QazAqparat-Anons: 17 qarasha men 21 qarasha aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi
ELBASY
17 qarasha kúni Elbasy Nursultan Nazarbaev Atyraý oblysyna sapar jasaıdy dep kútilýde.
18 qarasha kúni Bakýde Kaspıı mańy memleketteriniń úshinshi Sammıti ótip, oǵan Qazaqstan, Ázirbaıjan, Iran, Reseı, Túrikmenstan elderiniń Prezıdentteri qatysady.
ÚKІMET
17 qarasha kúni «2011 jylǵy 7-shi qysqy Azıada oıyndaryn Uıymdastyrý komıtetiniń atqarýshy dırektsııasy» AQ men «Nokia» kompanııasynyń qatysýymen baspasóz máslıhaty ótedi. Jıyn taqyryby «Nokia» kompanııasy - 2011 jylǵy 7-inshi qysqy Azııa oıyndarynyń resmı uıaly telefony» bolady.
17 qarashada Mınıstrlikter úıinde Qazaqstandaǵy qant, kúrish, qaraqumyq, ósimdik maıy men tuz óndirýshilerdiń qatysýymen keńes ótedi.
15-17 qarasha aralyǵynda Vashıngtonda energetıkalyq áriptestik jónindegi qazaqstandyq-amerıkandyq birlesken komıssııanyń 7-shi otyrysy ótýde.
18 qarasha kúni Astanada Qazaqstan Respýblıkasynyń Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna (ShYU) tóraǵalyǵy sheńberinde ShYU-ǵa múshe memleketterdiń Densaýlyq saqtaý mınıstrleriniń birinshi keńesiniń otyrysy ótedi
PARLAMENT
17 qarasha kúni Májilistiń jalpy otyrysy bolady.
17-19 qarasha kúnderi QR Parlament Májilisiniń Ekologııa jáne tabıǵatty paıdalaný máseleleri jónindegi komıtetiniń Shyǵys Qazaqstan oblysynda kóshpeli otyrysy bolady.
QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM
12-27 qarasha aralyǵynda Gýanchjoý qalasynda XVI jazǵy Azıada oıyndaryn ótýde. Onda 393 sportshydan turatyn Qazaqstan quramasy sporttyń 32 túri boıynsha saıysqa túsedi.
16-17 qarasha kúnderi TMD Atqarýshy komıtetinde sarapshy jumys tobynyń otyrysy ótýde.
EKONOMIKA
1 qarashadan bastap bastap Qazaqstan Halyqaralyq valıýta qorynyń jáne Dúnıejúzilik bank tobynyń Shveıtsarııalyq kishi tobyna aýysady.
QOǴAM
16-18 qarasha kúnderi Qasıetti Qurban aıt merekesi bolady.
ASTANA
17 qarasha kúni QR Táýelsizdiginiń 19 jyldyǵyna arnalǵan «Táýelsiz Qazaqstannyń ulttyq mádenı murasy» dóńgelek ústel otyrysy ótedi.
17 qarashada Jastar saraıynda «Stýdentter arýy-2011» úshinshi elordalyq aýrýlar baıqaýy ótedi.
17 qarasha kúni «Mádenıetti taný - damýǵa bastar jol» semınary. Oǵan oqýshylar men jumys isteıtin jastar qatysady.
ALMATY
15 qazan men 15 jeltoqsan aralyǵynda Almatyda «Úzdik ınvestor» konkýrsy ótýde. Bul sharany «CAIFC», «Centras Securities», «Halyk Finance», «Seven Rivers Capital», «Premier Capital brokerlik kompanııalary uıymdastyryp otyr.
17 qarasha kúni Qazaqstan baspasóz klýbynda halyq úshin qarjylyq ónimderdiń kórmesin ótkizýge arnalǵan baspasóz mámlıhaty ótedi
17 qarashada «Kınotavrık» festıvali laýreattarynyń qatysýymen baspasóz máslıhaty ótedi.
17 qarasha kúni Halyqaralyq shańǵy tramplınder kesheninde Almaty qalasynyń ákimi Ahmetjan Esimov Almaty oblysynyń ákimi Serik Úmbetovke Almaty tabıǵat aımaǵynyń damý josparyn resmı túrde tabys etedi.
17 qarashada «Eır Astana» áýekompanııasynyń baǵyttaryn kóbeıtýge arnalǵan «Eır Astana» áýekompanııasynyń baspasóz máslıhaty ótedi.
ELEÝLІOQIǴALAR. ATAÝLYKÚNDER. ESІMDER
QARAShANYŃ 17-І, SÁRSENBІ
Stýdentterdińhalyqaralyqkúni
1946 jyly Praga qalasynda ótken Stýdentterdiń dúnıejúzilik kongresinde bekitilgen. 1939 jylǵy qarashanyń 17-inde fashısterdiń qolynan qaza tapqan otan súıgish cheh stýdentterin eske alý maqsatynda atap ótiledi.
OQIǴALAR
5 jyl buryn(2005) Qazaqstannyń ortalyq sport klýbynyń alpınızm jáne shyńǵa órmeleýshiler komandasy Antraktıdada Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik týy men demeýshilerdiń týyn kóterip, saltanatty túrde negizdik lager ashty. «Qazaqstan - Antarktıda-2005» sporttyq-alpınızm jáne shyńǵa órmeleýshiler komandasy Ońtústik polıýstegi osy ýaqytqa deıin eshkim shyǵyp kórmegen bes quzar bıiktiktiń tóbesine taban tiredi. Sóıtti de, bul bıiktikterge «Qazaqstan shyńy», «Astana shyńy», «Qazaqstan halyqtary Assambleıasy shyńy», «Ál-Farabı shyńy», «Ońtústik Olımp bıiktigi» degen at berip, sóıtip Antraktıda kartasynda jańadan shyńdar paıda boldy.
5 jyl buryn (2005) «Epoha sozıdanııa» atty kitap jaryq kórdi. Avtory zań ǵylymdarynyń doktory professor Vladımır Kım. Ol ótken ǵasyrdaǵy jetpisinshi jyldardan beri Nursultan Nazarbaevtiń ıdeıalaryn zertteýmen aınalysyp keledi. Bul kitap Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtiń áleýmettik-saıası jáne konstıtýtsııalyq-quqyq kózqarastaryn taldaýǵa arnalǵan. Avtordyń 2000 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdentiniń saıası jáne konstıtýtsııalyq-quqyq kóz qarastaryn taldaý týraly «Gody sozıdanııa» atty eńbegi jaryq kórgen.
3 jyl buryn (2007) Almatyda sazger Baqytjan Baıqadamov shyǵarmalarynyń mereıtoılyq aýdıo -CD albomynyń tusaýkeseri boldy. Ol «Asyl mura» jobasy aıasynda jaryq kórgen 14-shi CD dısk.
Baqytjan Baıqadamuly (1917-1977) - qazaq ulttyq ánderin jınaqtaýshy hor kompozıtory ǵana emes, hor sıýıtasynyń negizin salǵan ulttyq mýzyka ǵylymynyń jańashyl ókili retinde de tarıhta qaldy. 1957 jyly Búkilálemdik jastar festıvalinde altyn medalmen marapattalǵan B. Baıqadamov áıgili «Aıgúl» án-bı ansambli men ǵylymı-eksperımentaldy mýzykalyq sheberhanany uıymdastyrdy. Ulttyq mýzyka salasyndaǵy sińirgen eńbegi úshin 1957 jyly «Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen qaıratkeri» atanyp, «Eńbek Qyzyl tý» ordenimen jáne birneshe medaldarmen marapattaldy. 1997 jyly oǵan Halyq kompozıtory ataǵy berildi.
1 jyl burynt (2009) Belgili aqyn, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy Batys Qazaqstan oblystyq bólimshesiniń tóraıymy Aqushtap Baqtygereevanyń Oraldaǵy «Aǵartýshy» baspasynan «Gúldeste» atty jańa jınaǵy jaryq kórdi.
Bul - «Aq Jaıyq qalamgerleriniń kitaphanasy» serııasymen shyǵarylyp otyrǵan kezekti kitap. «Aq Jaıyqtyń aq shaǵalasy» atanǵan aqynnyń «Gúldestesine» onyń shyǵarmashylyǵy týraly qalamdastarynyń ár jyldary jazǵan maqala, oı-pikirleri, arnaý óleńderi engizilgen. Sondaı-aq kitaptan aqynnyń óziniń de suhbattary men maqalalaryn, keıingi kezde jazǵan jyrlaryn da oqýǵa bolady.
ESІMDER
85 jyl buryn (1920-1991) ǵalym, dermatolog-venerolog, medıtsına ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen dárigeri MAQAShEVA Raısa Kárimqyzy dúnıege keldi.
Jambyl oblysy Moıynqum aýdanynda týǵan. Qazaq medıtsına ınstıtýtyn (S.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq Ulttyq medıtsına ýnıversıteti) bitirgen.
1946-1952 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasynyń Ólkelik patologııa ınstıtýtynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri. 1952-1978 jyldary - Almaty memlekettik medıtsına ınstıtýty teri jáne venerologııa aýrýlary kafedrasynyń assıstenti, dotsenti, professory, meńgerýshisi. 1978-1981 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Teri-venerologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory qyzmetterin atqarǵan.
Negizgi ǵylymı eńbekteri dermatologııa jáne venerologııa máselelerine arnalǵan. Ol aýrý týdyratyn sańyraýqulaq qozdyrǵyshtarynyń aýrý barysynda da nemese syrtqy ortada da óte turaqty bolatynyn anyqtaǵan. Osynyń nátıjesinde aýrý týdyratyn ár túrli sańyraýqulaqtarǵa qarsy zararsyzdandyrý ádisin, sondaı-aq, temekiden bolatyn teri aýrýlarynan jazylý úshin jergilikti kýrorttyq emderdiń paıdasy men zııanyn dáleldep berdi.
II dárejeli Otan soǵysy, Eńbek Qyzyl Tý ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.
70 jyl buryn (1940) ǵalym, tarıhshy-arheolog, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi, Berlındegi Nemis arheologııalyq ınstıtýtynyń korrespondent múshesi, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen ǵylym jáne tehnıka qaıratkeri, Álkeı Marǵulan atyndaǵy arheologııa ınstıtýtynyń dırektory BAIPAQOV Karl Moldahmetuly dúnıege keldi.
Almaty oblysy Talǵar qalasynda týǵan. Lenıngrad memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1963-1989 jyldary - Qazaq KSR Ǵylym akademııasy Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh, arheologııa jáne etnografııa ınstıtýtynyń aspıranty, ǵylymı qyzmetkeri, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi, dırektordyń orynbasary boldy. 1989-1991 jyldary - Qazaq KSR Ǵylym akademııasy Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh, arheologııa jáne etnografııa ınstıtýty Arheologııalyq ortalyǵynyń jetekshisi qyzmetterin atqarady. 1991 jyldyń qyrkúıek aıynan - Álkeı Marǵulan atyndaǵy Arheologııa ınstıtýtynyń dırektory qyzmetin atqarady.
Qazaqstannyń orta ǵasyrlyq tarıhyn, qala men dala arasyndaǵy baılanysty zerttep, ǵylymda jańa baǵytty damytty. 40-tan asa monografııa, arheologııaǵa baılanysty 4 oqý quraly, 4 mektep oqýlyǵy, 12 albom jáne 500-den asa ǵylymı maqalalardyń avtory. Birneshe halyqaralyq konferentsııalarǵa qatysyp, ıÝNESKO uıymdastyrǵan «Jibek joly» halyqaralyq ekspedıtsııasyna Qazaqstan tarapynan jetekshilik etti. ıÝNESKO-nyń Orta Azııa tarıhymen aınalysatyn halyqaralyq ǵylymı komıteti men «Uly Jibek joly» Qazaqstan ulttyq komıtetiniń múshesi, Sh.Ýálıhanov atyndaǵy syılyqtyń laýreaty. «Parasat» ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.
QARAShANYŃ 18-І, BEISENBІ
Búkilálemdik fılosofııa kúni
2005 jylǵy qarashada ótken ıÝNESKO-nyń 33- sessııasynda qarashanyń 3-shi beısenbisi Búkilálemdik fılosofııa kúni dep jarııalandy.
Búkilálemdik ókpeniń sozylmaly obstrýktıvtik aýrýyna qarsy kúni.
Dúnıejúzindegi osy aýrýmen aýyratyn adamdarǵa málimet berý kerek jáne de jasalatyn kómektiń kólemin keńeıtý maqsatymen ókpeniń sozylmaly obstrýktıvtik aýrýyna qarsy kúres Jahandyq bastamamen uıymdastyrylǵan Búkilálemdik ókpeniń sozylmaly obstrýktıvtik aýrýyna qarsy kúni jyl saıyn atap ótiletin oqıǵa bolyp tabylady.
DDU ókpeniń sozylmaly obstrýktıvtik aýrýyna dúnıejúzilik qoǵamnyń nazaryn aýdaratyn osy bastamany qoldaıdy. Ókpeniń sozylmaly obstrýktıvtik aýrýy búkil álemde adam ólimine ákeletin mańyzy boıynsha tórtinshi sebep bolyp tabylady.
OQIǴALAR
5 jyl buryn (2005) Almatyda Qazaq memlekettik Qyzdar pedagagogıka ınstıtýtynda jazýshy, ǵalym Nemat Kelimbetovtyń «Ejelgi dáýir ádebıeti» jáne «Úmit úzgim kelmeıdi» degen kitaptarynyń tanystyrylymy boldy.
Atamura» baspasynan shyqqan kitap qazaq ádebıetiniń ejelgi dáýir kezeńi boıynsha joǵary oqý oryndarynyń fılologııa fakýltetiniń stýdentteri úshin oqýlyqqa jarııalaǵan baıqaýynda І-oryndy jeńip alǵan N. Kelimbetovtyń qoljazbasyn «Ejelgi dáýir ádebıeti» degen atpen bastyryp shyǵarǵandaryn aıtyp ótti. Kitaptyń taralymy 2 myń dana. Kitaptyń qundylyǵy saqtar men ǵundar dáýirinde ómirge kelgen qaharmandyq dastandardan bastap qazaq handyǵy qurylǵan kezeńge deıingi ejelgi túrki ádebı jádigerlikterine taldaý jasalǵan. N. Kelimbetovtyń «Úmit úzgim kelmeıdi» povesinde aýyr naýqasqa shaldyǵyp, jyldar boıy tósek tartyp jatqan múgedek jannyń ómirge degen qushtarlyǵy, qaısarlyǵy sóz bolady. Bul kitap «Rarıtet» baspasynan 2 myń danamen shyqty.
1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýratýrasy men AQSh Ádilet mınıstrliginiń Federaldyq Tergeý Bıýrosy arasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Qujat taraptardyń qylmystyq quqyq salasyndaǵy quqyqtyq qatynastardyń ózekti máselelerin sheshýdegi eki jaqty yntymaqtastyq múddesin tereńdetýge yqpal etedi, uıymdasqan qylmyspen jáne qylmystyq is-áreketterden túsken kiristerdi zańdastyrýmen kúres tóńireginde ózara quqyqtyq kómek kórsetýdi kózdeıdi. Memorandýmda prokýrorlardy daıyndaý men olardyń kásibı biliktiligin arttyrý salasynda jumys tájirıbesimen, sondaı-aq ulttyq zańnama, zań shyǵarýshylyq qyzmet, sot tóreligi, tergeýdiń ozyq ádisteri boıynsha aqparat almasý qarastyrylǵan.
ESІMDER
65 jyl buryn (1945) ánshi, Qazaqstannyń halyq ártisi, professor, Qazaq ulttyq óneri ýnıversıtetiniń oqytýshysy QALILAMBEKOVA Horlan Yqsanqyzy dúnıege keldi. Qaraǵandy oblysy Balqash qalasynda týǵan. Qaraǵandy mýzyka ýchılışesin, Almaty memlekettik konservatorııasynyń vokaldyq fakýltetin bitirgen.
Eńbek jolyn Qazaqtyń opera jáne balet teatrynda ánshi bolyp bastaǵan. 1972-1999 jyldary - Abaı atyndaǵy Qazaqtyń opera jáne balet teatrynyń ánshisi bolǵan. 1977-1978 jyldary Bolgarııa astanasy Sofııanyń memlekettik halyqtyq opera teatrynda taǵlymdamadan ótip, ánshilik ónerin shyńdaǵan. 1999 jyldan Kúlásh Báıseıitova atyndaǵy Ulttyq opera jáne balet teatrynyń ánshisi. Ol negizinen qazaq kompozıtorlary men shet el klassıkteriniń operalarynda basty arııalardy oryndady. E.Rahmadıevtiń «Qamar sulý», «Alpamys» operalaryndaǵy Qamar men Qarakózdiń, Ǵ.Jubanovanyń «Eńlik - Kebek» operasynda Eńliktiń, S.Muhamedjanovtyń «Aqan seri - Aqtoqty» operasynda Aqtoqtynyń, t.b. beınelerin somdady. Ol sondaı-aq shet el jáne orys kompozıtorlarynyń qazaq sahnasynda qoıylǵan operalarynyń arııalaryn oryndady. 1975-1980 jyldary Chehoslavakııa, Polsha, Rýmynııa, Portýgalııa, Fınlıandııa, Úndistanda óner kórsetti. Qazirgi ýaqytta Qazaq ulttyq óneri ýnıversıtetinde sabaq beredi.
«Qurmet» ordenimen, «Astanaǵa 10 jyl», Ybyraı Altynsarın atyndaǵy medaldarmen marapattalǵan.
60 jyl buryn (1950) «Elektr energııasy men qýaty rynogynyń qazaqstandyq operatory» aktsıonerlik qoǵamy aqparattyq-tehnologııalyq qosý jáne satyp alý bóliminiń bastyǵy BAITENOV Serik Nurashuly dúnıege keldi. Aqmola (Astana) qalasynda týǵan. Tselınograd aýylsharýashylyǵy ınstıtýtyn (S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq ýnıversıteti), Almaty ekonomıka jáne statıstıka akademııasyn bitirgen. 1971-1978 jyldary - Esil aýdandyq elektr jelileri mekemesiniń elektromonteri, ýchaske masteri, Torǵaı oblystyq elektr jelileri mekemesiniń masteri, tehnıka qáýipsizdigi jáne jabdyqtaý boıynsha aǵa ınjener-ınspektory. 1978-1988jyldary - «Tselınenergo» elektr jelileri mekemesiniń aǵa ınjeneri, ekonomıkalyq-josparlaý bólimi bastyǵynyń orynbasary. 1988-1990 jyldary - «Gýrevenergo» elektr jelileri mekemesiniń dırektory. 1990-1996 gody - «Gýrevenergo» elektr jelileri birlestigi bas dırektorynyń ekonomıkalyq, kommertsıalyq suraqtary jónindegi orynbasary. 1996-1997 jyldary - «KEGOC» aktsıonerlik qoǵamy Sarybaı magıstraldyq elektr jelileri fılıalynyń dırektory. 1997-2001 jyldary - «Qostanaıenergo» aktsıonerlik qoǵamynyń ekonomıka jónindegi vıtse-prezıdenti, prezıdenti. 2001-2005 jyldary - «KEGOC» aktsıonerlik qoǵamy Aqmola magıstraldyq elektr jelileri mekemesi dırektorynyń ekonomıkalyq jáne jalpy suraqtary jónindegi orynbasary. 2005-2006 jyldary - «KEGOC» aktsıonerlik qoǵamynyń bas mamany. 2006- 2009 jyldary - «Elektr energııasy men qýaty rynogynyń qazaqstandyq operatory» aktsıonerlik qoǵamynyń ekonomıka jáne qarjy jónindegi bas menedjeri qyzmetterin atqarǵan. 2009 jyldyń qazan aıynan - qazirgi qyzmetinde.
QARAShANYŃ 19-Y, JUMA
Dúnıejúzilik týalet kúni
2001 jyly Sıngapýrda ótken, ájethana máselelerine arnalǵan Halyqaralyq konferentsııasynda qarashanyń 19-yn «Dúnıejúzilik týalet kúni» dep jarııalady. Azııanyń, Eýropanyń jáne Soltústik Amerıkanyń 200-den astam delegattary, 17 ulttyq týalet odaǵynyń ókilderi ájethana isteriniń damýy týraly jańa kontseptsııasyn qarap talqylady. Dúnıejúzilik ájethana uıymynyń kezdesýi osy erekshe meıramdy qurýdyń bastamasy boldy.
OQIǴALAR
3 jyl buryn (2007) Atyraý-Aqtaý avtojolynda Qarabatan-Dossor taraýyndaǵy qozǵalys ashyldy.
Bul avtokólik joly halyqaralyq tranzıttik dáliz bolyp tabylady.
ESІMDER
50 jyl buryn (1960) «Báıterek birlesken kásiporny» aktsıonerlik qoǵamy bas dırektorynyń birinshi orynbasary - atqarýshy dırektory KÝMAMBETOV Vladımır Romanovıch dúnıege keldi.
Almaty qalasynda týǵan. Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn (Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti) bitirgen.
1982-2004 jyldary - «Granıt» arnaıy konstrýktorlyq-tehnologııalyq bıýrosynyń ınjener-retteýshisi, aǵa ınjener-retteýshisi, І-dárejeli ınjener-elektr retteýshi, bas ınjeneri, Arnaıy konstrýktorlyq bıýro bastyǵynyń birinshi orynbasary, Arnaıy konstrýktorlyq bıýronyń bastyǵy, dırektordyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary, departament bastyǵy, Prezıdenttiń keńesshisi, Bas dırektordyń damytý jónindegi orynbasary. 2004-2008 jyldary - «Kadar» saýda ortalyǵy JShS-niń bas dırektory qyzmetterin atqarǵan.
2008 jyldyń qańtarynan bastap -qazirgi qyzmetinde.
QARAShANYŃ 20-Y, SENBІ
Afrıkanyń ındýstrııalandyrý kúni
1990 jylǵy qarashanyń 20-ynda jyl saıyn atap ótiledi. Afrıkanyń ındýstrııalandyrý isine halyqaralyq birlestikterdiń demeý bolýyna ýádesin alý maqsatynda BUU Bas Assambleıasymen jarııalanǵan (№A/RES/44/237 qarary).
Búkilálemdik balalar kúni
1954 jylǵy (836 qararda (IX) Bas Assambleıa barlyq memleketterge Búkilálemdik balalar kúnin bar álemdegi balalardyń amandyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan balalar týystyǵy men ózara túsinistiginiń álemdik kúni retinde atap ótýdi ózderiniń tájirıbesine engizý týraly usynys jasady.
1959 jylǵy qarashanyń 20-ynda Assambleıa Balalar quqyǵy deklaratsııasyn qabyldady, al 1989 jyly- Balalar quqyǵy Konventsııasyn qabyldady.
OQIǴALAR
1 jyl buryn (2009) Elbasy Nursultan Nazarbaev «Astana-Býrabaı» avtomagıstral qurylysynyń aıaqtalýyna baılanysty saltanatty rásimge qatysty.
Uzaqtyǵy 224 shaqyrym bolatyn elimizdegi alǵashqy úlken jyldamdyqty Astana-Býrabaı avtomagıstraliniń qurylysy 2006 jyly bastalǵan bolatyn. Alty jolaqty jańa jol tehnıkalyq sanaty 1-A parametrlerine sáıkes keledi. Joldyń esepti jyldamdyǵy saǵatyna 150 shaqyrymdy quraıdy. Taratylǵan málimetterge qaraǵanda jobanyń quny 115 mlrd. teńgege jýyq qarjy kóleminde. Jobany júzege asyrýǵa 5 jol-qurylys kompanııalary qatysty. Nysandaǵy jumystarǵa 1,4 myń dana tehnıka jáne 3,5 myń adam jumyldyryldy. Olardyń 500-i shetel adamdary. Qazirgi ýaqytta Astana-Býrabaı jolynda jobany júzege asyrý boıynsha barlyq jumystar tolyq aıaqtalǵan. Jol júrý qaýipsizdigin qamtamasyz etý, paıdalanýshy qyzmet tarapynan jaǵdaıdy shapshań baqylaý jáne júrgizýshilerge únemi habarlap turý maqsatynda atalǵan jolda aýa raıy men jol qozǵalysy jaǵdaıyn baqylaıtyn júıemen qamtylǵan sońǵy býyndy zııatkerlik-elektrondy jabdyqtar ornatylatyn bolady.
1 jyl buryn (2009) Astanada Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrligi, Energetıka jáne mıneraldyq resýrstar mınıstrligi jáne «Atameken» odaǵy» ulttyq ekonomıkalyq palatasy Qazaqstan Respýblıkasy Kásiptik bilim berýdi qoldaý qoryn qurý týraly memorandýmǵa qol qoıdy.
Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýdi qoldaý qoryn qurý - Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasy. Áriptesterdiń jospary boıynsha, qordyń qarajaty tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý júıesin damytýǵa arnalǵan jekelegen baǵdarlamalarǵa, salalardyń biri úshin kadrlardy daıyndaý boıynsha naqty tapsyrmalardy sheshýge jáne jańa oqý baǵdarlamalaryn jasaýǵa jumsalady.
Sonymen qatar osy forým barysynda Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrligi men Saýd Arabııasy Koroldiginiń kásiptik-tehnıkalyq bilim berý jónindegi korporatsııasynyń, GEMCO INTERNATIONAL BV gollandyq kompanııanyń jáne FONTYS Qoldanbaly ǵylymdar ýnversıtetiniń ( Gollandııa) arasynda kelisimderge, nıet hattamalaryna jáne memorandýmǵa qol qoıyldy.
1 jyl buryn (2009) Qazaqstan men Reseı ártúrli salalardaǵy birqatar ekijaqty qujattarǵa qol qoıdy.
Temir jol, energetıka, munaı jáne atom ónerkásiábi, avtomobıl ındýstrııasy salalaryndaǵy eki eldiń áriptestigin tereńdetýge qatysty qujattarǵa qol qoıý Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Kárim Másimov pen Reseı Federatsııasy Úkimetiniń basshysy Vladımır Pýtınniń qatysýymen ótti.
Qol qoıylǵan qujattar arasynda: Reseı Federatsııasy men Qazaqstan Respýblıkasy úkimetteri arasynda Reseı aýmaǵyndaǵy qazaqstandyq júkterdi jáne Qazaqstan aýmaǵyndaǵy reseı júkterin tasymaldaýǵa qolaıly jaǵdaılar týǵyzý týraly kelisim; «Sollers» JAQ pen «AzııaAVTO» JShQ arasynda Qazaqstan aýmaǵynda birlesken avtomobıl óndirisin qurý nıeti týraly memorandým; Reseı Federatsııasy men Qazaqstan Respýblıkasy úkimetteri arasyndaǵy Reseı men Qazaqstan biryńǵaı energııa júıesiniń jaryspaly jumysyn qamtamasyz etý jónindegi sharalar týraly kelisim; Ekibastuzdyq GRES-2 úshinshi energııa blogynyń qurylysyn qarjylandyrýdyń ındıkatıvtik sharttary týraly kelisim; jáne basqa da mańyzdy qujattar bar.
ESІMDER
90 jyl buryn (1920-2010) aqyn, aýdarmashy, KSRO jáne Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, Qarqaraly qalasynyń Qurmetti azamaty ÓMІRBEKOV Jappar dúnıege keldi. Qaraǵandy oblysy Qarqaraly aýdanynda týǵan. Jambyl muǵalimder ınstıtýtyn, Qazaq memlekettik ýnıversıtetin jáne aspırantýrasyn bitirip, M.Gorkıı atyndaǵy Ádebıet ınstıtýtynda jáne KSRO Jazýshylar odaǵynyń joǵary ádebı kýrsynda bilim alǵan.
1944-1951 jyldary - «Sotsıalıstik Qazaqstan» (qazirgi Egemen Qazaqstan) gazetiniń Qaraǵandy oblysyndaǵy tilshisi. «Ádebıet jáne óner» jýrnaly redaktsııasy bóliminiń meńgerýshisi. 1951-1952 jyldary ? jaýapty hatshysy. 1952-1957 jyldary - «Jazýshy» baspasynyń aǵa redaktory, poezııa redaktsııasynyń meńgerýshisi. 1959-1965 jyldary - Almaty televızııa stýdııasynyń, Qazaq KSR Televızııa men radıohabar jónindegi memlekettik komıtetiniń bas redaktory. 1965-1977 jyldary - «Juldyz» jýrnaly ǵylym jáne óner bóliminiń meńgerýshisi. Qazaqstan Jazýshylar odaǵy balalar men jasóspirimder ádebıeti keńesiniń jaýapty hatshysy. 1977-1981 jyldary - «Jazýshy» baspasy KSRO halyqtary ádebıeti redaktsııasynyń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. Óleńderi men poemalary orys tilinde birneshe ret jeke kitap bolyp basylyp shyqqan «Alǵashqy sóz», «Jıyrma tórt saǵat», «Myń tereze», «Erlik pen mahabbat» (dastan), «Jer ushqyndary», «Atyńnan aınalaıyn», «Shýaqty kúnder», «Batyrdyń qalyńdyǵy» jyr, dastan, poemalarynyń, «Eleýsiz», «Zamandas syrlasym», «Kóńilimniń qustary», «Qyzyl sý», «Perzentterim», «Tas túıin» atty áńgimeleri men povesteriniń avtory. «Nevesta geroıa», «Pro tetıý Anıý», «Golýbınnyı svet» atty eńbekteri orys tilinde jaryq kórgen. . Sonymen qatar Baıron, Pýshkın, Lermontov, Nekrasov, Maıakovskııdiń shyǵarmalaryn qazaq tiline aýdarýǵa qatysqan. «Tyń jáne tyńaıǵan jerlerdi ıgergeni úshin», «Erlik eńbegi úshin» medaldarymen jáne 2 ret Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.
65 jyl buryn (1945) jazýshy, pýblıtsıst, tarıh ǵylymynyń kandıdaty, «Alash» tarıhı-zertteý ortalyǵynda ǵylymı qyzmetkeri QOIShYBAEV Beıbit dúnıege keldi. Jambyl oblysy Sarysý aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn bitirgen. Sol jyly Baıqadam selolyq kásiptik-tehnıkalyq ýchılışesinde sabaq berdi. 1969-1971 jyldar Qazaq KSR Mınıstrler Keńesiniń respýblıkalyq «Qazaýylsharýashylyqtehnıka» birlestiginde jańa tehnıka engizý basqarmasynyń ratsıonalızatorlyq pen ónertapqyshtyq boıynsha ınjeneri, jańa tehnıka engizý jónindegi aǵa ınjeneri qyzmetterin atqarǵan. 1971-1975 jyldary Almaty oblystyq komsomol komıteti kásiptik-tehnıkalyq bilim berý sektorynyń meńgerýshisi, Qazaqstan LKJO Ortalyq Komıteti nasıhat bóliminiń lektory bolǵan. 1975-1980 jyldary «Qazaqstan pıoneri» (Ulan) gazetiniń jaýapty hatshysy, redaktory, 1980-1983 jyldary «Bilim jáne eńbek» (Zerde) jýrnalynyń bas redaktory, 1983-1985 jyldary «Sotsıalıstik Qazaqstan» (Egemen Qazaqstan) gazetiniń bólim meńgerýshisi, 1985-1987 jyldary Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi Tóralqasynyń apparatynda aǵa redaktor, 1987-1988 jyldary shyǵarmashylyq jumysta, 1988-1989 jyldary «Qazaq ádebıeti» gazetinde aǵa tilshi, bólim meńgerýshisi, 1990-1991 jyldary «Densaýlyq» jýrnalynyń bas redaktory, 1991-1996 jyldary Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń hatshysy, Qazaqstan ádebı qory basqarmasynyń tóraǵasy, «Tirshilik» jýrnalynyń bas redaktory. 1996-1998 jyldary - «Ádebı qor jarshysy» gazetiniń bas redaktory, «Zaman-Qazaqstan» gazeti bas redaktorynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Ekonomıka jáne saýda mınıstrligi Avtor quqyqtaryn qorǵaý agenttiginiń bas basqarmasynyń bastyǵy. 1998-2001 jyldary - «Dil» gazetiniń tilshisi. 2002-2003 jyldary - Qazaq entsıklopedııasy Ǵylymı baqylaý redaktsııasynyń jetekshi mamany, áleýmettik jáne gýmanıtarlyq ǵylymdar ortalyǵynyń basshysy, «Tarıh jáne saıasat» gazeti bas redaktorynyń orynbasary. 2003-2005jyldary - «Zańger» jýrnalynyń jaýapty redaktory, 2006-2008 jyldary - «Jańa ǵasyr» jýrnaly bas redaktorynyń orynbasary, «Qazaq ádebıeti» gazeti bas redaktorynyń orynbasary, bas redaktordyń mindetin atqarýshy, «Juldyz» jýrnalynyń jaýapty hatshysy, «Ana tili» gazetiniń bólim meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. 2009 jyldan «Alash» tarıhı-zertteý ortalyǵynda ǵylymı qyzmetkeri qyzmetin atqarady.
Qoǵamdyq jumystarǵa qatysyp, ulttyq qozǵalystar («Azat», «Ult taǵdyry») qyzmetine atsalysýda. Qazaqstan «Ádilet» tarıhı-aǵartý qoǵamynyń basqarma múshesi, prezıdenti, qoǵam tóraǵasynyń birinshi orynbasary. Jambyl oblysy Sarysý aýdanynyń Qurmetti azamaty
«Lenın ósıetterine berikpiz», «Jastardyń Kommýnıstik ınternatsıonaly jáne onyń revolıýtsııalyq dástúrleri», «Internatsıonalızm - bizdiń týymyz», «Taltúske deıin», «Ar - Qýat», pýblıtsıstıkalarynyń, «Kempirqosaq kók aspan», «Baqytty bolǵym keledi», «Aı nury», «Altyn dińgek», «Komsomol ordenderi», «Kıeli mura», «Qara altyn qaıdan shyǵady?», «Shag k lıýbvı», «Jaqsy kórem», «Jas qalam», «Dúnıe-kilt», «Biz tabysar qıyrlar», «Sattar Erýbaev», «Álıhan Bókeıhanov» «Sen ǵana», «1905 jyl», «Ult teatry shańyraǵyn kóterýshi» romandary, povesteri men áńgimeleri men «Jazyqsyz japa shekkender», «Rýh» zertteýleriniń, «Baqytjan Qarataev», tarıhı mınıatıýralarynyń, «Rýh-Saraı», tanymdy týyndylar toptamasy-3 kitabynyń, «Sultanbek Qojanov» ǵumyrnamalyq derekti hıkaıattyń avtory.
Olga Gýmırova, Tatıana Aladınalardyń, taǵy basqalardyń týyndylaryn qazaq tiline aýdarǵan.
«Qurmet» ordenimen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.
QARAShANYŃ 21-І, JEKSENBІ
Aýyl sharýashylyǵy qyzmetkerleriniń kúni
Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń 2003-inshi jylǵy qarashanyń 20-daǵy Jarlyǵyna sáıkes jyl saıyn qarashanyń úshinshi jeksenbisinde atap ótiledi.
Jol-kólik oqıǵalary qurbandaryn eske alýdyń búkilálemdik kúni
BUU Bas assambleıasynyń 2005 jylǵy qazannyń 26-daǵy usynysy boıynsha jyl saıyn qarashanyń úshinshi jeksenbisinde atap ótiledi.
Bul kúniń maqsaty jol-kólik oqıǵalary qurbandaryn eske alyp jáne onyń otbasyna kóńil aıtý, taǵy da jol qozǵalysynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý týraly memlekettiń esine túsirý bolyp tabylady.
Telearnalardyń búkilálemdik kúni
BUU Bas Assambleıa (A/RES/51/205 qararynyń) usynysymen jyl saıyn qarashanyń 21-inde atap ótiledi.
1997 jylǵy aqpannyń 28-inde Bas Assambleıa óziniń qararynda Búkilálemdik telearna kúnin telebaǵdarlamalardyń almasýyna qoldaý kórsetý, eń aldymen beıbitshilik, qaýipsizdik jáne mádenıet almasýynyń damýy men keńeıtilý máselelerine arnalǵan maqsatta atap ótýdi usyndy.
Qarashanyń 21-i kúni 1996 jylǵy BUU-da alǵash ret ótken búkildúnıejúzilik teleforýmnyń qurmetine sáıkes tańdalǵan.
Dúnıejúzilik quttyqtaý kúni
1973 jyldan bastap atap ótiledi. Merekeni jer betinde halyqaralyq shıelenistiń kúsheıip ketýine tosqaýyl sharasy retinde Amerıkanyń Nebraska shtatynyń turǵyndary aǵaıyndy Maıkl men Braıan Makkormaktar oılap tapqan.
Dúnıejúzilik ımmıgranttar kúni
Jyl saıyn qarashanyń úshinshi jeksenbisinde toılanady.
OQIǴALAR
5 jyl buryn (2005) Tarazda jerlesimiz ıslam oıshyly, din zertteýshisi, aqyn, aǵartýshy Saıd Mahmud at-Tarazıdi este qaldyrý sharalary bolyp ótti.
Ǵalym turǵan úıge eskertkish taqta ornatý jáne oblys ortalyǵynda bir kósheniń atyn berý týraly sheshim 1995 jyly qarashada Saıd Mahmud at-Tarazıdiń týǵanyna 100 jyl tolýyna arnalyp Taraz qalasynda Qazaqstan jáne Ózbekstan ǵalymdarynyń qatysýymen ótken ǵylymı-praktıkalyq konferentsııada qabyldanǵan bolatyn. Ataqty ǵalym 1923-1930 jyldary turyp eńbek etken Tarazdaǵy medrese men Ábdiqadyr kóne meshitinde saltanatty jaǵdaıda eskertkish taqta ornatyldy. Qaladaǵy burynǵy Proletar kóshesi endi Saıd Mahmud at-Tarazıdiń esimimen atalady. Ǵalymdy este qaldyrý sharalaryn ótkizýge qaladaǵy ózbek ulttyq ortalyǵy atsalysty.
3 jyl buryn (2007) Elbasy Nursultan Nazarbaev Slovakııa Respýblıkasynyń І-dárejeli «Qos aq krest» ordenimen marapattaldy. Bul ordendi Bratıslavada N. Nazarbaevtyń atalǵan elge memlekettik sapary aıasynda Slovakııa Prezıdenti Ivan Gashparovıch tabys etti.
Bul orden basqa memleketterdiń azamattaryna Slovakııamen ártúrli salalarda yntymaqtastyqty ornatyp, damytýǵa qosqan aıryqsha eńbekteri úshin beriledi. Ordenniń azamattyq jáne áskerı eki túri bar. Olardyń árqaısysy ártúrli dárejeden turady. Eń joǵarǵysy І-dárejeli bolyp tabylady. Óz kezeginde Slovakııa Prezıdenti I. Gashparovıch te Qazaqstannyń І-shi dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattaldy.
3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Kárim Másimov Mańǵystaý oblysy Munaıly aýdanynda Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵyn ashty.
3 jyl buryn (2007) Elbasy Nusultan Nazarbaevtyń Slovakııaǵa sapary aıasynda eki eldiń Úkimetteri arasynda birqatar eki jaqty qujattarǵa qol qoıyldy.
Atap aıtqanda, Qazaqstan Úkimeti men Slovakııa Úkimeti arasynda ınvestıtsııany yntalandyrý jáne ózara qorǵaý týraly kelisimge, Qazaqstan Úkimeti men Slovakııa Úkimeti arasynda uıymdasqan qylmyspen, lańkestikpen, esirtki zattarynyń zańsyz aınalymymen, psıhotropty zattarmen jáne olardyń prekýrsorlarymen jáne basqa da qylmys túrlerimen kúrestegi yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıyldy. Sondaı-aq QR Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi men Slovakııanyń Mádenıet mınıstrligi arasynda mádenı yntymaqtastyq boıynsha ózara túsinistik týraly memorandýmǵa, QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligi men Slovakııanyń Densaýlyq saqtaý mınıstrligi arasynda medıtsına salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly birlesken málimdemege qol qoıyldy.
3 jyl buryn (2007) Bratıslavada Qazaqstan men Slavakııa arasynda Qaraǵandy oblysyndaǵy bıoetanol óndiretin zaýyt qurylysy týraly kelisimge qol qoıyldy.
Bul qujatqa «Saryarqa» Áleýmettik kásipkerlik korporatsııasy» UK» aktsıonerlik qoǵamy men «Korleıa ınvest» slovakııalyq kompanııasy «Qazaqstan - Slovakııa: ınvestıtsııalyq yntymaqtastyqtyń jańa perspektıvalary» atty bıznes-forýmda qol qoıdy.
3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N. Nazarbaev Slovakııa Respýblıkasynyń «Altyn Bıatek-2007» qurmetti mereıtoılyq nagradasymen marapattaldy.
Elbasyǵa bul nagradany búgin Bratıslavada ótken qazaq-slovak isker toptarynyń bıznes forýmynnyń barysynda saltanatty jaǵdaıda tabys etildi.
1 jyl buryn (2009) Mınskidegi orta mektepke Muhtar Áýezovtyń esimi berildi.
M.Áýezov atyndaǵy №143 orta mektep Mınskiniń Zavodskoı aýdanyndaǵy qazaq jazýshysynyń atyndaǵy kóshede ornalasqan. 2005 jyly mektep aýmaǵyna Belarýs elinde qaza tapqan qazaqstandyq jaýyngerlerge arnalǵan eskertkish ornatylǵan bolatyn.
2009 jyldyń maýsym aıynda Qazaqstan Premer-Mınıstri Kárim Másimovtyń Belarýs Respýblıkasyna jasaǵan resmı saparynyń barysynda osy mektepte M.Áýezovke arnalǵan bareleftiń saltanatty ashylý rásimi ótti.
Áýezov Muhtar Omarhanuly (1897-1961) - qazaq ádebıetiniń klassıgi, jazýshy, qoǵam qaıratkeri, fılologııa ǵylymynyń doktory, professor, Qazaq KSR Ǵylym akademııasynyń akademıgi, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri. Shyǵys Qazaqstan oblysy Abaı aýdanynda týǵan.
Jazýshy óziniń shyǵarmashylyq jolynda talaı janrǵa, taqyrypqa iz salyp, qyrýar, ocherk, áńgime, pesalar jazǵan, tamasha aýdarmalar jasaǵan, ádebı synǵa, ádebıet tarıhyn zertteý jumysyna belsene at salysyp, kóptegen maǵynaly maqalalar jarııalaǵan, baıandamalar jasaǵan, oqýlyqtar quraǵan, joǵary oqý oryndarynda dáris berip, teorııalyq bilimin jetildirip otyrǵan.
ESІMDER
100 jyl buryn (1910-1996) tiltanýshy-ǵalym, fılologııa ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Ulttyq ǵylym akdemııasynyń korrespondent múshesi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri YSQAQOV Ahmedı Ysqaquly dúnıege keldi. Shyǵys Qazaqstan oblysy Abaı aýdanynda týǵan. Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn, KSRO Ǵylym akademııasy KSRO halyqtarynyń tili jáne jazba ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. Eńbek jolyn bastaýysh mektepte muǵalimdikten bastap, «Lenın týy» gazetiniń ádebı qyzmetkeri, pedagogıkalyq ýchılışeniń oqytýshysy boldy. 1942-1947 jyldary - Qazaq pedagogıkalyq jáne muǵalimder ınstıtýttarynyń oqytýshysy. 1947-1951 jyldary Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýtynyń oqytýshysy. 1951-1953 jyldary -Qazaq KSR Ǵylym akademııasy Til, ádebıet ınstıtýtynyń dırektory. 1953-1955 jyldary - Qazaq memlekettik qyzdar ınstıtýtynyń kafedra meńgerýshisi. 1955-1961 jyldary - Qazaq SSR Aǵartý Mınıstrligi Pedagogıka ǵylymdarynyń Qazaq KSR Aǵartý mınıstrligi Pedagogıka ǵylymdarynyń Ybyraı Altynsarın atyndaǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory. 1961-1996 jyldary - Qazaq KSR Ǵylym akademııasy Til bilimi ınstıtýtynyń bólim meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. Ǵylymı-zertteý eńbekteri negizinen qazaq tiliniń morfologııalyq qurylymyn zertteý máselelerine arnalǵan. «Abaı tili sózdigi» men 10 tomdyq «Qazaq tiliniń túsindirme sózdiginiń» jalpy redaktsııasyn basqarǵan. Oryssha-qazaqsha, Qazaqsha-oryssha sózdikteriniń avtory jáne birlesip shyǵarǵan redaktory.
Halyqtar dostyǵy, Qyzyl Tý, «Qurmet belgisi» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.
40 jyl buryn (1970) Qazaqstan Respýblıkasy Kásipkerleriniń forýmy keńesiniń tóraǵasy, «Raimbek Group» holdıngi kompanııalarynyń Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy BATALOV Raıymbek Ánýaruly dúnıege keldi. Almaty qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik sáýlet-qurylys akademııasyn bitirgen.
1992-1998 jyldary - «Raıymbek» kompanııasy dırektorynyń orynbasary, bas dırektory. 1998-2004 jyldary -- «Raıymbek» kompanııasynyń prezıdenti, «Raıymbek» kompanııalar toby Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy, «Raimbek Group» JShS prezıdenti qyzmetterin atqarǵan. 2001-2003 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Kásipkerler keńesiniń múshesi bolǵan. 2004 jyldan - qazirgi qyzmetinde.
