ornalasqan memleket. Shekarasy Qytaımen jáne Reseımen shektesedi. Ákimshilik jaǵynan 9 provıntsııadan jáne tikeleı ortalyqqa baǵynatyn 6 qaladan turady. Astanasy - Seýl qalasy. Resmı tili - koreı tili. Aqsha birligi - von. Memleket basshysy - Prezıdent. Zań shyǵarýshy organy - Ulttyq jınalys.
Qazaqstan Respýblıkasy men Koreıa arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy qańtardyń 28-inde ornatyldy.
Kongo Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1960). Kongo - Ortalyq Afrıkada ornalasqan memleket. Ońtústiginde Angolamen, shyǵysynda Kongo Demokratııalyq Respýblıkasymen, soltústiginde Kamerýn, Ortalyq Afrıka Respýblıkasymen, batysynda Gabonmen, ońtústik-batysy Atlant muhıtymen shektesedi. Ákimshilik jaǵynan 10 oblysqa jáne Brazzavıl avtonomııalyq kommýnasyna bólinedi. Astanasy - Trazzavıl qalasy. Resmı tili - frantsýz tili, sonymen qatar bantý tili men Kongo ózeniniń orta aǵysy aýmaǵyndaǵy etnoaralyq sóılesý tili lıngala keńinen taraǵan. Aqsha birligi - Afrıka qarjy qaýymdastyǵy franki. Memleket basshysy - Prezıdent. Zań shyǵarýshy organy eki palataly parlament - Senat jáne Ulttyq jınalys.
Polıak Halyq armııasy kúni. 1920 jyly tamyz aıynda Qyzyl Armııanyń Batys maıdany men Polıak Armııasy arasynda Varshava shaıqasy boldy. Shaıqas tamyzdyń 13-nen 16-yna deıin sozyldy.
Ulttyq eske alý kúni (Nıderlandyda ótetin jyl saıynǵy úlken sherý (Gollandııa)).
Bul kún Tynyq muhıtta ekinshi Dúnıejúzilik soǵystyń aıaqtalýyna oraı atap ótiledi. Jyl saıyn Amsterdamnyń ońtústik bóligindegi Martın Lıýter Kıng saıabaǵynda karnavaldar men qoıylymdardyń úlken sherýi ótedi. Saıabaqqa kirý keshki saǵat 18.00-ge deıin tegin, odan keıin aqyly. Sonymen qatar saıabaqta parodııa dýmany ótedi.
ESTE QALAR OQIǴALAR
50 jyl buryn (1961) Qazaqstan kartasynda jańa eki qala Shahtınsk jáne Abaı paıda boldy.
Abaı Qaraǵandy oblysyndaǵy Abaı aýdanynyń ortalyǵy. Qala irgetasy 1949 jyly Qaraǵandy kómir alabynyń batys telimderiniń ıgerilýine baılanysty Sherýbaınura kenti retinde qalanǵan. Qalada 5 shahta, «Shyǵys» kómir baıytý fabrıkasy, temir-quımatas buıymdary zaýyty, qurylys materıaldary jáne quralymdar kombınaty, tigin fabrıkasy, nan zaýyty, turmystyq qyzmet kórsetý kombınaty jumys isteıdi. Sondaı-aq onda Taý-ken tehnıkýmy, 13 mektep, 8 aýrýhana, 2 mýzyka, 1 sport mektebi, 2 oqýshylar úıi, mádenıet úıi, kınoteatr, kitaphana, stadıon, júzý basseıni bar.
Shahtınsk qalasy Sherýbaınura jáne Tentek ózenderi aralyǵynda Qaraǵandydan 50 shaqyrym jerde ornalasqan. Іrgesi 1949 jyly Tentek koksteletin kómir ken ornynyń ıgerilýine baılanysty qalanǵan. Qalanyń ákimshilik qaramaǵyna Shahan jáne Novodolınka poselkesi, Soltústik-batys eldi mekeni kiredi. Atalmysh óńirdiń tas kómir qory 4,5 mıllıard tonnany quraıdy. Qalada tehnologııalyq kolledj, kásiptik-tehnıkalyq mektep, 10-nan astam orta dárejeli bilim beretin oqý oryndary, kórkemóner, mýzyka, sport mektepteri jumys jasaıdy.
19 jyl buryn (1992) ádebıetshi, qoǵam qaıratkeri Saǵat Áshimbaevtyń turǵan úıine ornatylǵan eskertkish taqtanyń ashylý qurmetine oraı Almaty qalasy jurshylyǵynyń jıyny ótti.
Saǵat Áshimbaev (1947-1991) Qazaqstan Respýblıkasynyń saıasat qaıratkeri, ádebı synshy, telejýrnalıst, jazýshy.
Almaty oblysynyń Raıymbek aýdanynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen.
Eńbek jolyn 1969 jyly «Jas Alash» gazetinde ádebıet jáne óner bóliminiń ádebı qyzmetkerliginen bastaǵan. «Juldyz» jýrnalynnyń bólim meńgerýshisi, «Jas Alash» gazeti redaktorynyń orynbasary, «Jalyn» baspasynda qyzmet istegen, QazTV «Paryz pen Karyz» baǵdarlamasynyń júrgizýshisi, Qazaq KSR Televızııa jáne radıohabaryn taratý jónindegi memlekettik komıteti tóraǵasynyń orynbasary, tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan.
«Syn muraty», «Talantqa taǵzym», «Parasatqa qushtarlyq», «Shyndyqqa súıispenshilik», «Aqıqatqa ińkárlik» atty kitaptardyń avtory. Almaty qalasynyń kósheleriniń birine onyń esimi berilgen. 1993 jyly Almaty oblysynyń Raıymbek aýdanyndaǵy Saǵat Áshimbaev atyndaǵy mekteptiń aldyna onyń músin-eskertkishi ornatyldy.
15 jyl buryn (1996) Qyzylorda oblysynyń Baıqońyr qalasynda qazaqtyń uly aqyny, fılosofy, aǵartýshy, kompozıtor, qazaqtyń realıstik jańa jazba ádebıetiniń negizin qalaýshy Abaıǵa arnalǵan eskertkishi ashyldy.
10 jyl buryn (2001) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń «Astana qalasynyń bas jospary týraly» №1064-shi qaýlysy jaryq kórdi. Jobany Qazaqstan Respýblıkasynyń astanasyn keshendi damytýdy qamtamsyz etý maqsatynda Astana qalalyq máslıhaty usynǵan bolatyn.
5 jyl buryn (2006) Almatyda respýblıkalyq pedagogıkalyq jańa «Kollegı» jýrnaly jaryq kórdi. Atalmysh basylym pedagogtarǵa bala tárbıesinde tek kómekshi qural retinde ǵana emes, olarǵa aqylshy da bolmaq. Munda qatardaǵy muǵalimnen bastap bala tárbıeleý isinde aıtýly tabysqa jetken ustazdar ózara pikirtalas uıymdastyryp, tájirıbe almaspaq. Sondaı-aq talaı shákirt ushyrǵan qart ustazdar jekelegen sharalar, atap aıtqanda, sabaq ótkizý ádistemeleri men bala psıhologııasynyń ereksheligi týrasynda áńgime bólisetin bolady. «Ǵylymı kafedra», «Tálimgerlik sabaqtary», «Ashyq sabaq», «Otbasy jáne mektep» , «Demokratııalandyrý jáne bilim» sekildi aıdarlar aıasynda muǵalim, mektep jáne oqýshylar men bilim máseleleri taldanatyn bolady. Jýrnal shyǵarýshylarynyń aıtýynsha, jýrnalıster bastama kótergen mektep, kolledjderge arnaıy baryp, pedagogtyń qalaýyna qaraı, suhbat, maqala jazyp nemese tájirıbe taratý sharalaryn júrgizetin bolady.
4 jyl buryn (2007) Pavlodar oblysy Qashyr aýylynda alǵash ret aýyldyq Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy (HQO) ashyldy.
Ashylý sharasyna oblys ákimi Qaırat Nurpeıisov qatysty. HQO - aýyl turǵyndarynyń ár túrli qujattardy rásimdeý kezinde ýaqytyn únemdeıdi. Qazirgi zaman standarttaryna saı salynǵan keń ǵımaratta Qashyr aýdanynyń barlyq qyzmetteri - jyljymaıtyn múlik ortalyǵy, AHAJ, zań jáne áleýmettik turǵydan qamtamasyz etý qyzmetteri jumys isteıdi.
4 jyl buryn (2007) Qyzylordada bıologııalyq tazartý stansasynyń ashylý saltanaty ótti. Zamanaýı tehnologııamen jabdyqtaǵan stansa oblys ortalyǵynyń jáne aımaqtarynyń ekologııalyq jáne áleýmettik máselelerin sheshýge múkindik beredi. Stansa qurylǵysyna 2 mıllıard 600 mıllıon teńgege jýyq qarajat bólingen, bul jerde kúnine 70 myń tekshe metr sý tazalaýǵa múmkindigi bar.
2 jyl buryn (2009) Astanadaǵy áýejaıdyń aýmaǵyndaǵy jańa fýtbol alańynyń ashylý rásimi ótti.
Sport alańynyń ashylýy astanalyq áýejaı qyzmetkerlerin sport rýhyna baýlýdyń jáne salaýatty ómir saltyn yntalandyrýdyń eń mańyzdy úlesi bolyp tabylady.
ESІMDER
105 jyl buryn (1906-1948) qoǵam qaıratkeri, bıologııa ǵylymynyń doktory, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń korrespondent múshesi MYŃBAEV Kárim dúnıege keldi.
Qaraǵandy oblysynyń Nura aýdanynda týǵan. Orta Azııa maqta-ırrıgatsııa ınstıtýtyn bitirgen. 1932-1936 jyldary Qazaq aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtynda jáne Almaty selektsııa stansasynda ǵylymı-pedagogıkalyq jumystarmen aınalysqan. 1936-1942 jyldary Búkilodaqtyq ósimdik sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń aspırantýrasynda oqyp, akademık Nıkolaı Vavılovtyń jetekshiligimen kandıdattyq, doktorlyq dıssertatsııa qorǵaǵan. 1942-1944 jyldary Qazaq KSR Josparlaý komıteti tóraǵasynyń orynbasary, 1944 jyldan ómiriniń sońyna deıin Búkilodaqtyq aýyl sharýashylyǵy akademııasy Shyǵys bólimshesiniń Qazaq bólimshesi Tóralqasynyń tóraǵasy bolyp, Qazaq aýyl sharýashylyǵy ınstıtýty men Qazaq memlekettik ýnıversıteti kafedralaryn basqarǵan. Sondaı-aq onyń basshylyǵymen Almaty oblysy Jambyl aýdanyndaǵy tájirıbe tanaby men Aqmola oblysyndaǵy Shortandy aýyl sharýashylyǵy tájirıbe stansasy uıymdastyryldy. Ǵalymnyń negizgi ǵylymı eńbekteri ósimdikter genetıkasy men selektsııasyna arnalǵan. Kóksaǵyzdyń bıologııalyq erekshelikterin zerttep, ony suryptaý ádisterin tapqan. Dándi daqyldar, onyń ishinde bıdaıdyń ónimdiligin arttyrý úshin ony tek sýarmaly jerlerde ǵana emes, sonymen qatar Ońtústik jáne Shyǵys Qazaqstan oblystary jerinde de egýge bolatynyn dáleldegen. Sondaı-aq ol Qazaqstanda qant qyzylshasy men kendirdi bıologııalyq-selektsııasy jaǵynan ǵylymı turǵyda sıpattaǵan alǵashqy ǵalym bolyp sanalady. Myńbaevtyń 200-den astam ǵylymı eńbegi jáne eki monografııasy bar. Almaty oblysy Jambyl aýdanyndaǵy jáne Qaraǵandy oblysyndaǵy bir aýylǵa, Almaty qalasyndaǵy bir kóshege esimi berilgen.
Qyzyl Tý ordenimen marapattalǵan.
90 jyl buryn (1921-2000) hımııa ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym jáne tehnıka qaıratkeri BATTALOVA Shárban Battalqyzy dúnıege keldi.
Qaraǵandy oblysynyń Shet aýdanynda týǵan. Máskeý memlekettik ýnıversıtetin jáne aspırantýrasyn bitirgen. 1952 jyldan ómiriniń sońyna deıin Qazaqstan Ǵylym Akademııasy Hımııa ǵylymdary ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, zerthana meńgerýshisi bolǵan. 1956-1959 jyldary Qazaq qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýtynda hımııa kafedrasyn uıymdastyryp, dáris bergen.
Ǵalymnyń 200 ǵylymı eńbegi, 2 monografııasy jáne 7 avtorlyq kýáligi bar. 7 ǵylym kandıdatyn daıarlaǵan. Negizgi ǵylymı eńbekteri alıýmosılıkattar katalızine jáne ártúrli hımııalyq zattardyń sorbtaný qasıetterin zertteýge arnalǵan. Ol Qazaqstandaǵy mıneraldyq shıkizattardan alynatyn qosylystardy tazartý maqsatymen kómirsýtekterge jáne sorbentterge áser etetin katalızatorlar alý, olardy qoldaný máselelerimen shuǵyldanyp, alıýmosılıkattardyń katalızdik áseri men sorbtaný qasıetteri arasyndaǵy baılanysty anyqtaǵan.
«Qurmet belgisi» ordenimen, medaldarmen jáne Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.
90 jyl buryn (1921-1976) jýrnalıst, aýdarmashy ShALABAEV Kenjebolat Nurtazauly dúnıege keldi.
Soltústik Qazaqstan oblysynda týǵan. Almaty joǵary partııa mektebin bitirgen. Uly Otan soǵysyna qatysqan. Eńbek jolyn «Lenın týy» gazetiniń aýdarmashysy bolyp bastap, Qazaqstan Kompartııasy OK-iniń nusqaýshysy, sektor meńgerýshisi, úgit jáne nasıhat bólimi meńgerýshisiniń orynbasary bolǵan. 1962-1969 jyldary - Qazaq KSR Mınıstrler Keńesi Memlekettik telarna jáne radıo habarlaryn taratý komıtetiniń tóraǵasy. 1969-1976 jyldary Abaı atyndaǵy Memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynyń dırektory, «Qazaqfılm» kınostýdııa dırektorynyń orynbasary qyzmetin atqarǵan. Ol kóptegen shet el jazýshylarynyń shyǵarmalaryn qazaq tiline aýdarǵan.
«Qurmet belgisi» ordenimen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.
80 jyl buryn (1931) Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti qazaq jáne orys folklorıstıkasy oqý-zertteý zerthanasynyń meńgerýshisi, fılologııa ǵylymynyń doktory, professor, Jambyl aýdanynyń jáne Aqtaý qalasynyń qurmetti azamaty SADYRBAEV Sultanǵalı dúnıege keldi.
Almaty oblysy Jambyl aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin, Qazaq KSR Ǵylym Akademııasy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1958-1959 jyldary «Lenınshil jas» gazetiniń ádebı qyzmetkeri bolǵan. 1962 jyldan bastap Qazaq memlekettik ýnıversıtetinde eńbek etedi. Qazirgi qyzmetinde 2001 jyldan bastap isteıdi.
Onyń ǵylymı eńbekteri qazaq folklorynyń estetıkasy men etnografııalyq sıpatyn, sheshendik ónerdi, qazaq-qyrǵyz etnostarynyń tarıhı negizderin zertteýge arnalǵan. «Folklor jáne estetıka», «Qazaq halqynyń aýyz ádebıeti», «Qazaq halyq ádebıeti», «Halyq ádebıetiniń tarıhı negizderi», «Jambyl jáne folklor», «Folklor jáne pýblıtsıstıka», «Qozy-Baıan jyrynyń áralýan nusqalary», «Qyrymnyń qyryq batyry» jyry týraly t.b. oqýlyqtary men monografııalary jaryq kórgen. Onyń stsenarıi boıynsha túsirilgen «Sózdiń piri - Súıinbaı», «Jambyl: adamzattyń uly jyrshysy», «Qarasaı batyr» atty derekti telefılmderi túsirilgen. Qazirgi tańda bul derekti telefılmder «Habar», «Qazaqstan» telearnalarynyń altyn qorynda saqtaýly. Sadyrbaevtyń jetekshiligimen 3 ǵylym kandıdaty dıssertatsııa qorǵaǵan.
Professorǵa «Qazaqstan Respýblıkasy ǵylymyn damytýǵa sińirgen erekshe eńbegi úshin» ǵylymı ataǵy berilip, «Qurmet» ordenimen marapattalǵan.
60 jyl buryn (1951) fılologııa ǵylymynyń doktory, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń Shákárim Qudaıberdiuly atyndaǵy «Alash» jáne Іlııas Jansúgirov atyndaǵy ádebı syılyqtarynyń laýreaty JURTBAI Tursyn dúnıege keldi.
Shyǵys Qazaqstan oblysy Abaı aýdanynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Almaty oblystyq «Jetisý» gazetinde, «Bilim jáne eńbek», «Juldyz» jýrnaldarynda ádebı qyzmetker, bólim meńgerýshisi bolǵan. Muhtar Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi, «Muhtar Áýezov úıi» ǵylymı-mádenı ortalyǵynyń dırektory, Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń doktoranty, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti jýrnalıstıka fakýltetiniń aǵa oqytýshysy, Qazaqstan Respýlıkasy Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik qyzmet akademııasynyń aǵa oqytýshysy, «Qazaq gazetteri» AAQ-ynyń ǵylymı keńesshi redaktory, Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti janyndaǵy «Otyrar kitaphanasy» ǵylymı ortalyǵynyń dırektory qyzmetterin atqarǵan.
Onyń «Beıýaq», «Dýlyǵa», «Ketbuǵa», «Besigińdi túze!», «Kúıesiń júrek...súıesiń!», «Besigińdi aıala!...», t.b. shyǵarmalary bar. Jalpy onyń 25 kitaby men monografııasy, 500-den astam ǵylymı maqalasy men jarııalanymy bar. Shyǵarmalary 15 tilge aýdarylyp shet elderde jaryq kórgen.
Pákistan Respýblıkasynyń, ıÝNESKO-nyń Qurmet gramotalarymen jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵylymyna sińirgen erekshe eńbegi úshin» belgisimen marapattalǵan.
TAMYZDYŃ 16-SY, SEISENBІ
AQSh-taǵy Elvıs Preslıdi eske alý kúni. AQSh-tyń Memfıs qalasynda ánshi ári karatıst Elvıs Preslıdi eske alý kúni ótedi. Tamyzdyń 10-ynda myńdaǵan adamdar Tennessı shtatynyń Memfıs qalasyna jınalady. Baǵdarlama boıynsha kóptegen sharalar ótkiziledi. Sonymen qatar úsh kúndik karate saıysy bolyp, Elvıs qaıtys bolǵan kúni, ıaǵnı tamyzdyń 16-ynda onyń aty-jóni jazylǵan syılyqtar jeńimpazdarǵa tabys etiledi. Qaıtys bolǵanǵa deıin onyń 500 mıllıonǵa jýyq úntaspasy satylyp, jeti jyldan keıin bul san eki esege ósken. 33 fılmge túsip, árqaısysynan mıllıon dollar kóleminde eńbekaqy alǵan. 1973 jyly ol qatysqan telebaǵdarlama kórermenderi 1 mıllıard adamǵa jetken.
ESTE QALAR OQIǴALAR
73 jyl buryn (1938) «Sot qurylysy týraly» Zań qabyldandy. 1938 jyly tamyzdyń 16-ynda KSRO Konstıtýtsııasynyń 14-shi babyna sáıkes «KSR odaǵynyń, odaqtas jáne avtonomdy respýblıkalardyń sot qurylysy týraly» Zań qabyldanyp, KSRO-nyń jáne respýblıkalardyń sottarynan turatyn biryńǵaı sot júıesi bekitildi. Sot mekemeleriniń alǵashqy tobyna KSRO Joǵarǵy soty, arnaýly sottar: áskerı trıbýnaldar men temir jol jelilik sottary kirdi. Al ekinshi top quramyna odaqtas respýblıkalardyń joǵarǵy sottary, aımaqtyq jáne oblystyq sottar jáne halyq sottary endi.
22 jyl buryn (1989) Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Qaraýyl aýylynda «Nevada-Semeı» ıadrolyq qarýǵa qarsy qozǵalysynyń belsendileri uıymdastyrǵan narazylyq sherýi ótti. Sherýge qatysýshylar KSRO Joǵarǵy Keńesiniń AQSh Kongresine ıadrolyq synaqty toqtatý týraly joldaǵan úndeýine qoldaý kórsetti.
12 jyl buryn (1999) «Qazposhta» aktsıonerlik qoǵamy Búkilálemdik poshta odaǵynyń EMS kooperatıvine qabyldandy.
7 jyl buryn (2004) Serik Ájiǵalıdyń Aral-Kaspıı kóshpendileriniń memorıaldyq-mádenı sáýlet keshenine arnalǵan «Arhıtektýra kochevnıkov - fenomen ıstorıı ı kýltýry Evrazıı» atty kitaby jaryq kórdi. S.Ájiǵalı dástúrli qazaq mádenıetiniń jyljymaıtyn eskertkishterin zertteýdiń keshendi ádistemesin jasaǵan. Ol 20 jylǵa jýyq ýaqyt boıy Aral-Kaspıı aımaǵynyń eskertkishterin zerttegen. 2001-2003 jyldary Mońǵolııaǵa jasalǵan ǵylymı ekspedıtsııaǵa jetekshilik jasaǵan. Onyń etnıkalyq tarıhqa, dástúrli qazaq qonystaryna jáne úılerine arnalǵan 200-den astam jarııalanymy bar.
6 jyl buryn (2005) Batys Qazaqstan oblysy Bórli aýdanynyń Oblavka aýyly mańyndaǵy qorǵandardan bizdiń dáýirimizge deıingi 3-4 ǵasyrǵa jatatyn arheologııalyq oljalar tabyldy.
Qysh qumyralar, áıeldiń áshekeı buıymdary, monshaq, altyn júzik, qola aınalar sııaqty keramıkalyq buıymdar tabyldy. Zertteý barysynda anyqtalǵan basty erekshelik - katakombalyq (qabirdi úńgip qazý arqyly birneshe múrdeni satylap qoıý) úlgidegi jerleý úrdisi paıdalanylǵan.
Buıymdar zerttelgennen keıin oblystyq ólketaný murajaıyna tabys etildi.
5 jyl buryn (2006) Pavlodar oblysynda «Eýroazııalyq energetıkalyq korporatsııa» AQ (EEK) «Shyǵys» Ekibastus razrezinde jańa temirjol stansasyn saldy. Bul jyl basynan beri salynǵan taý-ken óndiretin kásiporynnyń kólik qurylymyndaǵy ekinshi nysany sáýir aıynda «Dostyq» stansasy paıdalanýǵa ótkizilgen bolatyn. Razrezdiń temirjol kesheniniń ótkizý múmkindigi anaǵurlym ósti, bul kenshilerge 2007 jyly otyn óndirýdi 20 mln. tonnaǵa jetkizýge múmkindik beredi. Kompanııanyń jańa kólik nysandaryn salýǵa jumsalǵan ınvestıtsııalary 400 mln. teńgege jýyqtady. «Shyǵysta» 2000 jyldan beri temirjol kóligin elektr kóligine kóshirý baǵdarlamasy iske asyrylyp jatyr. Qazirgi kezde arshylǵan jynystar únemdi, qorshaǵan ortany lastamaıtyn elektrovozdarmen shyǵarylady.
5 jyl buryn (2006) Qazaqstan, Reseı jáne Belarýs prezıdentteri Keden odaǵyn qurý týraly kelisimge qol qoıdy. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń atap kórsetýinshe, Kedendik odaq aıasynda barlyǵy 92 qujat qabyldanýy kerek. «Kedendik odaq qurýmen qatar, biz Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirý jolynda jumys istep jatyrmyz. Bul máselege qatysty Qazaqstan men Reseıdiń ustanymdary ilgerindi. Biz de basqa elderge osy Uıymǵa kirý jolynda qoldaý kórsetetin bolamyz», dedi Nursultan Nazarbaev.
4 jyl buryn (2007) Almatyda Dostyq úıinde jáne Aleksandr Pýshkın eskertishiniń janynda Pýshkın jáne Snegın oqýlary ótti.
Uıymdastyrýshylary - qalalyq tilderdi damytý basqarmasy jáne «Qazaqstan orys mádenıet ortalyǵy» qoǵamdyq birlestigi. Aktsııanyń negizgi maqsaty - slavıan halyqtarynyń mádenıettik, ádebıettik jáne aqyndyq shyǵarmashylyǵymen tanysý.
Atalmysh sharaǵa Qazaqstannyń belgili ǵylymy men mádenıet qaıratkerleri, ár túrli ǵylymı-óndiristik birlestiktiń jáne Almatynyń ulttyq-mádenıet ortalyqtarynyń ókilderi qatysty. Qurmetti qonaqtardyń arasynda - Almatydaǵy Reseıdiń bas konsýldyǵynyń qyzmetkerleri jáne jazýshy Dmıtrıı Snegınniń uly, medıtsına ǵylymynyń doktory Dmıtrıı Potselýev.
Dmıtrıı Fedorovıch Snegın (1912-2001) «Prostor» jýnalynyń bas redaktory, satıralyq «Ara» jýrnaly redaktorynyń orynbasary, Jazýshylar odaǵynyń hatshysy, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń depýtaty qyzmetterin atqarǵan. Sábıt Muqanov, Muhtar Áýezov syndy jazýshylarmen jáne óziniń maıdandaǵy jora-josdastary Ábdijámil Nurpeıisov, Ázilhan Nurshaıyqovtarmen jaqyn dos bolǵan.
4 jyl buryn (2007) Almatyda narkologııalyq-saýyqtyrý ǵımaraty ashyldy. Emdeý mekemesi dárigerlik-sanıtarlyq korrektsııa ortalyǵynyń janynan qosymsha qurylys retinde salynyp otyr.
Atalmysh sharaǵa Almaty qalasy ákiminiń orynbasary Serik Seıdýmanov qatysty. Ortalyqtyń jalpy aýdany 6421 sharshy metrdi quraıdy.
ESІMDER
75 jyl buryn (1936-1997) fızıka-matematıka ǵylymdarynyń kandıdaty, professor TOBAıAQOV Jambyl Oshaqbaıuly dúnıege keldi.
Almaty oblysynyń Qarasaı aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Eńbek jolyn mektep muǵalimdiginen bastap, Almaty qurylys tehnıkýmynda, Qazaq aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtynda, Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynda, Almaty energetıka ınstıtýtynda, Qaraǵandy pedagogıkalyq ınstıtýtynda ustazdyq etip, jaýapty qyzmetter atqarǵan. Onyń ǵylymı jumystary plazmotrondardyń jylýlyq-fızıkalyq qasıetterin zertteýge arnalǵan. Birneshe ǵylymı-tanymdyq jınaǵy, monografııalary men oqýlyqtary jaryq kórgen. 1999 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qaýlysymen Kerbulaq aýdany Jaınaq batyr aýylyndaǵy orta mektepke jáne Almaty qalasyndaǵy kóshege ǵalymnyń esimi berilgen.
Birneshe medalmen marapattalǵan.
45 jyl buryn (1966) Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń Soltústik Qazaqstan oblystyq aýmaqtyq ınspektsııasynyń bastyǵy, Aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń kandıdaty AINABEKOV Erjan Toqtasynuly dúnıege keldi.
Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Shymkent qalasynda týǵan. Qazaq aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn bitirgen. Eńbek jolyn Shymkent oblystyq aýyl sharýashylyq stansasynda laborant bolyp bastaǵan. 2001 jyly Soltústik Qazaqstan oblystyq Aýyl sharýashylyq ónimderin óńdeý jáne satý departamenti bastyǵynyń orynbasary qyzmetin atqarǵan. 2001 jyldan 2003 jylǵa deıin - Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Soltústik Qazaqstan oblystyq aımaqtyq basqarmasy bastyǵynyń orynbasary, 2003 jyldan - basqarma bastyǵy. 2003-2008 jyldary - Soltústik Qazaqstan oblysy Maǵjan Jumabaev atyndaǵy aýdannyń ákimi. 2008-2010 jyldary - Soltústik Qazaqstan oblysy Aıyrtaý aýdanynyń ákimi. 2010 jyldan - qazirgi qyzmetinde.
TAMYZDYŃ 17-SІ, SÁRSENBІ
Indonezııa Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdigin jarııalaǵan kúni (1945).Indonezııa - Ońtústik-Shyǵys Azııada Malaııa arhıpelagynyń úlken bóligin alyp jatqan memleket. El aýmaǵy 17 508 araldan turady. Halqynyń sany jaǵynan dúnıe júzinde tórtinshi orynda. Ákimshilik jaǵynan 27 provıntsııaǵa bólinedi. Astanasy - Djakarta qalasy. Memlekettik tili - ındonezııa tili, sonymen qatar 300-ge jýyq til men dıalekt qoldanylady. Aqsha birligi - rýpı. Memleket basshysy - Prezıdent. Ol Mınıstrler Kabınetin basqarady jáne Qarýly Kúshterdiń bas qolbasshysy bolyp tabylady. Joǵarǵy zań shyǵarýshy organy - Halyqtyq konsýltatıvtik kongress.
Qazaqstan Respýblıkasy men Indonezııa arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1993 jylǵy maýsymnyń 2-sinde ornatyldy.
Gabon Respýblıkasynyń Táýelsizdik kúni (1960). Gabon - Ortalyq Afrıkanyń batysynda ornalasqan memleket. Soltústik-batysynda Ekvatorlyq Gvıneıamen, soltústiginde Kamerýnmen, shyǵysynda jáne ońtústiginde Kongo Respýblıkasymen, batysynda Atlant muhıtymen shektesedi. Astanasy - Lıbrevıl qalasy. Memlekettik tili - frantsýz tili. Aqsha birligi - frank. Búgingi tańda Gabon tabıǵı baı resýrsynyń jáne shetel ınvestıtsııasynyń arqasynda Afrıka elderiniń aldyńǵy qatarynda.
ESTE QALAR OQIǴALAR
77 jyl buryn (1934) Búkilodaqtyq keńes jazýshylarynyń I sezi ótti. Delegattar aldynda sóz sóılegen BKP (b) OK hatshysy Andreı Jdanov «Keńestik ádebıet - álemdegi eń ıdeıaly, eń ozyq ádebıet» dep atap ótti.
1935 jyldan bastap osy sezge qatysqan Sáken Seıfýllın, Іlııas Jansúgirov, Isaak Babel, Davıd Bergelson, Nıkolaı Býharın, Artem Veselyı, Lev Vygotskıı, Ivan Kataev, Vladımır Kırshon, Mıhaıl Koltsov, Borıs Kornılov, G.Lelevıch, Karel Radek, Tıtsıan Tabıdze, Fefer, Egıshe Charents, Brýno ıAsenskıı, Paolo ıAshvılı syndy qalamgerler saıası qýǵyn-súrginge ushyrady.
11 jyl buryn (2000) Almatydaǵy Ortalyq kontsert zalyna kompozıtor, Qazaqstannyń halyq ártisi, óz zamanyndaǵy jáne qazirgi kezdegi eń tańdaýly óleńderdiń avtory Shámshi Qaldaıaqovtyń (1930-1992) esimi berildi.
6 jyl buryn (2005) Jambyl oblysynyń Jalpaq-tóbe aýylyndaǵy kóshelerdiń birine Shámshi Qaldaıaqovtyń esimi berilgen.
Talas ózeniniń jaǵasyndaǵy aýylda, burynǵy ataýy Dýnganovka (munda dunǵan dıasporasynyń kóptegen ókilderi ómir súredi), sazger óziniń kóptegen shyǵarmalaryn jazǵan, sonyń ishinde «Dunǵan qyzy» óleńi.
5 jyl buryn (2006) Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda «Dúnıe júzindegi dinder», «Dinı ǵımarattar» atty eki poshta markasy aınalymǵa engizildi.
5 jyl buryn (2006) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Almaty qalasynyń mamandandyrylǵan qarjylyq sotyn qurý týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.
5 jyl buryn (2006) Oblystyq máslıhat pen oblys ákimdiginiń birlesken sheshimimen Pavlodar oblysynyń jeti aýylyna ejelgi qazaqsha ataýlary qaıtarylyp, jańasha ózgertildi. Turǵyndardyń ótinishi boıynsha Aqsý qalasynyń aýyldyq aımaǵyndaǵy Kýıbyshevo eldi mekeni endi Aqjol dep atalady. Ertis aýdanynda alty aýylǵa jańa ataý berildi. Kýtýzovo endi Maıqońyr, al Sývorovo - Uzynsý dep atalady, Nıkanorovka aýylynyń aty Aqtaılaq dep ózgertildi. Lýgov aýyldyq okrýgyndaǵy № 2 ferma ? endi Aqbeteı aýyly. Artemovkanyń aty Beskepege aýystyryldy, Kaımanachıha aýylyna tanymal qazaq aqyny Isa Baızaqovtyń esimi berildi.
2 jyl buryn (2009) Aqmola oblysyna qarasty Zerendi aýdanyndaǵy Qazaqstan aýyly janyndaǵy «Han súıegi» tóbesinde Ýálı han (1741-1820) kesenesi boı kóterdi.
1820 jyly Ýálı han qaıtys bolǵannan keıin jerlengen qabirdiń basyna 1904 jyly Sultanǵazy esimdi nemeresi belgi tas ornatqan. Qulpytas bertinge deıin saqtalǵan. Tek tyń ıgerý jyldary qulpytas ortan belinen qırap, shalǵy shyńdaıtyn tasqa aınalǵan.
aýyl azamattary Ýálı hannyń osy bir tasyn izdep taýyp, qalpyna keltirdi.
ESІMDER
115 jyl buryn (1896-1980) hırýrg, medıtsına ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri SYZGANOV Aleksandr Nıkolaevıch dúnıege keldi.
Tatarstannyń Arsk qalasynda týǵan. Qazan ýnıversıtetin bitirgen. Qazaq medıtsına ınstıtýty operatsııalyq jáne topografııalyq anatomııa, jalpy hırýrgııa kafedralarynyń meńgerýshisi, ózi uıymdastyrǵan Qazaq klınıkalyq jáne eksperımenttik hırýrgııa ınstıtýtynyń dırektory, ǵylymı konsýltanty bolǵan.
Ǵalymnyń negizgi ǵylymı eńbekteri jalpy, jeke jáne operatsııalyq hırýrgııa máselelerine arnalǵan. Ol lımfa júıesi týberkýlezin, júrek-qantamyr, tynys alý, asqorytý júıeleri aýrýlaryn, endemııalyq zobty (qalqansha bez isinýin) hırýrgııalyq jolmen emdeý ádisterin taýyp, olardy kúndelikti tájirıbege engizdi. Sondaı-aq onkologııalyq, qalqansha bez isinýin emdeıtin arnaıy hırýrgııalyq ortalyqtar quryp, respýblıkalyq qan quıý stansasyn uıymdastyrdy jáne kantserogenezdiń fızıologııalyq teorııasyn usyndy. Qazaq klınıkalyq jáne eksperımenttik ǵylymı-zertteý ınstıtýty Syzganov esimimen atalady.
3 márte Lenın, 2 márte «Qurmet belgisi» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.
40 jyl buryn (1971) Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń orynbasary - Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri ISEKEShEV Áset Órentaıuly dúnıege keldi.
Qaraǵandy qalasynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý mektebin bitirgen. 1995-1997 jyldary Medeý aýdany prokýrorynyń taǵylymdamadan ótýshisi, kómekshisi, aǵa kómekshisi. 1998-1999 jyldary Qazaqstan Respýblıkasynyń Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttiginiń bas mamany bolyp jumys istedi. 1999-2000 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrligi Ortalyq jáne jergilikti organdardyń normatıvtik quqyqtyq aktilerin tirkeý jáne baqylaý departamentiniń dırektory bolyp jumys istedi. 2000-2001 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrligi janyndaǵy «Ulttyq zań qyzmeti» JAQ prezıdenti, 2002 jylǵa deıin jeke sektorda jumys istedi. 2002 jylǵy qarasha - 2003 jylǵy maýsym - Qazaqstan Respýblıkasy Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstriniń keńesshisi. 2003 jyldan bastap - Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne saýda vıtse-mınıstri. 2006 jyldan bastap - «Qazyna» Ornyqty damý qory» AQ Basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary. 2007 jyldan 2008 jylǵa deıin - «Credit Swiss (Qazaqstan)» JShS qarjylyq jobalaý marketıngi boıynsha dırektory. 2008 jylǵy naýryz-mamyr - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kómekshisi. 2009 jylǵy mamyrdan bastap - Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne saýda mınıstri. 2010 jyldyń naýryzynan - qazirgi qyzmetinde.
TAMYZDYŃ 18-І, BEISENBІ
Qazaqstan Respýblıkasy Shekara áskeriniń qurylǵan kúni. 1992 jylǵy tamyzdyń 18-indegi Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Jarlyǵyna sáıkes Shyǵys shekara okrýgi negizinde Qazaqstan Respýblıkasy Shekara áskeri quryldy. Aýqymynda eldiń egemendigi men táýelsizdigin keń kólemdi túrde júzege asyra alar aýmaǵy men shekarasy bolýy memlekettiń negizgi belgisi bolyp tabylady. Bul sol memlekettiń qaýipsizdigi men aýmaqtyq tutastyǵyn qamtamasyz etetin Shekaralyq qyzmettiń aıryqsha mańyzyn aıqyndaıdy.
Qazaqstannyń memlekettik shekarasy 14 myń shaqyrymnan astam qashyqtyqty alyp jatyr.
Rıga qalasynyń kúni. Rıga qalasynyń irge tasy 1201 jyly qalanǵan dep sanalady. Biraq, arheologııalq málimetterge qaraǵanda XII ǵasyrdyń birinshi jartysynda bul jerde eldi meken bolǵan. Kópshilik lıngvısterdiń pikirinshe qala ataýy kóne baltyq Ring (ózenniń burylǵan jeri) sózinen shyqqan. Qalanyń negizin qalaǵan tarıhı tulǵa týraly ǵalymdar arasynda qarama-qaıshylyq bar. Degenmen Bertold, Meınhard jáne Albert fon Appeldern atty úsh epıskoptyń aty jıi atalady. Al osylardyń sońǵysy resmı túrde Rıga qalasynyń negizin qalaýshy dep tanylǵan.
ESTE QALAR OQIǴALAR
19 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstan Respýblıkasynyń shekara áskerleri týraly» Jarlyǵy shyqty.
19 jyl buryn (1992) Belgııa Koroldigi men Qazaqstan Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatyldy.
18 jyl buryn (1993) Shveıtsarııanyń Lokarno qalasynda ótken kınoforýmda Ermek Shynarbaevtyń «Surǵylt úsh buryshty oryn» fılmi «Altyn qabylan» júldesin jeńip aldy.
17 jyl buryn (1994) Qazaqstan Respýblıkasy Mınıstrler Kabınetiniń qaýlysyna sáıkes Kókshetaý aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyna Smaǵul Sádýaqasov esimi berildi.
7 jyl buryn (2004) «Qazposhta» AQ-y qoǵamynń 10 jyldyq mereıtoıyna oraı Qazaqstan aýmaǵynda poshtalyq tólemniń jańa memlekettik belgisin aınalymǵa engizdi.
6 jyl buryn (2005) Almatyda «Qazshah» atty tórt adamǵa arnalǵan shahmat oıynynyń tanystyrylymy boldy.
«Qazshah» - qazaqstandyq dızaıner Azat Baıserkeevtiń oılap shyǵarǵan shahmattyń jańa bir túri. Oıyn 64 tor kózge bólingen taqtaıda júredi. Oıynǵa eki baqtalas qatysady, olardyń qanjyǵasynda aq jáne qara tústi 16 tas bolý kerek.
Jalpy týrnırge 16 adam qatysqan. «PetroKazahstan Ink.» kompanııasynyń operatory Rabat Jaqashbaev júldeger atandy. Ekinshi jáne úshinshi oryndy №42 orta mekteptiń jetinshi synyp oqýshysy Shahrıad Faızýllaev jáne Áýezov aýdany ákiminiń orynbasary Borash Shensizbaev aldy.
5 jyl buryn (2006) Aqtaýda kásipkerlikti qoldaý ortalyǵy ashyldy. Tehnıkalyq jaǵynan tamasha jaraqtandyrylǵan bul ortalyqta semınarlar men «dóńgelek ústelder», bıznes-keńester men trenıngter ótkizýge bar jaǵdaı jasalǵan. Mundaǵy kabınetterge «Atameken» odaǵynyń Mańǵystaý oblystyq fılıaly, «Mańǵystaý» Investıtsııalyq kompanııasy» AQ jáne Qazaqstan kásipkerleriniń táýelsiz odaǵynyń oblystyq fılıaly ornalasqan. Mańǵystaý oblysynyń ákimi Qyrymbek Kósherbaev óz sózinde atap kórsetkenindeı, ashylyp otyrǵan ortalyqtyń basty mindeti - kásipkerlerge, birinshi kezekte shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerine qyzmet kórsetý bolyp tabylady.
4 jyl buryn (2007) Aqordada Qazaqstan men Qytaı arasynda júrgizilgen joǵary deńgeıdegi kelissózderdiń qorytyndysynda memleket basshylary Nursultan Nazarbaev pen Hý Tszıntao Qazaqstan Respýblıkasy men Qytaı Halyq Respýblıkasy arasyndaǵy birlesken kommıýnıkege qol qoıdy.
Sonymen qatar, kelissózderdiń qorytyndysynda Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Qytaı Halyq Respýblıkasy Úkimeti arasynda birqatar kelisimderge qol qoıyldy. Atap aıtqanda, taraptar Almaty qalasynda Qytaı Halyq Respýblıkasy Bas konsýldyǵyn ashý týraly notalarmen almasý nysanyndaǵy kelisimge, Atasý-Alashańqaı magıstraldyq munaı qubyryn paıdalaný kezindegi yntymaqtastyqtyń keıbir máseleleri týraly kelisimge, 2004 jylǵy mamyrdyń 17-si kúngi eki el úkimetteri arasyndaǵy munaı jáne gaz salasyndaǵy jan-jaqty yntymaqtastyqty damytý týraly negizdemelik kelisimge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly hattamaǵa, Eýrazııalyq tabıǵı resýrstar korporatsııasy kompanııalar toby men Qytaı eksporttyq-ımporttyq bankiniń arasyndaǵy kredıttik shartqa, Eýrazııalyq tabıǵı resýrstar korporatsııasy kompanııalar toby men Tszıýtsıandik metallýrgııa korporatsııasynyń arasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandýmǵa qol qoıyldy.
4 jyl buryn (2007) Aqtóbe qalasy ákimi Serik Nokınniń qatysýymen Abaı saıabaǵynda jáne Álııa Moldaǵulova dańǵylynda eki sý burqaǵy ashyldy.
Osy sharaǵa oraılastyrylǵan shahmattan qalalyq týrnır ótti, birinshi bolyp qala ákimi júrdi. Aýmaqty kógaldandyrý maqsatymen 75 túp aǵashtary otyrǵyzyldy.
1 jyl buryn (2010) Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq banki aınalymǵa 500 teńge nomınaldy «Otaý kóterý» monetasyn shyǵardy.
Monetanyń oń jaq betinde, (avers) ortalyq bóliginde Qazaqstan Respýblıkasynyń gerbi beınelengen. Tómengi jaǵynda monetanyń nomınalyn bildiretin «500 teńge» jazýy bar. Oń jáne sol jaq sektorlarynda ulttyq ornament elementiniń aınalyq bederi ornalastyrylǵan. Aınala «Qazaqstan Respýblıkasy» jáne «Respýblıka Kazahstan» jazýlary bar.
Monetanyń qarsy jaq betinde (revers) «Otaý kóterý» ulttyq salt-dástúriniń kórinisi beınelengen. Tómengi jaǵynda memlekettik tilde «Otaý kóterý» jazýy aınaldyra jazylǵan. Eń tómengi bóliginde monetanyń soǵylǵan jylyn bildiretin «2010» sany bar. Oń jaǵynda - Qazaqstan moneta saraıynyń taýarlyq belgisi men monetanyń daıyndalǵan metalyn, synamasy men salmaǵyn bildiretin - «Ag 925 31,1 gr» tańbasy bar.
Moneta 925 synamaly kúmisten ázirlengen, salmaǵy - 31,1 gramm, dıamertri - 38,61 mm, daıyndalý sapasy - «proof», 4 myń danamen shyǵaryldy. Baǵasy - 5700 teńge.
ESІMDER
65 jyl buryn (1946) Qazaqstan tarıhshylary qaýymdastyǵynyń prezıdenti, tarıh ǵylymynyń doktory, professor, Áleýmettik ǵylymdar akademııasynyń múshesi, Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıtetiniń jáne Semeı qarjy-ekonomıkalyq ınstıtýtynyń qurmetti professory QOIGELDIEV Mámbet Quljabaıuly dúnıege keldi.
Jambyl oblysy Shý aýdanynda týǵan. Qyrǵyz memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1971-2002 jyldary Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde, Qazaqstan Kommýnıstik partııasy Ortalyq komıteti janyndaǵy Partııa tarıhy ınstıtýtynda ǵylymı-pedagogıkalyq jumystarmen aınalysqan. 2002 jyldan bastap Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Ǵylym Akademııasy Tarıh jáne etnologııa ınstýtynyń dırektory bolǵan. Ol 20-synshy ǵasyrdyń alǵashqy shıregindegi qazaq ıntellıgentsııasynyń qoǵamdyq-saıası qyzmetin zertteýmen shuǵyldanyp, tarıh ǵylymynda Alash qozǵalysy tarıhyna jańa kózqaras qalyptastyrǵan. Sondaı-aq orta ǵasyrdaǵy qazaq ǵulamasy, tarıhshy Qadyrǵalı Qosymulynyń «Jylnamalar jınaǵy» ortaǵasyrlyq tarıhı jazba dástúri negizinde ómirge kelgen qundy eńbek ekendigin ǵylymı turǵyda negizdegen. Ǵalymnyń jalpy 300-den astam ǵylymı eńbegi jarııalanǵan. Olardyń ishinde Túrkııada, Italııada, Reseıde, Japonııada, Qyrǵyzstanda jaryq kórgenderi bar. Sondaı-aq birneshe shet elde ótken halyqaralyq ǵylymı konferentsııalarda baıandama jasaǵan. 10-nan astam ǵylym kandıdatyn jáne 2-i doktoryn daıarlaǵan.
Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń alǵysymen, «Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵylymyn damytýǵa sińirgen eńbegi úshin» belgisimen marapattalǵan.
TAMYZDYŃ 19-Y, JUMA
Búkilálemdik gýmanıtarlyq kómek kúni. BUU Bas Assambleıasy 2008-inshi jylǵy jeltoqsannyń 11-indegi arnaıy qararymen 63/139 jarııalaǵan.
2009-ynshy jylǵy naýryzdyń 5-inde BUU-nyń Bas Assambleıasy (A/RES/63/139 qarary) jarııalady. Tamyzdyń 19-ynan atap ótiledi. 2003-inshi jyly osy kúni BUU-nyń Baǵdattaǵy shtab-páterindegi jarylystan 22 adam qaza boldy. Sonyń ishinde BUU-nyń kórnekti qaıratkeri Serjıý Vıeıra dı Mellý de bar.
Bas Assambleıanyń qararynda aıtylǵandaı, Búkilálemdik gýmanıtarlyq kómek kúni búkil álemde gýmanıtarlyq kómek kórsetý jónindegi is-qımyl týraly qoǵamnyń habardarlyǵyn arttyrýǵa jáne osyǵan baılanysty, sondaı-aq búkil gýmanıtarlyq qyzmetshilerge, gýmanıtarlyq múddelerdi ómirge engizýge járdem jasaǵan Birikken Ulttar Uıymynyń qyzmetshilerin jáne olarmen baılanystaǵy qyzmetshilerdi de qosa eseptegende, jáne de, óz paryzdaryn atqarý ústinde ómirlerin qıǵandarǵa tıisinshe ońdy baǵasyn berýge kómektesýdi kózdeıdi...
2009-ynshy jyly atap ótilgen Birinshi Búkilálemdik gýmanıtarlyq kómek kúni basqalardy qutqarý kezinde qaza tapqandardy eske alýǵa arnaldy.
Aýǵanstannyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1919). Aýǵanstan - Azııanyń ońtústik-batysynda ornalasqan memleket. Soltústiginde Túrikmenstan, Ózbekstan, Tájikstanmen, shyǵysynda Qytaı, Úndistanmen, shyǵysynda jáne ońtústiginde Pákistanmen, batysynda Iranmen shektesedi. Astanasy - Kabýl qalasy. Memlekettik tili - pýshtý, darı tilderi. Aqsha birligi - afganı.
Qazaqstan men Aýǵanstan memleketi arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy aqpannyń 12-inde ornatyldy.
ESTE QALAR OQIǴALAR
19 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy Búkilálemdik densaýlyq saqtaý uıymyna 180-shi memleket bolyp kirdi.
13 jyl buryn (1998) Almatyda kompozıtor, Qazaqstannyń halyq ártisi Shámshi Qaldaıaqov turǵan úıge eskertkish taqta ornatyldy.
8 jyl buryn (2003) Oralda Batys Qazaqstan oblysynyń úkimettik emes uıymdardyń birinshi konferentsııasy ótti.
7 jyl buryn (2004) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtattary «Týǵan jer» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestigin qurdy. Maqsaty - aýyl ekologııasynyń máselesin sheshý, qazirgi aýyldyq ınfraqurylym qurý.
6 jyl buryn (2005) Óskemende Úlbi ózeni arqyly ótetin jańa kópirdiń avtokólik qozǵalysy resmı túrde ashyldy.
Jańa kópir alty jolaqty qatardan turady. Bir baǵyttaǵy joldyń eni - 11,5 metr, al bir jolaqtyń eni - 3,83 metr. Jańa kópir negizgi Úlbi kópirinen kólik aǵymyn edáýir jeńildetedi.
4 jyl buryn (2007) elorda baǵynyń aýmaǵyndaǵy fýtbol alańynda halyqaralyq stıpendııanyń ıegerleri qatysqan «Bolashaq-2007» tuńǵysh spartakıadasy bolyp ótti.
Uıymdastyrýshysy - «Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵy» AQ. Komandalar oqıtyn elderine qaraı quryldy. Spartakıadaǵa «Bolashaq» stıpendııasynyń ıegerleri ǵana emes, sondaı-aq «Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵy» AQ, Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń komandalary jáne de memlekettik qyzmette jetekshi laýazymdardy atqaryp jatqan baǵdarlama túlekteriniń komandasy qatysty. Jarys bir mezgilde eki alańda ótti. Olardyń birinde estafeta (kedergiler arqyly júgirý), komandanyń úzdik urany konkýrsy, sonymen qatar jasóspirimder arasynda shahmattan Qazaqstannyń 6 márte chempıony, Ulttyq quramanyń halyqaralyq sheberi Rústem Sadyqovpen bir mezgilde oınalatyn oıyn seansy oınaldy, al ekinshi alańda fýtboldan týrnır ótti.
Sharanyń maqsaty - stıpendıattar qataryn nyǵaıtý jáne salaýatty ómir saltyn ýaǵyzdaý.
2 jyl buryn (2009) Almatyda ıslam negizderi boıynsha jasalǵan mýltımedııalyq jobanyń tanystyrylymy ótti.
Buqaraǵa arnalǵan aqparattyq-tanymdyq sıpattaǵy bul basylymda Islamnyń 5 qaǵıdasy men dinniń alty qaǵıdasy jan-jaqty kórinis tapqan. Árbir bólimniń mátindi, dybysty jáne beıne túsiniktemesi men namaz oqýdyń 3D pishindegi tehnıkalyq sıpattamasy bar. Sonymen qatar Qurannyń mazmundyq aýdarmasy, Qadıster toptamasy, din negizderi týraly eńbekter men Paıǵambardyń ómiri týraly jazylǵan materıaldar toptastyrylǵan. Naqtyraq aıtqanda 2,5 saǵattyq beıne faıldar, 34 saǵattyq dybys fragmentteri, 5 kitap pen 100 shaqty ǵylymı maqala bar. Mýltımedııalyq bul joba jurtshylyqqa DVD dıski pishininde usynylyp otyr.
ESІMDER
60 jyl buryn (1951) sýretshi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri, Qazaqstannyń ulttyq aqshasy - teńgeni bezendirýshilerdiń biri DÚZELHANOV Aǵymsaly Dúzelhanuly dúnıege keldi.
Qyzylorda oblysy Qazaly qalasynda týǵan. Almaty kórkemsýret ýchılışesin, Máskeý kórkemsýret ınstıtýtyn bitirgen. Sýretshi qoldanbaly grafıka, plakat, kitap bezendirý, keskindeme, portret janrlarynda eńbek etedi. Ol tarıhı, folklorlyq taqyryptaǵy jáne balalarǵa arnalǵan 200-den astam kitap, áleýmettik jáne tarıhı taqyryptaǵy 50-den astam plakat bezendirgen. «Tomırıs», «Saqtar», «Qyz Jibek», «Aıman - Sholpan», t.b. lıtografııalardyń, «Altyn sarbaz», «Túrkistan», «Ordabasy», «Kóroǵly», t.b. keskindeme janryndaǵy týyndylardyń avtory. Sonymen qatar onyń «Abylaı han», «Ábilhaıyr han», «Áıteke bı», «Qazbek bı», «Tóle bı», «Qorqyt» tárizdi portretter toptamasy bar. Sondaı-aq «Joǵalǵan uıqy» qýyrshaqty mýltfılminiń qoıýshy-sýretshisi bolǵan. Sýretshiniń týyndylary Qazaqstannyń jáne shet elderdiń óner murajaılaryna qoıylǵan.
TAMYZDYŃ 20-SY, SENBІ
Vengrııa Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Venger memleketiniń negizin qalaýshy áýlıe Ishtvan kúni. Qazaqstan Respýblıkasy men Vengrııa arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy naýryzdyń 24-inde ornatyldy.
Taıvanda mahabbat kúni.
Aljırde kúresker kúni atap ótiledi. 1955 jyly tamyzdyń 20-synda Aljırde ult bostandyǵy úshin qarýly kóterilis bastaldy.
ESTE QALAR OQIǴALAR
17 jyl buryn (1999) Astanada «Qazaqtardyń tarıhı-kórkem murasy» atty birinshi ulttyq mýltımedııalyq oqytý baǵdarlamasynyń tusaýkeser rásimi ótti. Okýlyqtyń kompıýterlik úlgisi belgili ǵalym Erlan Arynnyń bastamasymen júzege asty.
15 jyl buryn (1996) Sháken Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» kınostýdııasy ekige bólinip, Sháken Aımanov atyndaǵy Qazaq kınofabrıkasy jáne Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq prodıýserlik ortalyǵy quryldy.
8 jyl buryn (2003) Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qoldaýymen «Aq jaýyn» Memlekettik kameralyq orkestri quryldy. Shyǵarmashylyq ujymnyń alǵashqy kontserti 2004 jylǵy naýryzdyń 21-inde Kongress-holl sahnasynda ótti. Orkestrdiń kórkemdik jetekshisi jáne bas dırıjeri - Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen ártisi, Qazaqstan Jastar odaǵy syılyǵynyń laýreaty, tanymal kompozıtor Seken Turysbekov. Orkestr dırıjeri - Qazaq KSR-iniń halyq ártisi, Halyq qaharmany, dırıjer-kompozıtor Nurǵısa Tilendıevtiń shákirti, dotsent Qarasaı Saıjanov. Orkestr «Shabyt» halyqaralyq jastar shyǵarmashylyq festıvaliniń, «Daryn» syılyǵynyń jáne «Jiger» festıvaliniń laýreaty bolǵan.
7 jyl buryn (2004) Reseıdiń memlekettik qyzmet akademııasynda qazaqstandyq «SHYGYS» jýrnalynyń tanystyrylymy ótti.
Jýrnaldyń redaktsııa alqasynyń tóraǵasy - Astana qalasynyń ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetov.
«SHYGYS» halyqaralyq ulttyq jýrnaldyń birinshi sany - qazaq, orys, aǵylshyn, nemis jáne frantsýz tilderinde shyqty
6 jyl buryn (2005) Almatyda tamyzdyń 20-25 aralyǵynda Shanhaı qalasynyń (QHR) mádenı kúnderi ótti.
Shara aıasynda belgili Lıý Haı Sý galereıasy murajaı eksponattarynyń kórmesi, «Shanhaıskıe vpechatlenııa» atty fotokórmesi, Shanhaıdyń halyq aspaptar orkestriniń kontserti ótti jáne «Jabaıy zebra» baleti qoıylyp, tórt qytaı fılmderiniń kórsetilimi boldy.
Shanhaı Shyǵys-Qytaı teńizine quıatyn ıAntszy ózeniniń saǵasynda ornalasqan. Ekonomıkasy damyǵan úlken megapolıs retinde tanymal. Qalanyń aýdany - 6 myń sharshy metr.
4 jyl buryn (2007) Petropavlda qazaqstandyq ataqty veloshabandoz, Sıdneı Olımpıadasynyń kúmis júldegeri, «Týr de Frans» álemdik velojarysynyń qola júldegeri, Qazaqstannyń eńbek sińirgen sport sheberi Aleksandr Vınokýrovke Soltústik Qazaqstannyń Qurmetti turǵynynyń kýáligi tabys etildi.
2006 jyldyń qyrkúıek aıynda, oblystyń 60 jyldyǵy atap ótilgen sharalar aıasynda, oblystyq máslıhat sessııasynyń sheshimimen Aleksandr Vınokýrov toǵyz adamnyń qatarynda «Soltústik Qazaqstannyń Qurmetti turǵyny» ataǵyna laıyq dep tanylǵan bolatyn.
1 jyl buryn (2010) Mınskidegi Ádebıetshiler úıinde Belarýs Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy Nıkolaı Chergınetstiń jalpy óńdeýimen shyqqan «Birge. Qazaqstan men Belarýs: baılanystardyń jańa kókjıegine qaraı» kitabynyń tusaýkeseri bolyp ótti. Іs-sharaǵa Belarýste tirkelgen dıplomatııalyq korpýs ókilderi, shyǵarmashylyq atqaminerleri, Belarýs memlekettik organdarynyń, TMD Atqarýshy komıteti men BAQ ókilderi qatysty. «Mastatskaıa lıteratýra» baspasy shyǵarǵan jınaqqa BSSR mınıstrler keńesiniń burynǵy tóraǵasy Vıacheslav Kebıchtiń, KSRO ushqysh-ǵaryshkeri Petr Klımýktyń, kompozıtor, KSRO halyq ártisi Igor Lýchenkonyń, TMD burynǵy atqarýshy hatshysy Ivan Korotchenıdiń, Mınsk jáne Slýtskiniń mıtropolıti, búkil Belarýstiń Ekzarh Patrıarshıi Fılarettiń, Belarýste turyp jatqan qazaq dıasporasy ókilderi men Mınskide oqyp júrgen qazaq stýdentteriniń maqalalary basylǵan.
N.Chergınets bul shyǵarmany shyǵarý ıdeıasy kezdeısoq emes ekenin atap ótti. Óıtken qazaqstandyq jáne belarýs halyqtarynyń tarıhy ortaq, olardy ekonomıkalyq jáne saıası múddeleri jaqyndastyra túsedi. Eki el basshylarynyń, sondaı-aq qarapaıym adamdar arasyndaǵy tyǵyz ózara qarym-qatynastar baılanystyrady. Belarýs Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy kitap qazaqstan jáne belarýs halqynyń dostyǵyna arnalǵanyn, onyń betterinde ártúrli mamandyq ıeleri - belarýstar Qazaqstan jáne onyń kóshbasysy Nursultan Nazarbaev jóninde óz áserlerimen bólisedi, dep atap ótti. «Nursultan Ábishuly Nazarbaev halqynyń tolyq qoldaýyna ıe bola otyryp, azamattarynyń ál-aýqatyn jaqsartý jóninde dana saıasat júrgizip, qoǵamdy jańartyp, ishki ulttyq birlik pen konfessııaaralyq kelisimdi saqtap otyr», - dedi ol. Onyń aıtýynsha, Qazaqstannyń bıylǵy EQYU-ǵa tóraǵa bolyp saılanýy eldiń jáne onyń basshysynyń álemdik arenadaǵy joǵary bedelin kórsetedi.
Óz kezeginde Qazaqstannyń Belarýstaǵy Tótenshe jáne Ókiletti elshisi Anatolıı Smırnov belarýs dostarǵa osy kitapty jaryqqa shyǵarǵandary úshin alǵys aıtty. Qazaqstandyq dıplomat Qazaqstan men Belarýs arasyndaǵy qatynastardyń sapalyq jańa deńgeıge shyǵýy eń aldymen eki el prezıdentteriniń eńbegi ekenin atap ótti.
ESІMDER
80 jyl buryn (1926) KSRO Memlekettik Qaýipsizdik komıtetiniń qurmetti qyzmetkeri, otstavkadaǵy polkovnık HATEPOV Nyǵmet dúnıege keldi.
Batys Qazaqstan oblysynda týǵan. KSRO Іshki ister mınıstrligi Almaty mektebin bitirgen. Zeınet demalysyna shyqqanǵa deıin ishki ister salasynda, Memlekettik qaýipsizdik komıtetiniń Batys Qazaqstan oblystyq basqarmasynda eńbek etip, Memlekettik qaýipsizdik komıteti Aqtóbe oblystyq basqarmasynyń bólim bastyǵynyń orynbasary, bastyǵy, Memlekettik qaýipsizdik komıteti Torǵaı oblystyq basqarmasynyń bastyǵy bolǵan.
«Qurmet belgisi» ordenimen marapattalǵan.
75 jyl buryn (1931-2007) Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Qanysh Sátbaev atyndaǵy Geologııa ǵylymdary ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, geologııa-mıneralogııa ǵylymdarynyń doktory SÁTBAEVA Meıiz Qanyshqyzy dúnıege keldi.
Jezqazǵan oblysynda týǵan. Qazaq ken-metallýrgııa ınstıtýtyn bitirgen. 1960 jyldan bastap Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Geologııa ǵylymdary ınsıtýtynda eńbek etedi.
Ol 2 monografııanyń, 78 ǵylymı jarııalanymnyń jáne 12 ǵylymı-óndiristik eseptiń avtory.
TAMYZDYŃ 21-І, JEKSENBІ
Sport jáne týrızm kúni. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń 2003 jylǵy qarashanyń 15-indegi Jarlyǵyna sáıkes jyl saıyn tamyzdyń úshinshi jeksenbisinde atap ótiledi.
Orys akteri, KSRO halyq ártisi, RKFSR Memlekettik syılyǵynyń ıegeri, Sotsıalıstik Eńbek Eri Nıkýlın ıÝrıı Vladımırovıchti (1921-1997) eske alý kúni.
ESTE QALAR OQIǴALAR
20 jyl buryn (1991) Elbasy Jarlyǵymen respýblıkada Qazaq KSR Qaýipsizdik keńesi quryldy. Keńestiń negizgi maqsaty elimizdiń egemendigin, memlekettiligin, ekonomıkalyq jáne ekologııalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý.
19 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy Halyqaralyq azamattyq avıatsııa uıymyna kirdi.
11 jyl buryn (2000) Almatyda ýkraın halqynyń aqyny Taras Grıgorevıch Shevchenkonyń (1814-1861) eskertkishi ashyldy. Eskertkish salmaǵy 12 tonna, bıiktigi 3,5 metr. Avtory - ýkraındyq músinshi Vıtalıı Rojık. Ońtústik astanaǵa ýkraın halqynyń syılyǵy Almaty ákimshiligi men Ýkraın elshiliginiń bastamasymen jasalyndy.
11 jyl buryn (2000) Qostanaı qalasyndaǵy oblystyq tarıhı-ólketaný murajaıy kúrdeli jóndeýden keıin qaıta ashyldy.
10 jyl buryn (2001) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń «Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstrligi «Qyzmet» respýblıkalyq memlekettik qazynalyq kásipornyn qurý týraly» qaýlysy jaryq kórdi.
7 jyl buryn (2004) Ábilhan Qasteev murajaıynda «ICOMOS Qazaqstanda» atty jańa qoǵamdyq uıymnyń tusaýkeser rásimi ótti. ICOMOS maqsaty - álemdegi mádenı muralardyń saqtalýyna kómek kórsetý. Álemde 7 myńǵa jýyq jeke tulǵa men uıym atalǵan uıymnyń múshesi. Olar óz qyzmetterin 110 elde ornalasqan ulttyq komıtet jelileri arqyly júzege asyrady.
ESІMDER
65 jyl buryn (1946) memleket qaıratkeri NURǴAZINOV Jaqyp Taýtınovıch dúnıege keldi.
Petropal qalasynda týǵan. Qazaq hımııa-tehnologııa ınstıtýtyn, KSRO Memlekettik qaýipsizdik komıteti joǵary kýrsyn bitirgen. Qurylys uıymdarynda sheber, ýchastok basshysy bolyp jumys istegen. 1971-1976 jyldary - Qazaq KSR Memlekettik qaýipsizdik komıteti Shymkent oblystyq basqarmasynyń jedel ýákili, aǵa jedel ýákili. 1976-1981 jyldary - Qazaq KSR Memlekettik qaýipsizdik komıtetiniń aǵa jedel ýákili, bólimshe bastyǵynyń orynbasary. 1981-1985 jyldary - Ulttyq qaýipsizdik komıteti Soltústik Qazaqstan oblystyq basqarmasy bastyǵynyń keńesshisi, kadr jónindegi orynbasary. 1985-1988 jyldary - Ulttyq qaýipsizdik komıteti Mańǵystaý oblystyq basqarmasy bastyǵynyń orynbasary. 1988-1991 jyldary - Ulttyq qaýipsizdik komıteti Batys Qazaqstan oblystyq basqarmasy bastyǵynyń orynbasary. 1991-1992 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik qaýipsizdik komıtetiniń kadr bólimi bastyǵynyń orynbasary. 1992-1995 jyldary - Ulttyq qaýipsizdik komıteti Ońtústik Qazaqstan oblystyq basqarmasy bastyǵynyń orynbasary. 1995-1996 jyldary - Ulttyq qaýipsizdik komıteti Torǵaı oblystyq basqarmasynyń bastyǵy. 1996 jyly - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıteti bas kadr basqarmasynyń bastyǵy. 1996-1997 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 1997-1998 jyldary - Ulttyq qaýipsizdik komıteti Atyraý oblystyq departamentiniń bastyǵy. 1999 jyldan bastap zeınet demalysynda.
Medaldarmen marapattalǵan.
60 jyl buryn (1951) tehnıka ǵylymynyń doktory, professor, Jaratylystaný ǵylymdary akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasy bilim berý isiniń úzdigi DOSTIıAROV Abaı Muhamedııaruly dúnıege keldi.
Qostanaı oblysynda týǵan. Nıkolaı Baýman atyndaǵy Máskeý joǵary tehnıkalyq ýchılışesin jáne atalmysh oqý ornynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1981-1991 jyldary - Almaty energetıka ınstıtýtynyń assıstenti, aǵa oqytýshysy, dotsenti, dekany. 1991-1995 jyldary - Almaty avtomobıl joly ınstıtýtynyń dotsenti, dekany. 1995-1996 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Bilim mınıstrliginiń bólim bastyǵy. 1996-2002 jyldary - Muhtar Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń prorektory, birinshi prorektory. 1996-2002 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Joǵary kásibı bilim berý basqarmasy bastyǵynyń orynbasary. 2003 jyldan Muhamedjan Tynyshbaev atyndaǵy Qazaq kólik jáne kommýnıkatsııalar akademııasynyń oqý isi jónindegi prorektory bolǵan. 2006 jyldan - Astana qalasyndaǵy «Spetstehservıs» JShS bas dırektorynyń orynbasary. 2009 jyldyń naýryzynan - «Kaztrboremont» JShS-iniń óndiris jáne damý jónindegi bas dırektorynyń orynbasary.
100-den astam ǵylymı eńbektiń jáne 35 avtorlyq kýálik pen patenttiń avtory.
