QazAqparat-Anons: 2011 jylǵy 1-4 maýsym aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

1-2 maýsymda Astanada Syrtqy ister mınıstrleriniń orynbasarlary deńgeıinde Qazaqstan men Makedonııa arasynda saıası konsýltatsııalar ótedi

1 maýsymda Іshki ister mınıstrliginde aptalyq brıfıng bolady.

1 maýsymda bnews.kz portalynda Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttiginiń tóraǵasy N.Aldabergenovtyń qatysýymen online-konferentsııa ótedi.

PARLAMENT

1 maýsymda Parlament Májilisiniń jalpy otyrysy ótedi.

QOǴAM

1 maýsymda Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń bas hatshysy M.Imanálıevtiń qatysýymen Beıjiń-Astana-Máskeý beınekonferentsııasy ótedi.

23 mamyr men 2 maýsym aralyǵynda Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi halyqaralyq qutqarýshy bólimshelerdiń 16-shy «Qazspas-2011» halyqaralyq semınar - jıynyn uıymdastyrmaq.

4 maýsymda Kıevte EýrAzEQ-tyń daǵdarysqa qarsy qory otyrys ótkizedi.

4 maýsym kúni Almaty, Astana qalalary men barlyq oblys jáne aýdan ortalyqtarynda respýblıkalyq «Voleıbol festıvali» bolady.

SPORT

3 maýsym kúni Astanada fýtboldan 2012 jyldyń Eýropa chempıony dodasyna irikteý oıyndary aıasynda elimizdiń ulttyq quramasy Ázirbaıjan ujymymen kezdesý ótkizedi.

ASTANA

1 maýsymda Ana men bala densaýlyǵy Ulttyq ǵylymı ortalyǵynda perınataldyq qyzmet uıymdastyrý máselesi boıynsha Qazaqstan-Avstrııa telekópiri ótedi

1-3 maýsym kúnderi Astanada «Tańsholpan» atty VI respýblıkalyq baıqaý ótýde.

1 maýsym kúni Astana qalasy Іshki saıasat basqarmasynyń qoldaýymen Astana qalasy jastar saıasatyn qoldaý memlekettik qory «Meniń tańdaýym - salaýatty ómir salty!» atty zamanaýı kósheler bıi jáne graffıtı baıqaýyn ótkizýdi josparlaýda.

1 maýsym - Balalardy qorǵaý kúni elimizde balalar kınoteatrlar men attraktsıondar tegin kire alady. Bul kúni sondaı-aq respýblıka boıynsha bir aıǵa jalǵasatyn «Qazaqstan, biz seniń balalaryńbyz!» atty respýblıkalyq aktsııa bastaý alady. Onyń aıasynda túrli mýzykalyq baıqaýlar men merekelik sharalar ótkiziledi.

1 maýsymda Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda Múmkindikteri shekteýli balalardyń «Juldyzaı» shyǵarmashylyq festıvaliniń merekelik gala-kontserti ótedi.

1 maýsymda «Báıterek» monýmentiniń aldynda «Balalyq shaqtyń ǵajaıyp álemi» atty merekelik kontsert ótedi.

3 maýsymda QR Tuńǵysh Prezıdentiniń murajaıynda balalar shyǵarmashylyǵynyń saıys-festıvali jáne «Túrli-tústi mozaıka» qalalyq saıys-festıvaliniń jeńimpazdaryn marapattaý saltanaty ótedi.

ALMATY

28 mamyr men 2 maýsym aralyǵynda Almatyda "Syńǵyrlaǵan daýysty ánshi - bulbul qus bolyp keledi" atty HIII «Boztorǵaı» balalar shyǵarmashylyǵynyń halyqaralyq baıqaýy ótýde

1 maýsymda ortalyq saıabaqta Almaty ákimi A.Esimovtiń qatysýymen Balalardy qorǵaýdyń halyqaralyq kúnine arnalǵan merekelik is-sharalar ótedi.

1 maýsymda «Arman» kınoteatrynda «Jeruıyq» kórkem fılminiń kórsetilimi bolady.

4 maýsym kúni Almaty mańyndaǵy «Aqerke» demalys aımaǵynda blogshylardyń ekinshi Respýblıkalyq sleti ótedi. Slet «YourVision» blog-tuǵyrnamasynyń úsh jyldyǵyna arnalady

AIMAQ

Almaty oblysy

1 maýsym - Dúnıejúzilik balalardy qorǵaý kúnine oraı Almaty oblysynda Qozǵalys jas ınspektorlarynyń (QJI) respýblıkalyq sletiniń ashylýy bolady. Slet 7 maýsymǵa deıin jalǵasady.

Ońtústik Qazaqstan oblysy

Shymkentte «Táýelsizdik - meniń maqtanyshym» atty baıqaý ótip jatyr. Baıqaý 1 shildege deıin jalǵasady.

Pavlodar oblysy

1 maýsymda Pavlodarda jaǵajaı maýsymy ashylady.

Qostanaı oblysy

3-4 maýsymda Qostanaı qalasynda QR Memlekettik hatshysy Qanat Saýdabaevtyń qatysýymen «Meniń Qazaqstanym!» ІV patrıottar forýmy ótkiziledi.

Mańǵystaý oblysy

30 mamyr men 3 maýsym aralyǵynda Aqtaýda «MAEK-Qazatomónerkásip» JShS bazasynda І Halyqaralyq ınnovatsııalyq mektep jáne «Energııa, hımııa jáne sý» atty dóńgelek ústel ótedi

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.

2011 JYLDYŃ MAÝSYM AIYNDA:

ESTE QALAR OQIǴALAR

60 jyl buryn (1951) Qazaq KSR Ǵylym akademııasy men Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń uıymdastyrýymen respýblıkada tuńǵysh ret Abaı shyǵarmashylyǵy týraly aıtys ótti.

57 jyl buryn (1954) Rýdnyı qalasynda Sokolov-Sarybaı ken baıytý óndiristik birlestigi quryldy. 1957 jyly Sokolov, 1960 jyly Sarybaı kenishiniń birinshi kezeńi iske qosyldy. Onyń quramyna Sarybaı, Qashar, Qorjynkól ashyq temir kenishteri men Sokolov jerasty kenishi kiredi.

18 jyl buryn (1993) Aqmolada Qazaqstandaǵy ekinshi halyqaralyq telefon stansasynyń jáne 120 shaqyrymdyq talshyqty-optıkalyq baılanys jelisin salý boıynsha «Doıche BýndesTelekom» fırmasymen Qazaqstan-nemis kásipornyn qurý týraly kelisimshartqa qol qoıyldy.

16 jyl buryn (1995) «ATF banki» aktsıonerlik qoǵamynyń negizi qalandy. Ol kezde Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq bankine «Almaty saýda-qarjy banki» jabyq aktsıonerlik qoǵamy degen ataýmen tirkelgen bolatyn. Qazirgi ataýymen 2003 jyldan bastap qyzmet isteıdi.

10 jyl buryn (2001) Shanhaı Yntymaqtastyq Uıymy (ShYU) quryldy. Bul uıym «Shanhaı bestiginen» (Qazaqstan, Reseı, Kytaı, Qyrǵyzstan jáne Tájikstan) qurylǵan. ShYU-nyń negizi - Shekara aýmaǵynda áskerı salasynda senimdi nyǵaıtý týraly Shanhaı kelisimi (1996 jyly) jáne Shekara aýmaǵynda qarýly kúshterdiń ózara qysqartylýy týraly Máskeý kelisimi (1997 jyly) bolyp tabylady. Atalǵan eki tarıhı kelisimniń birinshisine qol qoıý úshin 1996 jyly Shanhaı qalasynda bes memleket basshysy kezdesip, ol «Shanhaı bestigi» degen ataýǵa negiz boldy. Shanhaıdaǵy, oǵan ilese bir jyldan keıin Máskeýde ótken sammıtter alty jyldan soń kóp jaqty yntymaqtastyq uıymyna aınalǵan qurylymnyń negizin qalady.

Qazaqstan, Shanhaı yntymaqtastyq uıymymen yqpaldasýdy óziniń syrtqy saıasatynyń basym baǵyttarynyń biri retinde qarastyra otyryp, atalǵan Uıymǵa erekshe mán beredi. ShYU osy óńirdegi memleketterdiń qaýipsizdik jáne senim sharalaryn nyǵaıtý máselelerin birlesip sheshý umtylysynyń nátıjesinde paıda boldy. Uıymnyń múddeleri saıası, ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalarǵa taraldy. Terrorızm, ekstremızm jáne taǵy basqa syrtqy qaýipter aımaqtaǵy memleketterdi ShYU-nyń quramynda birigýge ıtermeleıdi. ShYU - belgili bir kúshterge qarsy qımyldaıtyn áskerı odaq nemese tuıyq qoǵamdastyq emes. Ol - halyqaralyq yntymaqtastyqqa umtylǵan ashyq uıym. ShYU-nyń qazirgi jaǵdaıdaǵy mán beretin máseleleri - aımaqtaǵy beıbitshilikti, turaqtylyqty jáne qaýipsizdikti saqtaý, ásirese, saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqtyń damýy.

2011 jylǵy 25-28 qańtarda Qazaqstan Respýblıkasynyń tóraǵalyǵymen Pekınde Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna múshe memleketterdiń Ulttyq úılestirýshileri keńesiniń (UÚK ShYU) kezekti otyrysy ótti. Otyrys barysynda Uıymǵa múshe memleketter (Qazaqstan, Qytaı, Qyrǵyzstan, Reseı, Tájikstan men Ózbekstan) Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ShYU qurylýynyń on jyldyǵyna arnalǵan mereıtoılyq sammıtin 2011 jylǵy 15 maýsymda Astanada ótkizý týraly usynysyn biraýyzdan qoldady. Osylaısha, Astana sammıti «Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń qurylǵan kúni» ótkiziletin boldy.

8 jyl buryn (2003) Taılandtyń Chıagmaı qalasynda ótken Azııadaǵy yntymaqtastyq dıalogy Syrtqy ister mınıstrleriniń 2-shi keńesinde Qazaqstan Respýblıkasy Oman, Shrı-Lanka jáne Kýveıt memleketterimen birge atalǵan uıymǵa múshe bolyp qabyldandy.

ESІMDER

150 jyl buryn (1861-1919) alǵashqy qazaq dárigerleriniń biri AITBAQIN Ámire Durmanuly dúnıege keldi.

Buryńǵy Semeı oblysy Pavlodar ýezi Aqbettaý bolysynda (qazirgi Pavlodar oblysy Baıanaýyl aýdany aımaǵy) týǵan. 1882 jyly Omby muǵalimder semınarııasyn aıaqtaǵannan keıin osy qaladaǵy gımnazııada sabaq berdi. 1883-1889 jyldary Dala general-gýbernatorynyń, Semeı oblystyq áskerı gýbernatorynyń tilmashy, Qarqaraly ýezi bastyǵynyń kómekshisi, Semeı oblystyq áskerı gýbernatory keńesinde aıryqsha tapsyrmalar jónindegi sheneýnik boldy. 1885 jyldyń mamyr aıynda ol Shar ózeni boıyndaǵy Qaramolada 5 ýezdiń bıleri men el jaqsylary talqylaǵan «Semeı qazaqtary úshin qylmysty isterge qarsy zań erejelerin» jazýǵa qatysty. 1889-1894 jyldary Tomsk ýnıversıtetiniń medıtsına fakýltetin bitirdi. Qarqaraly jáne Pavlodar ýezderinde dáriger, 1898 jyldan bastap Óskemen ýezi Bolshenarym kentinde ýchaskelik dáriger boldy. Qazan tóńkerisine deıin Óskemen ýeziniń Zaısan men Qatynqaraǵaı aralyǵyndaǵy aýyldarda dárigerlik qyzmet atqardy. Tóńkeris jyldarynda jergilikti keńestiń tóraǵasy, Óskemen ýezdik keńesi atqarý komıtetiniń múshesi boldy, ýezdik zemstvo basqarmasynda qyzmet etti.

MAÝSYMNYŃ 1-І, SÁRSENBІ

Balalardy qorǵaýdyń halyqaralyq kúni. Jyl saıyn ótkiziletin balalardy soǵys qaýpinen qorǵaý, densaýlyǵyn saqtaý kúnin atap ótý 1949 jyly Áıelderdiń Halyqaralyq demokratııalyq federatsııasy keńesiniń sessııasynda qabyldanǵan. Alǵash ret 1950 jyly 51 elde atap ótildi.

Halyqaralyq balalardy qorǵaý kúni elimizde keńinen atalyp ótedi.

Qazaqstannyń memlekettik organdar men úkimettik emes uıymdardyń ókilderi merekelik sharalar uıymdastyrady. Balalarǵa arnalǵan teatrlyq kórinister, baıqaýlar uıymdastyrylyp, olarǵa syılyqtar tapsyrylady.

Qazaqstanda 2007-2011 jyldarǵa arnalǵan «Qazaqstan balalary» baǵdarlamasy bekitilgen, baǵarlamanyń maqsaty balalardyń ómir súrý sapasyn áleýmettik jáne quqyqtyq kepildikterdi qamtamasyz etý jolymen jaqsartý bolyp tabylady.

Samoa táýelsizdigi kúni. Samoa - Tynyq muhıttyń ońtústik-batys bóligindegi araldarda ornalasqan memleket. 1899 jyly AQSh, Anglııa, Germanııa memleketteriniń ózara kelisimi boıynsha ol Germanııanyń qol astyna kóshti, al 1914 jyly ony Jańa Zelandııa jaýlap aldy. 1929 jyly jergilikti halyqtyń kóterilisi kúshpen basyldy. Biraq táýelsizdik úshin kúres jalǵasa berdi de, 1962 jyly Birikken Ulttar Uıymynyń sheshimimen táýelsiz memleket bolyp jarııalandy.

ESTE QALAR OQIǴALAR

91 jyl buryn (1920) Qazaqstannyń basshy sharýashylyq organy - Búkilreseılik halyq sharýashylyǵy quramynda Qyrǵyz (Qazaq) ónerkásip bıýrosy quryldy.

65 jyl buryn (1946) KSRO Ǵylym akademııasynyń Qazaq bólimshesi negizinde qazirgi Qazaqstan Ulttyq ǵylym akademııasy ashyldy. Alǵashynda bólimshede 16 ǵylymı-zertteý ınstıtýty, 8 sektor, 7 tájirıbe stansasy, 3 botanıka baǵy boldy. Akademııanyń alǵashqy quramyna 14 akademık: Muhtar Áýezov, Ábiken Bekturov, Illarıon Galýzo, Mıhaıl Gorıaev, Ahmet Jubanov, Nıkolaı Kassın, Іsmet Keńesbaev, Nıkolaı Pavlov, Mıhaıl Rýsakov, Qanysh Sátbaev, Nyǵmet Saýranbaev, Gavrııl Tıhov kirdi. Qazaqstan Ulttyq ǵylym akademııasynyń birinshi prezıdenti bolyp kórnekti ǵalym, qaıratker, akademık Qanysh Sátbaev saılandy. 1991 jyly naýryzdyń 20-da Ǵylym akademııasyna jańa ǵylymı mekemeler qurý men irgeli ǵylymı-zertteýler baǵyttaryn aıqyndaý maqsatynda keńeıtilgen quqyq berilip, jańadan Fızıka-tehnıka, Mehanıka jáne mashınataný, Arheologııa, Ǵaryshtyq zertteýler, Informatıka jáne basqarý máseleleri, Memleket jáne quqyq, Qoldanbaly matematıka, Jer qoınaýlaryn keshendi ıgerý máseleleri ınstıtýttary quryldy.

1993 jyly qańtardyń 21-de Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Respýblıkanyń ǵylymı-tehnıkalyq qýatyn damytý jáne ǵylymdy uıymdastyrýdy jetildirý sharalary týraly» Jarlyǵyna sáıkes burynǵy áskerı-ónerkásip keshenderiniń birqatar óndiristeri men Ǵylym akademııasynyń salalyq jáne mamandandyrylǵan ınstıtýttary negizinde alǵash ret Radıoelektronıka jáne baılanys, Mıneraldyq shıkizattardy keshendi óńdeý, Bıotehnologııa ulttyq ǵylymı ortalyǵy, sondaı-aq Ulttyq ıadrolyq ortalyq quryldy. Akademııanyń Astanada - Ortalyq Qazaqstan, Óskemende - Shyǵys Qazaqstan, Shymkentte - Ońtústik Qazaqstan bólimderi ornalasqan. 2003 jylǵy málimet boıynsha Ulttyq Ǵylym akademııasynyń 56 tolyq múshesi, 143 korrespondent múshesi bar.

17 jyl buryn (1994) Almaty qalasynda jazýshy Oralhan Bókeı turǵan Jambyl kóshesindegi 165-shi úıge eskertkish taqta ornatyldy.

Oralhan Bókeı (1943-1993) - qazaq jazýshysy, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, Nıkolaı Ostrovskıı atyndaǵy ádebı syılyqtyń, «Jas gvardııa», «Jalyn» baspalary syılyqtarynyń ıegeri, Qaton-Qaraǵaı aýdanynyń qurmetti azamaty.

Shyǵys Qazaqstan oblysy Katon-Qaraǵaı aýdanyna qarasty Shyńǵystaı aýylynda týǵan. 1963 jyly Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq memleketik ulttyq ýnıversıtetine syrttaı oqýǵa túsedi de, ony 1969 jyly támamdap shyǵady. 1965-1968 jyldar aralyǵynda Bolshenarym aýdandyq «Eńbek týy» gazetinde korrektor, aýdarmashy, redaktordyń orynbasary jáne oblystyq «Kommýnızm týy» gazetinde ádebı qyzmetker bolǵan. 1968 jyly respýblıkalyq «Lenınshil jas» (qazirgi «Jas alash») gazetiniń shaqyrýy boıynsha Almatyǵa keledi, osy gazette mádenıet jáne ǵylym, ádebıet jáne óner bólimderiniń meńgerýshisi bolyp istedi, al 1974-1983 jyldarda «Juldyz» jýrnaly proza bóliminiń meńgerýshisi ári redkollegııa múshesi bolǵan. Ómiriniń sońǵy kúnine deıin «Qazaq ádebıeti» gazetiniń bas redaktorlyq qyzmetin atqarǵan.

Ol «Qamshyger», «Úrker», «Qaıdasyń, qasqa qulynym», «Shara», «Muztaý», «Án salady shaǵyldar», «Úrker aýyp barady», «Bári de maıdan», «Qum minezi», «Óz otyńdy óshirme», «Bizdiń jaqta qys uzaq», «Ataýkere», «Qar qyzy», «Zymyraıdy poezdar», «Jaý tylyndaǵy bala», «Jesirler», «Uıqym kelmeıdi», «Qulynym meniń», «Jaqsynyń izi» (orys tilinde), t.b. shyǵarmalardyń avtory. Oralhan Bókeıdiń qaı shyǵarmalary bolsyn kótergen, qalam siltegen negizgi taqyryby - adam taǵdyry, tabıǵat, olardyń tutastyǵy, birligi: adamdy ardaqtaý, onyń ulylyǵyn jyrlaý.

«Oralhan Bókeı jıyrmasynshy ǵasyrdaǵy qazaq ádebıetiniń eń súıikti, eń súleı sýretkerleriniń biri retinde álemdik tanymaldyqqa ıe boldy. Alys-jaqyn elderde aty «qazaq» degen sózben qabattasa aıtylatyn azǵantaı tulǵalardyń birine aınaldy», - Ábish Kekilbaev.

17 jyl buryn (1994) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev AQSh Beıbitshilik korpýsynyń Qazaqstandaǵy mıssııasynyń dırektory Pol Býrnor bastaǵan ókilderin qabyldady.

14 jyl buryn (1997) Frantsııada uly qazaq jazýshysy Muhtar Áýezovtiń týǵanyna 100 jyl tolýyna arnalǵan Qazaqstan kúnderi ótti.

11 jyl buryn (2000) Balqash qalasynda «Balqash» AQ-nyń mys qaqtamasyn shyǵaratyn jańa tsehy iske qosyldy.

11 jyl buryn (2000) Almatyda Ortalyq Azııa kınogerleriniń halyqaralyq II festıvali bastaldy.

8 jyl buryn (2003) «QazAqparat» Ulttyq kompanııasy» aktsıonerlik qoǵamynyń «ELEÝLІ OQIǴALAR, ATAÝLY KÚNDER, ESІMDER» atty kúntizbesiniń alǵashqy sany jaryq kórdi. Bul basylymda Qazaqstan men álem mádenıeti, bilimi men ǵylymy, saıası sahnasynyń sheberine aınalǵan áıgili azamattar men basty saıası, ekonomıkalyq, áleýmettik-mádenı jáne basqa da jańalyqtar men tarıhı oqıǵalar týraly málimetter jınalǵan.

Elimizdiń ekonomıkasy men áleýmettik-mádenı ómirindegi barlyq mańyzdy jańalyqtardy memlekettik tilde ǵana emes, orys, aǵylshyn tilderinde, sonymen qatar latyn jáne arab álipbıinde álemge jarııa etip otyrǵan salıqaly mekeme «Qazaq aqparat agenttigi» 1920 jyly ROSTA-nyń Orynbor-Torǵaı bólimshesi retinde qurylǵany málim. Búgingi «QazAqparat» Ulttyq kompanııasy, keshegi dáýiri dúrildegen QazTAG osydan 1925 jyly onyń aty QazROST, 1937 jyly QazTAG bolyp ózgerip, Qazaq KSR Mınıstrler Keńesiniń qaraýyna berildi. Al el táýelsizdigin alǵannan keıin, 1997 jyly Prezıdent Jarlyǵymen «Qazaq aqparat agenttigi» (QazAAG) Respýblıkalyq memlekettik qazynalyq kásiporyny bolyp qaıta qurylsa, 2002 jylǵy qarashanyń 8-inde Úkimet qaýlysymen qazirgi «QazAqparat» Ulttyq kompanııasy» ashyq aktsıonerlik qoǵamyna aınaldy.

Búgingi QazAqparat - jedel de shapshań aqparat jasaýdy jetik meńgergen jýrnalıster eńbek etip jatqan agenttikke aınalyp otyr. Aýdarmashylar da aǵa býyn salyp ketken dástúrden, aýdarmadaǵy dáldik pen kórkemdikten, shapshańdyqtan qalǵan emes. Búgingi QazAqparattyń aýdarma isi burynǵydan kóp ózgergen, aýqymy keńeıgen. Aýdarma redaktsııalarynyń qatary kóbeıip, bir kezderi tek orysshadan qazaqshaǵa aýdarylsa, qazir qazaq tilindegi tól aqparattar orysshaǵa, odan ári tikeleı aǵylshynshaǵa da aýdarylyp, álemge taralýda. Burynǵy QazTAG-ta jumystyń deni negizinen orys tilinen aýdarý arqyly júretin bolsa, qazirgi QazAqparattyń qazaqsha jańalyqtary orysshamen qatar tól aqparat negizinde, oqıǵa bolǵan jerden tilshiniń tikeleı habarlaýy arqyly jasalady.

Túıindeı aıtsaq, «QazAqparat» Ulttyq kompanııasy zamana lebimen múlde jańa deńgeıge kóterilip, mazmun men sapa turǵysynan da aıtarlyqtaı túrlendi. Aqparat keńistigindegi básekede ózgelerdiń aldy bolýǵa umtylyp keledi. Bul tarapta birqatar jetistikterge de jetip, naryqqa negizdelgen aqparat keńistiginde óz orny bar ekenin moıyndatty. 1997 jyly QazAAG bolyp qaıta qurylǵasyn, jańa zamanǵy aqparattyq tehnologııaǵa kóship, teletaıptyq tásilden elektrondyq aqparat taratý ádisine kirisken agenttiktiń qazir Respýblıkanyń barlyq oblystarynda, Qytaıda, Ózbekstanda, Reseı men AQSh-ta, Belgııa men Qyrǵyzstanda, Túrkııa men Ázirbaıjanda menshikti tilshileri bar.

Sonymen qatar, «Tańǵy jarshy», «Resmı jarshy», «QazAqparat», «Qazaqstan-Bıznes», «QazAqparat-anons», «QazAqparat-foto» sekildi jańalyqtar toptamalary men «Ataýly kúnder, Oqıǵalar, Esimder» kúntizbesi sekildi aqparattyq-kommertsııalyq ónimderin shyǵaryp otyr. QazAqparat Azııa jáne Tynyq muhıty elderiniń aqparat agenttikteri uıymy, Túrki elderiniń aqparat agenttikteriniń uıymy sekildi bedeldi qaýymdastyqtarǵa múshe boldy. RATA-TASS, «Jańalyqtar» RAA, Sınhýa, Bı-Bı-Sı, Kabar, BelTa, ÝkrInform sııaqty aqparat agenttikterimen seriktestik baılanystar ornatty. Qazir kompanııa ónimderi bir mezgilde 100-ge jýyq elge taraıdy.

Qazirgi ýaqytta «QazAqparat» ujymy álemdik aqparat keńistiginde elimizdi laıyqty tanytý úshin aqparat taratý keńistigin keńeıtýge, óz kásibıligin joǵarylatýǵa talpynýda.

5 jyl buryn (2006) Almatydaǵy «Saıran» kólinde Qazaqstandaǵy eń bıik sý burqaǵy ashyldy. Sý atqylaý tesigi 10 santımetr bolatyn jańa burqaqtyń sýy 50 metr bıiktikten qulaıdy. Sekýndyna 40 lıtr sýdy osynaý bıiktikke qysymmen kótere alatyn sýsorǵy Germanııadan aldyrylǵan. Aýmaǵy 43 gektar keletin Saıran kóline 2 000 000 tekshemetr sý sııady. Kóldiń eń tereń tusyna ornatylǵan burqaq Intelli Sports jeke kompanııasynyń qarjysyna salynǵan. Joba quny AQSh-tyń 58 myń dollaryna teń. Sý burqaǵy ádemiligimen qatar ys pen tútin tumshalaǵan Almatynyń aýasyna da qolaıly áser etip, aýadaǵy shań-tozańdy seıiltýge múmkindik beredi.

Almatyda alǵashqy sý burqaǵy 1948 jyly ashylǵan. Búginde qalada 97 sý burqaǵy bar. Onyń 32-si qalanyń menshiginde.

4 jyl buryn (2007) Astanadaǵy Beıbitshilik pen kelisim saraıynda ótken balalardyń birinshi halyqaralyq sezi barysynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa «Álem elshisi» ataǵyn berý týraly sheshim qabyldandy.

2 jyl buryn buryn (2009) Qaraǵandy oblysy Spassk memorıaldy kesheninde Saıası qýǵyn-súrgin qurbandary kúnine arnalǵan shara ótti. Sharaǵa Qazaqstandaǵy Ázirbaıjan, Ýkraına, Rýmynııa, Polsha, Vengrııa, Slovakııa, Koreıa, Japonııa elshilikteriniń basshylary jáne Reseı, Lıtva, Italııa, Grýzııa, Qyrǵyzstan elshilikteriniń dıplomatııalyq qyzmetkerleri qatysty.

Shara aıasynda memorıal kesheniniń aýmaǵynda saıası qýǵyn-súrgin qurbandary káristerge arnalǵan jańa eskertkish belgisi ashyldy.

1 jyl buryn (2010) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen elordadaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdenti murajaıy aldyndaǵy saıabaqta Jánibek pen Kereı handardyń monýmentaldy músindik-kórkem kompozıtsııasynyń saltanatty ashylý rásimi boldy. Jalpy elorda tórinde osynaý ańyz tulǵalarǵa arnap eskertkish ornatý bul tarıhyn qasterlep, qadir tutqan urpaq qurmetiniń belgisi. Al qazaq handyǵynyń irgesin qalap, tuńǵysh qazyǵyn qaqqan handarǵa elordada eskertkish ashý - Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ıdeıasy bolatyn. Bul rette Kereı men Jánibek handar eskertkishine arnalǵan eskız jobasyna respýblıkalyq konkýrs jarııalandy. Baıqaýǵa 10 joba usynylyp, onyń ishinen astanalyq jas músinshi Ábenov Rınattyń joba-eskızi úzdik dep tanylǵan bolatyn. Quramyna elimizge belgili tarıhshy ǵalymdar, antropologtar, saıasattanýshylar men sáýlet óneriniń mamandary engizilgen konkýrs komıssııasynyń pikiri boıynsha, avtor uly handardyń syrtqy pishinderin, olardyń ulttyq sıpattaǵy kelbetterin barynsha naqty beınelegen. Kompozıtsııa tutas óz tulǵalarymen jańa handyqtyń irge kóterýi erkindiktiń ornaýyn beıneleıtin eki músinnen turady.

Eskertkish músinderiniń irgetasynan bastap ushar basyna deıingi jalpy bıiktigi 12 metr, Jánibek hannyń tik turǵandaǵy boıy 5,25 metr. Kereı hannyń beınesin somdaǵan músinniń bıiktigi 4 metr, músindik kompozıtsııanyń barlyq elementteri taza qoladan quıylǵan. Salmaǵy 16,20 tonna. Kereı men Jánibek handardyń turǵyzylǵan eskertkishteri - qazaq qoǵamy úshin iri rýhanı jáne mádenı mańyzy bar aıtýly sharalardyń biri. Músinder Qazaqstanda jasalǵan.

1 jyl buryn (2010) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Uly Otan soǵysyna qatysýshylar men múgedekterin jeńildik jaǵdaıda turǵyn úımen qamtamasyz etýge, sondaı-aq jalǵyz baspanalary apatty dep sanalǵan azamattarǵa memlekettik turǵyn úı qorynan turǵyn úı berý úshin quqyqtyq negiz qurýǵa baǵyttalǵan «Turǵyn úı qatynastary týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna qol qoıdy.

1 jyl buryn (2010) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna múshe memleketterdiń Úkimetteri arasyndaǵy halyqaralyq aqparattyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańyna qol qoıdy.

1 jyl buryn (2010) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «1995 jylǵy jeltoqsannyń 23-indegi Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federatsııasy arasyndaǵy Baıqońyr qalasynyń mártebesi, ondaǵy atqarýshy ókimet organdaryn qurýdyń tártibi men olardyń mártebesi týraly kelisimge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly hattamany ratıfıkatsııalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna qol qoıdy.

ESІMDER

90 jyl buryn (1921-2005) jazýshy, synshy, ádebıettanýshy, aýdarmashy, fılologııa ǵylymynyń kandıdaty, Túrkistan qalasynyń qurmetti azamaty QAMBARULY Qapan dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Túrkistan aýdanynda týǵan. Uly Otan soǵysyna qatysqan. Qazaqstan Ortalyq partııa komıteti janyndaǵy respýblıkalyq partııa mektebin, Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıteti) bitirgen. Ońtústik Qazaqstan oblystyq «Ońtústik Qazaqstan», Shyǵys Qazaqstan oblystyq «Kommýnızm týy», qazirgi «Egemen Qazaqstan» gazetteri redaktsııalarynda otyz jyldan asa jaýapty qyzmetter atqaryp, qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetinde uzaq jyldar dáris oqyǵan.

Jazýshynyń «Qandy jyldar» dılogııasy, «Aqadyrdyń aq shaǵalasy», «Mahabbattyń turaǵy», «Qarakózaıym», «Meńsulý», «Eki arýdyń azaby» atty romandary, «Áziret Sultan» atty derekti roman-hamsasy jaryq kórgen. Jalpy onyń 30-ǵa jýyq kitaby bar. Sonymen qatar ol Mıhaıl Koltsovtyń, Aleksandr Dovjenkonyń, Nıkolaı Anovtyń, Vasılıı Vanıýshınniń birsypyra áńgimelerin, tatar halyq ertegisi «Gúlsheshekti» qazaq tiline aýdarǵan.

«Uly Otan soǵysy» ordenimen, «Georgıı Jýkov» jáne basqa da 12 jaýyngerlik-merekelik medalmen, «Eńbek ardageri» medalimen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

60 jyl buryn (1951) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń múshesi YDYRYSOV Quttyqoja dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynyń Jańaqorǵan aýdanynda týǵan. Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtyn bitirgen. 1974-1975 jyldary - Qyzylorda oblystyq atqarý komıteti Іshki ister basqarmasy (ІІB) Túzetý-eńbek mekemesinde aǵa normalaýshy boldy. 1976-1984 jyldary - Qyzylorda oblysy Jańaqorǵan aýdanynyń Túgisken keńsharynda esepshi, bas ekonomıst. 1984-1986 jyldary - Qyzylorda oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń esepshi-tekserýshisi, bólim bastyǵy, oblystyq agroónerkásip bóliminiń bastyǵy. 1986-1995 jyldary - Qyzylorda oblystyq qarjy basqarmasynyń aǵa tekserýshi-ınspektory, bólim bastyǵy, basqarma bastyǵynyń orynbasary, birinshi orynbasary. 1995-2004 jyldary - Qyzylorda oblystyq qazynashylyq basqarmasynyń bastyǵy. 2004-2008 jyldary - Qyzylorda oblysy ákiminiń orynbasary. 2008-2010 jyldary - Qyzylorda oblystyq qarjy basqarmasynyń bastyǵy qyzmetin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde 2010 jyldyń sáýir aıynan bastap isteıdi.

«Ereń eńbegi úshin», «Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 10 jyl», «Qazaqstan Parlamentine 10 jyl», «Qazaqstan polıtsııasyna 15 jyl» medaldarymen marapattalǵan.

MAÝSYMNYŃ 2-SІ, BEISENBІ

Baıqońyr qalasynyń jáne ǵarysh aılaǵynyń kúni. Osydan 56 jyl buryn 1955 jylǵy maýsymnyń 2-sinde KSRO Qorǵanys mınıstrligi Bas shtabynyń dırektıvasymen «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵyn uıymdastyrý-shtattyq qurylymy bekitilgen bolatyn. Mine, sodan beri, maýsymnyń 2-si - Baıqońyrdyń týǵan kúni jáne ǵarysh aılaǵynyń kúni toılanady.

Raǵaıyp túni - Muhammed paıǵambardyń ata-anasynyń úılengen kúni (beısenbiden jumaǵa qaraǵan tún) (2011 jylǵy maýsymnyń 2-sinen 3-ine qaraǵan tún - 1432 hıjra jylynyń 5-6-y erejebi) - musylman merekesi.

Italııa Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Respýblıkanyń qurylǵan kúni (1946). Italııa - Eýropanyń ońtústik bóliginde, Jerorta teńizi jaǵalaýyndaǵy Apenın túbeginde, Sıtsılııa, Sardınııa jáne birneshe usaq araldarda ornalasqan memleket. Ákimshilik jaǵynan 20 oblysqa bólinedi. Onyń beseýi Sıtsılııa, Sardınııa, Trentıno-Alto-Adıdje, Valle D´Aosta, Frıýlı-Venetsııa-Djýlııa erekshe avtonomııalyq mártebege ıe. Sonymen qatar Italııa aýmaǵynda táýelsiz Vatıkan jáne San-Marıno memleketteri ornalasqan. Astanasy - Rım qalasy. Resmı tili - ıtalıan tili. Aqsha birligi - eýro. Italııa - parlamenttik respýblıka. 1948 jyly qabyldanǵan Konstıtýtsııasy boıynsha eldi Prezıdent basqarady. Zań shyǵarýshy organy eki palataly parlament - Respýblıka senaty jáne Depýtattar palatasy. Atqarýshy bılik Mınıstrler Keńesiniń qolynda.

Qazaqstan Respýblıkasy men Italııa arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy maýsymnyń 12-de ornatyldy.

ESTE QALAR OQIǴALAR

81 jyl buryn (1930) Qazaqstan kásipodaqtarynyń I sezi boldy.

56 jyl buryn (1955) KSRO Qorǵanys mınıstrliginiń ǵylymı-zertteý synaq polıgony, qazirgi «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵynyń irgetasy qalandy. «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵy 6 mln. 227 myń gektar aýmaqty qamtıdy. Qyzylorda oblysynyń Qarmaqshy jáne Qazaly aýdandary jer kólemin jáne zymyran tasymaldaǵyshtan bólingen bólshekterdiń túsý aımaqtaryn qosa eseptegende ǵarysh aılaǵy 4 mln. gektardan astam jerdi alyp jatyr. Búginde ǵarysh aılaǵynda 15 ushyrý qondyrǵysy, 9 bastama jınaǵy, 11 qurastyrý-synaý turqy bar. Baıqońyrdan ushý trassasy Aral teńizinen Kamchatka túbegine deıin sozylyp jatyr. Baıqońyr ǵarysh alańy 1991 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń ıeligine ótip, 1993 jyly Reseı Federatsııasyna 20 jylǵa jalǵa berildi. 2004 jyldan Qazaqstannyń ǵarysh qyzmetine qatysýynyń jańa kezeńi bastaldy. Qazaqstan men Reseı prezıdentteri qol qoıǵan kelisimde «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵyn jalǵa berý merzimin uzartýmen qatar Reseı ǵarysh salasynyń qoldaýymen Qazaqstannyń ǵarysh jobalaryn júzege asyrý qarastyrylǵan.

23 jyl buryn (1988) Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi Tóralqasynyń Jarlyǵymen Mádenıet jónindegi memlekettik komıtet quryldy. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 1992 jylǵy aqpannyń 7-sindegi Jarlyǵymen atalǵan komıtet Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet mınıstrligi bolyp qaıta quryldy.

2010 jylǵy 12 naýryzdan bastap Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet mınıstrligi bolyp qaıta quryldy jáne oǵan Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń azamattardyń dinı senim bostandyǵyn qamtasyz etý jáne dinı birlestikterimen ózara árekettesý salasyndaǵy qyzmetteri ókilettiligi berildi.

18 jyl buryn (1993) Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııasynyń jobasy týraly» qaýlysy qabyldandy.

13 jyl buryn (1998) Astanada Qazaq ulttyq mýzyka akademııasy ashyldy. Qazaq ulttyq mýzyka akademııasynyń rektory - Qazaqstannyń halyq ártisi, Qazaqstan Respýblıkasy memlekettik syılyǵynyń laýreaty, professor, álem ártisi Aıman Musaqojaeva. 2010 jylǵy aqpan aıynan Qazaq ulttyq mýzyka akademııasy Qazaq ulttyq óner ýnıversıteti bolyp qaıta quryldy.

13 jyl buryn (1998) Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa astanasynyń tusaýkeser qurmetine oraı «Astana» medali belgilendi.

12 jyl buryn (1999) Astanadaǵy kóshelerdiń birine alash qaıratkeri, ǵalym, dramatýrg, jazýshy, jýrnalıst Qoshke Kemeńgerulynyń (1896-1937) esimi berildi.

Kemeńgerov Qoshmuhambet (Qoshke) Dúısebaıuly (1896-1937) - alash qaıratkeri, ǵalym, jazýshy, dramatýrg, jýrnalıst.

1896 jyly 15 shildede sol kezdegi terrıtorııalyq bólinis boıynsha Aqmola oblysy, Omby ýeziniń Qarjas aýylynda dúnıege keldi. Omby aýyl sharýashylyǵy ýchılışesin bitirgen. 1916-1918 jyldary «Balapan» qoljazba jýrnalynyń redaktory bolady. Ol 1915 jyldan bastap 1930 jylǵa deıin úzilissiz ult ádebıetine, dramatýrgııasyna, jýrnalıstıkasyna, ǵylymyna aıryqsha úles qosty. Osy ýaqyt aralyǵynda Qoshke óz qatarlastarymen birge otarshyldyqqa qarsy ult-azattyq kúreske qatysty. Onyń san salaly izdeniske toly ultty damytý jolyndaǵy qyzmetin 30-jyldary bastalǵan Keńes ókimetiniń repressııa naýqany úzdi.

1917 jyly sáýirde Ombydaǵy Aqmola oblystyq qazaq atqarý komıtetiniń tapsyrmasymen D.Ádilov ekeýi Aqmolaǵa keledi, munda Sáken Seıfýllınmen birlesip, «Qazaq» komıtetin, «Jas qazaq» uıymyn qurýǵa at salysady.

Qoshke Kemeńgerov shyǵarmashylyǵy «Aıqap» jýrnalynda 1915 jyly jarııalanǵan «Jazǵytury», «Baq izdegen», «Solǵan gúl» óleńderi men «Paıǵambar», «Sáskelik kóldiń jaǵasynda» sekildi aýdarmalarynan bastalady. Prozadaǵy alǵashqy týyndylarynyń biri - «Tutqynnyń oıy» áńgimesi. Osy jáne «Otarshyldyń usqyndary», «Qandy tolqyn» áńgimelerinde qazaq qaýymynyń kúrdeli áleýmettik jaı-kúıi sheber sýretteledi.

Qalamger qurmetine Baıanaýylda mektep, Astanada kóshe aty berildi.

6 jyl buryn (2005) Londonnyń baıyrǵy Southwark Cathedral kafedralyq soborynda belgili qazaqstandyq skrıpkashy Marat Bısenǵalıevtiń basqarýyndaǵy Batys Qazaqstan fılarmonııasynyń orkestri kontsert qoıdy. Kontsertte brıtandyq óner súıer qaýymǵa qazirgi zamandaǵy klassıkalyq kompozıtor Karl Djenkınstiń jańa týyndysy - «Rekvıem» resmı tanystyryldy. Karl Djenkınstiń «Rekvıemi» qazaqstandyq klassıkalyq orkestrdiń Londonda álemdegi bedeldi «EMI» kompanııasymen birlesip jazylǵan alǵashqy albomy. Bul jobany júzege asyrýǵa brıtan-qazaq qoǵamy, Ulybrıtanııadaǵy Qazaqstan elshiligi jáne «Eır-Astana» ulttyq áýe kompanııasy qoldaý kórsetti.

5 jyl buryn (2006) Moınaq sý elektr stansasynyń qurylysy araǵa 14 jyl salyp qaıta qolǵa alyndy. Qurylysy 1985 jyly bastalyp, Odaq taraǵannan keıin toqtap qalǵan sý elektr stansasyn iske qosý, jalpy qýattylyǵy 300 MVt bolatyn Moınaq SES-iniń jumys isteýi elimizdegi elektr energııasyna degen tapshylyqtyń ornyn toltyrmaq.

5 jyl buryn (2006) Almaty qalalyq ákimdiginde mýltımedııalyq jabdyqtarmen jasaqtalǵan «Qazaq tili» oqý zalynyń tanystyrylymy boldy. Elektrondy baǵdarlamalar arqyly jedeldete oqytý boıynsha arnaıy kýrstan ótken qyzmetkerlerdiń alǵan bilimderi tekserilip, tıisti dárejedegi sertıfıkattar tapsyrylady. Búginderi memlekettik tildi qyzmetkerlerge oqytýdyń bir izdi júıesi joq ekenin eskersek, mundaı zaldar ondaı máselelerdi sheshýge úlken kómek bolatyny anyq.

4 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Kárim Másimovke Reseı halyqtar dostyǵy ýnıversıtetiniń qurmetti doktory ataǵy berildi. Dıplomnan basqa Kárim Másimovke qurmetti doktordyń mantııasy, bas kıimi jáne estelik medali tabystaldy.

4 jyl buryn (2007) Pavlodarda «Aq otaý» neke qııý saraıy ashyldy. Saraı ǵımaraty qala ortalyǵyndaǵy Ertistiń jaǵasynda kıiz úıge uqsastyrylyp salynǵan. Jas otaý ıelerin tirkeý keń, ádemi bezendirilgen zalda ótedi.

2 jyl buryn (2009) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasy men Amerıka Qurama Shtattarynyń arasyndaǵy qurlyqaralyq ballıstıkalyq zymyrandardyń shahtalyq ushyrý qondyrǵylaryn, apatty jaǵdaılardyń saldaryn joıýǵa jáne ıadrolyq qarýdyń taralýyna jol bermeýge qatysty Kelisimge Túzetýlerdi bekitý týraly» Zańǵa qol qoıdy.

2 jyl buryn (2009) Almaty oblysynyń Qaratal aýdanyndaǵy Úshtóbe qalasynda aýyl sharýashylyǵy salasyna arnalǵan «Arlan» atty qazaqstandyq traktor qurastyratyn zaýyttyń saltanatty ashylý rásimi boldy.

Zaýyttyń ashylý rásimine Aýyl sharýashylyq mınıstrliginiń, «Ulttyq ınnovatsııalyq qor» AQ-ynyń, Almaty oblysy ákimdiginiń, Qytaıdyń «YTO Group» kompanııasynyń ókilderi qatysty.

Munda qurastyrylatyn 20-dan 180-ge deıin at kúshi bar «Arlan» atty shaǵyn kólemdi traktorlar Qazaqstan naryǵynda teńdesi joq, al quny boıynsha shaǵyn jáne orta fermerlik qojalyqtaryna qoljetimdi.

ESІMDER

55 jyl buryn (1956) «ıÝrAzııa Enerdjı Holdıngs LTD» kompanııasynyńbas dırektory, avtomattandyrý ınjeneri, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Injenerlik akademııasynyń korrespondent múshesi NIETBAEV Marat Ábenuly dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynyń Qarmaqshy aýdanynda týǵan. Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Qanysh Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti) bitirgen. 1973-1991 jyldary - Shymkent qorǵasyn zaýytynda balqytýshy, sheber, aǵa sheber, bastyqtyń orynbasary, tseh basshysy, aǵa metallýrg, óndiristik bólimniń bastyǵy. 1991-1992 jyldary - Shymkent qorǵasyn zaýyty dırektory. 1992-1997 jyldary - «Shymkent qorǵasyn zaýyty» AQ-ynyń bas dırektory. 1997-1998 jyldary - «Tyń taý-ken hımııalyq kombınaty» AQ-ynyń ońaltý basqarýshysy. 1998-2004 jyldary - «Qazatomónerkásip» Ulttyq atom kompanııasy» AQ-ynyń taý-ken rýdasy departamenti dırektory. 2004-2006 jyldary - «Taý-ken rýdasy kompanııasy» JShS-iniń bas ınjeneri. 2005-2007 jyldary - «Volkovgeologııa» AQ dırektorlar keńesiniń múshesi. 2006-2007 jyldary - «Keń dala» AQ-ynyń bas dırektory. 2007-2010 jyldary - «Taý-ken rýdasy kompanııasy» JShS-iniń bas dırektory qyzmetin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde 2010 jyldyń jeltoqsan aıynan bastap isteıdi.

50 jyl buryn (1961) «Qazaqstan temir joly» Ulttyq kompanııasy» AQ-ynyń personaldy basqarý jáne áleýmettik máseleler jónindegi vıtse-prezıdenti AKChÝRIN Ashat Harısuly dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysy Fýrmanov aýdanynyń (qazirgi Qaztalov aýdany) Taldyqudyq kentinde týǵan. Qazaq memlekettik aýyl sharýashylyǵy ıntsıtýtyn (qazirgi Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıteti) bitirgen. 1983-1996 jyldary - tehnıkanyń mújilýine qarsy bas mamandandyrylǵan qurylymdyq bıýronyń ınjener-qurylymdaýshysy, júrgizýshi ınjeneri, sektor meńgerýshisi, bas ınjener, bas qurastyrýshysy - bastyǵy. 1996-1998 jyldary - tehnıkanyń mújilýine qarsy bas mamandandyrylǵan qurylymdyq bıýronyń jáne «Tselınselmash» AQ mamandandyrylǵan qurylymdyq bıýro birlestiginiń bas qurylymdaýshysy, Astana qalasy ákimi apparaty Naryqtyq ekonomıka bóliminiń meńgerýshisi. 1998-2002 jyldary - Astana qalasy Almaty aýdany ákiminiń birinshi orynbasary, orynbasary. 2002-2004 jyldary - Astana qalasy Saryarqa aýdanynyń ákimi. 2004-2006 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiligi Memlekettik baqylaý jáne uıymdastyrý jumystary bóliminde, Uıymdastyrý-baqylaý jumystary jáne kadr saıasaty basqarmasy Memlekettik ınspektsııasynyń memlekettik ınspektory. 2006-2008 jyldary - Batys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary. 2008-2009 jyldary - «Qazaqstan temir joly» Ulttyq kompanııasy» AQ-ynyń apparat basshysy qyzmetin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde 2009 jyldyń qańtar aıynan bastap isteıdi.

«Qurmet» ordenimen marapattalǵan.

45 jyl buryn (1966) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Ekologııa máseleleri jáne tabıǵat paıdalaný komıtetiniń múshesi QONARBAI Bolat Qaırollauly dúnıege keldi.

Atyraý oblysynyń Qulsary qalasynda týǵan. Voronej tehnıkalyq ýchılışesin, Oral orman-tehnıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Oral memlekettik orman-tehnıkalyq ýnıversıteti), Volgograd aýyl sharýashylyǵy akademııasyn (qazirgi Volgograd memlekettik aýyl sharýashylyǵy akademııasy) bitirgen. 1989-1991 jyldary - BLKJO Embi aýdandyq komıteti janyndaǵy Jastar bastamasy qorynyń tóraǵasy. 1991-1996 jyldary - «Juldyz» shaǵyn kásiporny dırektorynyń orynbasary, dırektory. 1997-1998 jyldary - «Bolsan» JShS-iniń dırektory. 1998-1999 jyldary - «Jylyoı nan» Ashyq aktsıonerlik qoǵamy dırektorlar keńesiniń tóraǵasy. 1999-2007 jyldary - «Jańa-jol-1» JShS-iniń bas dırektory. 2006-2007 jyldary - Atyraý oblystyq ónerkásipshiler men kásipkerler qaýymdastyǵynyń tóraǵasy. 2005-2007 jyldary - «Atameken» Odaǵy úılestirý keńesiniń múshesi, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Kásipkerler keńesiniń múshesi. 2007-2008 jyldary - «Nur Otan» HDP Atyraý oblystyq fılıalynyń tóraǵasy. 2007 jyldan - «Nur Otan» HDP saıası keńesiniń múshesi. Qazirgi qyzmetinde 2007 jyldan bastap isteıdi.

«Qurmet» ordenimen marapattalǵan.

MAÝSYMNYŃ 3-І, JUMA

Erejep aıynyń 1-shi juldyzy (qasıetti úsh aıdyń bastalýy) - musylman merekesi.

ESTE QALAR OQIǴALAR

86 jyl buryn (1925) qyrǵyz elimen aradaǵy shekarany mejeleýge baılanysty Shý bolysy «ýezd quqyǵyndaǵy aýdan» (ortalyǵy - Georgıevka selosy) mártebesin aldy.

23 jyl buryn (1988) Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi Jarlyǵymen Halyqqa bilim berý mınıstrligi quryldy. Atalǵan mınıstrlik Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 1992 jylǵy mamyrdyń 8-indegi Jarlyǵymen jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń «Bilim týraly» Zańy negizinde Bilim mınıstrligi bolyp qaıta quryldy.

16 jyl buryn (1995) ıÝNESKO-nyń Parıjdegi shtab-páterinde uly oıshyl Abaı Qunanbaevtyń (1845-1904) 150-jyldyǵyna arnalǵan mádenı kúnder bastaldy.

12 jyl buryn (1999) Qoja Ahmet ıAssaýı kesenesi ishindegi Kishi Aqsaraıǵa qazaq halqynyń handary men bıleriniń múrdeleri qaıta jerlendi.

12 jyl buryn (1999) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa «Ana tiliniń aıbary» belgisi tapsyryldy.

12 jyl buryn (1999) Halyqaralyq «Almaty ınvestıtsııalyq sammıti» óz jumysyn bastady. Oǵan 22 elden 160 kompanııanyń 300-den astam basshylary men ókilderi qatysty.

9 jyl buryn (2002) Almatyda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen shaqyrylǵan Azııadaǵy Ózara is-qımyl men senim sharalary jónindegi keńestiń alǵashqy basqosýy ótti. Oǵan 16 qatysýshy eldiń, sondaı-aq Birikken Ulttar Uıymynyń, Eýropanyń qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń (EQYU), Arab memleketteri lıgasynyń jáne 8 baqylaýshy eldiń ókiletti delegatsııalary qatysty. Kezdesý barysynda tarıhı qujattar - AÓІSShK Almaty aktisi men Lańkestikti alastaý men órkenıetter arasyndaǵy ún qatysýǵa járdemdesý týraly Deklaratsııasy qabyldandy. Búgingi tańda AÓІSShK-ǵa múshe memleketterdiń sany 17-ge jetse, baqylaýshy memleketterdiń qatary Indonezııa, Vetnam, Malaızııa, Ýkraına, AQSh, Ońtústik Koreıa jáne Japonııamen tolyqty.

2 jyl buryn (2009) Astanada belgili qazaqstandyq munaıshy, Qazaqstan Respýblıkasy ónerkásibine eńbek sińirgen qyzmetker Baltabek Qýandyqovtyń «Kaspıı qaırańynyń kiltteri» («Klıýchı kaspııskogo shelfa») atty kitabynyń tusaýkeseri ótti.

Kitapqa derekti málimetter, beınefılmder, basylymdarda jaryq kórgen maqalalar men Kaspıı teńizin ıgerý isine tikeleı qatysqan adamdardyń alǵashqy eńbekteri engizilgen.

2 jyl buryn (2009) Ashhabadta «Nurbank» AQ jáne Investıtsııalar men eksporttyq nesıelerdi saqtandyratyn Islam korporatsııasy (ICIEC) arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıý rásimi ótti.

«Nurbank» AQ qazaqstandyq bankterdiń ishinde óz paıdalanýshylaryna ICIEC qatysýshy-eldermen ınvestıtsııalyq kelisimshartty saqtandyrýǵa jáne AQSh-tyń 150 mln. dollaryna deıingi somada eksporttyq nesıe berý qyzmetterin usyndy.

Kelisimge qol qoıý sharasy Islam damý bankiniń basqarýshy toptarynyń 34-shi jyl saıynǵy keńestiń májilisi sheńberi aıasynda ótti.

1 jyl buryn (2010) Almatydaǵy Muhtar Áýezov atyndaǵy akademııalyq drama teatrynda «Álııa Bópejanovanyń kitaptary men kitap jobalarynyń» tusaýkeseri ótti.

Álııa Bópejanovanyń Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet mınıstrliginiń baǵdarlamasy boıynsha «Jibek joly» baspasynan jaryq kórgen shyǵarmalary 2 kitaptan turady. Onda avtor ónerdiń tárbıelik mindetin qoǵamnyń rýhanı-estetıkalyq damýymen tyǵyz baılanysta qarastyrady. «Óner - jeke tájirıbe» dep atalatyn birinshi kitabynda kórnekti sýretkerler, zamandas jazýshylar men rejısserlerdiń shyǵarmashylyqtaryn sóz etedi. Al, «Mádenıet - jasampaz sana» atty ekinshi kitabynda synshynyń Asqar Súleımenov, Dj.Soros, Ázirbaıjan Mámbetov sekildi birqatar tulǵalarmen suhbattary jáne kórkem aýdarmalary toptastyrylǵan. Sarapshy Álııa Bópejanova oqyrmandaryna kitap jobalary retinde «Parasat padıshasy», «Kek», «Bolmyspen betpe-bet» jáne «Kınorejısser, jazýshy Satybaldy Narymbetov» syndy albom kitabyn usynǵan. «Búgingi kúni ádebı syn deńgeıi tómendep, teperish kórýde. Týyndylardy taldaý mardymsyz. Soǵan saı rýhanı álemimiz de qatty qulazyp tur. Osy turǵydan alǵanda, bizdiń Álııa qaı janrda bolmasyn, talmaı qalam terbep, óz baǵytynan taımaı, bir qalyppen keledi», - dedi jıynda sóz sóılegen belgili sahna synshysy Áshirbek Syǵaı. Synshy, mádenıettanýshy, aýdarmashy, jýrnalıst, Halyqaralyq «Alash» syılyǵynyń laýreaty, Qazaqstan Respýblıkasy Jýrnalıstıka akademııasynyń akademıgi Álııa Bópejanova týyndylary ádebıet pen mádenıetti, ónerdi nasıhattaýǵa baǵyttalǵan.

ESІMDER

100 jyl buryn (1911-1970) aqyn ANISIMOV Semen Mıhaılovıch dúnıege keldi. Uly Otan soǵysyna qatysqan.

Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Glýbokoe aýdanynda týǵan. Óskemen, Semeı pedagogıkalyq tehnıkýmdaryn, Lenıngrad jýrnalıstıka ınstıtýtyn bitirgen. Soǵysqa deıin jáne soǵystan keıin ómiriniń sońyna deıin Semeı oblystyq «Prıırtyshskaıa pravda» gazetinde jemisti eńbek etken. Shyǵarmashylyq jolyn óleńmen bastaǵan ol prozada da qalam tartqan.

Aqynnyń «Zamandas», «Qyrkúıek», «Aq qaınar», «Tańdamalylar» atty jyr jınaqtary, «Paramon Krýtıhınanyń qupııasy», «Jez qalyp», «Kókek» atty prozalyq shyǵarmalary bar.

Qyzyl Juldyz ordenimen, birneshe medaldarmen marapattalǵan.

50 jyl buryn (1961) «Azyq-túlik kelisim shart korporatsııasy» Ulttyq kompanııasy» AQ ishki aýdıt qyzmetiniń basshysy, qarjy qyzmetiniń úzdigi ASQAROVA Aıgúl Ermaǵambetqyzy dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Qanysh Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti), Ortalyq Azııa ýnıversıtetin bitirgen. 1984-1998 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Aqparattyq-esepteý ortalyǵynyń (AEO) ınjener-baǵdarlamashysy, aǵa ekonomısi, jobanyń bas, júrgizýshi ınjeneri, bólim meńgerýshisi, basqarma bastyǵynyń orynbasary. 1998-2004 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Qazyna komıteti basqarmasy bastyǵynyń orynbasary, bastyǵy. 2004-2006 jyldary - Astana qalasy Qarjy departamentiniń basshysy. 2005-2006 jyldary - «Astana-Qarjy» AQ dırektorlar keńesiniń múshesi. 2006-2007 jyldary - Astana qalasy boıynsha Qazyna departamenti bastyǵynyń orynbasary, Shymkent qalasy Qarjy bóliminiń meńgerýshisi. 2007-2009 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Qazyna komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 2009-2010 jyldary - «QazAgroGarant» AQ-ynyń basqarma tóraǵasy. Qazirgi qyzmetinde 2010 jyldyń qarasha aıynan bastap isteıdi.

«Astanaǵa 10 jyl», «Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdigine 10 jyl», «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııasyna 10 jyl» merekelik medaldarymen marapattalǵan.