QazAqparat: 2011 jylǵy 26-30 qazan aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ELBASY

26 qazan kúni Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen Almaty, Pavlodar jáne Batys Qazaqstan oblystarynyń 20 jyl ishindegi jetistikteriniń kórmesi men aımaqtaǵy óner ujymdarynyń gala-kontserti ótedi.

ÚKІMET

26-28 qazan kúnderi «Kórme» kórme ortalyǵynda QR aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń resmı qoldaýymen «KazAgro/QazFerma-2011» aýyl sharýashylyǵy jáne mal sharýashylyǵynyń kórmesi ótedi.

PARLAMENT

26 qazan kúni QR Parlament Senatynda Senat depýtattary «2002-2010 jyldarǵa arnalǵan taza aýyz sý» memlekettik baǵdarlamasynyń oryndalý máseleleri boıynsha QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń sý resýrstary jónindegi komıtet basshylyǵymen kezdesedi.

26 qazanda QR Parlament Májilisiniń jalpy otyrysy ótedi.

SYRTQY SAıASAT

Osy jyldyń 10-11 qarashasynda Astanada ««TRANSEÝRAZIıA-2011»» Halyqaralyq konferentsııa ótedi.

Osy jyldyń 11 qarashasynda Astanada «TransEýrazııa»VIII Halyqaralyq konferentsııa aıasynda uıymdastyrylatyn «Jibek joly» 1-shi Halyqaaralyq kóliktik-logıstıkalyq forým ótedi.

Osy jyldyń 28-30 qazan kúnderi Bakýde túrki tildes elderdiń ekinshi medıa-forýmy ótedi. Oǵan Ázirbaıjan, Qazaqstan, Túrkııa, Qyrǵyzstan, Túrkimenstan, Ózbekstan, Soltústik Kıpr, Bolgarııa, Reseı Federatsııasynyń túrki tildes respýblıkalary - Tatarstan, Bashqurtstan, Altaı óńiri, Saha Respýblıkasy (ıAkýtııa), Tyva, Hakas, Qabardın-Balqar, Qarashaı-Sherkesh, Qyrym Avtonomııalyq Respýblıkasy, Ýkraına medıa-qurylym ókilderi qatysady.

21-22 qarasha kúnderi Bakýde 1-shi Halyqaralyq Kaspıı-Qara teńiz konferentsııasy ótedi.

TMD

8-24 qazan aralyǵynda Kıevtiń Brucie Collections galereıasynda álemge tanymal fotosýretshi Govard Shattstyń kórmesi ótedi.

23 - 25 qazan aralyǵynda RF Prezıdenti D. Medvedevtiń shaqyrýymen ekijaqty qarym-qatynastyń tarıhynda alǵash ret Armenııa Prezıdenti S. Sargsıan Reseıge memlekettik sapar jasaıdy

QOǴAM

25-26 qazan kúnderi Astanada Qazaqstan Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan Aımaqtar kúni óz jalǵasyn tabady.

1 qańtardan 25 qarashaǵa deıin QR Mádenıet mınıstrligi men Qazaqstan halqy Assambleıasynyń etnojýrnalıstıka salasynda «Shańyraq» atty birlesken konkýrsy ótýde.

28 qazanda «BASTY RÓL» atty jańa telejoba bastaý alady. Jobanyń uıymdastyrýshylary Sháken Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» AQ, «NTK» telearnasy men MG Production prodıýserlik ortalyǵy

ASTANA

26 qazanda Táýelsizdik saraıynda «QR-daǵy ıpotekalyq nesıelendirý: ózekti máseleler men olardy sheshý joldary» taqyrybynda dóńgelek ústel ótedi.

26 qazan kúni Ulttyq akademııalyq kitaphanada Astanadaǵy Almaty oblysynyń kúnderi aıasynda jazýshylarmen kezdesý bolady.

26 qazanda «QazMunaıGaz» kompanııasynda «Qazaqstandaǵy bıznes-klımat» taqyrybynda «sarapshy» klýbynyń otyrysy bolady.

26 qazan kúni Oqýshylar saraıynda «Ata-baba murasyn saqtaımyz» atty balalar shyǵarmashylyǵynyń qalalyq sýret kórmesi ótedi.

26 qazanda saǵat 15.00-de«Salamatty Qazaqstan» medıtsınalyq poıyzynyń dárigerleri telemedıtsına arqyly «Ana jáne bala ulttyq ǵylymı ortalyǵy» AQ jáne «Astana medıtsınalyq ýnıversıteti» AQ ǵalymdarymen baılanysqa shyǵyp, konsýltatıvtik keńes ótkizedi.

26 qazan kúni Astanada Qazaqstannyń «QazAgro» jáne «QazFerma» asa iri agrarlyq kórmeleriniń aıasynda «Agrarlyq ınnovatsııa: qazaqstandyq vektor» taqyrybynda І halyqaralyq konferentsııa ótedi.

25-26 qazan aralyǵynda Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan «Qazaqstan jáne jańa álemdegi eýrazııalyq ıdeıa» atty halyqaralyq ǵylymı forým ótedi.

ALMATY

26 qazanda Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq Ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtette «Qazaqstannyń ındýstrıaldy-ınnovatsııalyq damýyndaǵy ınjınırıng jáne tehnologııalar transferti» taqyrybynda halyqaralyq forým ótedi.

26 qazan kúni Almatydaǵy «Nur Otan» HDP-da Qazaqstan Resýblıkasy Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalatyn «VIVAT, QAZAQSTAN!» respýblıkalyq áskerı-patrıottyq ánder baıqaýynyń bastalýyna oraı baspasóz máslıhaty ótedi.

26 qazanda Almatydaǵy «Qazaqstan» qonaq úıinde «KFW» Qazaqstan sán aptalyǵynyń ashylýyna baılanysty baspasóz máslıhaty ótedi.

SPORT

4-6 qarasha kúnderi Astanada velotrek boıynsha Álem Kýbogynyń satysy ótedi. Oǵan 45 elden 350 sportshy keledi dep kútilýde.

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER.

QAZANNYŃ 26-Y, SÁRSENBІ

OQIǴALAR

1 jyl buryn (2010) Shymkentte Ońtústik Qazaqstan oblysynyń dańqty sportshylarynyń alleıasy ashyldy. Qajymuqan atyndaǵy ortalyq stadıonnyń aldyndaǵy alańǵa oblystyń ataqty 28 sportshysynyń esimderi jazylǵan granıt taqtalar ornatyldy.

Qazaqstan sportyn damytýǵa úles qosqan dańqty sportshylardyń alleıasyn qurý bastamasyn oblys basshylyǵy kótergen bolatyn. Alleıa bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi aıasynda «Next Technology» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń qarajatyna salynyp otyr.

«Granıt taqtalarǵa boksshy Bekzat Sattarhanov, gımnastshy qyzdarymyz Nellı Kım men Álııa Júsipova, balýan Bısolt Detsıev sııaqty tanymal sportshylardyń esimderi qashap jazylǵan. Bizdiń oblysymyzda chempıondar kóp jáne olardyń barlyǵy Qazaqstannyń dańqyn arttyrýǵa úles qosyp otyr», - dedi alleıanyń ashylý rásiminde sóz sóılegen oblystyq týrızm, dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń bastyǵy Bolat Qyryqbaev.

1 jyl buryn (2010) Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq banki EýrAzEQ-tyń 10 jyldyǵyna arnalǵan nomınaly 500 teńgelik eskertkish kúmis shaqany aınalymǵa shyǵardy.

Shaqanyń bet jaǵynda (aversinde) joǵary bóliginde bes qabattap buralǵan segiz buryshty órnekti rozetkamen kómkerilgen Qazaqstan Respýblıkasynyń eltańbasy beınelengen jáne memlekettik tilde «QAZAQSTANNYŃ ULTTYQ BANKІ» degen jazý bar.

Tómengi bóliginde - shaqanyń nomınalyn bildiretin «500 TEŃGE» degen jazý bar.

Nomınaldyń sol jaǵynda Qazaqstan teńge saraıynyń taýar belgisi jáne shaqanyń massasyn bildiretin «31,1gr.» degen jazý, oń jaǵynda shaqa daıyndalǵan metaldy, onyń synamasyn bildiretin «Ag 925» degen jazý bar. Shaqany aınaldyra monshaq tárizdes jıek júrgizilgen.

Shaqanyń syrt jaǵynda (reversinde) ortalyq bóliginde «EýrAzEQ-qa 10 jyl» degen jazý ornalasqan. Joǵary bóliginde aınaldyra Eýrazııa ekonomıkalyq qoǵamdastyǵyna múshe elderdiń eltańbalarynyń beınesi ornalasqan. Tómengi bóliginde - Eýrazııa ekonomıkalyq qoǵamdastyǵy elderiniń resmı emblemasy jáne shaqanyń soǵylǵan jylyn bildiretin «2010» degen san. Qyry bederli. Shaqa 925 synamdy kúmisten jasalǵan, massasy - 31,1 gramm, dıametri - 38,61 mm, «proof» sapasymen daıyndalǵan, taralymy - 5 myń dana.

1 jyl buryn (2010) Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Belgııa Koroldigine jasaǵan resmı saparynyń aıasynda birqatar ekijaqty kelisimderge qol qoıyldy.

Atap aıtqanda, «Samuryq-Qazyna» Ulttyq ál-aýqat qory men «Finmeccana» (Italııa) arasynda negizinde poshta qyzmeti men sáıkes basqarý túrin ártaraptandyrýǵa, aqparattyq-logıstıkalyq úderisterdi ońtaılandyrýǵa nazar aýdarta otyryp, QR-daǵy barlyǵyna qol jetimdi poshtalyq baılanys salasyndaǵy maqsatty bıznes múmkindikterdi baǵalaý men saraptaýǵa, anyqtaýǵa múmkindik beretin ózara túsinistik týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Sonymen qatar, «Samuryq-Qazyna» qory «Selex sistemi integrati s.p.a.» kompanııasy ózara túsinistik týraly memorandýmǵa qol qoıdy, bul qujattyń maqsaty - ǵylymı jáne tehnıkalyq múmkindikterdi damytý, Qazaqsan men Italııanyń ǵylymı jáne tehnıkalyq ortalary arasyndaǵy baılanysty arttyrý men keńeıtý, eki eldiń zertteý jáne ǵylymı ortalyqtary arasyndaǵy tehnıkalyq yntymaqtastyqty ilgerletý bolyp tabylady. Memorandýmnyń júzege asýynyń alǵashqy qadamy retinde qor «Nazarbaev Ýnıversıteti» men Selex kompanııasy arasynda áriptestik qarym-qatynas ornatýǵa kómektesý múmkindikterin qarastyrmaq.

Sonymen qatar, taraptar QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligi, sondaı-aq Astananyń Ulttyq medıtsınalyq holdıngi men belgııalyq «Healthcare» ortalyǵy arasynda da yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy.

Shyǵys Qazaqstan oblysy ákimdigi men AWEX syrtqy saýda jáne ınvestıtsııalar vallondyq agenttigi arasynda yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Bul qujattyń maqsaty - saýda-ekonomıkalyq jáne ǵylymı-tehnıkalyq yntymaqtastyqty damytý, aqparat almasý jáne birlesken jobalardy júzege asyrý, sondaı-aq ShQO men Belgııanyń Vallon aımaǵy kásiporyndary arasyndaǵy yntymaqtastyqty jandandyrý.

Budan basqa «QTJ - Simens» birlesken kásipornyn qurý týraly shartqa qol qoıyldy, ol qazaqstandyq jáne eýropalyq kásiporyndar arasyndaǵy QR-synda jańartý, qurylys jáne elektirlendirý jáne energetıka nysandaryna servıstik qyzmet kórsetý jónindegi yntymaqtastyqtyń negizgi ustanymdaryn belgileıdi.

«Qazaqstan ınjınırıng» UK» AQ men Selex Galeleo Ltd. arasynda áskerı-tehnıkalyq salada qazaqstandyq jáne eýropalyq kásiporyndar arasynda yntymaqtastyqty ulǵaıtýdy kózdeıtin, ózara túsinistik týraly memorandým jasaldy.

QR Qarjy mınıstrligi men Dúnıejúzilik keden uıymy ókilderi Astanada Keden komıtetiniń aımaqtyq oqý ortalyǵynda qashyqtan oqytatyn baǵdarlamany ornatý jóninde kelisimge qol qoıdy.

QR Statıstıka agenttigi men Eýrokomıssııa (Eýrostat) 2007-2013 jyldarǵa arnalǵan Ortalyq Azııa úshin EO strategııasynda belgilengen basymdyqty salalardy qoldaý aýqymynda resmı statıstıka salasyndaǵy ózara tıimdi qazaqstandyq-eýropalyq yntymaqtastyqty damytýǵa múmkindik beretin ózara túsinistik týraly memorandýmǵa qol qoıdy.

ESІMDER

200 jyl buryn (1811-1832) frantsýz matematıgi GALÝA Evarıst (Galois) Evarıst (Parıj mańyndaǵy Býr-la-Ren) dúnıege keldi. Lýı-de-Gran lıtseıinde oqyp, matematıkamen aınalysqan. Joǵary normaldik mektepke túsken. Mektepte oqı júrip, Iıýl tóńkerisin qoldaǵan. Saıası sebeptermen mektepten shyǵarylǵan. Galýa koroldik rejımge qarsy kópshilik aldynda sóılegeni úshin eki ret túrmege qamalǵan. Túrmeden shyǵysymen 21 jasynda dýelde qaıtys bolǵan.

Galýanyń matematıkadaǵy murasy óz dáýrinen áldeqaıda ózyq boldy. Ol shekteýli óristiń teorııasyn jasap, algebranyń fýnktsııaǵa táýeldi ıntegraldardyń teoremalaryn baıandaǵan. Bul keıin nemis matematıgi G.B.Rımannyń enbekterinde qaıtadan qaralǵan. Galýanyń basty enbegi frantsýz matematıgi J.Langraj ben norveg matematıgi N.Abel bastaǵan algebralyq teńdeýlerdiń radıkalda sheshiletindigi týraly zertteýlerdiń negizinde jasalǵan. Osynyń nátıjesinde Galýa teorııasy shyqqan. Galýanyń ıdeıalary jaratylystaný ǵylymdary men kvanttyq mehanıkada qoldanylady.

QAZANNYŃ 27-І, BEISENBІ

Búkilálemdik aýdıovızýaldyq mura kúni

Bas konferentsııasynyń 33 sessııasynda ıÝNESKO-ǵa múshe-memleketer qazannyń 27-in «ekonomıkalyq, saıası, áleýmettik damý, ǵylym men bilimniń evolıýtsııasy, ár túrli ulttyń mádenıetin biriktirip, jáne de tabıǵat pen álemniń evolıýtsııasyn» kýálandyratynyn belgilep Búkilálemdik aýdıovızýaldyq mura kúni dep jarııalady. Bul qarardyń avtorlary bul muraǵattyń óte synǵysh ekenin, onyń saqtalýy óte qymbatqa túsetinin jáne de ony saqtaý úshin kóptegen memleketterdiń qaltasy kótermeıtinin tolyǵymen moıyndaıdy.

Aýdıovızýaldi murany saqtaý - bir qatar quqyqtyq, uıymdastyrýshylyq, tehnıkalyq, qarjylyq sheshimdi talap etetin qıyn áreket. Sharalar qabyldanbasa, bul mura óziniń on jyldyq basty qundylyqtaryn joǵaltylýy múmkin, adamzattyń mádenıettiligi men oılaý qabilettiliginiń tómendeýine ákelip soqtyrady.

Túrikmenstan Respýblıkasynyń Memlekettik meıramy - Táýelsizdik kúni (1991)

Túrikmenstan Respýblıkasy - Ortalyq Azııada ornalasqan memleket. Batysynda Kaspıı teńizimen shaıylady. Resmı tili - túrikmen tili. Astanasy - Ashǵabat qalasy. Memleket basshysy - prezıdent. Joǵary ókiletti organy - halyq máslıhaty.

Qazaqstan Respýblıkasy men Túrikmenstan Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy qazannyń 5-inde ornatyldy.

OQIǴALAR

3 jyl buryn (2008) Pavlodarda medrese ashyldy, onda Qazaqstan men Reseı turǵyndary tálim alady. Dinı oqý ornynda tálim alýshylar úshin oqý kabınetteri men turatyn bólmeleri bar arnaıy ǵımarat salynǵan. Birinshi kýrsqa arnaıy testiden ótken alǵashqy 15 adam qabyldandy ? bul 25 jasqa deıingi jastar. Úsh jyldyq kýrstyń quramyna ıslam negizderi, Quran tarıhy, orta arnaıy bilim alýǵa mindetti qazaq tili men basqa da pánder enedi. 2,5 myń meshiti bar Qazaqstannyń dinı mekemelerinde arnaıy oqytylǵan din qyzmetkerleriniń jetispeýshiligi týyndap otyr. Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy oqý-aǵartý bóliminiń meńgerýshisi Ábdimútálip Dáýrenbekov, respýblıka aımaǵynda meshit qyzmetkerlerin daıarlaý ulttyq dil men halyqtyń mádenıetin eskere otyryp, ótkiziletinin atap ótti.

1 jyl buryn (2010) «Mádenı mura» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda «Pedagogıkalyq oıdyń álemdik antologııasynyń» 6 tomy jaryq kórdi.

Onda kóne zamandaǵy oıshyl-ustazdardan bastap búgingi tanymal tálimgerlerdiń oı-pikirleri jınaqtalǵan. «Endi, biz osy bastamany ary qaraı jalǵastyryp, antologııanyń basqa da tomdaryn shyǵarýdy kózdep otyrmyz. Osy oraıda bizdi qatty qýantatyn bir jáıt bar. Ol - osy antologııa arqyly bizdiń oqýshylarymyz álemge áıgili ustazdardy tanyp-bilip, olardyń tálim-tárbıesin kóre alady», - deıdi T.Balyqbaev.

1 jyl buryn (2010) Astanada ótken «Jahandaný jaǵdaıynda ulttyq bilim berý júıesin damytý» taqyrybyndaǵy «Ybyraı Altynsarın oqýlary» III halyqaralyq ǵylymı konferentsııada arnaıy kelisimsharttarǵa qol qoıyldy. ol boıynsha bilim berý salasyndaǵy zertteýshiler qaýymdastyǵyn qurý josparlanyp otyr. Y.Altynsarın atyndaǵy Ulttyq bilim berý akademııasynyń prezıdenti Tahır Balyqbaevtyń aıtýynsha, Qazaqstan, Ýkraına, Belarýs, Reseı jáne Tájikstan elderi arasyndaǵy ózara yntymaqtastyq týraly kelisimshart konferentsııanyń qorytyndy qujaty bolady. Astanada tuńǵysh ret ótken TMD elderi oqytýshylary men bilim berý salasy qyzmetkerleriniń I seziniń sheshimi.

ESІMDER

105 jyl buryn (1906-1986) orys túrkitanýshysy, fılologııa ǵylymynyń doktory, Sankt-Peterbor ýnıversıtetiniń professory, KSRO ǴA-nyń akademıgi, Túrik lıngvıstıkalyq qoǵamynyń, Vengrııa shyǵystanýshylary ǵylymı qoǵamynyń, Vengrııa ǴA-nyń qurmetti múshesi KONONOV Andreı Nıkolaevıch dúnıege keldi.

Ǵalymnyń negizgi ǵylymı eńbekteri túrkitaný máselelerine arnalǵan. Ol «Qazirgi túrik ádebı tiliniń grammatıkasy», «Qazirgi ózbek ádebı tiliniń grammatıkasy», t.b. eńbekterinde túrki tilderiniń jalǵamaly (agglıýtınatıvti) zańdylyqtarynyń tabıǵatyn zerttese, al «KSRO-daǵy túrki fılologııasy. 1917-1967», «Túrki tilderindegi jınaqtyq-kóptik kórsetkishteri», «Reseıdegi túrki tilderiniń zerttelý tarıhy» atty kitaptarynda túrki tilderiniń grammatıkalyq, etımologııalyq máselelerin qarastyrǵan.

«Qurmet belgisi», Lenın, eki márte Eńbek Qyzyl Tý ordenderimen marapattalǵan.

65 jyl buryn (1946) Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne Ǵylym mınıstrligi Muhtar Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń rektory, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Ǵylym akademııasynyń, Halyqaralyq ınjenerler akademııasynyń, QR Ulttyq ınjenerler akademııasynyń, Halyqaralyq pedagogıkalyq Bilimder akademııasynyń, Halyqaralyq joǵary mektep akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim, Ǵylym jáne tehnıka salasyndaǵy memlekettik syılyǵynyń laýreaty BІShІMBAEV Valıhan Qozykeuly dúnıege keldi.

Shymkent oblysy Túlkibas aýdany Vannovke selosynda týylǵan. Qazaq hımııa-tehnologııa ınstıtýtyn, D.I. Mendeleev atyndaǵy Máskeý hımııa-tehnologııa ınstıtýtyn bitirgen.

1968 jyldan bastap-Qazaq hımııa-tehnologııa ınstıtýtynyń assıstenti, 1969 jyldan bastap-Máskeý hımııa-tehnologııa ınstıtýtynyń oqytýshysy. 1973 jyldan bastap- Qazaq hımııa-tehnologııa ınstıtýtynyń aǵa oqytýshysy. 1974 jyldan bastap Qazaq hımııa-tehnologııa ınstıtýtynyń beıorganıkalyq zattar tehnologııasy kafedrasynyń meńgerýshisi. 1976 jyldan bastap Jambyl gıdromelıoratıvti-qurylys ınstıtýty Qyzylorda fılıalynyń dırektory, qosymsha aǵa oqytýshy, jalpy tehnıkalyq pánder kafedrasynyń dotsenti. 1990 jyldan bastap Qyzylorda agroónerkásiptik ınstıtýtynyń rektory. 1998 jyldan bastap M.H.Dýlatı atyndaǵy Taraz memlekettik ýnıversıtetiniń rektory.2001 jyldan bastap M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń rektory.

Akademık Bıshimbaev V.K.- qorshaǵan ortany qorǵaý jáne tabıǵat resýrstaryn tıimdi paıdalaný, beıorganıkalyq zattardyń tehnologııasy, qurylys jáne sılıkatty materıaldar salasyndaǵy iri ǵalym, Qazaqstandyq otandyq ǵylymdy damytýǵa zor úles qosqan pedagog, Ǵylym jáne joǵary bilim uıymdastyrýshysy, ǵylym doktory. V.Q.Bıshimbaevtyń ǵylymı jetekshilik atqarýymen 12 doktorlyq jáne 30 kandıdattyq dıssertatsııa qorǵaldy. Ol 12 monografııanyń, 29 oqýlyq pen oqý quraldarynyń, elimizde jáne shetelde jarııalanǵan 800-den asa Ǵylymı maqalalardyń avtory. Ol óz ónertabysy boıynsha 130-dan asa avtorlyq kýálikterge, patentterge jáne ınnovatsııalyq patentterge ıe.

Bıshimbaev V.Q.-Oblystyq máslıhattyń depýtaty, «Nur Otan» halyqtyq demokratııalyq partııasy Respýblıkalyq saıası keńesiniń, Oblystyq saıası keńes bıýrosynyń múshesi. Oblystyq maslıhatta «Nur Otan» HDP depýtattyq fraktsııasyn basqarady.

«Qurmet belgisi» ordeni, «Qazaqstanǵa eńbegi sińgen qyzmetker» ordeni , «Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim berý úzdigi» ataǵy, «Astana» medali, «QR táýelsizdigine 10 jyl» medali, «QR Bilim berý isiniń qurmetti qyzmetkeri» ataǵy, «Qurmet» ordeni, «QR Eńbek sińirgen Ǵylym qaıratkeri», «Ahmet Baıtursynovtyń kúmis medali», QR Bilim, ǵylym jáne tehnıka salasyndaǵy memlekettik syılyǵynyń laýreaty, «Qazaqstannyń qurmetti ınjeneri», «QR Parlamentiniń 10 jyldyǵy qurmetine» medali, «Astanǵa 10 jyl» medali, A.Baıtursynovtyń altyn medali, «Parasat» ordeni, «Qyzylorda qalasynyń qurmetti azamaty ataǵy» marapattalǵan.

QAZANNYŃ 28-І, JUMA

Halyqaralyq anımatsııa kúni

1892 jylǵy qazannyń 28-inde Parıjde Emıl Reıno sıqyrshysy kórermenderdi jańa, osy kúnge deıin eshkim kórmegen - «optıkalyq teatr» atty kórinisine shaqyrdy. Onda talantty ónertapqysh alǵashqy ret óziniń praksınoskop apparatyna kópshiliktiń nazaryn aýdardy, ol qozǵalatyn kartınkalardy kórsetedi. Sonymen osy ataýly kúndi anımatsııa kınosy dáýiriniń bastalýy dep sanaıdy.

Halyqaralyq anımatsııa kúni Anımatsııa kınosynyń halyqaralyq odaǵynda (ASIFA - The International Animated Film Association) 2003 jyly bekitilgen jáne qazir dúnıejúzinde atalyp ótedi.

Ýkraına Respýblıkasynyń Memlekettik meıramy - Fashıst basqynshylarynan azat etilgen kún

1995 jyldan bastap, Zakarpatııa astanasy Ýjgorod qalasyn basqynshylardan azat etken kúnniń qurmetine oraı atap ótiledi. Qazaqstan Respýblıkasy men Ýkraın Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy shildeniń 22-inde ornatyldy.

OQIǴALAR

1 jyl buryn (2010) Astanada sheteldik qandastarymyzǵa arnalǵan «Altyn qazyq» til úıretý oqý-ádistemelik kesheni jaryq kórdi.

Joba «Til úıretý ortalyqtary qyzmetkerleriniń biliktiligin jetildirý» atty respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik konferentsııanyń aıasynda tanystyryldy.

Sheteldegi qazaq dıasporasyna arnalǵan oqý-ádistemelik kesheni tilderdi úıretýdiń aldyńǵy qatarly halyqaralyq tájirıbesine negizdelip otyr. Oǵan oqý quraldaryn, jumys dápterleri, elektrondyq oqý quraly, dıdaktıkalyq beıneli materıaldar kiredi. Tapsyrmalar qazaq jáne orys tilderinde berilgen.

Tanymdyq materıal retinde qazaqtyń salt-dástúrleri men ádet-ǵuryptary, turmys-tirshiligi, tabıǵı qubylystary, ulttyq tárbıeniń erekshelikteri týraly málimetter, sondaı-aq qazirgi zamanǵy Qazaqstan týraly málimetter berilip otyr.

1 jyl buryn (2010) Temirtaýda áleýmettik qorǵalmaǵan otbasylardan shyqqan balalarǵa arnalǵan konsýltatıvtik ortalyqtyń saltanatty jaǵdaıda ashylý rásimi ótkizildi.

Ortalyq Japonııanyń Qazaqstandaǵy Elshiligi men «ArselorMıttal Temirtaý» AQ qoldaýynyń arqasynda salyndy.

«Jobanyń bastamashysy - «Kredo» qoǵamdyq birlestigi. Ortalyqtyń ashylýy jaǵdaıy nashar jáne turmysy tómen otbasylardan shyqqan balalar, sondaı-aq, VICh-ınfektsııasy men nashaqorlyqqa shaldyqqan otbasylarǵa jedel áleýmettik kómek kórsetý qajettiliginen týyndap otyr. Ortalyqta sonymen qatar konsýltatıvtik zańger kómegi de qarastyrylǵan», dep habarlaıdy baspasóz qyzmeti.

«Joba Japonııanyń Qazaqstandaǵy elshiliginiń qoldaýymen bastaý aldy, biraq ony júzege asyrý úshin qarjy qolbaılaý bolyp, jetpegen 5,5 mln. teńgeni «ArselorMıttal Temirtaý» AQ qosty», - dep túsindirdi kompanııanyń baspasóz qyzmeti.

1 jyl buryn (2010) Astanada «Qazposhta» AQ «Estelik jáne mereıtoılyq datalar» serııasy boıynsha, polıak kompozıtory, pıanınoshy, ulttyq klassıkalyq mýzykanyń negizin salýshy Frıderık Shopenniń týǵanyna 200 jyl tolýyna arnalǵan poshta markasyn aınalymǵa engizdi.

Markanyń ólshemi - 28h40 mm, nomınaly - 240 teńge, taralymy - 30 myń dana. Paraqtaǵy markanyń sany - 10 dana, perforatsııasy ırektelgen, tórt boıaýly ofsetti baspa, sýretshisi Danııar Muhamedjanov.

Sondaı-aq poshta markasymen qatar alǵashqy kúnniń hatqaltasy jáne arnaıy poshta mórtabany jasaldy.

Tarıhı oqıǵaǵa Polshanyń Qazaqstandaǵy konsýldyǵy men Varshava qalasynan sol eldegi poshta qyzmetiniń ókilderi arnaıy kelip qatysty.

«Polshalyq poshta» AQ-nyń basqarma múshesi Pavel Vlohtyń aıtýynsha, ár eldiń poshta qyzmeti mádenı jáne qoǵamdyq oqıǵalarǵa óziniń úlesin qosýǵa asa úlken mańyz beredi.

«Qazaqstan syndy tamasha memleketke kelip, osynaý sharaǵa qatysyp otyrǵanyma qýanyshtymyn. Osyndaı oqıǵalar bizdiń halyqtardyń, sonymen qatar Polsha men Qazaqstan poshtashylarynyń arasynda mádenıet pen tarıhqa negizdelgen qarym-qatynastar ornatýǵa jol ashady»,-dedi ol.

Shara sońynda «Qazposhta» AQ basqarýshy dırektory men Polsha Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy Ýaqytsha senimdi ókili konvertterde qoltańbalaryn qaldyryp, estelik albomdarymen almasty.

ESІMDER

70 jyl buryn (1941) taý-ken ınjeneri, QR Injenerlik akademııasynyń korrespondent múshesi, KSRO Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, RF-nyń eńbek sińirgen shahteri SALAMATIN Albert Gergardovıch dúnıege keldi.

Reseıdiń Perm oblysynda týǵan. Qaraǵandy polıtehnıkalyq ınstıtýtyn bitirgen. Kúzembaev atyndaǵy shahtanyń telim bastyǵynyń orynbasary, bastyǵy, dırektordyń orynbasary, dırektory, «Qaraǵandykómir» óndiristik birlestiginiń bas dırektory, QR Ónerkásip mınıstri, Jezqazǵan oblysy ákimdiginiń basshysy bolǵan. Qazirgi ýaqytta Reseıde turady.

Eńbek Qyzyl Tý ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.

60 jyl buryn (1946) «Instıtýt aktýalnoı polıtıkı» qoǵamdyq qor keńesshisi JUBASOVA NellıaUsaqyzy dúnıege keldi.

Qaraǵandy qalasynda týǵan. Máskeý memlekettik tarıh-muraǵat ınstıtýtyn, Almaty Joǵary partııa mektebin bitirgen. 1969-1972 jyldary - Qaraǵandy oblystyq muraǵaty zerthanasynyń aǵa ınjeneri - basshysy. 1972-1979 jyldary - Qazaqstan LKJO Sovet aýdandyq komıtetiniń ekinshi hatshysy, Qaraǵandy oblystyq komıtetiniń hatshysy. 1979-1982 jyldary - Qaraǵandy oblystyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy, bólim meńgerýshisiniń orynbasary. 1982-1991 jyldary - Qazaqstan Kompartııasy OK nusqaýshysy, ıdeologııa bólimi meńgerýshisiniń orynbasary. 1991-1993 jyldary - QR Týrızm, dene tárbıesi jáne sport mınıstriniń keńesshisi. 1993-1999 jyldary - QR Prezıdenti Ákimshiligi Saraptama jáne strategııalyq zertteýler ortalyǵynyń sektor meńgerýshisi, bastyǵynyń orynbasary. 1999-2002 jyldary - QR Qaýipsizdik keńesiniń Analıtıkalyq ortalyǵy meńgerýshisiniń orynbasary, hatshylyǵy meńgerýshisiniń orynbasary. 2002-2004 jyldary - QR Prezıdenti Ákimshiliginiń ishki saıasat bólimi meńgerýshisiniń birinshi orynbasary, QR Qaýipsizdik keńesi Ahýaldyq ortalyǵynyń meńgerýshisi. Qazirgi qyzmetinde 2009 jyldan bastap isteıdi.

Qurmet ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.

QAZANNYŃ 29-Y, SENBІ

OQIǴALAR

3 jyl buryn (2008) Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti qyzmetine arnalǵan «Nýr as-sýlta fı Qazaqstan» atty jańa kitap jaryq kórdi. Almatydaǵy ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-de atalǵan kitaptyń tanystyrylymy ótti. Qazaqshalaǵanda «Qazaqstandaǵy bılik nury» dep atalatyn kitapty saıası ǵylymdardyń doktory Majıt at-Týrkı jazyp shyqqan. Al alǵysózin Saýd Arabııasy Koroldiginiń syrtqy ister mınıstri Hanzada Saýd ál-Feısal jazǵan. Orys tilinde jaryq kórgen kitap avtorynyń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytta QazUÝ-diń shyǵystaný fakýlteti arab tili jáne ádebıeti kafedrasy oqytýshylarynyń atsalysýymen qazaq tiline aýdaryp shyǵarylady. Sharaǵa Almatydaǵy Arab elderiniń elshilikteri, Islam damý banki men «Nur Múbárák» ýnıversıtetiniń mysyrlyq oqytýshylary, QazUÝ ustazdary men stýdentteri qatysty.

1 jyl buryn (2010) Beligili tarıhshy, arheolog jáne etnograf, akademık Álkeı Marǵulannyń jeke muraǵatyn ǵalymnyń qyzy Dánel Marǵulan Pavlodar memlekettik ýnıversıtetine syıǵa tartty.

Akademıktiń qoryndaǵy kóptegen materıaldar áli jaryq kórmegen, olardy ýnıversıtet ǵalymdary zertteýge kirispek.

1 jyl buryn (2010) Taldyqorǵanda sáýleti men sáni kelisken biregeı «Jastar» sport saraıy ashyldy.

Sport saraıyn saltanatty túrde Almaty oblysynyń ákimi Serik Úmbetov pen belgili sportshy Jaqsylyq Úshkempirov ashty.

«Osyndaı biregeı sport saraıynyń qurylǵany úshin biz Elbasy Nursultan Nazarbaevqa alǵys aıtýymyz kerek. Álemdik daǵdarysqa qaramastan bul nysannyń jumysy toqtap qalmaı, qurylysy ýaqytynda aıaqtaldy», - dedi óziniń quttyqtaý sózinde Serik Úmbetov.

Sport saraıy respýblıkalyq báıgeler sııaqty, halyqaralyq deńgeıdegi ártúrli jarystardy ótkizýge, sonymen qatar sportshylardyń daıyndyǵy, qala halqynyń densaýlyǵy úshin bilikti qyzmet kórsetýge arnalǵan.

Nysannyń smetalyq quny 3 005,507 mln. teńge. Jer ýchaskesiniń aýmaǵy - 8 gektar. Zal 1500 orynǵa arnalǵan.

1 jyl buryn (2010) Taldyqorǵanda «Mádenı mura» prezıdenttik baǵdarlamasyn júzege asyrý aıasynda halyq aqyny Súıinbaı Aronulyna eskertkish ashyldy.

Taldyqorǵan qalasyndaǵy Sport saraıynyń jańa ǵımaratynyń aldynda oblys ákimi Serik Úmbetovtyń qatysýymen qazaq jeriniń tanymal ulany, kompozıtor Súıinbaı Aronulyna arnalǵan eskertkishtiń ashylý saltanaty oryn aldy.

Bıiktigi shamamen on metr bolatyn monýment taza qoladan quıylǵan, avtorlary - tanymal qazaqstandyq sáýletshi Qazbek Jarylǵapov pen músinshi Merlan Ázmaǵambetov.

1 jyl buryn (2010) Pavlodar oblysynyń Aqtoǵaı aýylynda syıymdylyǵy 8,5 myń tonna qazirgi zamanǵy kókónis qoımasy ashyldy. Quny 312 mln. teńge bolatyn ınvestıtsııalyq jobany «QazAgroFınans» AQ qarjylandyryp otyr.

Jańa kókónis qoımasyn turaqty túrde joǵary ónim alyp otyratyn iri kartop sharýashylyǵy «Fırma «Aqtoǵaı-AGRO» saldy.

ESІMDER

355 jyl buryn (1656-1742) aǵylshyn astronomy jáne geofızıgi GALLEI (Edmond) (aǵl. Edmond Halley) dúnıege keldi. London koroldik qoǵamynyń múshesi. Oksford ýnıversıtetiniń professory, 1720 jyldy Grınvıch observatorııasynyń dırektory. Ol aspan sferasynyń ońtústigindegi 341 júldyzdar katalogyn jarııalady. 20-dan astam qúıryqty júldyzdyń orbıtalyq elementterin eseptep, olardyń Kúndi aınalatyndyǵyn dóleldedi, sóıtip ol 1682 jyly óz esimimen atalatyn perıodty Galleı quıryqty júldyzyn (kometasyn) ashty. Ońtústik Afrıka jáne Ońtústik Amerıka jaǵalaýlaryna jasalǵan ekspedıtsııalardyń qorytyndysy boıynsha túńǵysh geomagnıttik kartany qúrastyrdy (1701).

95 jyl buryn (1916-1994) Qazaqstanda boks sportynyń negizin qalaýshylardyń biri, Qazaqstannyń úsh dúrkin chempıony, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy BÓLTEKULY Shoqyr dúnıege keldi.

20 ǵasyrdyń 30-jyldarynyń basynda Almatyda bokspen aınalysýdy bastap, alǵashqy sektsııalardyń birin basqarǵan, tuńǵysh sport sheberi. Kıevtegi Kórkemsýret akademııasyn jáne Dene tárbıesi ınstıtýtyn bitirgen. Uly Otan soǵysyna qatysqan. Bóltekuly rıngte 223 kezdesý ótkizip, onyń 199-ynda jeńiske jetken, 3 ret Qazaqstannyń chempıony atanǵan. Keıin sýret salý óneri men jattyqtyrýshylyq qyzmetti qatar atqaryp júrip, Bóltekuly respýblıkada 800-den astam boksshy ázirledi. Onyń mektebinen Maqsut Omarov, Ábdisalan Nurmahanov, Serik Ábdenálıev, Vıktor jáne Vladımır Karımovter, Iosıf Gıldın, Asqar Qulybaev sekildi talantty shákirtter tárbıelenip shyqty.

2010 jyly Almaty qalasynyń boks federatsııasynyń qoldaýymen Keńsaı zıratynda irgesindegi marqum Shoqyr Bóltekuly men onyń zaıyby Nursulý Tapalovanyń basyna eskertkish ornatylyp, quran baǵyshtalǵan.

QAZANNYŃ 30-Y, JEKSENBІ

OQIǴALAR

4 jyl buryn (2007) QR Parlamenti Májilisinde Eýroparlament depýtaty, Eýroparlamentte «Eýropalyq Halyq partııasy jáne Eýropalyq demokrattar» atty iri saıası fraktsııa tóraǵasynyń orynbasary Strýan Stıvensonnyń «Vechnaıa skorb» kitabynyń orys tilindegi aýdarmasynyń tanystyrylymy ótti. Atalǵan kitapty avtor Semeı ıadrolyq polıgonyndaǵy synaqtar saldarynyń qurbandaryna arnaǵan. Áıgili aǵylshyn jazýshysy Robert Stıvensonnyń nemeresi Strýan Stıvenson men Gollıvýd kınojuldyzy Kımberlı Djozef polıgonnan zardap shekken qazaqstandyqtardyń taǵdyrynan habardar bola otyryp, 1999 jyly Semeı óńirinde bolyp qaıtqan. Sodan beri Qazaqstanǵa 8 márte izgilikti saparmen kelgen depýtat sol ýaqyttar aralyǵynda apatty aımaq týraly biregeı materıaldar jınastyryp, sonyń nátıjesinde atalǵan kitap dúnıege kelgen. Kitap budan buryn Ulybrıtanııa, Belgııa, Shotlandııa, Eýropa Parlamenti, AQSh Kongresi sekildi elderdiń joǵarǵy zań shyǵarýshy palatalarynda jáne Qazaqstannyń Astana men Almaty jáne Semeı qalalarynda tanystyrylyp, onda Semeı aımaǵynan túsirilgen jan túrshigerlik fotokórmeler de uıymdastyrylǵan.

ESІMDER

90 jyl buryn (1921) KSRO MQK-iniń qurmetti qyzmetkeri MUHANOV Shaımuhan dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Abraly aýdanynda týǵan. Almaty esep-nesıe tehnıkýmyn bitirgen. Uly Otan soǵysyna qatysqan. Uzaq jyldar boıy memlekettik qaýipsizdik salasynda eńbek etip, Memlekettik qaýipsizdik komıtetiniń Taldyqorǵan, Jambyl oblystaryndaǵy basqarmasynyń bastyǵy bolǵan. 1979 jyly zeınet demalysyna shyqqan. «Qurmet belgisi», Aleksandr Nevskıı, Qyzyl Juldyz, Eńbek Qyzyl Tý ordenderimen, medaldarmen jáne Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

60 jyl buryn (1951) Qazaqstan qarjy qaýymdastyǵynyń tóraǵasy, ekonomıka ǵylymynyń kandıdaty, professor AHANOV Serik Ahmetjanuly dúnıege keldi.

Petropavl qalasynda týǵan. Almaty aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn jáne Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń aspırantýrasyn bitirgen. 1975-1977 jyldary - Petropavl ındýstraldyq ınstıtýtynyń oqytýshysy. 1981-1987 jyldary - Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtynyń dotsenti. 1987-1990 jyldary - Qazaqstan Kompartııasy OK ıdeologııa bóliminiń lektory. 1990-1991 jyldary - Qazaq KSR Memlekettik komıssııa keńesiniń ekonomıkalyq keńesshisi, bólim meńgerýshisi 1991-1993 jyldary - QR Prezıdenti janyndaǵy Joǵarǵy ekonomıkalyq keńesiniń Ekonomıkalyq keńesshiler odaǵy jetekshisiniń orynbasary. 1993-1994 jyldary - Ekonomıka mınıstriniń birinshi orynbasary, Shetel ınvestıtsııasy ulttyq agentiniń tóraǵasy. 1994-1997 jyldary - QR Memlekettik eksport-ımport banki basqarmasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary. 1997-1999 jyldary - QR Ulttyq banki tóraǵasynyń orynbasary, QR Qarjy vıtse-mınıstri, QR Ekonomıkalyq josparlaý agenttigi tóraǵasynyń orynbasary. 1999-2001 jyldary - QR Ekonomıka mınıstriniń birinshi orynbasary, «Eksımbank-Qazaqstan» JAQ basqarmasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary. 2001-2004 jyldary - «Qazkommertsbank» AAQ basqarmasy tóraǵasynyń keńesshisi. Qazirgi qyzmetinde 2004 jyldan bastap isteıdi. 40-tan astam ǵylymı jarııalanymnyń avtory.