QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 14 aqpan men 20 aqpan aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ELBASY

14 aqpan kúni Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev jumys saparymen Almaty qalasyna barady, sapar aıasynda Elbasy Almatydaǵy nysandardy aralaıdy.

ÚKІMET

14 aqpanda QR Týrızm jáne sport mınıstrliginde QR Premer-Mınıstri Kárim Másimovtiń qatysýymen mınıstrliktiń alqa otyrysy ótedi.

14 aqpan kúni Astana qalasy Almaty aýdanynyń ákimdiginde QR-nyń tabıǵı monopolııalardy retteý agenttigi departametiniń alqa otyrysy bolady.

14 aqpanda «QazAqparat» agenttiginiń baspasóz zalynda «Tilekter tizbegi» atty respýblıkalyq aktsııaǵa arnalyp baspasóz máslıhaty ótedi.

14 aqpan kúni Astanadaǵy «Dıplomat» qonaq úıinde Úkimetaralyq komıssııa aıasynda «Búgingi jáne erteńgi iskerli múmkindikter» atty Qazaqstan-Estonııa bıznes forýmy bolady, forým eki el arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestıtsııalyq yntymaqtastyqty keńeıtýge arnalǵan.

14 aqpanda QR Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń uıymdastyrýymen «Dýman» qonaq úıinde «Tehnologııalar almasý jáne QR densaýlyq saqtaý salasyndaǵy ınstıtýttyq reformalady júrgizý» jobasyn júzege asyrý jónindegi dóńgelek ústel ótedi.

PARLAMENT

14 aqpan kúni Parlament Májilisinde Úkimet saǵaty ótedi.

QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM

14 aqpan kúni Máskeýdiń Álemdik ekonomıka ınstıtýtynda kóptegen sarapshylardyń qatysýymen «Qazaqstan men Reseıdiń ekonomıkalyq jáne saıası yntymaqtastyǵy: qazirgi jaǵdaıy men bolashaǵy» atty halyqaralyq konferentsııa ótedi.

ASTANA

14 aqpan kúni «RIA Jańalyqtar» agenttiginiń Astanadaǵy keńsesinde «Biz umytpaıtyn Aýǵanstan» atty Máskeý-Astana telekópiri bolady.

14 aqpanda «Nazarbaev Ýnıversıtetinde» «Nur Otan» HDP HІІІ Sezinde aıtylǵan jastarǵa qatysty negizgi sheshimderdi talqylaýǵa arnalǵan stýdent jastarmen kezdesý ótedi.

14 aqpan kúni L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-degi Tuńǵysh Prezıdent dárishanasynda Joǵary mártebeli Grekııa elshisi Evangelos Denaksas myrza stýdent jastarmen kezdesý ótkizip, «Mádenı dıplomatııa» taqyrybynda dáris oqıdy.

14 aqpanda Astanadaǵy «Órken» iskerlik ortalyǵynda QR Prezıdenttigine úmitker N.Nazarbaevtyń kandıdatýrasyn qoldaýǵa arnalǵan brıfıng ótedi.

14 aqpan kúni «Atameken» Ulttyq ekonomıkalyq palatasynyń basshylyǵy QR Prezıdenttigine úmitker N.Nazarbaevtyń kandıdatýrasyna qoldaý tanytý maqsatynda brıfıng ótkizedi.

16-18 aqpan kúnderi Kongress-Holl saraıynda «HHІ ǵasyrdaǵy bilim berý men ǵylym» atty VІІІ Qazaqstan halyqaralyq kórmesi ótedi.

ALMATY

14 aqpan kúni Ortalyq kórme zalynda «Iran Islam Respýblıkasyna degen kózqaras jáne eldiń Islam Revolıýtsııasynan keıingi damýy» atty kórme ashylady.

14 aqpanda Qazaq ulttyq Ýnıversıtetinde VІІ qysqy Azıada chempıondary men oıynǵa qatysqan eriktiler úshin kontsert ótedi.

16 aqpan kúni Almatydaǵy QR Ortalyq memlekettik murajaıynda Almatydaǵy QHR Bas konsýldyǵy men Ál-Farabı atyndaǵy ýnıversıtet janyndaǵy Konfýtsııa ınstıtýtynyń uıymdastyrýymen «Qytaı jańa jyly» atty kórme ashylady.

AIMAQ

PAVLODAR OBLYSY

18-19 aqpanda Pavlodarda «Daryndy muǵalim - daryndy balalarǵa» degen ataýmen oblystyq pedagogıkalyq olımpıada ótedi.

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.

AQPANNYŃ 14-І, DÚISENBІ

Kompıýtershiler kúni. 1946 jyly birinshi shyn máninde jumys isteıtin elektrondy ENIAC kompıýteri shyǵaryldy. ENIAC kompıýteri praktıkalyq maqsatta jumys isteıdi. Osy ENIAC-tan qazirgi kompıýterler esepteýdiń ekilik júıesin muralanǵan. ENIAC-ty sol kezdegi mańyzdy qajetti sheshimin shyǵarý úshin óndirgen: áskerdiń kem esepteıtin ballıstıkalyq kestesi úshin. Áskerde artıllerııa men avıatsııaǵa qajeti ballıstıkalyq kesteni kem esepteıtin bólim bar. Bul bólimde adamdar Áskerı Kalkýlıator laýazymynda jumys istedi. Árıne bul «esepteýish qordyń» qýattylyǵy men ónimdiligi áskerde jetkiliksiz. Sondyqtan 1943 jyldyń basynda kıbernetıkter ENIAC kompıýteriniń jańa esepteýish qurylǵysynyń kontseptsııasyn óńdeýge kiristi.

OQIǴALAR

3 jyl buryn (2008) Qaraǵandydaǵy Qan quıý ortalyǵynda plazmany karantındeý jáne qan kletkalaryn uzaq saqtaý bólimi ashyldy. «Qan banki» atalyp otyrǵan mundaı bólim Qazaqstandaǵy alǵashqysy.

Jańa bólimge aqparattyq ortalyq, tómengi temperatýrada saqtaý orny, tómen temperatýraly kameralardyń mashına bólimi, qan karantındeý kameralary kiredi. «Aqparattyq ortalyqta irikteýden ótken donorlar bazasy saqtalady, olardan alynatyn qan karantındelip, ár eki aı saıyn tekserilip otyrady. Tómengi teperatýradaǵy saqtaý ornynda fermentti elementter, antıgendik quram boıynsha sırek kezdesetin qannyń sırek toptary saqtalady.

1 jyl buryn (2010) Maǵjan Jumabaev atyndaǵy Aqmola oblystyq ámbebap ǵylymı kitaphanada aǵa urpaq jáne zııaly qaýym ókilderiniń, jastardyń qatysýymen jerles jýrnalıst, jazýshy Janataı Bekenovtyń «Qanaı bı jáne onyń urpaqtary» atty kitabynyń tusaýkeser rásimi bolyp ótti, Abylaı hannyń tóbe bıi dárejesindegi úzeńgiles serigi bolǵan daraboz jaıyndaǵy aıtýly kitap ótkenimizdi tanyp bilý, soǵan taǵy bir ıgi talpynys jasap kórý turǵysynan búgingi kún úshin mańyzy óte zor. Kólemdi kitapta Qanaı bıdiń nebir qıyn-qystaý kezeńderde elge tutqa bola bilgen qaıratkerlik, sheshendik qyrlary, óziniń kindiginen órbigen, sóz ónerin qýǵan urpaqtary, keıingi kezde bir týar babamyz jaıly jazylǵan qalamgerler týyndylarynan mol maǵlumat beretin bólimderden turady. Janataı Bekenuly osy jaılarǵa qatysty ózi zerttegen, tynymsyz eńbektengen tól shyǵarmalarymen baıytyp, tarıhı tulǵanyń ótkennen búginge deıingi ómir, urpaq sabaqtastyǵyn jaqsy baılanystyryp bergen. Kitaptyń basty qundylyǵy jastardy otan súıgishtikke, patrıotızmge, aǵa urpaqtyń erligine saı tárbıeleýge qajetti oqýlyq bolyp tabylady.

1 jyl buryn (2010) Qazaqstanda Balalary onkologııalyq syrqatqa shaldyqqan ata-analar «Ómirdi saqtaıyq!» atty qoǵamdyq uıymyn qurdy.

Qoǵamdyq uıymdy qurýǵa ynta bildirýshilerdiń biri, onkologııalyq syrqatqa shaldyqqan Havy Goıgovanyń anasynyń aıtýynsha, Respýblıkanyń barlyq aımaqtarynan 39 ana ynta bildirip qoǵam uıymdy qurýdy sheshken. Qoǵamdyq uıymdy qurýdyń maqsaty - balalary onkologııalyq syrqatqa shaldyqqan ata-analarǵa demeý kórsetý, aqparat jáne tájirbıe almasý, jáne de muqtaj bolýshylarǵa materıaldyq kómek kórsetý. Ata-analardyń aıtýynsha, álemde osyndaı aýrýmen aýyratyn balanyń ómiri úshin ata-analar, dárigerler, memlekettik organdar men áleýmettik qyzmet oryndary kúresedi. Uıymdy qurýdyń basty sebepteriniń biri - Halyqaralyq balalary onkologııalyq syrqatqa shaldyqqan ata-analar konfederatsııasyna qosylý. Ol 1994 jyldyń mamyr aıynda Ispanııada qurylǵan. Onyń jigeri búkil álemde ata-analar arasynda aqparat jáne tájirbıe almasý jáne yntymaqtastyqqa baǵyttalǵan.

ESІMDER

65 jyl buryn (1946) «Elektr jelilerin basqarý jónindegi Qazaqstan kompanııasy» «KEGOC» aktsıonerlik qoǵamnyń Basqarýshy dırektory OSODChENKO Vladımır Grıgorevıch dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysy Balqash qalasynda týǵan. Qaraǵandy polıtehnıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıteti) bitirgen.

1976-1986 jyldary - AET-da RQA ınjeneri, bastyqtyń orynbasary, qosalqy stantsııanyń bastyǵy, «Qostanaıenergo» Esil elektr toraptary ÓEB-niń bas ınjeneri. 1986-1996 jyldary - «Qostanaıenergo» Ońtústik elektr toraptary ÓEB-niń dırektory. 1996-2002 jyldary - «KEGOC» AQ-daǵy «Sarybaı JET» fılıalynyń (Rýdnyı q.) dırektory. 2002-2009 jyldary - «KEGOC» AQ-nyń tehnıkalyq dırektory, vıtse-prezıdenti qyzmetterin atqarǵan. 2009 jyldyń maýsym aıynan - qazirgi qyzmetinde.

55 jyl buryn (1956) Áýe qorǵanysy kúshteri bas qolbasshysynyń orynbasary - Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly kúshteriniń qarý-jaraq basqarmasynyń bastyǵy, polkovnık SAǴANAEV Asylhan Máýlenuly dúnıege keldi.

Almaty oblysy Kerbulaq aýdany Saryózek kentinde týǵan. Achınsk áskerı áýe ýchıleşesin, Kıev joǵary áskerı-áýe ınjenerlik ýchıleşesin bitirgen.

1976-1980 jyldary - ushaqtyń áýe tehnıgi, aǵa áýe tehnıgi. 1980-1982 jyldary - tehnıkalyq paıdalaný bóliminiń basshysy. 1982-1987 jyldary - áýe eskadrılıasynyń ınjenerlik-avıatsııalyq qyzmeti basshysynyń kómekshisi. 1987-1989 jyldary - eskadrılıanyń ınjenerlik-avıatsııalyq qyzmeti komandıriniń orynbasary. 1989-1990 jyldary - avıatsııalyq-tehnıkalyq otıadynyń ınjeneri. 1990-1991 jyldary - avıatsııalyq-tehnıkalyq otıadynyń komandıri. 1991-1993 jyldary - bombalaýshy avıatsııa polktiń ınjenerlik-avıatsııa qyzmeti bastyǵynyń orynbasary. 1993-1994 jyldary - ınjenerlik-avıatsııa qyzmet boıynsha rezervtegi ushaqtar bazasy bastyǵynyń orynbasary. 1994-1997 jyldary - Áýe qorǵanysy kúshteri ushaqtaryn saqtaý bazasynyń bastyǵy, Áýe qorǵanysy kúshteriniń rezervtegi ushaqtar bazasynyń bastyǵy. 1997-2002 jyldary - avıatsııa bazasynyń komandıri. 2002-2007 jyldary - radıoelektronıka jáne baılanys áskerı ınjenerlik ınstıtýtynyń bastyǵy. 2007-2008 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly kúshteriniń Áýe qorǵanysy kúshteri bas qolbasshysy basqarmasy shtabynyń bastyǵy, Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly kúshteriniń qarý-jaraq basqarmasy bastyǵynyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. 2008 jyldan - qazirgi qyzmetinde.

ІІ dárejeli «Aıbyn» ordenimen jáne 8 medalmen marapattalǵan.

50 jyl buryn (1961) Pavlodar oblysy ákiminiń bas ınspektory, Aýylsharýashylyq ǵylymdarynyń kandıdaty AHAJANOV Qaırolla Qasenuly dúnıege keldi.

Pavlodar oblysy Ekibastuz qalasynda týǵan. Semeı zootehnıkalyq - mal dárigerlik ınstıtýtyn (qazirgi Shákárim atyndaǵy Semeı memlekettik ýnıversıteti), K.I.Skrıabın atyndaǵy Máskeý mal dárigerlik akademııasynyń aspırantýrasyn bitirgen.

1983-1984 jyldary - keńshardyń aǵa zootehnıgi. 1984-1985 jyldary - Semeı zootehnıkalyq - mal dárigerlik ınstıtýtynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri. 1985-1989 jyldary - K.I.Skrıabın atyndaǵy Máskeý mal dárigerlik akademııasynyń aspıranty. 1989-1991 jyldary - Semeı qalasyndaǵy «Sút» ǵylymı-óndiristik júıesiniń ǵylymı uıymdastyrýshysy. 1991-1998 jyldary - Semeı oblysynyń memlekettik aýylsharýashylyq tájirıbe stansasy dırektorynyń orynbasary, dırektory. 1998-1999 jyldary - Pavlodar oblysynyń aýylsharýashylyq departamenti bastyǵynyń orynbasary, bólim bastyǵy. 1999-2002 jyldary - Pavlodar oblysy ákimi orynbasarynyń keńesshisi. 2002-2008 jyldary - Pavlodar oblysy Ýspen aýdany ákiminiń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. 2008 jyldyń qańtar aıynan - qazirgi qyzmetinde.

«Ispolzovanıe proteına odnokletochnyh», «Syrevaıa baza konservırýemyh kormov» atty kitaptarynyń avtory.

AQPANNYŃ 15-І, SEISENBІ

Máýlit-an-Nabı - Paıǵambarymyz Muhammedtiń (s.ǵ.s.) týǵan kúni. Rábıýl-Aýýal aıynyń 12-shi kúninde atap ótiledi.

Muhammed paıǵambar - Alla taǵalanyń elshisi ári paıǵambarlardyń eń mártebelisi jáne sońǵysy. Ákesiniń aty Abdýllah mıladı jyl sanaýymen 571 j. sáýir aıynyń 20 kúnine sáıkes keletin 12 rabıal-áýýalda dúısenbi kúni túnde Mekkede dúnıege keldi. Ákesi ol týmaı turyp qaıtys bolǵan edi. Alty jasynda anasynan, segiz jasynda atasynan aıryldy. Keıin ákesiniń inisi Ábý Talıbtyń qolynda ósti. 25 jasynda Hadıshaǵa úılendi. Odan tórt qyz, eki uly boldy.

Máýlit - arab sózi, sózdik jaǵynan alǵanda, qazaqshasy «týǵan kún» - degen maǵyna beredi. Bul Alla taǵalanyń eń súıikti pendesi, Paıǵambarymyz hazreti Muhammedtiń (s.ǵ.s.) dúnıege kelgen aıyna ataý etip qoıylǵan. Barlyq maqtaý-madaqtaý, «Máýlit oqý» Paıǵambarymyz Muhammedke arnalǵan. Qazir máýlit Qazaqstan musylmandar dinı basqarmasynyń uıymdastyrýymen búkil elimizde toılanýda. 2000 jyldan bastap ol belsendirek ótkizilýde. Máýlit áýeli meshitterde oqylady, sonan soń kópshiliktiń qatysýymen aýdandyq, oblystyq, respýblıkalyq deńgeıde atap ótiledi. Qasıetti máýlit týra bir aıǵa sozylady.

Keńes áskerleriniń Aýǵanstannan shyǵarylǵan kúni. Budan 21 jyl buryn (1989) osy kúni keńes áskerleri (40-shy armııa jáne oǵan jiberilgen bólimsheler) Aýǵanstan aýmaǵynan shyǵaryldy. Aýǵanstan jerindegi 9 jylǵy soǵysqa Keńes Odaǵynyń 500 myńnan astam azamattary qatysty. Olardyń arasynda - 22269-y qazaqstandyqtar. 15 myń jaýynger qaza boldy. Qazaqstan bul soǵysta 889 bozdaǵynan aıyryldy.

M.I.Glınkany (1804-1857) eske alý kúni. M.Glınka orystyń klassıkalyq kompozıtorlyq mektebiniń negizin qalaýshy.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2006) Oraldyq jas qalamger, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi Mıra Shúıinshálıevanyń respýblıkalyq «Arys» baspasynan «Shúberek qýyrshaq» atty jańa kitaby jaryq kórdi. Avtordyń «Shúberek qýyrshaq» povesi men áńgimeleri toptastyrylǵan jınaqqa belgili jazýshy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Dýlat Isabekov alǵysóz jazǵan. «Tili shuraıly, oıy salmaqty, oqıǵalary órnekti jas jazýshy Mıra Shúıinshálıevanyń bir top týyndylary - qazirgi zaman kelbetin túsingisi keletin oqýshyǵa bereri mol shyǵarma», delingen onda. Mıra Shúıinshálıevanyń «Mahabbat baǵy» atty tuńǵysh jınaǵy osy «Arys» baspasynan 2003 jyly jaryq kórgen bolatyn, sondaı-aq onyń týyndylary birneshe ujymdyq jınaqqa da engen.

3 jyl buryn (2008) Almatyda tolyq metrajdy «Qara oı» kórkem fılminiń alǵashqy kórsetilimi ótti.

Qazaqstandyq «Sun Production» jáne «Work Station» kınostýdııalary birlesip shyǵarǵan bul kartınanyń qoıýshy-rejısseri Janna Isabaeva. «Osy eńbegim arqyly kórermenderge ózim jaýabyn bilmeıtin jaqsylyq pen zulymdyqtyń máni týraly oı tastaǵym keldi», -dedi Janna Isabaeva.

1 jyl buryn(2010) Pavlodarda «Skvorechnık» ádebı teatry quryldy. Teatrdy qurýshy, ártis Halıma Hazıevanyń aıtýynsha «Spektaklderde áýesqoı ártister oınaıdy. Biz trýppaǵa kim sahnaǵa shyǵyp oınaǵysy keledi, solar shaqyrylady, kári-jasqa qaramaımyz, ónerdi, teatrdy súıip baǵalaı biletin barlyq adamdar qatysa alady». Teatrda akterlik sheberlikke, sahnada sóıleý mánerligine úıretedi. «Skvorechnık» ádebı teatrynyń qoıylymdary Anton Chehov atyndaǵy oblystyq teatrynyń kishi zalynda qoıylady.

1 jyl buryn (2010) Aspan deneleriniń katalogyna Sýqýǵysh shoqjuldyzyndaǵy juldyzǵa qazaqstandyq tanymal ǵalym Mıhaıl Panınniń esimin berý týraly jazba engizildi.

Mıhaıl Panın - professor, bıologııa ǵylymdarynyń doktory, segiz halyqaralyq jáne respýblıkalyq akademııanyń akademıgi, Semeı memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń prorektory.

ESІMDER

105 jyl buryn (1906-1974) selektsıoner-genetık ǵalym, aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaq aýylsharýashylyq akademııasynyń akademıgi, Qazaq KSR Ǵylym Akademııasynyń korrespondent múshesi ÚZENBAEV Eshtaı Qolbekeıuly dúnıege keldi.

Ózbekstanda týǵan. Tashkent aýylsharýashylyq ınstıtýtyn bitirgen.

1936-1938 jyldary - Qazaqtyń maqta-jońyshqa ósirý tájirıbe stantsııasynyń dırektory, 1938-1946 jyldary - Tashkent aýylsharýashylyq ırrıgatsııa jáne mehanıkalandyrý ınstıtýtynyń dotsenti, aǵa agronomy, 1946-1960 jyldary - Ózbek KSR Ǵylym Akademııasynyń Botanıka jáne zoologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty dırektorynyń orynbasary, 1960-1965 jyldary - Qazaqtyń maqta sharýashylyǵy tájirıbe stantsııasynyń dırektory, osynda genetıka jáne selektsııa bóliminiń meńgerýshisi, 1965-1974 jyldary - Qazaq KSR Ǵylym Akademııasynyń Ortalyq Botanıka baǵynyń dırektory jáne genetıka zerthanasynyń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan.

Ol maqta jóninde 50-den astam ǵylymı eńbek jarııalady.

«Qurmet belgisi» ordenimen jáne birneshe medaldarmen marapattalǵan.

55 jyl buryn (1956) Qazaqstan Sáýletshiler odaǵynyń prezıdenti, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Qazaqstannyń Qurmetti sáýletshisi, Qazaq bas sáýlet-qurylys akademııasynyń Qurmetti professory, Shyǵys elderi Halyqaralyq sáýlet akademııasynyń korrespondent múshesi RÚSTEMBEKOV Aqmyrza Isauly dúnıege keldi.

Aqmola oblysynda týǵan. Almaty sáýlet-qurylys ınstıtýtyn (qazirgi Qazaq bas sáýlet-qurylys akademııasy) bitirgen.

1980-1990 jyldary - «Gıprovýz» Búkilodaqtyq memlekettik jobalaý ınstıtýty Almaty fılıalynyń sáýletshisi, aǵa sáýletshisi, top jetekshisi, jobalar bas sáýletshisi, dırektordyń orynbasary. 1990-1996 jyldary - shyǵarmashylyq-óndiristik sheberhananyń jetekshisi. 1996-2000 jyldary - Qazaqstan Sáýletshiler odaǵynyń vıtse-prezıdenti qyzmetterin atqarǵan. 2000 jyldyń naýryz aıynan - qazirgi qyzmetinde.

«Qurmet» ordenimen marapattalǵan.

40 jyl buryn (1971) aqparattyq-analıtıkalyq «Eksklıýzıv» jýrnalynyń bas redaktory, «ıApyraı» jýrnalynyń redaktsııalyq keńesiniń tóraǵasy, saıasattanýshy, 2-shi sanattaǵy keńesshi JUMALY Rasýl Bereketuly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen. 1992-2000 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń referenti, attashesi, ekinshi, úshinshi hatshysy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Mysyrdaǵy Elshiliginiń ekinshi hatshysy, Orta, Taıaý Shyǵys jáne Afrıka bóliminiń bastyǵy, Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń baspasóz qyzmeti bóliminiń bastyǵy. 2000-2002 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń baspasóz hatshysy - Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstri Keńsesiniń úkimettik aqparattar bólimi meńgerýshisiniń orynbasary. 2002-2004 jyldary - Almaty qalasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń saıası top ókildiginiń bastyǵy. 2004-2005 jyldary - Dýbaı qalasyndaǵy (BAÁ) Qazaqstan Respýblıkasynyń bas konsýly. 2006-2007 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Lıvııadaǵy Ýaqytsha elshisi qyzmetterin atqarǵan. 2007 jyldan - qazirgi qyzmetinde.

«Ortalyq Azııadaǵy geosaıasat» kitabynyń avtory.

AQPANNYŃ 16-Y, SÁRSENBІ

Lıtva Respýblıkasynyń ulttyq merekesi - Lıtva memlekettiligin qalpyna keltirý kúni. Osydan 92 jyl buryn (1919) Lıtva Keńesiniń músheleri Lıtva Memleketin qalpyna keltirý týraly aktige qol qoıdy.

Qazaqstan Respýblıkasy men Lıtva Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyq qatynas 1992 jyly maýsymnyń 15-inde ornaǵan.

Koreı Halyq Demokratııalyq Respýblıkasynyń ulttyq merekesi - KHDR Prezıdenti Kım Chen Irdiń týǵan kúni. 1995 jyldan beri atap ótiledi.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2006) elordadaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq akademııalyq kitaphanasynda Muhtar Shahanovtyń «Shyńǵys hannyń pendelik qupııasy (Kóz jumar shaqtaǵy arpalys)» atty dramalyq týyndysynyń frantsýz tilindegi basylymynyń tanystyrylymy boldy.

Pesany frantsýz tiline oqytýshy Gúlnár Sársekeeva men Frantsýz alıansynyń prezıdenti Brıjıt Brefor aýdardy. Tanystyrylym barysynda pesanyń frantsýz tilindegi úlgisi Muhtar Shahanovqa tabys etildi. Brıjıt Brefordyń aıtýynsha, kitap Frantsııada 2005 jyldyń qarasha aıynda basylyp shyqqan jáne atalmysh shyǵarmaǵa oqyrmandar men teatr ujymdary zor qyzyǵýshylyq tanytqan kórinedi.

5 jyl buryn (2006) Máskeýde Ulytaý tobynyń «Jymyr Kylysh» albomynyń tanystyrylymy ótti.

Jumyr jáne Qylysh - qazaq batyrlarynyń esimi. Dombyra men qobyzdyń oryndaýyndaǵy etnıkalyq áýendi aýyr rok, blıýz áýenimen súıemeldep oryndap júrgen mýzykanttar alǵashqy dıskileriniń shabytpen jazǵan.

1 jyl buryn (2010) Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstrliginiń resmı veb-saıty óz ataýyn ózgertti. Elimizdiń bas áskerı vedomstvosynyń Internet-resýrsy budan bylaı elektrondyq Úkimettiń platformasyna ornalastyryldy jáne onyń ataýy www.mod.gov.kz.

2005 jyldan beri jumys istep kele jatqan www.mod.kz saıty Internet-keńistikte taǵy biraz ýaqyt jumys isteıdi. Biraq, birtindep ony jańa saıt tolyq almastyratyn bolady.

1 jyl buryn (2010) Qazaq ulttyq mýzyka akademııasynyń ataýy Qazaq ulttyq óner ýnıversıteti bolyp ózgertildi.

Qazaq ulttyq mýzyka akademııasy ónerdiń barlyq janry men baǵyttaryn qamtıtyn ýnıversıtetke aınaldy. Onda mýzykamen qatar horeografııa, ónertaný, beıneleý óneriniń túrleri, músin, dızaın, kıno, televıdenıe boıynsha mamandyqtar ashyldy.

Qazaq ulttyq mýzyka akademııasy 1998 jyly naýryzdyń 31-inde Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qoldaýymen jáne bastamasymen qurylǵan bolatyn.

1 jyl buryn (2010) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy memleketterdiń shekara mańy yntymaqtastyǵy týraly konventsııany ratıfıkatsııalaý týraly» Zańǵa qol qoıdy.

ESІMDER

60 jyl buryn (1951) Qaraǵandy oblysy boıynsha jer qatynastary basqarmasynyń bastyǵy ALTYNBEKOV Turar Ahmetuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysy Jańaarqa aýdanynda týǵan. Qaraǵandy kooperatıv ınstıtýtyn (qazirgi Qaztutynýodaǵy Qaraǵandy ekonomıkalyq ýnıversıteti) bitirgen.

1974-1982 jyldary - Shet aýdandyq tutyný odaǵynyń esepshi-revızory, 1982-1991 jyldary - Aǵadyr aýdandyq partııa komıtetiniń nusqaýshy, bólim meńgerýshisi, Jezqazǵan oblystyq partııa komıteti bastyǵynyń orynbasary, batyǵy, 1991-2002 jyldary - Jezqazǵan oblystyq aýylsharýashylyq basqarmasy bastyǵynyń birinshi orynbasary, orynbasary, bólim bastyǵy, Qaraǵandy oblystyq aýylsharýashylyǵy departamenti bastyǵynyń mindetin atqarýshy, orynbasary, bolim meńgerýshisi. 2002-2004 jyldary - Qaraǵandy oblysy Abaı aýdany ákiminiń orynbasary, 2004-2010 jyldary - Qaraǵandy oblysy Abaı aýdanynyń ákimi qyzmetterin atqarǵan. 2010 jyldyń tamyz aıynan bastap - qazirgi qyzmetinde.

50 jyl buryn (1961) ǵalym-agronom, saıasattanýshy, «Vechernıı Almaty» gazetiniń bas redaktory JOROV Nıkolaı Nıkolaevıch dúnıege keldi.

Soltústik Qazaqstan oblysy Maǵjan Jumabaev aýdanynda týǵan. Omby aýylsharýashylyq ınstıtýtyn, Qazaqstan menedjment, ekonomıka jáne boljaý ınstıtýtyn bitirgen.

1982-1983 jyldary - Vozvyshenko aýylynyń memlekettik sort synaý úleskilerinde synaýshy-agronom, 1983-1984 jyldary - keńshar bólimshesiniń basqarýshysy, 1984-1985 jyldary - aýdandyq «Za kommýnızm» gazetiniń tilshisi, 1985-1986 jyldary - Vozvyshenko LKJO aýdandyq komıtetinde uıymdastyrýshy bólimi meńgerýshisiniń orynbasary, 1986-1990 jyldary - Seıfýllın aýyldyq keńesi atqarýshy komıtetiniń tóraǵasy, 1991-1997 jyldary - «Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń tilshisi, Almaty oblysy boıynsha menshikti tilshisi, 1997-2002 jyldary - «Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń dırektory, 2002-2007 jyldary - «Argýmenty ı fakty Kazahstan» gazetiniń menshikti tilshisi, 2005-2006 jyldary - «Respýblıka KZ» gazetiniń bas redaktory, 2006-2007 jyldary - Oral qalasyndaǵy «Jaıyq press» JShS-nyń bas dırektory, 2007-2009 jyldary - «Argýmenty ı fakty Kazahstan» gazeti bas redaktorynyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. 2009 jyldyń maýsym aıynan - qazirgi qyzmetinde.

35 jyl buryn (1976) «QazMunaıGaz» Barlaý Óndirý» AQ quqyqtyq suraqtar jónindegi basqarýshy dırektory JÚRSІNOV Rústem Manarbekuly dúnıege keldi.

Óskemen qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik zań ýnıversıtetin (qazirgi Qazaq gýmanıtarlyq zań ýnıversıteti), Qazaq memlekettik basqarý akademııasyn (qazirgi Turar Rysqulov atyndaǵy Qazaq ekonomıkalyq ýnıversıteti) bitirgen.

1998-1999 jyldary - «GRATA» zań fırmasynda zańger, 1999-2002 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik kirister mınıstrligi zań departamenti dırektorynyń orynbasary, basqarma bastyǵy, bólim bastyǵy, bastyqtyń orynbasary, 2002-2003 jyldary - «GRATA» zań fırmasynyń seriktesi, 2003-2005 jyldary - «QazMunaıTeńiz» munaı teńiz kompanııasy» JAQ-nyń quqyqty qamtamasyz etý departamenti dırektorynyń orynbasary, «Munaıkonsaltıng» JAQ-nyń («QazMunaıGazKonsaltıng») atqarýshy dırektory, 2005-2009 jyldary - «QazMunaıGazKonsaltıng» aktsıonerlik qoǵamynyń prezıdenti qyzmetterin atqarǵan.

Qazaqstan Respýblıkasy munaıgaz salasy zańgerleri qaýymdastyǵynyń, Respýblıkalyq salyq keńesshileri palatasynyń, Koroldyq tóreshiler ınstıtýtynyń, Aǵylshyn-reseı zań qaýymdastyǵynyń múshesi. 2007 jyldyń mamyr aıynan - Qazaqstannyń táýelsiz dırektorlar qaýymdastyǵynyń atqarýshy dırektory.

Medaldarmen marapattalǵan.

AQPANNYŃ 17-І, BEISENBІ

Meıirimniń rııasyz kóriný kúni. Bul meıramnyń jalpy dúnıelik maǵynasy bar, bul meıramdy dúnıejúzi azamattyǵyna, ultyna, dinı senimderine qaramastan toılaıdy. Bul kúni uıymdastyrýshylardyń aıtýy boıynsha, barlyǵyna meıirimdi bolýǵa tyrysý kerek, jáı ǵana meıirimdi emes, sheksiz jáne paıdakúnemsiz meıirimdi bolý kerek.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2006) Almatyda «Barrelge yntyqtyq» atty derekti fılmniń tanystyrylymy boldy.

Avtorlardyń aıtýynsha, ekonomıkalyq jáne áleýmettik jaǵynan damýshy memleketterdiń basty faktory: saıasattyń ashyqtyǵy men halyq aldyndaǵy esep berýi bolý kerek. Fılm stsenarııiniń avtory, tanymal jýrnalıst Svetlana Krymovanyń aıtýynsha, fılm qazaqstandyqtardyń jáne álem jurtshylyǵynyń nazaryn osy saladaǵy, ıaǵnı munaı óndirý salasyndaǵy aqparattyń azdyǵyna aýdarýdy maqsat etken. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń ókilderi, «Munaı tabysy - qoǵam baqylaýyna!» koalıtsııasynyń ókilderi jáne munaı óndiriletin aımaq turǵyndarynyń pikirleri ózek bolǵan fılmdi «Kazakhstan Revenue Watch» baǵdarlamasy aıasynda «Soros-Qazaqstan» qorynyń granty boıynsha «Gala TV» telekompanııasy túsirgen.

5 jyl buryn (2006) Astanada Qaýipsizdik baǵyty» atty baǵdarlamanyń tanystyrylymy ótti.

Jynystyq joldarmen beriletin juqpaly aýrýlardyń jasóspirimderdiń arasynda taralýynyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan. «Qaýipsizdik baǵyty» dep atalǵan aqparattyq-tanymdyq kórmeniń shartty túrde alynǵan bes «beketi» bar. Onyń birinshisinde oqýshylar jynystyq aýrýlardyń berilý joldary týraly aqparat alsa, ekinshi «bekette» AQTQ, JQTB týraly negizgi suraqtarǵa jaýaptar beriledi. Al úshinshi «bekette» oqýshylar ózara senim men syılastyq týraly dáris alyp, tórtinshi jáne besinshi «beketterde» «qajetsiz» júktilikten saqtanýdyń amaldarymen tanysyp, densaýlyqty kútýdiń qanshalyq mańyzdy ekendigin túsinedi.

1 jyl buryn (2010) Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginde Til komıtetiniń Shaısultan Shaıahmetov atyndaǵy Tilderi damytýdyń úılestirý-ádistemelik respýblıkalyq ortalyǵy ázirlegen «Qazaqstan Respýblıkasy memlekettik qyzmetshisiniń tildik portfeli» júıesiniń tusaýkeser rásimi ótti.

Osy júıeni ázirleý úshin Shaısultan Shaıahmetov atyndaǵy Tilderi damytýdyń úılestirý-ádistemelik respýblıkalyq ortalyǵyna mınıstrlik tarapynan tikeleı tapsyrma berilip, soǵan oraı tıisti jumys toby qurylǵan. Atalǵan jumys tobyna elimizge belgili lıngvıst ǵalymdarmen qatar jas mamandar, sondaı-aq memlekettik organdarda memlekettik tilge úıretip júrgen mamandar qatysqan. «Olardyń atqarǵan aýqymdy jumystarynyń arqasynda búgin memlekettik qyzmetshiniń tildik portfeliniń tusaýyn kesip otyrmyz. Bul buryn sońdy elimizde jasalmaǵan aýqymdy, júıeli, tolyqqandy, jan-jaqty ádistemelik júıe. Onyń quramynda búgingi zamanǵa saı aýdıo, vıdeo sııaqty barlyq tehnologııalarmen qamtylǵan 19 oqý-ádistemelik qural bar.

1 jyl buryn (2010) Almatyda Qazaqstandaǵy ulttyq ıdeıa týraly kitap jaryq kórdi.

«Qazaqstandaǵy ulttyq ıdeıany» zertteý barysyna barlyq basylymdar atsalysty. Saraptaýǵa túsken qazaq tildi, túrli pozıtsııadaǵy merzimdi basylymdar arasynda ortaq komponentter kezdesti, qazaq tili máselesine kelgende barlyq BAQ, memlekettik te, oppozıtsııalyq ta basylymdar birdeı ún qatty. Qazaq tili máselesi búgingi kúni eń ótkir másele bolyp otyrǵandyǵy anyqtaldy.

«Ultaralyq birlik, ulttardyń teń quqyqtyǵy sııaqty máseleni ár pozıtsııadaǵy BAQ teńdeı qarap otyr. Olar ár qyrynan jazyp, ár taraptan qaraǵanymen de, bul salada biryńǵaı konsensýs baıqaldy. Otansúıgishtik, patrıotızm máselesi, bylaı qaraǵanda jabyq, jasyryn sıpattaǵy qubylys sııaqty, degenmende bul oraıda BAQ - ulttyq ıdeıany qalyptastyrýshy, basty faktorlardyń biri retinde tanyldy.

Oqý quraly jýrnalısterge, gýmanıtarlyq fakýltettiń stýdentterine jáne saıasattaný, tarıh, fılosofııa, áleýmettaný, mass-medıa máseleleri qyzyqtyratyn jalpy kópshilikke arnalǵan.

1 jyl buryn (2010) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Ujymdyq qaýipsizdik sharty uıymynyń Jedel áreket etý ujymdyq kúshteri týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Zańǵa qol qoıdy

1 jyl buryn (2010) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymy ujymdyq qaýipsizdik júıesiniń kúshteri men quraldaryn jasyryn basqarý júıesin qurýdyń negizgi prıntsıpteri týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna qol qoıdy.

ESІMDER

80 jyl buryn (1931-1992) tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasy Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy syılyǵynyń laýreaty SÚLEIMENOV Ramazan Bımashuly dúnıege keldi.

Astana qalasynda týǵan. S.M. Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti), Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasy Tarıh, arheologııa jáne etnografııa ınstıtýtynyń aspırantýarsyn bitirgen.

1959-1988 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasy Tarıh, arheologııa jánee etnografııa ınstıtýtynyń kishi, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi, dırektorynyń orynbasary, dırektory. 1986-1992 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasy Qoǵamdyq ǵylymdar bólimshesiniń akademık-hatshysy. 1992 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasynyń Uıǵyrtaný ınstıtýty janyndaǵy Shyǵystaný ortalyǵynyń jetekshisi qyzmetterin atqarǵan.

Birneshe kitaptyń avtory, 240-tan astam ǵylymı eńbekteri jarııalanǵan. Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen, medalmen marapattalǵan.

70 jyl buryn (1941-2006) Qazaqstan Respýblıkasy Áleýmettik ǵylymdar akademııasynyń Qurmetti múshesi, qoǵam qaıratkeri SAǴITJANOV Serik Qabdyhalyquly dúnıege keldi.

Atyraý qalasynda týǵan. I.M.Gýbkın atyndaǵy Máskeý munaı ınstıtýtyn bitirgen.

1965-1967 jyldary - Gýrev mashına jasaý zaýytynyń sheberi, ınjener-tehnology, aǵa ınjeneri. 1967-1970 jyldary - «Baıshonas» munaı óndiristik basqarmasynyń mehanıgi, bas mehanıgi. 1970-1976 jyldary - «Jaıyqmunaı», «Dossormunaı» munaıgaz óndirý basqarmasynyń bas mehanıgi. 1976-1977 jyldary - Dossor eldi-mekenindegi óndiristik qyzmet kórsetý ortalyq qoımasynyń bastyǵy. 1977-1983 jyldary - Novobogatınsk aýdandyq partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy. 1983-1985 jydary - Novobogatınsk aýdandyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy. 1985-1988 jyldary - Maqat aýdandyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy. 1988-1990 jyldary - Gýrev qalalyq Halyqtyq baqylaý komıtetiniń tóraǵasy. 1991-1992 jyldary - «Gýrevmunaıgazgeologııa» bas dırektorynyń orynbasary. 1992-1993 jyldary - Maqat aýdany ákimshiliginiń basshysy. 1993-1994 jyldary - Atyraý oblysy ákimshiligi basshysynyń orynbasary. 1994-1999 jyldary - «Teńizmunaıgaz» AQ-ynyń bas dırektory, prezıdenti. 1999-2000 jyldary - «Qazaqoıl-Embi» AAQ óndiristik qyzmet kórsetý ortalyq qoımasynyń bastyǵy. 2001-2002 jyldary - «Jigermunaıservıs» JShS-iniń dırektory qyzmetterin atqarǵan. 2002 jyldan zeınetkerlik demalysynda bolǵan.

Qurmet ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

55 jyl buryn (1956) Qazaqstan Respýblıkasy Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttiginiń Almaty oblysy boıynsha departamentiniń dırektory TÚIMEBAEV Baıseıit Qanseıituly dúnıege keldi..

Ońtústik Qazaqstan Alǵabas aýdanda týǵan. Qazaq hımııalyq tehnologııalyq ınstıtýtyn, Qazaq memlekettik basqarý akademııasyn bitirgen..

1979-1987 jyldary - Shevchenko plastmas zaýytynyń sheberi, ınjeneri, aǵa ınjeneri. 1987-1988 jyldary - Mańǵyshlaq oblystyq atqarý komıtetiniń jetekshi mamany, tóraǵa orynbasarynyń referenti. 1988-1989 jyldary - «Qarajan-bastermmunaı» munaı-gaz óndirý basqarmasynyń basqarma bastyǵy, Shevchenko qalasyndaǵy oblystyq turǵyn-úı kommýnaldyq sharýashylyǵynyń bólim bastyǵy. 1989-1992 jyldary - Shymken oblystyq atqarý komıteti tóraǵasynyń ekonomıkalyq keńesshisi, komıtet tóraǵasy birinshi orynbasarynyń kómekshisi, komıtet tóraǵasy orynbasarynyń kómekshisi. 1992-1999 jyldary - Ońtústik Qazaqstan ákimshiligi basshysy orynbasarynyń referenti, jetekshi mamany, Ońtústik Qazaqstan ákimi birinshi orynbasarynyń aǵa referenti,bas mamany. 1999-2002 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Tabıǵı monopolııalardy retteý, básekelestikti qorǵaý jáne shaǵyn bıznesti qoldaý agenttigi Ońtústik Qazaqstan oblysy boıynsha departamentiniń bólim meńgerýshisi. 2002-2007 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Tabıǵı monopolııalardy retteý, básekelestikti qorǵaý jáne shaǵyn bıznesti qoldaý agenttigi - Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttiginiń Ońtústik Qazaqstan oblysy boıynsha departamentiniń dırektory, basqarma bastyǵy. 2007-2008 jyldary - Ońtústik Qazaqstan oblysy Báıdibek aýdanynyń ákimi, Qazaqstan Respýblıkasy Básekelestikti qorǵaý Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttiginiń Almaty oblysy jáne Almaty qalasy boıynsha aımaq aralyq ınspektsııasynyń bastyǵy qyzmetterin atqarǵan. 2008 jyldan - qazirgi qyzmetinde.

Medalmen marapattalǵan.

AQPANNYŃ 18-І, JUMA

Gambııanyń ulttyq merekesi - Táýelsizdik kúni. 46 jyl buryn (1965) Gambııa táýelsizdik alǵanymen de Brıtan Dostastyǵynyń quramynda qaldy. 1588 jyly Afrıkanyń naq osy aýmaǵynda aǵylshyndardyń alǵashqy kolonııasy paıda bolǵan edi.

OQIǴALAR

3 jyl buryn (2008) Almatyda Ortalyq Azııa men Kavkazdaǵy alǵashqy aktýarıı mektebi ashyldy.

Ony Qazaqstan aktýarııler qoǵamy AQSh-tyń halyqaralyq damý jónindegi agenttiginiń qoldaýymen «Qarjylyq turaqtylyq úshin áriptestik» baǵdarlamasy aıasynda East West menegment Institute men birigip ashyp otyr. Igi iske Varshava jazǵy aktýarıı mektebin uıymdastyrýshylar da atsalysty. Mektep Ortalyq Azııa men Kavkazdaǵy saqtandyrý kompanııalaryna arnalǵan. «Oǵan Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Ózbekstan, Tájikstan, Ázirbaıjan, Armenııa, Grýzııa sııaqty elderdiń táýekeldi baǵalaýshy mamandary qatysýda. Bul Qazaqstan aktýarııleriniń úlken jetistigi. Óıtkeni biz ózimizdiń ǵana emes aımaqtaǵy basqa elderdiń de táýekeldi basqarýshy mamandary oqytýǵa úles qosady.

1 jyl buryn (2010) Jas sot oryndaýshylary úshin Pavlodar oblysynyń Sot ákimshiliginiń janynda qurylǵan oqý-ádistemelik ortalyq ashyldy.

Jumysqa qabyldanǵan zań oqý oryndarynyń túlekteri, ýnıversıtet baǵdarlamasynda «sot oryndaýshysy» degen kýrstyń bolmaýynan óz qyzmetterin tájirıbe barysynda ıgerýge májbúr.

Ortalyq jas mamandarǵa óz qyzmetteriniń qyry men syryn úırenýge kómektesetin bolady.

1 jyl buryn (2010) Almatyda «Denińiz saý bolsyn» degen atpen orys tilindegi otbasylyq jańa jýrnal jaryqqa shyqty.

Basylym Medeý aýdandyq shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý qaýymdastyǵynyń kómegimen jaryq kórip otyr. Jýrnaldyń basty baǵyty densaýlyq salasyn, salaýatty ómir saltyn nasıhattaý.

Basylymnyń ereksheligi - tegin taratylatyndyǵynda. 10 myń danamen shyǵatyn jýrnaldy qoǵamdyq oryndardan tabýǵa bolady.

ESІMDER

75 jyl buryn (1936) sýretshi, Qazaqstan Sýretshiler odaǵynyń múshesi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri, Táýelsiz «Tarlan» syılyǵynyń laýreaty ISABAEV Isataı dúnıege keldi.

Almaty oblysy Aqsý aýdanynda týǵan. Máskeý polıgrafııalyq ınstıtýtyn bitirgen. Qazaq halqynyń «Er Tarǵyn», «Qambar batyr», «Qobylandy batyr», «Qozy Kórpesh - Baıan sulý» jyrlarynyń jelisi boıynsha salynǵan kórkem týyndylarymen tanymal boldy. Onyń kórnekti shyǵarmalarynyń biri - «Muhtar Áýezov - jazýshy» atty lınogravıýrasy. Abaı shyǵarmalarynyń jelisi boıynsha jazǵan avtolıtografııalyq eńbekteri tereń fılosofııalyq tolǵanysymen, sýretkerlik tiliniń náziktiligimen, aıqyndylyǵymen erekshelenedi. Onyń týyndylary halyqaralyq kórmelerge qoıylyp, túrli júldelerge ıe boldy.

65 jyl buryn (1946-2004) jazýshy, aýdarmashy, Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty ESLAMǴALIULY Muqades dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysy Syrym aýdanynda týǵan. Oral pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen.

1976-1979 jyldary - Oral oblystyq radıo-teledıdar komıtetiniń aǵa redaktory. 1979-1983 jyldary - «Jalyn» baspasynyń aǵa redaktory. 1983-1984 jyldary - «Qazaq ádebıeti» gazetiniń tilshisi. 1984-1990 jyldary - respýblıkalyq telearnada «Tamasha» oıyn-saýyq habarynyń bas redaktory. 1990-1993 jyldary - «Densaýlyq» jýrnaly bas redaktorynyń orynbasary. 1993-1995 jyldary - «Jazýshy» baspasynyń jetekshi redaktory. 1998 jyldan bastap Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń ádebı keńesshisi bolǵan. Jazýshynyń «Aqqý sazy», «Ekinshi tynys», «Qaıyrly tań», «Eki basqa dúnıe», atty povesteri men áńgimeleri, «Tolqyn men aǵyn», «Tuman ishindegi kósh» atty romandary, taǵy basqa kitaptary bar. Sondaı-aq «Tóle bı», «Partızan Qasym Qaısenov», «Aq bata», «Tamasha», «Jahansha Dosmuhamedov» atty jınaqtar qurastyrǵan. V.Raspýtın, V.Shýkshın, t.b. shet el jazýshylarynyń áńgimelerin qazaq tiline aýdarǵan. Onyń «Jazyqsyz tamǵan jas» atty pesasy Ǵabıt Músirepov atyndaǵy Jastar men balalar teatrynda jáne oblystyq teatrlarda qoıylǵan. 2001 jyly qalamgerge «Tuman ishindegi kósh» romany úshin Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵy berilgen.

65 jyl buryn (1946) «2011 jylǵy 7-qysqy Azııa oıyndaryn uıymdastyrý komıtetiniń atqarýshy dırektsııasy» aktsıonerlik qoǵamynyń prezıdenti, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbegi sińirgen qaıratkeri, Qazaqstannyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, QULNAZAROV Anatóli Qojekenuly dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynda týǵan. Óskemen qalasyndaǵy pedagogıkalyq ınstıtýtty bitirgen.

1974-1979 jyldary - Óskemen qalasyndaǵy balalar sport mektebi dırektorynyń orynbasary, dırektory. 1979-1985 jyldary - Almaty qalasyndaǵy Qajymuqan atyndaǵy respýblıkalyq sport mektep-ınternaty dırektorynyń orynbasary. 1985-1987 jyldary - Qazaq KSR Oqý mınıstrliginiń bólim, basqarma bastyǵy. 1987-1997 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Jastar isi, týrızm jáne sport mınıstriniń birinshi orynbasary. 1997-1999 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý, bilim jáne sport Qazaqstan Respýblıkasy mınıstrligi Sport jáne dene tárbıesi komıtetiniń tóraǵasy. 1999-2000 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń keńesshisi. 2000-2006 jyldary - Dene tárbıesi ulttyq ǵylymı-tárbıe ortalyǵynyń dırektory. 2006-2010 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Týrızm jáne sport mınıstrligi Sport komıtetiniń tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan. 2010 jyldyń naýryz aıynan - qazirgi qyzmetinde.

2002 jyldan Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq olımpıada komıtetiniń birinshi vıtse-prezıdenti, 2007 jyldyń tamyz aıynan - Fýtbol federatsııasy atqarý komıtetiniń múshesi, KSRO-nyń jeńil atletıkadan sport sheberligine kandıdaty. Petrovsk ǵylym jáne óner akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen muǵalimi. Onyń «Bilim júıesinde fýtbol klýbtaryn damytýdyń tujyrymdamasy», «Kúsh-qýattyq jeńil atletıka», «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy balalar men oqýshy jastardyń dene tárbıesi baǵdarlamasy», taǵy basqa oqý ádistemelik kitaptary bar.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Qurmet gramotasymen jáne medalmen marapattalǵan.

AQPANNYŃ 19-Y, SENBІ

Búkilálemdik kıtter kúni. Búkilálemdik kıtter kúni - 1986 jyly Halyqaralyq kıt aýlaý (International Whaling Commission - IWC) komıssııasynda bekitilgen. Sol jyly aqpannyń 19-ynda Halyqaralyq kıt aýlaý komıssııasy dúnıejúzinde kıt aýlaý ónerkásibi men kıt etin satýǵa tıym salǵan. Biraq, aqpannyń 19-y kıtterdi qorǵaý kúni ǵana emes, sonymen birge barlyq muhıt pen teńiz sút qorektilerin qorǵaý kúni. Keıde ár memlekettiń ekologııalyq uıymdary jınalyp, osy kúndi tolyǵymen joǵalyp ketý ústindegi biregeı bir sút qorektini qorǵaýǵa arnaıdy.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2006) Kerlıng oıyny beınelengen jańa poshta markasy aınalymǵa endi.

Olımpıada oıyndarynyń jańa sport túriniń biri kerlıng oıynynyń barysy beınelengen, «33h27,5 mm kólemindegi poshta markasyn Rınat Japalov bezendirdi. Ol Beıjińdegi (QHR) poshtalyq tólem belgileri fabrıkasynda, 50 myń danamen basyldy.

3 jyl buryn (2008) Qazaqstan Respýblıkasynyń Reseıdegi Elshiliginiń qoldaýymen Máskeýdegi aımaqtyq Qazaq ulttyq-mádenı avtonomııasy osy qaladaǵy Ulttar úıiniń ǵımaratynda Keńes Odaǵynyń Batyry Álııa Moldaǵulova týraly «Ómirge aınalǵan erlik» kitabynyń tanystyrylymy ótti.

Qazaq halqynyń batyr qyzy Álııa Moldaǵulovanyń ómiri men eren erligi Qazaqstan men Reseı halyqtary dostyǵynyń máńgilik sımvolyna aınaldy. Kitap avtorlary Ǵalymjan Baıderbes pen Uzaqbaı Qaýys bir kezdegi jas boıjetkenniń taǵdyry týraly baıan ete kelip, onyń qaısar mineziniń qalaı qalyptasqany týraly tolǵandyrady.

3 jyl buryn (2008) Almatyda Jońǵar jáne Іle Alataýyndaǵy joǵalyp ketý ústindegi ósimdikterdiń túrleri týraly BUU Damý Baǵdarlamasy basyp shyǵarǵan kitaptyń tanystyrylymy boldy. Kitap «Rastenııa Djýngarskogo ı Zaılııskogo Alataý, nýjdaıýşıesıa v ohrane» dep atalady. Kitap 60 ósimdiktiń qysqa anyqtamasynan jáne fotosýretterden turady. Kitaptyń maqsaty tabıǵatty súıetin kópshiliktiń nazaryna ósimdikterdiń qundylyǵy týraly aqparatty jetkizý bolyp tabylady. Kitap Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń, Jahandyq ekologııalyq qordyń jáne BUU Damý Baǵdarlamasy jobasy qyzmetiniń sheńberinde shyǵaryldy.

ESІMDER

90 jyl buryn (1921) «Intellektýal-Parasat» JShS-niń prezıdenti, qoǵam qaıratkeri, zań ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Beıbitshilik pen rýhanı kelisim syılyǵynyń, Qazaqstan Memlekettik syılyǵynyń laýreaty ZIMANOV Salyq dúnıege keldi.

Atyraý qalasynda týǵan. Búkilodaqtyq zań ınstıtýtyn bitirgen. Uly Otan soǵysyna qatysqan.

1944-1945 jyldary - dıvızıon, mınomet polki, artılerııa polki komandıri bolyp, polkovnık shenimen áskerı qyzmetten bosaǵan. 1946-1947 jyldary - Gýrev oblystyq prokýratýrasynyń tergeýshisi, aǵa tergeýshisi. 1947-1948 jyldary - Qazaq KSR Prokýratýrasy janyndaǵy erekshe mańyzdy ister jónindegi tergeýshi. 1948-1952 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasy quqyq sektorynyń aspıranty, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, sektor meńgerýshisi. 1952-1958 jyldary - Almaty memlekettik zań ınstıtýtynyń dırektory, Qazaq memlekettik ýnıversıteti zań fakýltetiniń dekany. 1958-1969 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasy Fılosofııa jáne quqyq ınstıtýtynyń dırektory. 1969-1976 jyldary osy ınstıtýttyń bólim meńgerýshisi bolǵan. 1976-1977 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasy Tóralqasynyń bas ǵylymı-hatshysy. 1992-1994 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasy Memleket jáne quqyq ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyzmetkeri. 1992-1993 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesi Ardagerler men múgedekter jónindegi komıtetiniń tóraǵasy. 1994-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesi Konstıtýtsııalyq zańnama jáne adam quqyǵy jónindegi komıtetiniń tóraǵasy. 1995-2005 jyldary - «Parasat» akademııalyq ýnıversıtetiniń rektory qyzmetterin atqarǵan. 2005 jyldan - qazirgi qyzmetinde. Atyraý oblysynyń Qurmetti azamaty.

Zımanovtyń ǵylymı zertteý eńbekteri memleket jáne quqyq tarıhy men teorııasyna, Qazaqstan men Ortalyq Azııanyń basqa da aımaqtarynda ulttyq memleketterdiń qalyptasýy men damýyna, Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik táýelsizdigine jáne basqa da ózekti máselelerge arnalǵan. Sonymen qatar ǵalymnyń qazaqtyń dástúrli quqyqtyq mádenıetine, sharıǵat zańdaryna qatysty birneshe ǵylymı eńbekteri jaryq kórgen. Zımanov «Qazaq KSR-iniń memlekettik egemendigi týraly Deklaratsııanyń» jobasyn daıyndaý jónindegi komıssııany basqaryp, «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik táýelsizdigi týraly» Konstıtýttsııalyq Zańnyń jobasyn daıyndaý jónindegi komıssııanyń jetekshi músheleriniń biri boldy. Ǵalym 2001-2002 jyldary 1-shi jáne 2-shi tomdary jaryq kórgen 10 tomdyq «Qazaqtyń ata zańdary» entsıklopedııasyna ǵylymı jetekshilik jasaǵan.

«Parasat», eki márte 1-shi dárejeli Otan soǵysy, Qyzyl Juldyz, Halyqtar dostyǵy ordenderimen, «Kavkazdy qorǵaǵany úshin», «Kenıgsbergti alǵany úshin» medaldarymen marapattalǵan.

AQPANNYŃ 20-Y, JEKSENBІ

Dúnıejúzilik áleýmettik ádilettilik kúni. BUU Bas Assambleıasynyń arnaıy qararymen 2007-inshi jylǵy jeltoqsannyń 18-inde jarııalanǵan.

Qararda halyqaralyq qaýymdastyq kedeıshilikti joıý salasynda, eńbekpen tolyq qamtamasyz etýde, laıyqty jumys taýyp berýde, erler men áıelder teńdigin saqtaýda, barlyq adamdar úshin áleýmettik jaıly jaǵdaı men ádilettilikti iske asyrýda kúsh-jigerdi odan ári arttyrý qajettiligi maquldanady.

OQIǴALAR

25 jyl buryn (1986) «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵynan «Mır» orbıtaldyq ǵarysh stantsııasy ushyryldy, ol kúrdeli kóp maqsatty ǵylymı-zertteý kesheni bolyp tabylady. 1986 jylǵy aqpannyń 20-ynda keshen orbıtaǵa shyǵaryldy. Sodan keıin 10 jyl ishinde alty modýl túıistirildi

1995 jyldan bastap stantsııany sheteldiń ekıpajdary qona bastady. Sonymen qatar stantsııaǵa 15 ekspedıtsııa qondy, onyń 14 halyqaralyq Sırııa., Bolgarııa, Aýǵanstan, Frantsııa (5 ret), Japonııa, Ulybrıtanııa, Avstrııa, Germanııa (2 ret), slovakııa, Kanada syndy elderdiń ǵaryshkerleri qatysty. Stantsııada barlyǵy 12 eldiń 104 ǵaryshkeri jumys istedi. «Mır - Shattl» baǵdarlamasynyń sheńberinde «Atlantıs», «Indevor», «Dıskaverı» kemeleriniń kómegimen 44 ǵaryshker jeti qysqa merzimdi saıahatta boldy.

2001 jylǵy naýryzdyń 23-inde stantsııa Tyńyq muhytynda sýǵa batyryldy.

5 jyl buryn (2006) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Sekıýrıtılendirý týraly» Zańǵa qol qoıdy.

Atalǵan Zań ekonomıkanyń naqty sektoryn qarjylandyrýdyń qazirgi bir túri retinde sekıýrıtılendirý ınstıtýtynyń qyzmeti men damýynyń quqyqtyq negizderin belgileıdi. Sondaı-aq Elbasy «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine sekıýrıtılendirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa qol qoıdy. Osy Zańǵa sáıkes Qazaqstanda sekıýrıtılendirý ınstıtýtyn engizýge baılanysty birqatar zańnamalyq aktilerge ózgertýler engizildi.

5 jyl buryn (2005) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine saqtandyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa qol qoıdy. Atalǵan Zań saqtandyrý salasyndaǵy zańnamany odan ári jetildirýge baǵyttalǵan.

3 jyl buryn (2008) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kitaphanasynda Amerıkan mádenıetiniń ortalyǵy ashyldy.

Jobanyń maqsaty - oqyrmandardy AQSh mádenıetinen habar beretin kitaptarmen, merzimindi basylymdarmen, teledıdar baǵdarlamalarymen jáne ınternetpen qamtamasyz etý. Sondaı-aq, osy eldiń mádenıet qaıratkerlerimen kezdesýler uıymdastyrylyp, arnaıy dárister men trenıngter ótkizilip turatyn bolady. Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynda álem halyqtarynyń 50-den astam tilinde jazylǵan kitaptardyń baı qory bar. Aǵylshyn tilindegi ádebıetterdiń sany 100 myń danadan asady.

ESІMDER

45 jyl buryn (1966) Qazaqstan Respýblıkasy Premer Mınıstri Keńsesi ındýstraldy-ınnovatsııalyq damý bólimi meńgerýshisiniń orynbasary BASEKEEV Ádilbek Álimjanuly dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysy Lenınsk (qazirgi Baıqońyr) qalasynda týǵan. Lenınsk baılanys elektr tehnıkýmyn, Máskeý baılanys jáne aqparattandyrý tehnıkalyq ýnıversıtetin, Máskeý bıznes jáne aqparattyq tehnologııalar halyqaralyq ýnıversıtetin bitirgen. 1987-1993 jyldary - Lenınsk teleortalyǵynyń aǵa elektr mehanıgi. 1993-1994 jyldary - Lenınsk qalalyq ákimshiligi basshysynyń kómekshisi. 1994-1995 jyldary - Lenınsk qalalyq Jastar isi, týrızm jáne sport basqarmasynyń bastyǵy. 1995-1999 jyldary - Lenınsk qalalyq memlekettik múlik jáne jekeshelendirý jónindegi aýmaqtyq komıtetiniń tóraǵasy. 1999-2002 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstri Keńsesi Óńirlik damytý jáne kadr jónindegi bóliminiń bas ınspektory. 2002-2004 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiligi uıymdastyrý-baqylaý bóliminiń memlekettik ınspektory. 2004-2008 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Baıqońyr ǵarysh aılaǵyndaǵy arnaýly ókili qyzmetterin atqarǵan. 2008 jyldan - qazirgi qyzmetinde.

Medaldarmen marapattalǵan.